Τα γεγονοτα στη Γεωργια (Μαρτης 1956) – κρατικη ενοπλη επιθεση σε διαδηλωσεις υπερασπισης του Σταλιν

Τα γεγονότα στη Γεωργία (Μάρτης 1956)

Κατά την περίοδο της 3ης επετείου από το θάνατο του Στάλιν στην Τιφλίδα και σε άλλες πόλεις της Γεωργίας μαζικές διαδηλώσεις έλαβαν χώρα. Οι διαδηλώσεις υπεράσπισης του Στάλιν προκλήθηκαν από φήμες σχετικά με την εισήγηση Χρουστσώφ περί προσωπολατρίας, η οποία διαβάστηκε σε κλειστή σύσκεψη στο 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ στις 25 Φλεβάρη 1956. Έγινε χρήση βίας για να διαλυθεί το πλήθος. Ο αριθμός των θυμάτων δεν είναι με ακρίβεια γνωστός. Το γράμμα του ανταποκριτή της εφημερίδας Trud κ. Statnikov είναι μια μαρτυρία ανθρώπου που είδε τα γεγονότα ιδίοις όμμασι (σ.σ. και σαφώς υιοθετεί την εκδοχή της νέας-αντισταλινικής- ηγεσίας του ΚΚΣΕ περί «εθνικιστικής», «αντισοβιετικής», «υποκινούμενης από ξένες δυνάμεις» εξέγερσης «χούλιγκαν»).

Από το ‘Istochnik’ No. 6, 1995. Μεταφράστηκε από τα Ρωσικά από τον Tahir Asghar και υπάρχει στο περιοδικό Revolutionary Democracy τ. Σεπτέμβρη 1999 (http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv5n2/georgia.htm). Μεταφράστηκε από τα αγγλικά και αναρτήθηκε στο Athens Indymedia (https://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=554848) στις 9/8/2006.

Εμπιστευτικό γράμμα

Προς τον Αρχισυντάκτη της Trud,

Σύντροφε Burkov

Σου στέλνω αντίγραφα δύο ντοκουμέντων: την έκκληση του Γεωργιανού Κομμουνιστικού Κόμματος και της Κεντρικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Λίγκας Νεολαίας της Γεωργίας και τη Διαταγή του Διοικητή της Φρουράς της Τιφλίδας.
Η ουσία αυτών των εγγράφων απαιτούν από μέρους μας σοβαρή περίσκεψη.
Τελικά, τι πραγματικά συνέβη στη γεωργιανή πρωτεύουσα;
Γιατί η εντολή περί στρατιωτικής επέμβασης ήταν αναγκαία;
Θα προσπαθήσω να δώσω απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αναλυτικά, δηλ. σε αυτή τη μυστική πληροφόρηση, θα προσπαθήσω να αναπαραστήσω τα γεγονότα στα οποία είτε ήμουν αυτόπτης μάρτυρας είτε έμαθα μέσω αξιόπιστων πηγών (τις μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων, κομμουνιστών και ανθρώπων του Τύπου)
Για να έχει συνοχή η ανάλυσή μου, θα αφηγηθώ τα γεγονότα με τη χρονική σειρά τα οποία αυτά έλαβαν χώρα.
Στις 5 του Μάρτη ήμουν κοντά στο Παλάτι της Εργασίας (καθ’οδόν για το Κέντρο Τύπου), όταν ξαφνικά άκουσα συνεχόμενες κόρνες αυτοκινήτων (που απαγορεύονται από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας) και ακολούθως μια πολυάριθμη ομάδα ανθρώπων να εμφανίζονται στη γωνία του δρόμου. Αυτοί ήταν φοιτητές (120-150 τον αριθμό) που διαδήλωναν έχοντας βγάλει τα καπέλα τους. Κινούνταν στη μέση του δρόμου. Η πρώτη σειρά της πομπής κρατούσε εικόνες του Στάλιν και στεφάνια. Οι οργανωτές ζητούσαν από τους περαστικούς να βγάλουν τα καπέλα τους σε ένδειξη τιμής προς το Στάλιν. Κάθε λίγο και λιγάκι κάποιος από την πορεία έβγαινε και ζητούσε από τους οδηγούς των περαστικών οχημάτων να αρχίσουν να κορνάρουν. Εκείνη τη μέρα παρόμοιες πορείες έγιναν και σε άλλα σημεία της πόλης. Όλες συναντήθηκαν μπροστά από το μνημείο του Στάλιν για να εναποθέσουν στεφάνια.
Τη δεύτερη μέρα παρόμοια γεγονότα επαναλήφθηκαν αλλά αυτή τη φορά με πιο οργανωμένο τρόπο. Ο αριθμός των συμμετεχόντων είχε αυξηθεί, ειδικά το μεσημέρι όταν τα μαθήματα στα πανεπιστήμια τέλειωσαν. Τώρα και πορτραίτα του Λένιν κρατούσαν οι διαδηλωτές πέρα από αυτά του Στάλιν. Κόκκινες σημαίες ανέμιζαν, στολισμένες με μαύρο –σε ένδειξη- πένθους κομμάτι από πανί.
Εκείνη τη μέρα στις 4 η ώρα, μια σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στην οποία έλαβα κι εγώ μέρος. Ηγετικά στελέχη υπουργείων, εφημερίδων και περιοδικών – γύρω στα 70-80 άτομα- προσκλήθηκαν σε αυτή. Τη σύσκεψη άνοιξε ο Α’ Γραμματέας της ΚΕ του Γεωργιανού ΚΚ, σύντροφος Mzhavanadze. Στη σύντομη ομιλία του, κάλεσε όλους τους παρευρισκόμενους να εργαστούν για την εφαρμογή των αποφάσεων του 20ού συνεδρίου του Κόμματος. Μας πληροφόρησε ότι θα μας γνωστοποιήσει το γράμμα της ΚΕ του ΚΚΣΕ «Σχετικά με την Προσωπολατρία». Μετά έφυγε και τη θέση του πήρε ο σ. Mchedlishvili, Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής.
Μετά την ανάγνωση του κειμένου μάς είπαν ότι όλοι οι κομμουνιστές και τα μέλη της Νεολαιίστικης οργάνωσης θα λάβουν γνώση του περιεχομένου του. Κανένας δεν έθεσε κάποια ερώτηση και η σύσκεψη ακολούθως τελείωσε.
Στις 7 του Μάρτη, οι φοιτητές του πανεπιστημίου Στάλιν, αφού διέκοψαν τα μαθήματά τους βγήκαν στους δρόμους της πόλης. Τους ακολούθησαν οι φοιτητές του Ινστιτούτου Γεωργίας, του Πολυτεχνικού Ινστιτούτου και άλλων ινστιτούτων (19 τέτοια υπάρχουν στην Τιφλίδα). Οι μαθητές ενώθηκαν με τους φοιτητές. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι οι φοιτητές εξανάγκασαν τους μαθητές να βγουν στους δρόμους μετά από απειλές στους διευθυντές των σχολείων για άσκηση βίας εις βάρος τους και καταστροφές της υλικής υποδομής των σχολείων. Τη μάζα αυτή των ανθρώπων δεν τη σταμάτησε κανείς και αυτή πορεύτηκε στην κύρια οδό της Τιφλίδας- την οδό Rustaveli- προς την πλατεία Λένιν. Κατά τις 11 η ώρα αυτοί οι άνθρωποι, συνοδευόμενοι από κόρνες αυτοκινήτων, φώναζαν το σύνθημα ‘dideba did Stalins’ ‘dideba did Stalins’ (Ζήτω ο Μεγάλος Στάλιν, Ζήτω ο ηγέτης μας Στάλιν) κοντά στον Κυβερνητικό Οίκο. Μετά κατευθύνθηκαν προς την πλατεία Λένιν. Πάλι, σταμάτησαν μπροστά από το κτίριο του Σοβιέτ της Πόλης. Κάποιοι διάβασαν ποιήματα ενώ άλλοι φώναζαν τραγούδια υμνητικά για το Στάλιν.
Στις 8 Μάρτη ο αριθμός των διαδηλωτών και των εκδηλώσεων αυτών αυξήθηκε. Φορτηγά γεμάτα κόσμο εμφανίστηκαν και κάναν το γύρο της πόλης με σημαίες και εικόνες των Λένιν και Στάλιν φωνάζοντας «Λένιν- Στάλιν!» και «ζήτω ο Στάλιν!»
Ανάγκασαν οχήματα να σταματήσουν τα οποία και κατέλαβαν οι διαδηλωτές, απειλώντας με άσκηση σωματικής βίας τους οδηγούς τους. Υπήρχαν και βίαιες αντιδράσεις όταν κάποιοι αρνήθηκαν να ενδώσουν στις απαιτήσεις των διαδηλωτών- σε μια τέτοια περίπτωση, στη γέφυρα με το όνομα Στάλιν, οι ταραξίες έβγαλαν τον οδηγό από το αυτοκίνητό του και τον πέταξαν στον ποταμό Kuru όταν αυτός αρνήθηκε. Περιπτώσεις ξυλοδαρμού επίσης αναφέρθηκαν.
Εκείνη τη μέρα η ατμόσφαιρα ήταν πολύ τεταμένη. Κατά τις 3 μ.μ. ήμουν μέσα στο πλήθος στην πλατεία Λένιν όταν κάμποσοι προβοκάτορες ήρθαν και έβγαλαν λόγους. Για παράδειγμα έλεγαν «Γιατί δεν υπάρχουν πένθιμες σημαίες στην πόλη; Γιατί δεν υπάρχουν εικόνες των Μάρξ, Ένγκελς, Λένιν και Στάλιν στο κτίριο του Σοβιέτ της πόλης;». Μετά ζήτησαν όσοι είναι υπέρ της επανατοποθέτησης των εικόνων να σηκώσουν το χέρι. Αρκετοί τράβηξαν για το κτίριο του Σοβιέτ της πόλης, έψαξαν για τον αξιωματικό υπηρεσίας, βρήκαν τις εικόνες και τις βάλανε στην πρόσοψη του κτιρίου. Και πώς η αστυνομία αντέδρασε; Απλούστατα δεν αντέδρασε. Τα όσα διαδραματίστηκαν εκείνες τις μέρες έγιναν στο όνομα του μεγάλου γιου του γεωργιανού λαού- του Στάλιν- Τζουγκασβίλι- το όνομα αυτό ήταν στο στόμα όλων και αντανακλούσε τα συναισθήματα του λαού.
Τότε κάποιος από την εξέδρα, δείχνοντας το κτίριο του Αρχηγείου του στρατού της Υπερκαυκασίας, φώναξε: «Γεωργιανοί! Αν θέλετε τις εικόνες των Λένιν και Στάλιν, πηγαίνετε και ζητήστε τις!» Αυτό ήταν αρκετό για να σπεύσει το πλήθος προς το Αρχηγείο. Οι φρουροί μόλις που πρόλαβαν να κλείσουν εγκαίρως τις μεταλλικές πόρτες. Τότε το πλήθος άρχισε να χτυπά τις πόρτες και να φωνάζει. Κάποιοι από αυτούς κατάφεραν να σκαρφαλώσουν στο μπαλκόνι από τον υδραγωγό και έβαλαν πένθιμες σημαίες. Για μια ώρα το Αρχηγείο ήταν περικυκλωμένο από το πλήθος. Μόνο μετά από αυτό το γεγονός ήρθαν εντολές στους στρατιώτες, οι οποίοι πήγαν και τοποθέτησαν εικόνες του Λένιν και του Στάλιν.
Τώρα όλο και περισσότερες απαιτήσεις έθετε το πλήθος: να στολιστεί η πόλη ανάλογα-πένθιμα, να τοποθετηθούν ηχεία ώστε ποιητές να απαγγείλουν ποιήματα και άλλοι να μιλήσουν για την επέτειο. Ζήτησαν έως και να καταφτάσει εκεί ο στρατηγός Chzhu De (μια αντιπροσωπεία στάλθηκε σε αυτόν). Αργότερα ανακοινώθηκε από την εξέδρα ότι ο στρατηγός δεν μπορούσε να έρθει λόγω ασθένειας.
Κατά το απόγευμα, μικρόφωνα και μεγάφωνα εγκαταστάθηκαν κοντά στο μνημείο του Λένιν και χιλιάδες κόσμου συγκεντρώθηκε εκεί. Προβοκατόρικες, εμπρηστικές και εξεγερτικές ομιλίες, σοβινιστικής και αντισοβιετικής φύσης ακούστηκαν, και έτσι το γεγονός πήρε τέτοια ακριβώς πορεία που τα αντικοινωνικά στοιχεία ήθελαν. Τα ονόματα των ομιλητών είτε ήταν ψεύτικα είτε δεν ανακοινώνονταν καθόλου. Έτσι οι ανεμπόδιστοι «ρήτορες» έβγαλαν αυτούς τους αντισοβιετικούς και σοβινιστικούς λόγους. Θα παραθέσω μερικά από όσα άκουσα. Ένας από τους ομιλητές στην πλατεία Λένιν, στο μακροσκελή λόγο του, ανέφερε μια λίστα από τα επιτεύγματα επί Στάλιν και διακήρυξε ότι με το θάνατό του όλα αυτά τα επιτεύγματα διακυβεύονταν και ότι η χώρα και, πρώτοι από όλους, οι Γεωργιανοί, θα καταστραφούν. Ακολούθως έβγαλε την κομματική ταυτότητα από την τσέπη του και κάλεσε να πολεμήσουν για την υπόθεση του Στάλιν και να δώσουν αν χρειαστεί και τις ζωές τους ακόμα. Κουνώντας στον αέρα την κομματική ταυτότητα, φώναξε: «Όποιος θέλει να δώσει όρκο, να υψώσει το χέρι του!». Κάμποσα χέρια που κρατούσαν κομματική ταυτότητα σηκώθηκαν. Όλοι αυτοί που τα σηκώσανε, φώναζαν : «Ορκιζόμαστε! Ορκιζόμαστε!»
Αστυνομικοί δίπλα μου εξέφρασαν την αγανάκτησή τους ενώ κάποιοι από αυτούς χαμογελούσαν. Κανένας δεν έκανε το παραμικρό να απομακρύνει τον προβοκάτορα (που πιθανό να είχε κλέψει την κομματική ταυτότητα που κράδαινε). Και οι προβοκάτορες συνέχισαν τις αντεπαναστατικές τους ομιλίες. Ένας άλλος, νέος, σωματώδης άντρας, με κούρεμα Ταρζάν, που παρουσιάστηκε ως φοιτητής, ύψωσε τις γροθιές του στον αέρα, και μετά από μια σειρά κατηγοριών εναντίον του Κόμματος και της κυβέρνησης, συνέχισε, καλώντας το Γεωργιανό λαό σε αγώνα εναντίον των ξένων, και κατέληξε, λέγοντας:
«Αυτοί που αποφάσισαν να σπιλώσουν το Στάλιν και τη μνήμη του πρέπει να γνωρίζουν ότι ο γεωργιανός λαός ποτέ δε θα τους συγχωρήσει. Δε θα επιτρέψουμε καμία επίκριση ενάντια στον ηγέτη μας το Στάλιν. Οποιαδήποτε αναθεώρηση του Στάλιν αποτελεί αναθεώρηση του Μαρξισμού και θα πληρώσουν για αυτό με το αίμα τους.»
Ο ομιλητής «βραβεύτηκε» με παρατεταμένο χειροκρότημα από το κοινό. Και όλα αυτά λάμβαναν χώρα στην κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας της Γεωργίας.
Κανένας δεν προσπάθησε να σταματήσει αυτό το ταραχώδες συμβάν. Ξαφνικά υπήρξε αναταραχή και ακούστηκε ένα κάλεσμα για βοήθεια σε ένα κοντινό μέρος. Φαίνεται πως μια ομάδα ταραξιών είχε προπηλακίσει ένα άτομο που δημοσίως εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του. Οι άντρες της μιλίτσια μόλις που κατάφεραν να σώσουν το θύμα.
Οι ομιλίες συνεχίστηκαν. Ξαφνικά κάποιος μίλησε στα Ρωσικά. Καθώς ο ομιλητής βρισκόταν μακριά δεν κατέστη δυνατό να δω το πρόσωπό του, αλλά ήταν εμφανές, από τη βαριά, γεωργιανή προφορά του, ότι δεν ήταν Ρώσος. Πρέπει να υπογραμμίσω εδώ ότι χρειάστηκε να λάβω προφυλάξεις και να μην κρατώ σημειώσεις, καθώς ήδη είχε υπάρξει ένα περιστατικό ξυλοδαρμού ενός φωτογράφου, του οποίου η φωτογραφική μηχανή καταστράφηκε όταν αυτός την έστρεψε προς την εξέδρα.
Η ομιλία του ανθρώπου αυτού, ήταν περίπου η εξής (απ’ όσα θυμάμαι):
«Είμαι φοιτητής από ένα ινστιτούτο της Μόσχας (χωρίς να αναφέρει ποιο) και θέλω να σας μεταφέρω, εκ μέρους όλων των φοιτητών της Μόσχας, τα συγχαρητήριά μας και την υποστήριξή τους σε σας, όπως επίσης και την έκκλησή τους να συνεχίσετε τον αγώνα που έχετε ξεκινήσει. Όπως ο γεωργιανός λαός έτσι κι εμείς είμαστε εξοργισμένοι με το γράμμα της ΚΕ ενάντια στον ηγέτη μας το Στάλιν. Γράφτηκε με σκοπό να καταστρέψει τη φιλία μεταξύ των λαών μας και να γυρίσει πίσω το ρολόι της ιστορίας. Κανένας δεν επιτρέπεται να δυσφημίσει τις υπηρεσίες του μεγάλου Στάλιν – του ηγέτη του διεθνούς προλεταριάτου. Μόνο οι εχθροί του λαού μπορούν να αναθεωρούν το Μαρξισμό.»
Μια γυναίκα, θέλοντας να υπερβάλλει, φώναξε δυνατά από την εξέδρα:
«Ακούστε Γεωργιανοί, έχουμε υποστήριξη από τη Μόσχα. Διαδηλώσεις δεν γίνονται μόνο στη Γεωργία, αλλά και στο Στάλινγκραντ, στο Λένινγκραντ και σε άλλες πόλεις. Ορκιζόμαστε να συνεχίσουμε τον αγώνα μας για την υπόθεση του Στάλιν!»
Καθώς ένας νεαρός ποιητής ανέβηκε στην εξέδρα χειροκροτήθηκε και, αφού διάβασε ένα ποίημα αφιερωμένο στο Στάλιν, φώναξε δυνατά: «Είμαι μαζί σας!»
Εκείνη τη μέρα κάποιοι διανοούμενοι της Γεωργίας, συμπεριλαμβανομένων των ποιητών και συγγραφέων Abashidze, Kaladze, Bobokhidze, επίσης έβγαλαν λόγους. Απάγγειλαν ποιήματα σχετικά με την επέτειο του θανάτου του Στάλιν.
Ωστόσο, ούτε όλα αυτά ικανοποίησαν το πλήθος. Μια φωνή ζητούσε: «Θέλουμε νέα ποιήματα για το Στάλιν που να αντανακλούν την διάθεση που κυριαρχεί σε αυτές τις ιστορικές στιγμές.»
«Είναι δύο μέρες τώρα που περιμένουμε τον Iosif Grishashvili, τον κάτοχο του βραβείου Στάλιν, να έρθει να απαγγείλει τα ποιήματά του. Γιατί δεν είναι εδώ; Όταν ο Στάλιν ήταν ζωντανός, λάμβανε πακτωλό χρημάτων και τώρα δεν μπορεί ούτε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του σε αυτόν. Ο γεωργιανός λαός δε θα συγχωρήσει έναν τέτοιο ποιητή!»
Καθένας μπορούσε να μιλήσει από το βήμα της εξέδρας εφόσον εξέφραζε τα συναισθήματα του πλήθους που οι προβοκάτορες είχαν προκαλέσει. Ακόμα και ένας ιερέας μίλησε, ευχαριστώντας τους Γεωργιανούς που προστάτευαν το όνομα του Στάλιν.
Λέγεται ότι ακόμα πιο εξεγερτικές ομιλίες ακούστηκαν κοντά στο μνημείο.
Στις 9 του Μάρτη απίστευτα πράγματα συνέβαιναν. Όχι μόνο νέοι αλλά και ώριμοι άνθρωποι είχαν γίνει πυρ και μανία, παραφερόμενοι στους δρόμους. Τα περισσότερα από τα μικρά εργαστήρια ήταν κλειστά. Οι εργαζόμενοι στα μικρά γραφεία σταμάτησαν να δουλεύουν και κατέβηκαν στους δρόμους. Υπήρξαν και περιπτώσεις εργαζομένων που δεν παρουσιάστηκαν καν για δουλειά, στις επιχειρήσεις τροφίμων και στην ελαφριά βιομηχανία. Εν συντομία, η ομαλή ζωή στην πόλη είχε παντελώς διαταραχθεί. Να γιατί η Κεντρική Επιτροπή (σίγουρα με μεγάλη καθυστέρηση) απηύθυνε έκκληση στους κατοίκους της πόλης.
Η κίνηση των τραμ, των λεωφορείων και των τρόλεϊ είχε διακοπεί από νωρίς το πρωί. Ένας μεγάλος αριθμός φορτηγών γεμάτα ανθρώπους διέσχιζαν την πόλη ανεμίζοντας σημαίες και κρατώντας εικόνες. Όλοι τραγουδούσαν και φώναζαν «Λένιν! Στάλιν!» και «Ζήτω ο Στάλιν». Σημαίες κυμάτιζαν μεσίστιες και στους τοίχους των κτιρίων είχαν τοποθετηθεί εικόνες των Λένιν και Στάλιν. Τα ξημερώματα τα γραφεία των εφημερίδων Kommunist και Zarya Vostoka είχαν καταληφθεί από αγνώστους που απειλούσαν να καταστρέψουν τα γραφεία και τις εφημερίδες που θα τυπώνονταν αν σε αυτές δε συμπεριλαμβάνονταν και αναφορές για την επέτειο του θανάτου του Στάλιν.(Μετά από αυτά τα γεγονότα τα γραφεία των εφημερίδων αυτών προστατεύονταν από ένοπλη φρουρά)
Στις 9 Μάρτη οι εφημερίδες είχαν ως κεντρικά άρθρα «Η Τρίτη επέτειος του Θανάτου του Ι.Β. Στάλιν» με μια φωτογραφία του 1922 των Λένιν και Στάλιν μαζί στο Gorkakh. Στην πρώτη σελίδα αναφερόταν ότι «Σήμερα, 9 Μάρτη, εκδηλώσεις θα λάβουν χώρα στη 1 η ώρα σε όλες τις επιχειρήσεις, γραφεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα με αφορμή την τρίτη επέτειο του θανάτου του Ι. Β. Στάλιν»
Πήγα στην εκδήλωση στο Εργοστάσιο Κατασκευής Λεωφορείων «Στάλιν», το παλιότερο εργοστάσιο της Γεωργίας (πρώην εργοστάσιο σιδηροδρόμων). Μια εξέδρα δημιουργήθηκε και μια τεράστια εικόνα του Στάλιν τοποθετήθηκε.
Ο πρόεδρος του συνδικάτου του εργοστασίου σ. Deshneli άνοιξε την εκδήλωση. Ο διευθυντής της επιχείρησης σ. Matsaberidze έκανε την πρώτη ομιλία. Η ομιλία του ήταν ευθυγραμμισμένη με το κύριο άρθρο της εφημερίδας Zarya Vostoka. Επιπλέον, πληροφόρησε ότι οι εργάτες στο εργοστάσιο επιτυχώς αγωνίζονται για την εφαρμογή των αποφάσεων του 20ού συνεδρίου του Κόμματος και ότι τα πλάνα για τους 2 τελευταίους μήνες είχαν υπερκαλυφθεί. Ο σύντροφος Matsaberidze κατέληξε καλώντας τους εργαζόμενους να εργάζονται πιο αποτελεσματικά.
Ο σ. Chumburidze, τορναδόρος στο εργοστάσιο και αντιπρόσωπος στο 20ό συνέδριο, ο σ. Antadze, ο παλαιότερος εργάτης στο εργοστάσιο, ο σ. Turin, ομαδάρχης, και ο σ. Bedenashvili, εφαρμοστής, καθώς και πολλοί άλλοι διακήρυξαν ότι θα συνεχίσουν τον αγώνα για υψηλότερη παραγωγικότητα, και ότι η κολλεκτίβα του εργοστασίου που έφερε το όνομα του Στάλιν θα μπει στην πρώτη γραμμή στη μάχη για τη νίκη του Κομμουνισμού.
Ωστόσο, ούτε ο πρώτος ομιλητής ούτε και όσοι τον διαδέχτηκαν στο βήμα δεν ανέφεραν λέξη για τα όσα συνέβαιναν στην πόλη, ούτε καταδίκασαν τους δόλιους προβοκάτορες. Το θεωρώ λάθος ότι στην εκδήλωση δεν ήταν παρών κανένας από την Επιτροπή Πόλης ή την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Ήταν απαραίτητο να μιλήσει κάποιος και να εξηγήσει στον κόσμο ότι τα γεγονότα στην πόλη ήταν αποτέλεσμα υποκινητών χωρίς αγνές προθέσεις.
Στο μεταξύ, σε δύο άλλες πόλεις της Δημοκρατίας, οι εκδηλώσεις μνήμης έλαβαν χώρα δίχως κανένα ανάλογο συμβάν. Στις εκδηλώσεις στο Gori και το Kutaisi έγιναν υπό την επίβλεψη των κομματικών οργανώσεων. Μετά τις εκδηλώσεις ο κόσμος διαλύθηκε ειρηνικά.
Αλλά στην Τιφλίδα, από το πρωί κιόλας εκδηλώσεις λάμβαναν χώρα. Στη 1 η ώρα, ο Α’ Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Γεωργίας σ. Mzhavanadze έβγαλε ένα σύντομο λόγο στην πλατεία Λένιν. Στο τέλος, ανέφερε ότι το «κάλεσμα» του λαού θα ληφθεί υπόψη και θα δοθεί απάντηση. Ο κόσμος άρχισε να διαλύεται, αλλά όταν ο σ. Mzhavanadze κατέβηκε από το βήμα, μια γυναίκα φώναξε: «Σταματήστε! Με κάλεσαν σήμερα στο Υπουργείο Εσωτερικών και μου πήραν έγγραφη δήλωση ότι δεν θα μιλήσω σήμερα. Σας ρωτώ όλους, πώς είναι δυνατόν και γιατί να συμβαίνουν τέτοια πράγματα;» Και το πλήθος σταμάτησε.
Το απόγευμα ένα τεράστιο σε όγκο πλήθος συγκεντρώθηκε στο μνημείο του Στάλιν. Αναφέρεται ότι ένας κριτικός ονόματι Beso Zhgenti έβγαλε έναν πολύ σοβινιστικό και αντισοβιετικό λόγο. Διαβάστηκε επίσης και το «κάλεσμα». Περιείχε μεταξύ άλλων και αυτά τα σημεία: να μη δημοσιευτεί το γράμμα περί «προσωπολατρίας», να αλλάξει η κυβέρνηση κλπ.
Εξαιρετικά εξεγερτική ήταν η συμπεριφορά των ανθρώπων που ήταν πάνω στα φορτηγά (οι πινακίδες κυκλοφορίας των οποίων είχαν βγει). Νεολαίοι είχαν βγει στους δρόμους και φώναζαν «Ζήτω ο Στάλιν» και «δίνουμε το αίμα μας για το Στάλιν».
Και κάποιοι από αυτούς κινούνταν στην πόλη με φορτηγά και ΙΧ φωνάζοντας και κουνώντας στον αέρα μαχαίρια, εκτοξεύοντας ύβρεις ενάντια στην κυβέρνηση και τους σοβιετικούς ηγέτες.
Έτσι κατά τις 11 το βράδυ (ώρα Τιφλίδας) κοντά στο κτίριο του Υπουργείου Επικοινωνιών (που βρίσκεται περίπου 200 μέτρα από το κτίριο της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος) ένα τρομακτικό γεγονός έλαβε χώρα, κάτι αναμενόμενο από την τροπή που είχαν λάβει τα γεγονότα.
Εκείνη την ώρα, μια σειρά από οργανώσεις είχαν τεθεί υπό ένοπλη προστασία. Ένας ισχυρός κλοιός ασφαλείας είχε αναπτυχθεί γύρω από τα κτίρια της Κεντρικής Επιτροπής, της Κυβέρνησης, του Αρχηγείου του Στρατού και του Τύπου.
Στις 23.45 ένα τεράστιο σε όγκο πλήθος κατευθύνθηκε στο κτίριο του ραδιοσταθμού φωνάζοντας «Καταλάβετε το ραδιοσταθμό και το κτίριο των Τηλεγράφων!» Φαίνεται ότι μια ομάδα 10 ανθρώπων είχε σταλεί στο τηλεγραφείο για να αποστείλει τηλεγραφήματα. Επιτράπηκε να μπουν αλλά κρατήθηκαν για εξακρίβωση. Αυτό έγινε γνωστό στο πλήθος. Μόλις δόθηκε το σήμα από τους προβοκάτορες, κόσμος έσπευσε για να απελευθερώσει τους κρατούμενους. Ο δρόμος προς το κτίριο φυλασσόταν από προσωπικό ασφαλείας. Κάποιος από την πίσω γραμμή άνοιξε πυρ. Επιτέθηκαν σε ένα στρατιώτη με μαχαίρι. Οι χούλιγκαν χρησιμοποίησαν κάθε μέσο: μαχαίρια, πέτρες και ζωστήρες. Οι στρατιώτες κατέφυγαν σε πυροβολισμούς στον αέρα. Το πλήθος ανταπάντησε. Οι προβοκάτορες συνέχιζαν να εξεγείρουν το πλήθος. Δεν υπήρχε διέξοδος για τους στρατιώτες. Η ζωή τους βρισκόταν σε κίνδυνο και ήταν αναγκασμένοι να περάσουν σε αμυντική δράση. Μόνο μετά από κάτι τέτοιο το πλήθος διασκορπίστηκε.
Μετά από αυτό και με τη βοήθεια τανκς το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στην πλατεία Λένιν διαλύθηκε επίσης. Η πλατεία και η οδός Rustaveli είχαν καθαριστεί. Οι περισσότεροι είχαν φύγει μακριά. Αλλά το πλήθος παρέμενε στο μνημείο. Δεν ήταν εύκολο να αναληφθεί ένοπλη δράση, καθώς το μνημείο ήταν σε ένα άλσος και περικυκλωμένο από δέντρα, κάτι που το αξιοποιούσαν οι προβοκάτορες.
Αντικοινωνικά στοιχεία άρχισαν να εξάπτουν τα πατριωτικά αισθήματα του λαού: «Γεωργιανοί!- φώναζαν- «αίμα χύθηκε για το Στάλιν και θα συνεχίσουμε τον αγώνα μας και ούτε ένας Γεωργιανός δεν πρέπει να εγκαταλείψει αυτό το μέρος- κλπ»
Αγήματα στρατού περικύκλωσαν το άλσος και κάλεσαν το πλήθος να διαλυθεί. Ειρωνείες και ύβρεις ήρθαν ως απάντηση. Μαχαίρια και γροθιές επιδείχτηκαν ως απάντηση στις επανειλημμένες προειδοποιήσεις. Και όταν κατά τις 3 η ώρα τη νύχτα απωθήθηκαν, οι ταραξίες και οι προβοκάτορες επέδειξαν αντίσταση: άρχισαν να επιτίθενται στους στρατιώτες, να τους αρπάζουν τα όπλα απ’ τα χέρια τους και πλέον να υπάρχουν απώλειες μεταξύ των στρατιωτών. Αυτό τους ανάγκασε να προσφύγουν σε χρήση όπλων.
Να που οδήγησε η προβοκάτσια, που προφανώς οργανώθηκε από ξένους κατασκόπους και πράκτορες, κάτι που δεν έγινε αντιληπτό εκείνες τις στιγμές, αλλά αργότερα. Αυτό είναι ξεκάθαρο, από το γεγονός ότι Τουρκική σφαίρα βρέθηκε στην πληγή ενός στρατιώτη που τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων.
Υπήρξε επίσης προβοκάτσια και στην πόλη Gori. Κατά τη διάρκεια της νύχτας (στις 4 η ώρα) κάποιοι «διαδηλωτές» προερχόμενοι από την Τιφλίδα με φορτηγά έφτασαν στην Κλωστοϋφαντουργία του Gori (από την Τιφλίδα είναι ένα ταξίδι 2 ωρών). Αυτή η ομάδα ανθρώπων έσπασε την περίφραξη της επιχείρησης και οι προβοκάτορες άρχισαν να φωνάζουν : «Γιατί δουλεύετε; Εμφύλιος πόλεμος έχει ξεσπάσει στην Τιφλίδα. Οι Ρώσοι μας σκοτώνουν». Μια ομάδα εργατών συμπαρατάχθηκε με τους προβοκάτορες. Στις εργατικές εστίες, άνθρωποι εξαναγκάστηκαν να σηκωθούν από τα κρεβάτια τους και να μπουν σε φορτηγά. Κάμποσοι εργάτες από την επιχείρηση οδηγήθηκαν στην Τιφλίδα με φορτηγά. Το πρωί η διοίκηση της επιχείρησης χρειάστηκε να πάρει εργαζόμενους από διαφορετικά πόστα για να μη διαταραχθεί η παραγωγή.
Στις 10 Μάρτη εκδόθηκε η Διαταγή και τοιχοκολλήθηκε σε όλη την Τιφλίδα (σε μερικά μέρη σκίστηκε). Ο κόσμος μίλαγε χαμηλόφωνα για τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν τη νύχτα και αναθεμάτιζε την κυβέρνηση και τους ρώσους στρατιώτες. Παρά το γεγονός ότι στρατιώτες με πυροβόλα όπλα φρουρούσαν το μνημείο, μια ομάδα ανθρώπων προσπάθησε να συγκεντρωθεί αλλά ζητήθηκε από τους στρατιώτες να απομακρυνθούν. Κατά τις 12, μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων συγκεντρώθηκε στη γέφυρα και κατευθύνθηκε προς το μνημείο. Προειδοποιητικά πυρά στον αέρα ρίφθηκαν και το γεγονός αυτό σταμάτησε το πλήθος. Τότε έγινε απόπειρα να καταληφθεί η αποθήκη με τα όπλα και τα πυρομαχικά. Περιπολίες από βαρύτατα οπλισμένες μονάδες στρατού πραγματοποιούνταν κατά τις 10 και 11 Μάρτη. Συσκέψεις έλαβαν χώρα σε κομματικές οργανώσεις και νυχτερινές εργασίες οργανώθηκαν σε διάφορες επιχειρήσεις.
Ο Νόμος και η Τάξη έχουν πλέον αποκατασταθεί στην πόλη. Κάποιοι από τους οργανωτές των επεισοδίων και προβοκάτορες έχουν συλληφθεί. Όλες οι εγκαταστάσεις και ιδρύματα λειτουργούν κανονικά.
Αυτές ήταν οι πρώτες αντισοβιετικές διαδηλώσεις που έγιναν ποτέ στην Τιφλίδα κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εξουσίας. Κάποια μικρής σημασίας γεγονότα είχαν λάβει χώρα σε κάποιες περιοχές της Γεωργίας το 1924 αλλά ποτέ στην Τιφλίδα.
Τα γεγονότα αυτών των ημερών αποτελούν μια ένδειξη για τις ανεπάρκειες στο έργο των μυστικών μας υπηρεσιών. Ο εχθρός μπορεί να αξιοποιήσει κάποιους αδύναμους κρίκους, π.χ. τα εθνικά αισθήματα. Η ύπαρξη κατασκοπευτικού κέντρου δεν μπορεί επίσης να αποκλειστεί καθώς οι ενδείξεις οδηγούν στην ύπαρξη μιας οργανωμένης καθοδήγησης καθώς και ότι τα πάντα συνέβησαν βάσει ενός καλά επεξεργασμένου σχεδίου.
Κατά τη γνώμη μου η δημόσια ανάγνωση του γράμματος «για την προσωπολατρία» έπρεπε να είχε αποφευχθεί (ήταν γνωστή η ύπαρξή του σε περίπου 150 ανθρώπους της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος στις 4 και 5 Μάρτη). Ωστόσο στις 5 και 6 του Μάρτη τα συμπτώματα ήταν ήδη ορατά. Η απόφαση για τοποθέτηση μεγαφώνων ήταν λάθος και απ’ τη στιγμή που αυτό διαπράχθηκε, ήταν απαραίτητο για τους κομματικούς ηγέτες και εργάτες (Επιτροπή Πόλης και Περιφερειακή Επιτροπή) να μην αφήσουν τα μεγάφωνα και να πάρουν τον έλεγχο της κατάστασης. Αξιοποιώντας την απουσία των ηγετών, οι δόλιοι προβοκάτορες έφεραν εις πέρας την αντισοβιετική τους αποστολή και δράση.
Στην Τιφλίδα υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι που δεν απασχολούνται. Υπάρχουν χιλιάδες εξειδικευμένου προσωπικού που θέλουν να παραμείνουν στην πόλη αλλά δεν θέλουν να πάνε στην περιφέρεια να δουλέψουν και είναι αυτοί οι άνθρωποι που δηλητηριάζουν την ατμόσφαιρα της πόλης. Ίσως οι προβοκάτορες εκμεταλλεύτηκαν αυτή την ομάδα ανθρώπων. Η πόλη πρέπει τώρα να ερευνηθεί σε έκταση.
Ζω στη Γεωργία καιρό και γνωρίζω την τοπική γλώσσα και τα έθιμα. Η πλειοψηφία αυτών είναι τίμιοι και αφοσιωμένοι Σοβιετικοί πολίτες. Οι άνθρωποι που γνωρίζω είναι εξαιρετικά αγανακτισμένοι. Λένε ότι η Γεωργία έπεσε χαμηλά, στα μάτια όλου του Σοβιετικού λαού. Εδώ, μεταξύ των νέων, υπάρχουν κάποιοι αδίστακτοι χούλιγκαν που για την τιμή ενός «φίλου» ή «συντρόφου» μπορούν ακόμα και έγκλημα να διαπράξουν. Κάποτε ήταν πολύ δημοφιλές και τιμητικό να αποτελείς μέλος των Νεολαίων Μαρξιστών. Με βάση τα πρόσφατα γεγονότα, φοβάμαι αν κάτι ανάλογο δεν είχε οργανωθεί από προβοκάτορες.
Είμαι πεπεισμένος ότι η ΚΕ του ΚΚΣΕ θα εξετάσει το όλο θέμα και θα συνάγει τα κατάλληλα συμπεράσματα.

Ανταποκριτής της Trud στη Γεωργία

12 Μάρτη 1956
Τιφλίδα
S. Stanikov

ΕΚΚΛΗΣΗ

Προς τους κομμουνιστές, τα Μέλη της Κομσομόλ, τους εργάτες και τον εργαζόμενο λαό της Γεωργίας

Οι 5 έως και 9 του Μάρτη ήταν μέρες πένθους λόγω της θλιβερής ημερομηνίας του θανάτου του Ι.Β.Στάλιν. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών, ο εργαζόμενος λαός της Γεωργίας επισκεπτόταν το μνημείο του Στάλιν ως ένδειξη σεβασμού σε αυτόν. Τα αισθήματα αυτά είναι πολύ φυσικά και κατανοητά.
Ωστόσο, εκείνες τις μέρες πένθους, υπήρξαν κάποια δόλια άτομα- προβοκάτορες και οργανωτές της αταξίας- που προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν το αίσθημα λύπης και πόνου των γιων του γεωργιανού λαού για να βλάψουν την υπόθεση του Λένιν για την οποία ο Ι.Β.Στάλιν αφιέρωσε όλη του τη ζωή. Αυτοί οι άνθρωποι προσπάθησαν να δημιουργήσουν αταξία με σκοπό να παρακωλύσουν την ομαλή λειτουργία διαφόρων εγκαταστάσεων, επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών οργανισμών και της ζωής της πόλης.
Η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γεωργίας και η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Συνδέσμου της Λενινιστικής Νεολαίας καλούν όλους τους κομμουνιστές, μέλη της Κομσομόλ και όλους τους σοβιετικούς πατριώτες για τους οποίους η υπόθεση του Σοσιαλισμού είναι προσφιλής, άμεσα να αποκαταστήσουν την τάξη στην πόλη, να απομονώσουν τους προβοκάτορες και να εξασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία όλων των εγκαταστάσεων και των εκπαιδευτικών οργανισμών.
Η ΚΕ του ΚΚΣΕ και η ΚΕ της Κομσομόλ κάνουν έκκληση σε όλους τους πολίτες της Τιφλίδας που έχουν παρασυρθεί από τους προβοκάτορες και τους καλούν άμεσα να επιστρέψουν στην κανονική ζωή.
Η ΚΕ του ΚΚΣΕ και η ΚΕ της Κομσομόλ είναι πεπεισμένες ότι οι κομμουνιστές και τα μέλη της Κομσομόλ θα αναλάβουν δράση και θα αποκαταστήσουν την ομαλή ζωή στην πόλη.

ΚΕ του ΚΚ Γεωργίας

ΚΕ  ΚΣΛΝ
9 Μάρτη 1956
Τιφλίδα

ΔΙΑΤΑΓΗ Νο. 14

9 Μάρτη 1956
Τιφλίδα

Διοικητής της Φρουράς της Τιφλίδας

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών στην Τιφλίδα έχουν υπάρξει απόπειρες από συγκεκριμένα στοιχεία να δημιουργήσουν αταξία και να παρακωλύσουν την ομαλή λειτουργία επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων και της ζωής στην πόλη της Τιφλίδας.
Προκειμένου να σταματήσουν αυτές οι ταραχές, δίνω εντολή στον Αντισυνταγματάρχη Makushev, Φρούραρχο της Τιφλίδας να εγκρίνει στρατιωτικές περιπολίες από τις 24.00 της 9ης Μάρτη.
Να συλλάβει και παραδώσει στη μιλίτσια, για να ακολουθήσει η ποινική διαδικασία, όλα τα πρόσωπα που προκαλούν ταραχές και παρακωλύουν την ομαλή ζωή της πόλης.

Υποστράτηγος Gladkov

Διοικητής της Φρουράς της Τιφλίδας

Από το ‘Istochnik’ No. 6, 1995. Μεταφράστηκε από τα Ρωσικά από τον Tahir Asghar.

Advertisements

Tagged: , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: