Υπερλεωφοροι των πληροφοριων και το δευτερο αλμα στο αϋλο (Πολιτικο Δελτιο «Α/συνεχεια»-1995)

 

Υπερλεωφόροι των πληροφοριών και το δεύτερο άλμα στο Άυλο

 

Πολιτικό δελτίο Α/συνέχεια, Απρίλης- Μάης 1995

Tο πολιτικό δελτίο Α/συνέχεια εκδιδόταν από το 1989 ως και το 1995 από την πολιτική ομάδα “Α/συνέχεια” που το Γενάρη του 2003 μετεξελίχτηκε στην Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας (ΚΟΕ- www.koel.gr)

 

Το τελευταίο διάστημα έγιναν αρκετές δημοσιεύσεις γύρω από την ανά­πτυξη των νέων τεχνολογιών και το όραμα των υπερλεωφόρων της πληροφορικής απ’ αφορμή την σύνοδο των εφτά πλουσιότερων χωρών στις Βρυξέλλες για το θέμα αυτό.

Αν η συζήτηση αυτή παίρνει μεγάλες διαστάσεις σήμερα, ωστόσο το εγ­χείρημα προετοιμάζεται εδώ και χρόνια. Η βαθύτατη κρίση που διαπερ­νά όλους τους τομείς του σημερινού συστήματος κοινωνικών σχέσεων, υποχρεώνει όλους όσους το υπερασπίζονται σε έναν αγώνα κάθαρσης και επούλωσης του συστήματος αυτού, κάθαρσης και επούλωσης από τις ίδιες του τις αντιφάσεις, κάθαρσης και επούλωσης που δε κάνουν τί­ποτε άλλο παρά να ξαναγενούν ακόμα πιο οξυμένες αυτές τις αντιφά­σεις.

Αν οι πιο δυναμικοί τομείς της οικονομίας σήμερα είναι αυτοί που ε­μπλέκονται με τις νέες τεχνολογίες και ιδίως αυτές της πληροφορικής, είναι και αυτοί που περνάν μια οξυμένη κρίση. Αν η τριτοποίηση και η μέχρι στιγμής πληροφορικοποίηση και αυτοματοποίηση της παραγωγής συνάμα με την φιλελεύθερη-Θατσερική πολιτική είχε σα συνέπεια το ξωπέταγμα και την υποβάθμιση αρκετού εργαζόμενου κόσμου, την εξα­θλίωση και την επέκταση της φτώχειας μέσα στις ίδιες τις μητροπόλεις του καπιταλισμού, αν η εκτίναξη της χρηματιστηριακής οικονομίας σε ύψη που αγγίζουν το 100% επάνω από την πραγματική οικονομία οδη­γεί κατά καιρούς σε ισχυρές δονήσεις το παγκόσμιο νομισματικό σύστη­μα, οι σταυροφόροι της νέας εποχής δεν πτοούνται. Η συνταγή παραμέ­νει ακόμα παραπέρα εκτίναξη στην άυλη οικονομία, ακόμα μεγαλύτερο ξωπέταγμα κόσμου, ακόμα περισσότερος αυτοματισμός, εκεί ακριβώς ό­που έχει μετακυλιστεί η κρίση, δηλ. στον τριτογενή τομέα. Οι τεχνολο­γικές εξελίξεις οδηγήθηκαν εκεί που οδηγήθηκαν σήμερα ακριβώς για να επιτρέψουν αυτό το νέο άλμα που θα απλώσει νέες αγορές και νέες ευκαιρίες στους αδηφάγους μπίζνεσμαν, θα ισοπεδώσει ότι έχει απομεί­νει από το κράτος πρόνοιας και την ασφάλεια στην εργασία, θα ιδιωτι­κοποιήσει και θα εμπορευματοποιήσει ακόμα παραπέρα ακόμα πιο βαθιά κάθε έκφραση πολιτισμού που μπορεί να φέρει κέρδος, θα απομονώσει και θα εξανδραποδίσει κάθε γνώση και κάθε επίτευγμα που είναι «αντι­παραγωγικό» και θα συσσωρεύσει νέα προβλήματα και οξύτερες αντιθέσεις στην κοινωνία.

 

Οι  τεχνολογικές εξελίξεις.

Η ανάπτυξη της τεχνολογίας της μικροηλεκτρονικής, των οπτικών ινών και του λογισμικού, και εν γένει η προσπάθειες ψηφιοποίησης των πά­ντων, δίνουν σήμερα τη δυνατότητα ενοποίησης των τριών τεχνολογιών μετάδοσης: της μετάδοσης του ήχου, της εικόνας και των δεδομένων. Έτσι, κατ’αρχήν συγκεντρώνονται σε μια συσκευή με τα ανάλογα αξε­σουάρ (Η/Υ συνδεδεμένος με οθόνες τηλεόρασης, στερεοφωνικά, τηλέ­φωνα και συσκευές μετάδοσης δεδομένων) οι δυνατότητες παραγωγής, αναπαραγωγής, επεξεργασίας και μετάδοσης και των τριών, αφού ο ή­χος και η εικόνα μετατραπούν σε ψηφιακά δεδομένα και το αντίστροφο. Είναι τα λεγόμενα πολυμέσα (multimedia). Τα ψηφιακά δεδομένρ μπο­ρούν να μεταφέρονται μέσα από τις υπερλεωφόρους της πληροφορι­κής, τα τεράστια παγκόσμια δίκτυα που σχεδιάζονται, και να αποκωδικο­ποιούνται αντίστοιχα σε εικόνα, ήχο και δεδομένα στον αποδέκτη ή τους αποδέκτες.

Οι υπερλεωφόροι αυτοί θα συνδέουν επιχειρήσεις, εκπαιδευτικά ιδρύμα­τα, τράπεζες, ινστιτούτα, εργαζόμενους και εργοδότες, μάνατζερ κ.λπ. Η τηλε-εργασία, η τηλε-εκπαίδευση, η τηλε-ψυχαγωγία αλλά και οι τη-λε-πωλήσεις, η τηλε-Εξυπηρέτηση σε δημόσιες υπηρεσίες, η ρύθμιση της εναέριας και οδικής κυκλοφορίας, η τηλε-ιατρική, είναι μερικές ε­φαρμογές που δείχνουν τη δημιουργία μιας τεράστιας παγκόσμιας αγο­ράς για τους δυναμικούς τομείς των τηλεπικοινωνιών, της πληροφορι­κής, των καταναλωτικών ηλεκτρονικών, των ΜΜΕ και της ψυχαγωγίας που θα τείνουν στην ενοποίηση τους. Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για μια μεγάλη ανάσα για τους κλάδους αυτούς που ήδη αντιμετωπίζουν μια μεγάλη κρίση.

 

Η κούρσα για την επίτευξη του άλματος.

 

Ο αγώνας δρόμου των επιχειρήσεων των κλάδων αυτών έχει ήδη ξεκι­νήσει. Η σύνοδος των εφτά στις Βρυξέλλες δεν ήταν παρά το επίσημο σήμα εκκίνησης της κούρσας που έχει αρχίσει εδώ και δυο χρόνια του­λάχιστον και που απαιτεί πια μια ενιαία στρατηγική και κάποιους κανό­νες αλλά κυρίως θα ανοίξει ακόμα περισσότερο το δρόμο προς το άλ­μα: η κυριότερη συμφωνία της συνόδου στην οποία συμφωνήσανε ευ­ρωπαίοι και αμερικάνοι ήταν ότι όλη αυτό το εγχείρημα θα πρέπει να ε­κτελεστεί από τον ιδιωτικό τομέα αλλά όχι φυσικά με «ιδιωτικά κεφά­λαια». Ο κρατικός-εθνικός τομέας θα πρέπει να διευκολύνει επιχορηγώντας από τη μια αυτό το εγχείρημα (π.χ. μέσω των κονδυλίων που συ­γκεντρώνονται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα) και απ’ την άλλη παραι­τούμενος από κάθε παρέμβαση και διαλύοντας οτιδήποτε κρατικό-εθνικό υπάρχει στον τομέα αυτό ώστε να αρθούν όλα τα εμπόδια για την έ­ξαλλη έφοδο της αγοράς στο μεδούλι του κέρδους του εγχειρήματος αυτού.

Πολλές από τις καινοτομίες του προοιωνιζόμενου άλματος όπως η τηλεργασία, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, οι τηλεπωλήσεις είναι ήδη μια πραγματικότητα στις ΗΠΑ. Οι μεγάλες αλλαγές όμως (για τις οποίες θα μιλήσουμε παρακάτω) θα προκύψουν από την ολοκλήρωση αυτών των καινοτομιών σε παγκόσμιο επίπεδο με τη δικτύωση στις υπερλεωφόρους της πληροφορικής. Εκεί βρίσκεται και το πολύ χρήμα. Ήδη η Νovell, εταιρεία κατασκευής λειτουργικών συστημάτων δικτύων υπο­λογιστών και ο γνωστός κολοσσός στο χώρο των τηλεπικοινωνιών ΑΤ&Τ, συνεργάζονται στο πρόγραμμα pervasive computing (διεισδυτικό computing) για την ανάπτυξη τεχνολογίας επονομαζόμενης ΝΕSΤ η ο­ποία θα επιτρέψει την σύνδεση οποιασδήποτε συσκευής λειτουργεί με Η/Υ στο δίκτυο (ακόμα και ένα ρολόι!). Στόχος είναι ένα παγκόσμιο δί­κτυο, το επονομαζόμενο ΝCS, το οποίο θα συνδέσει ένα δισεκατομμύ­ριο χρήστες και το οποίο οι κατασκευαστές του φιλοδοξούν να κατέχει τη θέση που κατέχει σήμερα το τηλεφωνικό δίκτυο για τους χρήστες του.

Το παράδειγμα αυτό της συνεργασίας των δύο κολοσσών δεν είναι μο­ναδικό. Στις ΗΠΑ τα τελευταία δύο χρόνια έχει ξεσπάσει μια θύελλα ε­ξαγορών και συγχωνεύσεων. Η θύελλα αυτή οφείλεται απ’ τη μια μεριά στον ανταγωνισμό μέσα σ’ένα περιβάλλον ασφυκτικό απ’ την πληθώρα προϊόντων, τεχνολογιών και υπηρεσιών (μια κρίση υπερπαραγωγής δη­λαδή και σ’ αυτούς τους δυναμικούς κλάδους) και από την άλλη στην ε­νοποίηση των τριών τεχνολογιών μετάδοσης και επεξεργασίας (ήχου, εικόνας και δεδομένων) που οδηγεί σε συνεργασίες τις εταιρείες των α­ντίστοιχων κλάδων. Χαρακτηριστικά, η Μicrosoft η πιο διάσημη εταιρεία κατασκευής λειτουργικών συστημάτων και λογισμικού αυτοματισμού γραφείου, αναπτύσσει στα εργαστήρια της ένα ψηφιακό σύστημα αμφί­δρομης διανομής video και λογισμικού για συστήματα αντίστοιχα των σημερινών αποκωδικοποιητών του τηλεοπτικού σήματος. Αυτό γιατί κα­τά τον γενικό διευθυντή της φαίνεται ότι στο μέλλον ισχυρές εταιρείες θα είναι αυτές που θα διαθέτουν τα δίκτυα (την υποδομή δηλαδή) ή το περιεχόμενο που θα διανέμεται.

Ακόμα βλέπουμε γάμους ανάμεσα σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ψυχαγωγίας και σε αυτόν των τηλεπικοινωνιών και της πληροφορικής: η ΤCΙ, η μεγαλύτερη εταιρεία καλωδιακών δικτύων στις ΗΠΑ, εξαγόρασε τη Liberty Media, μεγάλη εταιρεία στο χώρο της ψυχα­γωγίας ενώ ταυτόχρονα συνεργάζεται με τον ιαπωνικό κολοσσό των video games τη SEGΑ και την Time Warner για τη δημιουργία ενός κα­λωδιακού δικτύου παιχνιδιών. Αυτά για να έχουμε μια εικόνα.

Και αν ακόμα αναρωτιέται κανείς γιατί       όλο αυτό το τρέξιμο και η πρε­μούρα, η εκτίμηση των οικονομικών παραγόντων είναι ότι σε λίγα χρό­νια ο κλάδος του τηλεπικοινωνιακού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού θα καλύπτει το 20% του παγκόσμιου εμπορίου. (Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα στις ΗΠΑ οι πωλήσεις των Η/Υ είναι περισσότερες από αυτές των τηλεοράσεων.) Αν συνυπολογίσει κανείς το τζίρο των παρεχόμε­νων υπηρεσιών μέσα από το δίκτυο (επικοινωνίες, ψυχαγωγία, πληρο­φόρηση, συναλλαγές, τουρισμός, ίσως ακόμα και ψυχανάλυση) τότε α­ντιλαμβάνεται τα οικονομικά μεγέθη που παίζονται σ’ αυτή την κούρσα. Ομως, το τρέξιμο αυτό έχει να κάνει και με το ότι μέσα στην «κοινωνία της πληροφορίας» οι δυνατότητες ευλυγισίας, επέκτασης και διασπο­ράς του κεφαλαίου, και κατά συνέπεια ο έλεγχος αλλά και οι οικονομίες συγκέντρωσης που θα επιτευχθούνε εκτινάσσονται στα ύψη, μαζί με τις δυνατότητες ακόμα παραπέρα απογείωσης της «οικονομίας-καζίνο».

Η Ευρώπη μέχρι στιγμής έχει καθυστερήσει αρκετά. Η ανάλογη εκτίνα­ξη προβλέπεται ακόμα από τη συμφωνία του Μάαστριχτ, ενώ στη Λευκή Βίβλο αφιερώνεται αρκετό μελάνι στο τηλεπικοινωνιακό και πληροφορι­κό διευρωπαϊκό δίκτυο (ένα εκ των τριών, τα άλλα δύο δίκτυα είναι αυ­τό των μεταφορών και αυτό της ενέργειας). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή α­νέθεσε σε μια επιτροπή προσωπικοτήτων τη λεγόμενη επιτροπή Μπά-γκεμαν, να μελετήσει το θέμα. Η επιτροπή αυτή αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από εκπροσώπους μεγάλων Ευρωπαϊκών εταιρειών όπως SIEMENS, THOMPSON,OLIVETTI.Είναι φανερό πως το πρόβλημα που έχει να επιλύσει η επιτροπή δεν είναι άλλο από το συγκερασμό των συμφερόντων ή την επίλυση της διαμάχης υπέρ κάποιων, στο ποιος θα ελέγξει όλη αυτή τη μετάβαση και με ποιο πλαίσιο θα γίνει αυτή. Ήδη ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετώπισε το διευρωπαϊκό δίκτυο πληρο­φοριών ήταν ο τύπος των προτύπων που θα ακολουθηθούν στην κατα­σκευή των Ευρωπαϊκών δικτύων. Και είχε αρκετά μεγάλη σημασία αυ­τός ο πόλεμος καθώς η επιλογή του ενός ή του άλλου τύπου θα σήμαινε επιλογή των προτύπων κατασκευής που ισχύουν σε αυτό ή το άλλο κρά­τος μέλος δηλαδή σε αυτή ή την άλλη εταιρεία, και κατά συνέπεια έδινε ένα πολύ σοβαρό προβάδισμα στην εταιρεία της οποίας τα πρότυπα επι­λέγονταν καθώς οι υπόλοιπες θα έπρεπε να χάσουν χρήματα και για να προσαρμόσουν την παραγωγή τους, και για να αχρηστέψουν προϋπάρ­χον στοκ αλλά και από την καθυστέρηση εισόδου στην αγορά σε σχέση με την εταιρεία της οποίας τα πρότυπα επιλέχθηκαν. Η κύρια διαφωνία ήταν ανάμεσα στη Γερμανία και τη Γαλλία και εκεί που φαινόταν ότι λυ­νόταν το πρόβλημα με ένα μεταξύ τους συμβιβασμό, μπήκε στη μέση η Ισπανία.

Πριν φτάσουμε στη σύνοδο των εφτά είχε προηγηθεί η έκθεση της επι­τροπής Μπάγκεμαν που ανάμεσα στα άλλα ανακοίνωσε και τη άμεση α­πελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών. Η σιωπή που επακολούθησε από τους μεγάλους μονοπωλιακούς και κρατικούς οργανισμούς τηλεπικοινωνιών θεωρήθηκε αποκαλυπτική για το ενδιαφέρον τους όχι τόσο για την απελευθέρωση των υπηρεσιών η οποία ισχύει από το ’89, αλλά για την ίδια την υποδομή των δικτύων. Στην απελευθέρωση αυτή, που δεν είναι τίποτε άλλο από την ιδιωτικοποίηση με τον α’ ή β’ τρόπο των τηλε­πικοινωνιακών οργανισμών ήταν απολύτως σύμφωνοι και οι Αμερικάνοι στη σύνοδο των εφτά.

 

Υπερλεωφόροι: το άλμα στη δυαδικοποίηση και στην «άυλη οικονομία».

 

Το συνέδριο αυτό των Βρυξελλών έχει κάνει πεντακάθαρη την πολιτική και στρατηγική που θα υποχρεώσουν όλα τα κράτη να ακολουθήσουν: όλη η μετάβαση στην κοινωνία της πληροφορίας, οι υπερλεωφόροι των επικοινωνιών θα στηριχτούν στην ελεύθερη αγορά και γι αυτό πρέπει να πέσει κάθε «φραγμός» που μπορεί να θέτουν εθνικές ανάγκες και οι προτεραιότητες δηλαδή να υποταχθούν όλοι και όλα στις ανάγκες για κέρδος των δύο – τριών μεγαθηρίων που λέγεται ότι θα υπερισχύσουν στο τέλος στην αγορά αυτή. Εξ’ άλλου η προοπτική αυτή της πλήρους «απελευθέρωσης», είναι αυτή ενός άγριου καπιταλισμού δηλαδή που θα σαρώσει στην κυριολεξία κάθε περιοχή και κάθε ανάγκη απ’ την οποία μπορεί να βγάλει κέρδος ενώ θα εξαρθρώσει κάθε υπηρεσία και κάθε υ­ποστήριξη που έχει να κάνει απλά με κοινωνικές ανάγκες που δεν απο­δίδουν «υψηλή προστιθέμενη αξία» (sic) και αυτό είναι ήδη πραγματικό­τητα στην Αμερική: Σ’ ένα συνέδριο για την τεχνολογία που έγινε πέρυ­σι στις Βρυξέλλες, ένας αμερικανός γερουσιαστής είπε ότι στις ΗΠΑ ό­που έχει γίνει η απελευθέρωση, αντιμετωπίζουν πρόβλημα διότι κανέ-νας δε θέλει να εξυπηρετήσει απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές. Αυτός ο αποκλεισμός και η περιθωριοποίηση είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου της δυαδικής κοινωνίας που αναδύεται παράλληλα με την κοινωνία της πληροφορίας (είναι το δεύτερο συνθετικό της νέας επο­χής, αυτό που προσπαθούν να κρύψουν, ή εν πάση περιπτώσει εμφανί­ζουν μονάχα μια πλευρά του για να τη χειριστούνε, την ανεργία).

Η άλλη πλευρά του εγχειρήματος είναι η αντικατάσταση πολλών δρα­στηριοτήτων οι οποίες απαιτούσαν την ανθρώπινη επέμβαση από τα πληροφοριακά δίκτυα: διαμεσολαβήσεις που θα παρακάμπτονται από τη δυνατότητα άμεσης οπτικής και ηχητικής επικοινωνίας στα πιο απομα­κρυσμένα σημεία του πλανήτη αλλά και από την ηλεκτρονική ανταλλα­γή εγγράφων ή και την κατάργηση πολλών γραφειοκρατικών διαδικα­σιών, διεύθυνση και έλεγχος τομέων επιχειρήσεων αφού πλέον αυτός θα είναι εφικτός από μακριά, κέντρα διανομής προϊόντων ψυχαγωγίας (ταινίες, μουσική, βιντεοπαιχνίδια) και τύπου θα αχρηστευθούν καθώς θα μπορούν να διακινούνται τα προϊόντα αυτά μέσα από το δίκτυο, του­ριστικές υπηρεσίες (ταξιδιωτικά γραφεία) αφού θα μπορεί ο πελάτης να έρχεται σε απευθείας και μάλιστα οπτικοακουστική επαφή με το θέρε­τρο της αρεσκείας του ή και να κλείνει τα εισιτήρια του απευθείας ηλε­κτρονικά. Η εκπαίδευση από απόσταση θα αντικαταστήσει ως ένα βαθμό την παραδοσιακή εκπαίδευση και θα δώσει ακόμα μεγαλύτερες δυνατό­τητες ευελιξίας στον τομέα αυτό ενώ θα «απολιπανθεί» ως ένα βαθμό από τους ενοχλητικούς εκπαιδευτικούς που τολμούν ακόμα να θεωρούν την εκπαίδευση κοινωνικό αγαθό. Η τηλε-εργασία θα αντικαταστήσει αρκετές από τις δουλειές που γίνονται σήμερα μέσα στο γραφείο. Ορι­σμένοι θα πουν ότι θα δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης. Αυτό όμως που θα συμβεί, που συμβαίνει ήδη σε παρόμοιες περιπτώσεις, είναι να αντικατασταθεί ο εργαζόμενος της πλήρους απασχόλησης, του πενθή­μερου, της άδειας, της ασφάλισης και των υψηλών οικονομικών απαιτή­σεων από ένα θλιβερό «ελεύθερο επαγγελματία» που θα περιμένει στο τερματικό του την ανάθεση κάποιας δουλίτσας για να τη «βγάλει», δηλα­δή από τον «ευέλικτο» εργαζόμενο, έτοιμο να αποδεχθεί κάθε ωράριο, κάθε αμοιβή και κάθε απαίτηση επανειδίκευσης αφού θα ανταγωνίζεται με τους ανά την υφήλιο ομοίους του για μια θέση στον ήλιο, χωρίς δυ­νατότητα συνένωσης, συνδικαλισμού, απεργίας: να το όνειρο του κεφα­λαίου για την εργασία. Οι στρατιές των ανέργων στελεχών θα πληθύ­νουν αφού εκεί κατά κύριο λόγο στοχεύει το δεύτερο άλμα στο άυλο, στην γνώση τους και τον έλεγχο που ασκούν που θα εισαχθεί στο έξυ­πνο λογισμικό. Και ο κατάλογος είναι μακρύς. Η κατάληξη είναι η επέ-κταση του εφεδρικού στρατού εργασίας, η ακόμα μεγαλύτερη εξαθλίω­ση και ο αποκλεισμός, καθώς, σε τελευταία ανάλυση, οι άστεγοι που κα­τακλύζουν τις μητροπόλεις του καπιταλισμού, δεν έχουν τερματικά για να μετέχουν της κοινωνίας της πληροφορίας. Και ας μη γίνει λόγος για τον Τρίτο Κόσμο.

Δίπλα στην ευελιξία της εργασίας, που προωθεί και διευκολύνει στο μέ­γιστο η δημιουργία των υπερλεωφόρων, πέφτουν και τα γεωγραφικά σύνορα που αποτελούσαν ένα φράγμα στην ευελιξία και τη διασπορά του κεφαλαίου. Η πρόσβαση στην παγκόσμια αγορά του παγκόσμιου χωριού δε γνωρίζει πια τα όρια του χρόνου και του χώρου. Επιτυγχάνο­νται μεγάλες οικονομίες συγκέντρωση με τη δυνατότητα ταυτόχρονα το κεφάλαιο να διασπείρεται και να μετατοπίζει τις αντίστοιχες δραστηριό­τητες του με μεγάλη ευκολία όπου υπάρχει αγορά, φθηνή εργατική δύ­ναμη, φθηνές πρώτες ύλες, ευνοϊκό περιβάλλον κ.λπ. Έτσι, ο νομαδι-σμός του δε γνωρίζει πλέον όρια, ενώ η δυνατότητα ελέγχου ισχυρο­ποιείται αφού ανά πάσα στιγμή μπορεί ο διευθύνων να επικοινωνήσει με τα υποκαταστήματα, τους τομείς, τις περιφέρειες και να έχει όλες τις α­ναγκαίες πληροφορίες αλλά και να δώσει τις απαραίτητες εντολές. Αλλά και η δυνατότητα μεταφοράς κεφαλαίων και χρήματος ηλεκτρονι­κά, ο έλεγχος και η διαχείριση των ηλεκτρονικών συναλλαγών μέσα από το παγκόσμιο δίκτυο πληροφορικής θα εκτινάξει στα ύψη και τον χρηματιστηριακό «τζόγο», την οικονομία των «χαρτιών» ή άυλη οικονο­μία. Αν σήμερα μιλάνε για 100% απογείωση της οικονομίας των «χαρ­τιών» από την πραγματική οικονομία, η ολοκλήρωση της χρηματιστικής οικονομίας μέσα από τα πληροφορικά δίκτυα που θα οδηγήσει; Ήδη σή­μερα στη μικρογραφία των υπερλεωφόρων του μέλλοντος, στο ΙπΙθιτιθΙ, οι εικονικές εταιρείες έχουν κάνει την εμφάνιση τους. Ήδη στην Αμερι­κή το ΙηΐβΓπβΙ θα περάσει από την επιτροπή του Πολιτικά Ορθού! Δηλα­δή, όποια πληροφορία μπαίνει στο ΙηΙθίτιβΙ θα περνά από ένα φίλτρο που θα συγκρατεί τη «βρωμιά» (ότι θεωρείται ανεπίτρεπτο ή «ασύμβατο» με την καθεστηκυία τάξη δηλαδή). Τη σύνοδο των εφτά απασχόλησε και η ασφάλεια του δικτύου αυτού από την ίδια την ευθραυστότητα του: π.χ. το ξέπλυμα μαύρου χρήματος θα γίνεται πολύ πιο εύκολα, ηλεκτρο­νικά. Αν τα κομπιούτερ θεωρήθηκαν υπεύθυνα ως ένα βαθμό για το κραχ του ’87 καθόλου δεν πτοούνται στην ακόμα μεγαλύτερη προώθηση τους στο παγκόσμιο καζίνο. Κανένας ενδοιασμός για το ίδιο το εγχείρη­μα: ο ηλεκτρονικός χρηματιστηριακός τζόγος είναι η μόνη διέξοδος σή­μερα για την υψηλή απόδοση του κεφαλαίου, η διαστροφή της παραγω­γής για την παραγωγή και της παραγωγής για το κέρδος εκεί οδηγεί. Οι επόμενοι τζίροι των κλάδων της πληροφορικής θα γίνουν στον έλεγχο όλου αυτού του συστήματος και στην ασφάλεια του από τους σύγχρο­νους ηλεκτρονικούς βομβιστές και απατεώνες που θα αυξηθούν όσο θα επεκτείνεται το παγκόσμιο δίκτυο.

Ο προβληματισμός όμως των σταυροφόρων της νέας εποχής δε σταμα­τά στην ασφάλεια της. Το ζήτημα της «δημοκρατίας» αλλά και αυτό του πολιτισμού απασχολεί επίσης έντονα (χωρίς ποτέ βέβαια να αμφισβη­τείται το ίδιο το εγχείρημα» απλά ο προβληματισμός αφορά κάποιες «διορθώσεις» και μικροπαρεμβάσεις για να κλείνουν τα μάτια και τα στό­ματα και για να αποφεύγονται έκρυθμες καταστάσεις).

Κατ’ αρχήν ποια γλώσσα θα είναι αυτή που θα κυριαρχήσει στις υπερλε-ωφόρους; και αυτό δεν είναι μόνο πολιτιστικό ζήτημα αλλά άπτεται και της οικονομίας. Το θέμα που αφορά όμως τον άνθρωπο και την πραγμα­τική πρόοδο του (και όχι το κέρδος) είναι όμως πως όποια εθνική γλώσ­σα και αν επικρατήσει στην ουσία δε θα είναι παρά μια «ψηφιακή» γλώσ­σα, μια γλώσσα ηλεκτρονικής επικοινωνίας, μια γλώσσα αποξενωμένη από τον πλούτο των κοινωνικών αντιθέσεων, μια γλώσσα μηχανής.

Αλλά και ποιος πολιτισμός, ποια κουλτούρα, θα επικρατήσει (ο λεγόμε­νος πολιτιστικός ιμπεριαλισμός θα επιβάλλεται πλέον ηλεκτρονικά και ταχύτατα).

Το ποιος και πως διαθέτει τα πολιτιστικά «προϊόντα» (δηλαδή εμπορεύ­ματα) δεν είναι καθόλου άμοιρο της ποιότητας τους και των μηνυμάτων που αυτά μεταφέρουν και αυτό είναι ήδη σήμερα φανερό με τη βιομηχα­νία πολιτισμού και συνείδησης. Η είδηση και ποιος την ελέγχει και τη διαδίδει, ο τρόπος που θα παρουσιαστεί και ο χρόνος που θα αποκαλυ­φθεί, είναι ήδη μέσα χειρισμού της συνείδησης του κόσμου. Σε ποιο βαθμό τα δίχτυα αυτά θα δυναμώσουν τους χειριστικούς αυτούς μηχανι­σμούς είναι ένα ερώτημα. Ένα άλλο, με βάση το ότι τα δίκτυα θα είναι ι­διοκτησία της ιδιωτικής οικονομίας είναι αν τελικά όλη την κουλτούρα και τον πολιτισμό που θα διανέμεται μέσα από τα δίκτυα αυτά θα τον ε­λέγχουν οι δυο τρεις υπερκολοσσοί που θα υπερισχύσουν τελικά μέσα από την κούρσα των εξαγορών και συγχωνεύσεων που έχει ήδη αρχί­σει. Η δυνατότητα αποκλεισμού και περιθωριοποίησης κάθε γνώσης, κά­θε κουλτούρας, κάθε καλλιτεχνικού ρεύματος που δεν είναι «συμβατά» με το σύστημα, θα αποκτήσει τεράστιες διαστάσεις;

Το λεγόμενο «έλλειμμα δημοκρατίας» όπως ονομάζουν την πολιτική δυαδικοποίηση γίνει τελικά παντελής έλλειψη δημοκρατίας για όσους δεν είναι «συμβατοί» με το σύστημα και τέτοιοι μπορεί να είναι οι αναλ­φάβητοι , οι εξαθλιωμένοι, οι άστεγοι, οι διαφωνούντες, οι πρόσφυγες, οι άνεργοι…

Οι «σταυροφόροι» της νέας εποχής θα αντιτείνουν πως οι τεράστιες δυ­νατότητες πρόσβασης στις πληροφορίες και στην ανθρώπινη γνώση, δι­ευρύνουν τη δημοκρατία και τη δυνατότητα του κόσμου να μάθει. Το ε­ρώτημα δεν είναι μόνο ποιος πολιτισμός και ποια γνώση θα περνάει από τα φίλτρα του δικτύου, ποιοι θα μπορούν τελικά να έχουν πρόσβαση σε αυτό. Το μοντέλο του ανθρώπου που απομονωμένος και σε αντίθεση με όλο τον υπόλοιπο κόσμο, αποξενωμένος και κολλημένος μπροστά σε μια οθόνη, να επιζητά γνώση (για να πάρει τελικά πληροφορία, δικαιώ­ματα, ασφάλεια μέσα στο δίκτυο του παγκόσμιου χωριού, σε τελευταία ανάλυση δεν είναι καθόλου «συμβατό» (για να γίνουμε και μεις κυβερ-νογράφοντες) με τον άνθρωπο που αναζητά, εμπνέεται, δημιουργεί προσπαθώντας να επικοινωνήσει ολόπλευρα με την υπόλοιπη κοινωνία, για την κοινωνία και όχι για να αρπάξει τα όποια «πνευματικά δικαιώμα­τα» χρήματος του αφήσουν οι «μεγάλοι». Και αν ο δέκτης, θα έχει κά­ποιο λόγο τελικά να γνωρίσει το έργο του καλλιτέχνη, ή χαμένος στους λαβύρινθους του καινούργιου παιχνιδιού εικονικής πραγματικότητας θα προσπαθεί να ξεπεράσει τη μίζερη πραγματικότητα που τον περιβάλλει.

Στα ερωτήματα αυτά μάλλον δε θα μας απαντήσουν οι σταυροφόροι της νέας εποχής. Άλλωστε γι αυτούς το πρόβλημα δεν είναι το περιεχόμενο του μέλλοντος, αυτό είναι κοινά συμφωνημένο, είναι το δεύτερο άλμα στο «άυλο», είναι η ελαχιστοποίηση του κόστους ανά μονάδα παραγόμε­νου προϊόντος με την ελαχιστοποίηση του κόστους της ανθρώπινης ερ­γασίας και παράλληλα η παραπέρα επέκταση του σχεδίου της δυαδικο-ποίηοης της κοινωνίας, αφού «στη μετα-βιομηχανική κοινωνία της γνώ­σης και των υπηρεσιών η εισοδηματική ανισότητα εξασφαλίζει τη γενική ευημερία και απασχόληση. Οι κάτοχοι της γνώσης δε, δημιουργούν πλούτο. Η δε γνώση είναι αδύνατο να είναι ισομερώς κατανεμημένη, άρα η ανισότητα αποτελεί προϋπόθεση παραγωγής πλούτου. Επιδίωξη είναι να γίνονται όλοι πλουσιότεροι, αδιάφορο αν κάποιοι είναι πιό πλούσιοι από τους άλλους. Αυτοί θα έχουν τη δυνατότητα νά ξοδεύουν για τις νέες παρεχόμενες υπηρεσίες που θα εξασφαλίζουν την απασχό­ληση και το εισόδημα των άλλων», δηλαδή το πολύ πολύ, όποιος θέλει να ξεφύγει από την πλήρη περιθωριοποίηση και αποκλεισμό, αν έχει την απαραίτητη εξειδίκευση και γνώσεις θα απασχολείται στην παροχή υπη­ρεσιών ατούς πλούσιους! Αλλά η κοινωνία της πληροφορίας, η κατοχή  της γνώσης που θα διευθύνει, (και λένε;ότι σε μια δεκαετία θα επταπλα-σιαστεί η ανθρώπινη ευφυία) δεν αφορά αυτούς, τους «καταραμένους της γής»· Τα παραπάνω διετύπωσε το τέκνο της νέας εποχής, o Ανδρέ­ας Ανδριανόπουλος σε πρόσφατη συνέντευξη του στο περιοδικό RΑΜ).

Και θα του απαντήσει η πραγματική νέα γενιά δια στόματος μέλους μου­σικού συγκροτήματος: όλους τους έχει πιάσει μανία να καλωδιωθούνε μόνο που δεν καταλαβαίνουν πως ο άνθρωπος δεν έχει βύσματα για να καλωδιωθεί.

Στην αδυναμία τους να προσομοιώσουν την ανθρώπινη νοημοσύνη, οι διεθνείς κυβερνοκρατορες, προσπαθούν να εξομοιώσουν τον άνθρωπο με τη μηχανή τους, να τον αποβλακώσουν με την «πληροφορία» τους α­ποξενώνοντας τον από την κοινωνική γνώση, με την «τέχνη» τους απο­μακρύνοντας τον από τη δημιουργία, να Τον ελέγξουν και να σφίξουν όσο το δυνατό την θηλιά της παγκόσμιας νέας τάξης γύρω του, παρέχο­ντας του «δικαιώματα, ασφάλεια, ιδιοκτησία» και προσπαθώντας να του αρπάξουν την ανθρώπινη παρόρμηση να ερευνά «Χωρίς φόβο και πά­θος» για να κατακτήσει ένα καλύτερο αύριο. Ομως, επειδή η γνώση τους για τον κόσμο είναι κολοβή, είναι η γνώση δύναμη που αντιμετωπί­ζει τα πάντα σαν κέρδος και τα όρια της είναι πεπερασμένα, θα πνιγούν για μια ακόμα φορά με τον ίδιο τους το βρόγχο.

 

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

(Από το φυλλάδιο του Αριστερού Σχήματος Εκπαιδευτικών ΕΝ ΓΝΩΣΕΙ)

 

«Μόνο και μόνο που θα δω τον Μακ Κάου, τον Μπομπ Άλεν και τον Μακ Κράκεν, όλους γύρω από το ίδιο τραπέζι, είναι ήδη εντυπωσιακό…»

 

 Φυσικά ούτε εσείς, ούτε εμείς, γνωρίζουμε τους ανωτέρω κυρίους. Δεν παίζει όμως κανένα ρόλο. Αρκεί που τους γνωρίζει και τους συνανα­στρέφεται ο υπουργός εμπορίου των ΗΠΑ που είπε και τα παραπάνω. Πρόκειται για τους ιθύνοντες της ΑΤΤ, της Τeledisk, της ΙΒΜ κλπ. Είναι εκείνοι που μαζί με 45 άλλους επικεφαλής των μεγαλύτερων επιχειρή­σεων του κόσμου στις τηλεπικοινωνίες και την πληροφορική, και τους Ζακ Ντελόρ, Αλ Γκορ και μια πλειάδα υπουργών από Βρετανία, Καναδά, Ιαπωνία, Γερμανία κλπ, συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες στο τέλος του περασμένου μήνα για να εξαγγείλουν και επίσημα πια το νέο κοινωνικό όραμα, την κοινωνία του 21ου αιώνα.

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που «βομβαρδιζόμαστε», από τέτοιου εί­δους εξαγγελίες, ηχηρές συνθηματολογίες και ορόσημα. Τουλάχιστον την τελευταία ΙΟετία η Μεταβιομηχανική Κοινωνία ή Κοινωνία της Πλη­ροφορίας και της αυτοματοποίησης, προβάλλεται μαζί με τα «τρένα» της προόδου και της ευημερίας που ποτέ δεν έρχονται, ως το μέλλον της ανθρωπότητας, ως την έκφραση σε κοινωνικό επίπεδο της Επιστημονι­κής και Τεχνολογικής Επανάστασης. Τώρα, με την είσοδο σε μια «νέα» εποχή, οικουμενικότητας, άρσης των συνόρων και των περιορισμών, διεθνοποίησης και αλληλεξάρτησης, πτώσης των τειχών τώρα που ο κόσμος έγινε πια ενιαίος και «κανονικός» αφού καθολικά αναγνωρίζει και αποδέχεται τις ίδιες αξίες και τα ίδια ιδανικά, αυτά της αγοράς και του κέρδους τώρα ήρθε η ώρα οι 7 πλουσιότερες χώρες του κόσμου να ε­ξαγγείλουν νέους στόχους, το δεύτερο κύμα της πληροφορικοποίησης, να επιταχύνουν τις διαδικασίες για την άμεση και ομαλή μετάβαση προς το νέο κοινωνικό μοντέλο, την κοινωνία των πληροφοριών, των ηλε­κτρονικών σημάτων και της κωδικοποίησης.

Φυσικά, όταν εξαγγέλλεται ένα νέο κοινωνικό όραμα και μια πορεία με­τάβασης προς αυτό, υπάρχουν και επιπτώσεις… Οι 7 ισχυροί λοιπόν του κόσμου, σε συνεργασία με τους διευθυντές των πολυεθνικών, φρόντι-σαν και γι’ αυτές η μάλλον μας προειδοποίησαν. Αναφέρθηκαν σε κινδύ­νους κοινωνικού αποκλεισμού, στη διεύρυνση σε πρώτη φάση… του χά­σματος σε «έχοντες» και «μη έχοντες», στο φόβο της κατάπνιξης κάθε ι­διαίτερης πολιτιστικής ταυτότητας κλπ. Όμως, αυτά δεν είναι αρκετά για να γυρίσουν τον ρου της ιστορίας πίσω και να αναστείλουν την εξέ­λιξη. Απαιτούνται θυσίες, στρώσιμο στη δουλειά, γιατί στο τέλος-τέλος δεν υπάρχει κι άλλη διέξοδος. Άλλωστε, ισχυρίζονται ότι αφού μπαίνου­με πια σε μια εποχή απαλλαγμένη από τα δεινά του χθες, αξίζουν και μερικές θυσίες και «στενωποί» παραπάνω, μπροστά στα τόσα καλά που έρχονται. Διότι πια το άτομο απαλλαγμένο από τα δεσμά της συλλογι-κότητας, μπορεί ν’ απολαμβάνει αυτή την εκπληκτική ομοιομορφία που προσφέρει «το τέλος των ιδεολογιών». Καταργεί τις αποστάσεις και μπορεί μέσω του ήχου και της εικόνας να γευθεί κατ’ οίκον, το «αγαθά» που του προσφέρουν απλόχερα οι υπηρεσίες της πληροφορίας. Εχει τη δυνατότητα των λιγότερων κινήσεων, των ελάχιστων εκφράσεων και συγκινήσεων, μπορεί να «μεταφερθεί» σε οποιοδήποτε μέρος του πλα­νήτη με το λιγότερο κόστος και με μηδαμινή κούραση. Άρα, το μόνο που μένει να κάνει, είναι να αναμένει όλα αυτά τα καλά που κάποιοι ισχυροί κυβερνήτες και φιλάνθρωποι επιχειρηματίες δημιούργησαν πριν απ’ αυ­τόν γι’ αυτόν. Να ανοίγει την οθόνη του, να συνδέεται με το internet ή κάποιο άλλο δίκτυο και μέσω αυτού ν’ ανταλλάσσει πληροφορίες. Κάπως έτσι περιγράφουν οι «ειδικοί», οι δημοσιογράφοι, οι καθηγητές με κύρος, οι πολιτικοί (μέχρι και κυβερνοκόμμα θέλει να δημιουργήσει ο Ανδριανόπουλος) το παρόν και το μέλλον μας. Πόσο σχέση έχει όμως αυτή η εικονική παράσταση με τη ζωή μας; Πόσο ακουμπά την πραγμα­τικότητα και πού την αλλάζει; Και τελικά το μόνο που μπορούμε να κά­νουμε είναι σαν καλοί τηλεθεατές και άνθρωποι των υπολογιστικών συ­στημάτων να περιμένουμε και να υπομένουμε;

Έχουμε τη γνώμη ότι όλα όσα προβάλλονται ως θεωρίες και αντιλή­ψεις, αποσκοπούν στη συγκάλυψη της πραγματικότητας. Χρησιμοποι­ούν πλευρές και εικόνες της πραγματικής ζωής, καλλιεργώντας όμως ψευδείς παραστάσεις και υποκατάστατα, έτσι που η ίδια η πραγματικό­τητα να συγκαλύπτεται και να βλέπουμε μόνο την επιφάνεια. Προβάλ­λοντας ορόσημα και ηλεκτρονικούς παραδείσους, ξεφεύγουν από τη μίζερη και άθλια πραγματικότητα που ζει και βιώνει η πλειοψηφία του πλανήτη. Η «κοινωνία της πληροφορίας» είναι μια πραγματικότητα όσον αφορά τη σχέση Επιστήμης – Τεχνολογίας και την παραγωγή νέων αυ-τοποιημένων συστημάτων. Πρόκειται για το γάμο των επικοινωνιακών μέσων και της «επανάστασης των ηλεκτρονικών υπολογιστικών συ-στημάτων». Πρόκειται γι’ αυτό που πολύ απλά αναφέρουν ως την σύ­ζευξη τηλεφώνου-τηλεόρασης και ηλεκτρονικού υπολογιστή, σε διε­θνές επίπεδο και μέσω δικτύων. Στηρίζεται στην επιστημονική πρόοδο που συντελείται κυρίαρχα σε τρεις τομείς: α) Μικροηλεκτρονική και οπτο-ηλεκτρονική κυκλωμάτων σε μικρές σειρές β) Τηλεπικοινωνίες-Κυβερνητική-Διάστημα γ) Βιοτεχνολογία-Γενετική. Όμως αυτή η τεράστια τεχνολογική έκρηξη κάθε άλλο παρά αφορά το σύνολο του κόσμου που κατοικεί στον πλανήτη, και κυρίως κάθε άλλο παρά μετασχηματίζει τη ζωή του προς το καλύτερο. Αυτή η προσπάθεια «φυγής προς τα εμπρός» είναι απαραίτητη σήμερα για τους ιθύνοντες. Μόνο μέσα απ’ αυτή την απογείωση, μπορεί να ξεχαστεί το χθες, η ιστο­ρία, το πώς φτάσαμε ως εδώ σήμερα και κυρίως, στο όνομα του μέλλο­ντος που μας περιμένει, να υπομένουμε καρτερικά την αθλιότητα που βιώνουμε σήμερα. Ας δούμε όμως τα πράγματα αναλυτικά:

 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

 

Η «κοινωνία της πληροφορίας» δεν προέκυψε ξαφνικά. Οι ίδιοι ιθύνοντες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και προς το τέλος της δεκαετίας του ’50, εξήγγειλαν τη Βιομηχανική κοινωνία ή κοινωνία της Αφθονίας ή Καταναλωτική κοινωνία όπως την έλεγαν τότε. Η Βιομηχανική κοινω­νία συνδεόταν άμεσα με το κράτος πρόνοιας και στηριζόταν στη μεγά­λη, μαζική βιομηχανική παραγωγή και στη μικρή σχετικά ανεργία. Ήταν η απάντηση τους τότε στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο που είχε βγει δυ­ναμωμένο υλικά και ιδεολογικά με το τέλος του πολέμου: Χρησιμοποιώ­ντας δάνεια από την Ανατολή, όπως κοινωνικές παροχές, ασφάλεια, σταθερότητα στις εργασιακές σχέσεις, παιδεία για όλους, εξαγόρασαν μια «εργατική αριστοκρατία», αυτή των μεγάλων συνδικάτων και συνδι­καλιστικών ενώσεων, και προσπάθησαν να χειραγωγήσουν τα επανα­στατικά κινήματα που απειλούσαν την ίδια την ύπαρξη τους. Η λογική τους ήταν απλή: Αφού εμείς τόσο απλόχερα, σ’ αυτό το κοινωνικό καθε­στώς, μπορούμε να ικανοποιήσουμε όλες τις υλικές ανάγκες, να ανεβά­σουμε το επίπεδο διαβίωσης, δεν χρειάζονται αγώνες και κινητοποιή­σεις αλλά συναίνεση-διάλογος και ειρηνική συνύπαρξη. Αυτή ήταν η α­πάντηση του δυτικού κόσμου σ’ ένα συσχετισμό δύναμης ιδιαίτερα αρ­νητικό γι’ αυτόν εκείνη την περίοδο. Από τότε άλλαξαν πολλά και κυ* ρίως ο συσχετισμός δύναμης. Τα δύο συστήματα έγιναν ένα, εδώ και αρκετές δεκαετίες, εκθείαζαν από κοινού το κέρδος και το υλικό κίνη­τρο, φρόντιζαν για την εξουδετέρωση και τη χειραγώγηση όσων αντι­στέκονταν στην κοινή προσπάθεια τους. Ταυτόχρονα, η μεγάλη οικονο-μική κρίση που διαρκεί πάνω από δύο δεκαετίες, τους ανάγκαζε σε σο­βαρές τροποποιήσεις και αναδιαρθρώσεις. Το νέο όπλο στα χέρια τους ήταν η Επιστήμη. Αυτή που βγήκε δυναμωμένη μέσα από το μεγάλο πειραματικό εργαστήρι του Δεύτερου Παγκόσμιου Πόλεμου. Είχε δοκι­μάσει πια τις τεράστιες δυνατότητες της, μέσω του σχεδίου Μανχάταν, σε οπλικά συστήματα, ατομική βόμβα κλπ. Είχε έρθει η ώρα της νέα ε­ξόρμησης. Της Επιστημονικής και Τεχνικής Επανάστασης (ΕΤΕ). Η Επι­στήμη μετατρέπεται πια σε άμεση παραγωγική δύναμη στα χέρια του κεφαλαίου. Ο ορθολογισμός του κεφαλαίου επιβάλλεται στην παραγω­γή. Η νεκρή-αντικειμενοποιημένη εργασία, αυτή που βρίσκεται μέθα στις μηχανές, αντικαθιστά τη ζωντανή εργασία και θέτει στο περιθώριο της παραγωγής τον εργαζόμενο. Μια νέα οικονομία χρόνου και ρυθμών εγκαθίσταται μέσω της αυτόματης αρχής\ Νέοι πανηγυρισμοί αρχίζουν σε δύση κι ανατολή. Βρέθηκε η λύση στην κρίση, που μόλις πριν λίγο εί­χαν φορτώσει εύκολα στην πετρελαϊκή κρίση. Κανείς δεν μπαίνει στον κόπο μιας στοιχειώδους αυτοκριτικής. Τι πρόσφερε η κοινωνία της α­φθονίας, η Βιομηχανική-Καταναλωτική κοινωνία που πάνω από δύο δε­καετίες την εμφάνιζαν ως κοινωνική απαίτηση και όραμα; Ποια προβλή­ματα επίλυσε; Πώς φτάσαμε στη νέα μακρόχρονη κρίση στο τέλος αυ­τού του «οράματος»; Και ακόμη: Το νέο μοντέλο στηριγμένο στις αρχές της ΕΤΕ, σε τι έρχεται να απαντήσει, να λύσει, να βελτιώσει; Σε ποιες κοινωνικές ανάγκες ανταποκρίνεται;

Απαντήσεις δεν υπάρχουν, μόνο «φυγή προς τα εμπρός» και προσπάθεια για απόκτηση οικονομικών πλεονεκτημάτων από τους ισχυρούς μονο­πωλιακούς παράγοντες που είναι και οι «σταυροφόροι» της νέας τεχνο­λογικής έκρηξης. Άλλωστε, η έλλειψη απαντήσεων σε πραγματικά κοι­νωνικά προβλήματα είναι βασικό χαρακτηριστικό της αστικής σκέψης. Πρώτα δίνει ένα μεγάλο αριθμό λύσεων και μετά εξετάζει το πρόβλημα μέσα από τις λύσεις που έδωσε πριν. Έτσι όμως παρακάμπτει τα πραγ­ματικά προβλήματα. Η Αλλοτρίωση, η στυγνή και μίζερη πραγματικότη­τα ξεχνιούνται. Τα «πραγματικά» προβλήματα εμφανίζονται σαν να εί­ναι συναρτήσεις ή μεταβλητές κάποιας «τεχνολογικής βάσης» και οι λύσεις αναμένονται από εκεί. Βέβαια ήδη έχει γίνει η πρώτη οπισθοχώ­ρηση από την πλευρά της, παρόλο που μένει αναξιοποίητη. Στις αρχές του αιώνα, η επιστημονική εξέλιξη σήμαινε και κοινωνική πρόοδο. Τώρα, οι ίδιοι παραδέχονται ότι η επιστημονική πρόοδος .μπορεί να είναι και καταστροφή, δηλαδή πυρηνικά, μόλυνση, πολεμικά συστήματα κλπ. Φυ­σικά δεν απαντούν στο γιατί. Αλλά και μόνο που το παραδέχονται απο­δεικνύει όλη αυτή τη συσσώρευση επιστημονικής γνώσης κάτω από τις επιταγές του κεφαλαίου.

 

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

 

Η σημερινή λοιπόν πληροφοριακή έκρηξη στηρίχτηκε και στηρίζεται στο νέο μοντέλο οργάνωσης της εργασίας στη βάση της ΕΤΕ. Υπολογίζεται πως σήμερα παράγεται 6 φορές περισσότερος όγκος πληροφοριών από το 1970. Γιατί όλη αυτή τη υπερπαραγωγή πληροφορίας; Ποιες ανάγκες τη γεννούν; Η απάντηση είναι σαφής: Η μεγάλη πρόκληση του κυβερνο-χώρου (για να δανειστούμε την έκφραση του ιδεολογικού του πατέρα W.Gibson) δεν ξεκινά ως κοινωνική ανάγκη αλλά ως επιχειρηματική ε­πιλογή. Ο κ. Ζ. Ντελόρ στη σύνοδο των Βρυξελλών μίλησε για συνολικό τζίρο 500 δισ. δολάρια και 2,5 εκατομμύρια εργαζόμενους στις επιχειρή­σεις της πληροφορίας. Ο τζίρος μονό το 1994 ανήλθε σε 1,13 τρισ. δο­λάρια και αναμένεται αλματώδης αύξηση. Πριν από 20 χρόνια είχαν πουληθεί 50 χιλιάδες Η/Υ και τώρα ο ίδιος αριθμός πουλιέται κάθε δέκα ώρες. Στις ΗΠΑ πουλήθηκαν περισσότεροι Η/Υ από τηλεοράσεις. Ο ιδιωτικός τομέας είναι ο μοχλός όλης αυτής της επιχειρηματικής κο­σμογονίας. Παράγει το 90% των πληροφοριακών προϊόντων. Ο καλύτε­ρος πελάτης του είναι οι τοπικές και εθνικές κυβερνήσεις. Στη Σύνοδο των Βρυξελλών διακήρυξαν: «Το κράτος πρέπει να διευκολύνει την όλη προσπάθεια, μέσω της απελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών και με την ανάληψη των επενδύσεων που είναι μη κερδοφόρες». Δηλαδή όλοι ε­μείς οι φορολογούμενοι να πληρώσουμε για μια ακόμη φορά ότι είναι α-ντικερδοφόρο για τις πολυεθνικές, να πληρώσουμε το τίμημα των ιδιω­τικοποιήσεων στις επιχειρήσεις ενέργειας (ΔΕΗ), επικοινωνίες (ΟΤΕ) κλπ. Όταν όμως αναφέρονται σε επιχειρήσεις ή υπηρεσίες της πληρο­φορίας δεν εννοούν μόνο τον κατασκευαστικό τομέα, δηλαδή τον το­μέα δημιουργίας μηχανών πληροφορίας. Εννοούν το σύνολο των μέχρι τώρα κοινωνικών υπηρεσιών. Πρώτα απ’ όλα η παιδεία. Εκπαίδευση εξ αποστάσεως, εκπαίδευση μέσα στις επιχειρήσεις, κατάρτιση, εκπαίδευ­ση ατομικά και στο σπίτι, διά βίου εκπαίδευση για ενήλικες. Η εκπαίδευ­ση οφείλει να συνυπολογίζει άμεσα το κόστος του κάθε εκπαιδευόμε­νου και φυσικά να είναι παραγωγική, δηλαδή κερδοφόρα. Υγεία: Βιοία-τρική-Βιοτεχνολογία-Γενετική. Έκρηξη νέων διαγνωστικών κέντρων, μείωση των ημερών παραμονής σε νοσηλευτικά ιδρύματα, ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Μόνο στην Ελλάδα ο αριθμός των εισαγόμενων για νο­σηλεία στα δημόσια νοσοκομεία μειώθηκε από 1,4 εκατομμύρια το 1980 σε 850 χιλιάδες το 1994, και αυτή είναι μόνο η φανερή πλευρά… Στη συνέχεια, ασφάλιση-πρόνοια-επικοινωνία κλπ. Όσο για τον πολιτισμό; Εδώ βρίσκεται το μεγάλο φαγοπότι. Διαφήμιση, κινηματογράφος, καλω­διακή τηλεόραση, ΜΜΕ, ηλεκτρονική πληροφόρηση. Δηλαδή καθολική εμπορευματοποίηση και αξιοποίηση κάθε κοινωνικής κατάχτησης και δικαιώματος. Όλα υπό τον έλεγχο της αγοράς και επί πληρωμή. Είμα­στε πια «χρήστες» εκπαίδευσης, υγείας, πολιτισμού κλπ. Σάρωμα όλων των κοινωνικών καταχτήσεων στο όνομα 5-10 πολυεθνικών. Φυσικά, δί­χτυα και πληροφορικοποίηση σημαίνουν κύρια νέα κέρδη μέσω της απο­γείωσης από την πραγματική οικονομία. Χρέωση-χρηματιστήριο, χαρτιά, συναλλαγές μέσω νέων τραπεζικών προϊόντων. Ταυτόχρονα, εύκολα ξεπλύματα παρασιτικών δραστηριοτήτων. Όλη η πορεία προς την άυλη οικονομία που έρχεται να κρύψει το αδιέξοδο της πραγματικής οικονο­μίας. Να σταθούμε λίγο σ’ αυτές τις λίγες «οικογένειες» που εξουσιά­ζουν τον πλανήτη και ελέγχουν κάθε επιστημονική δραστηριότητα. Όσον αφορά την έρευνα: το 1990 μόνο 5 χώρες (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμα­νία, Αγγλία, Γαλλία) κάλυπταν το 80% των δαπανών για Ερευνα-Ανά-πτυξη. Δημιουργούν τις περιβόητες τεχνουπόλεις, στις οποίες υπάρ­χουν οι έδρες των πολυεθνικών και εκεί γίνεται ο σχεδιασμός της παρα­γωγής, εκεί παίρνονται οι αποφάσεις για το τι τεχνολογικά θα παραχθεί, εκεί συγκεντρώνεται πλούτος, δύναμη, εξουσία, πχ: Οζάκα στην Ιαπω­νία, Καλιφόρνια (Silicon Valley) στις ΗΠΑ, Λυών στη Γαλλία, Ρουρ στη Γερμανία, Τορόντο στον Καναδά κλπ. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρό­γραμμα fast, τα 2/3 των δαπανών και προγραμμάτων συγκεντρώνονται σ’ αυτές τις πόλεις. Τρεις μόνο Υπερεθνικές πόλεις (Ν. Υόρκη, Λονδίνο, Τόκιο) συγκεντρώνουν το 80% των βιομηχανικών εταιριών και τα 2/3 των οικονομικών συναλλαγών. Οι αμερικάνικες πολυεθνικές ελέγχουν σήμερα το 65% της παγκόσμιας αγοράς (software), τα 2/3 των πληροφο­ριών σε τράπεζες δεδομένων, τα 2/3 της παγκόσμιας ροής πληροφο­ριών με τη μορφή ειδήσεων και πολιτιστικών προϊόντων. Οι 20 μεγαλύ­τερες επιχειρήσεις στις ΗΠΑ ελέγχουν το 70% του συνόλου των δαπα­νών για Ερευνα.

Επομένως: Συγκεντρωτισμός – γιγαντισμός, πλήρης έλεγχος κάθε ε­ρευνητικής και επιστημονικής δραστηριότητας, άμεση κυριαρχία στο τι παράγεται, τι διαχέεται προς τα έξω με τη μορφή πληροφορίας. Ανάμε­σα τους έντονος ανταγωνισμός που φτάνει και σε «πολεμικές» συ­γκρούσεις. Εμπορικός πόλεμος, κατασκοπείες, εταιρίες και προϊόντα μαϊμούδες εκατέρωθεν. Αυτή είναι η ηγεσία, η κεφαλή της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Στο όνομα των συμφερόντων της η Επιστήμη έχει με­τατραπεί ειδικά σήμερα σε δουλάρα του κεφαλαίου. Η εποχή του μεμο­νωμένου ερευνητή έχει περάσει από καιρό. Τώρα απαιτούνται μόνο ε­ρευνητές και επιστήμονες-βίδες, μερικά εξαρτήματα και πειθήνια όργα­να στα χέρια των πολυεθνικών. Αυτή όμως είναι ημια πλευρά του «νομίσματος». Η άλλη, που επιστημο-νικά προσπαθούν να αποκρύψουν αλλά και φοβούνται, είναι η δυαδική κοινωνία. Η κοινωνία της πληροφορίας είναι εκείνο το κοινωνικό μο­ντέλο που στηρίζεται στην οικονομική-κοινωνική-πολιτική και πολιτι­στική περιθωριοποίηση της πλειοψηφίας του πλανήτη. Ας δούμε μερι­κά στοιχεία: Σήμερα 1 δισ. άνθρωποι ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώ­χειας. Στο τέλος του αιώνα οι άποροι θα ξεπεράσουν τα 200 εκατομμύ­ρια στον αναπτυγμένο κόσμο. Ήδη υπάρχουν επίσημα 120 εκατομμύρια άνεργοι. 700 εκατομμύρια, περίπου το 30% του παγκόσμιου εργατικού πληθυσμού, υποαπασχολούνται με αποδοχές πείνας. Στις αναπτυγμέ­νες χώρες 1 στους 9 ανθρώπους είναι άνεργος. Στις αναπτυσσόμενες το 60% του πληθυσμού ζει σε αγροτικές περιοχές με πρωτόγονα μέσα. Ένας στους 4 ενήλικες στον κόσμο είναι αναλφάβητος. Κάθε χρόνο 13 εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν απο υποσιτισμό σε ηλικία μικρότερη των 5 χρόνων. 130 εκατομμύρια παιδιά στις αναπτυσσόμενες χώρες δεν λαμβάνουν καμιάς μορφής μόρφωση. 500 χιλιάδες παιδιά βρίσκονται ήδη σε πορνεία ή είναι βαποράκια ναρκωτικών. Η εξαθλίωση χτυπά ό­λους, και τις μεγάλες μητροπόλεις του κόσμου. Ανάμεσα στο 1960 και το 1990 η αναλογία εισοδημάτων ανάμεσα στο 20% του πληθυσμού που είναι πλούσιο και το 20% που είναι φτωχό, πήγε από 1:30 σε 1:61 (στοι­χεία ΟΟΣΑ). Την ώρα που μιλάνε για έκρηξη της πληροφορίας, για νέα τεχνολογικά επιτεύγματα, για Πολυμέσα, Δίχτυα κλπ, το 75% των αν­θρώπων του πλανήτη ακόμη δεν έχει πάρει ένα τηλεφώνημα… Γιατί αυτή η εξέλιξη; Είναι αντικειμενικό αυτό που συμβαίνει; Μήπως εί­ναι προσωρινό και θα ξεπεραστεί; Για μας είναι ξεκάθαρο. Αυτή είναι η Ανάπτυξη που προβάλλουν και αυτά τα αποτελέσματα της. Δεν πρόκει­ται για το: οι πλούσιοι-πλουσιότεροι και οι φτωχοί-φτωχότεροι. Πρόκει­ται για μια νέα κοινωνική μοντελοποίηση που καταστρέφει γη, ανθρώ­πους, περιβάλλον, εργαλεία, για να αυξάνουν τα κέρδη μερικών «οικο­γενειών». Οι ΗΠΑ έχουν στον κόσμο τον 8ο υψηλότερο ρυθμό ανάπτυ­ξης και ταυτόχρονα τον υψηλότερο βαθμό κοινωνικής εξαθλίωσης. Μπροστά σ’ αυτή την διαρκώς εξελισσόμενη κατάσταση, για ποια πολι­τική μιλάμε, ποιο πολιτισμό, ποια παιδεία και ποιες ανάγκες. Πρόκειται για έναν τεράστιο παραλογισμό, για μια επιστροφή στον προηγούμενο αιώνα, για μια οπισθοδρόμηση χωρίς προηγούμενο. Είναι το σύγχρονο ολοκαύτωμα των εργαζόμενων και της νεολαίας. Εκεί έχουν στραμμέ­νη την προσοχή τους. Η σύνοδος των Βρυξελλών αναφέρθηκε στην α­νάγκη της «ομαλής μετάβασης». Φοβούνται εκρήξεις, εξεγέρσεις, αντι­στάσεις ενάντια σ’ αυτό τον ζουρλομανδύα. Γνωρίζουν πως στρέφονται ενάντια στο 90% του παγκόσμιου πληθυσμού. Για μας αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα: Η αποκάλυψη και η αντιστρο-φή αυτής της πορείας. Η δημιουργία δηλαδή εκείνου του ιδεολογικού και πολιτικού μετώπου, της Διεθνούς Κοινότητας των Λαών που θα βά­λει φρένο στους αναχρονισμούς της Διεθνούς Κοινότητας των Ληστών. Ο αγώνας αυτός πρέπει να είναι διπλός: Ενάντια στο μοντέλο που επι­διώκουν να εγκαθιδρυθεί, στους οικονομικούς παράγοντες, στους πολι­τικούς που έχουν μετατραπεί σε πρωτοκολλητές των αποφάσεων τους, αλλά και ενάντια στα μέσα και τα εργαλεία που το προωθούν, δηλαδή την επιστημονική γνώση και τη σύζευξη της με την τεχνολογία. Δεν πρόκειται κατά τη γνώμη μας για καλή ή κακή χρήση της επιστήμης. Δεν πρόκειται για λανθασμένες αποφάσεις με κακές συνέπειες. Πρόκει­ται για την κυριαρχία του κεφαλαίου πάνω στην ίδια την επιστημονική γνώση. Αυτή η κυριαρχία αφορά το πώς παράγεται, αναπτύσσεται, δια­χέεται, διδάσκεται, πραγματοποιείται, ολάκερη η επιστημονική γνώση. Η ανάπτυξη της πρέπει να είναι συμβατή και να υπηρετεί όλο ·το προ­βαλλόμενο μοντέλο, διαφορετικά δεν αναπτύσσεται. Γι’ αυτό και από τη μια πλευρά έχουμε υπερπαραγωγή γνώσης σε 3-4 τομείς, αλλά και πα-ράτημα και απαξίωση ολόκληρων άλλων επιστημονικών περιοχών από την άλλη. Βέβαια κάποιος, καλόπιστα ή όχι, θα μπορούσε να πει: Τι προ­τείνετε; να καταστρέψουμε τα εργαλεία και τις υπολογιστικές μηχανές; να μείνουμε αμόρφωτοι; να μην πάρουμε την επιστημονική γνώση που μας προσφέρουν; Η απάντηση μας είναι συγκεκριμένη και δεν δέχεται «παραθυράκια» για δημιουργία συμμαχιών με καθηγητικές κλίκες αλλά ούτε για χωσίματα σε ΕΟΚικά προγράμματα – μεταπτυχιακά κλπ που πολλοί «αριστεροί» στα λόγια ήδη το πράττουν. Κάναμε φανερή τη σχέση της επιστήμης με την οικονομία και την πολι­τική. Αποκαλύπτουμε την υποταγή της στα συγκεκριμένα οικονομικά μεγαθήρια, θεωρούμε πως έχουμε ανάγκη από μια διπλή κίνηση απέ­ναντι στην ίδια την παραγόμενη επιστημονική γνώση. Κίνηση κριτικής – απόρριψης – αξιολόγησης – εκτίμησης και αξιοποίησης της παραγόμε­νης γνώσης. Παράλληλα επέκταση – ανάδειξη και ανάπτυξη μιας άλλης ανταγωνιστικής γνώσης. Πα να γίνει αυτό, απαιτείται η επιστημονική γνώση να ξεφύγει από τα κλειστά επιστημονικά ιερατεία και «θερμοκή­πια», αλλά και η κοινωνική γνώση που τόσο διαστρέφεται και απαξιο-ποιείται, να μπει ορμητικά μέσα σ’ αυτά και να μετασχηματίσει αντιλή­ψεις και πραχτικές.

 

Σήμερα πραχτικά χρειάζεται:

1) Να σπάσει τα ταμπού και τις προκαταλήψεις απέναντι στη γνώση και την επιστήμη. Το τι στάση κρατάει κανείς απέναντι σε γνώση-επι-στήμη είναι καθοριστικό. Αδιαφορία, θεοποίηση, φόβο, λατρεία, επιφύ-λαξη; Πώς κρίνει ό,τι παράγεται; Ουδέτερα, αναγκαία, άχρηστα, θετικά για την κοινωνική εξέλιξη; Ανάλογα με τη θέση που κατέχεις, δημιουρ­γείς και θεωρίες. Ο απλός κόσμος θεωρεί ότι το να μαθαίνεις είναι καλό, μορφώνεσαι και προκόβεις. Ο απορριπτόμενος μαθητής ή σπουδαστής έχει «καεί» απ’ αυτήν και χλευάζει. Ο τεχνοκράτης, ο καθηγητής ΑΕΙ, ο ανερχόμενος μεταπτυχιακός δείχνει θαυμασμό, ωραιοποίηση. Η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, ο ΣΥΝ, το ΝΑΡ, θεωρούν ότι η εξέλιξη αυτή είναι νομο­τελειακή, δεν μπορείς να την αμφισβητήσεις, φέρνει λύσεις, απλά μερι­κές φορές επιδέχεται κακή χρήση, έχει αρνητικές συνέπειες. Φταίνε τα μονοπώλια, οι πολιτικοί, οι λάθος αποφάσεις. Για μας, δεν προκύπτει από πουθενά ουδετερότητα και αντικειμενικότητα. Δεν υπάρχει αμετά­κλητο, μοιραίο και νομοτελειακό. Δεν αποδεχόμαστε αυτό τον τεχνολο­γικό πειθαναγκασμό. Προσπαθούμε ν’ ανοίξει μια συζήτηση και αντιπα­ράθεση στα ζητήματα αυτά. Προσπαθούμε να αποκαλύψουμε τι κρύβε­ται πίσω από τη σιωπή. Ταυτόχρονα, επιδιώκουμε μια ενεργητική ενα-ντίωση, θεωρητικά και πραχτικά.

 

2) Αντιπαράθεση με τον Επιστημονισμό, την Τεχνοκρατία, τον Τεχνο­λογικό Βολονταρισμό. Η αντίληψη που κυριαρχεί σήμερα μέσα σ’ όλους τους επιστημονικούς χώρους και σ’ όλα τα επίπεδα είναι: α) Η γνώση δεν πρέπει να επιδέχεται φιλοσοφικές θεωρήσεις. Εκείνο που ενδιαφέ­ρει είναι ο περιορισμός της σ’ εκείνο που είναι παρατηρήσιμο (ό3ΐ3) και ταυτόχρονα άμεσα αποδοτικό (οικονομικά και πολιτικά). Η ίδια η επιστή­μη είναι η υπέρτατη φιλοσοφία. Είναι η υπέρτατη αλήθεια. Όποιος εισά­γει τη φιλοσοφία στις επιστήμες, είτε ιδεαλιστικά είτε υλιστικά, κάνει μεταφυσική, β) Δεν μας ενδιαφέρει η ιστορική προέλευση της γνώσης. Η ιστορία της επιστημονικής γνώσης είναι συνεχής και δεν επιδέχεται τριγμούς, αναστατώσεις και ασυνέχειες. Είναι μια διαδικασία διαδοχι­κής συσσώρευσης, διαρκούς πρόσθεσης νέων γνώσεων και δεδομένων. Είναι μια θετική γνώση χωρίς συγκρούσεις και τομές. Μια γνώση που στηρίζεται στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα. Μια γνώση που για να κυριαρχήσει, στηρίζεται στη συσσώρευση, την αποστήθιση, την έλλειψη κριτικής σκέψης, στην ομοιομορφία και τη μοναδικότητα.

Αυτή είναι η γνώση-δύναμη που κινείται στα όρια της πληροφορίας. Πουλιέται και αγοράζεται. Είναι ατομική ιδιοκτησία. Κατοχυρώνεται με κοπιράιτ, δικαιώμρτα, δημοσιεύσεις κλπ μέσω της αγοράς. Αυτή η γνώ­ση-δύναμη, για το άτομο που την έχει σημαίνει ανέλιξη, καριέρα, ανώτε­ρες κρατικές θέσεις. Για το «σύνολο», δηλαδή επιχειρήσεις, ινστιτούτα κλπ, σημαίνει οικονομική και πολιτική εξουσία. Αυτή η γνώση αναπτύσ­σεται σε κλειστούς χώρους, μακριά από την κοινωνία. Την παράγουν οι λίγοι, οι «σοφοί»,Όι πολλοί, οι «εφαρμοστές», οι «πρακτικοί» απλά την ε-φαρμόζουν. Οι «σοφοί» τα ξέρουν όλα. Οι κοινοί θνητοί τίποτα. Οι σοφοί διευθύνουν. Έχουν συνέδρια, οργανισμούς, ερευνητικά κέντρα, διασκέ­ψεις. Οι άλλοι απλώς παρακολουθούν και υποκλίνονται. Αυτή η απογείωση της επιστήμης, η αναγωγή της σε σύγχρονη θρη­σκεία, είναι ο Επιστημονισμός. Οι υποστηρικτές του, μεγαλοκαθηγητά-δες, ερευνητές κλπ, είναι οι σύγχρονοι τεχνοκράτες. Τεχνοκρατισμός και επιστημονισμός πάνε παρέα και έρχονται να καλύψουν τα αδιέξοδα και τους στενούς ορίζοντες αυτής της επιστημονικής ανάπτυξης. Επιστημονισμός και Τεχνοκρατία σημαίνει περιορισμό της ανθρώπινης σκέψης. Είναι η προσπάθεια, η ανθρώπινη λογική να κινείται στα όρια της λογικής του Η/Υ. Να λειτουργεί και να απαντά δυαδικά. Να αποδέ­χεται άσπρο ή μαύρο. Να μην βλέπει αντιθέσεις, να μην συνδυάζεται με την πράξη, να είναι ομοιόμορφη και οικουμενική. Μόνο έτσι θα μπορέ­σει να επιβληθεί η θέληση της τεχνοκρατίας. Ο Τεχνολογικός Βολονταρισμός. Το δόγμα που προβάλλουν είναι: Ποια κίνηση των μαζών, ποια θέληση των πολλών. Αυτά ανήκουν σ’ άλλες εποχές. Τώρα, μια θέ­ληση και μια τάξη μπορεί να υπάρξει. Αυτή των μηχανών και της νεκρής εργασίας πάνω στη ζωντανή. Η επιστήμη, η τεχνολογία, η παραγωγή «τεχνητής ευφυΐας», οι νέες τεχνολογικές ανακαλύψεις, τα δίχτυα και οι αυτοκινητόδρομοι των πληροφοριών, θα κρίνουν το μέλλον της ανθρω­πότητας. Δεν υπάρχουν συγκρούσεις, αντιπαραθέσεις, ταξικές διαιρέ­σεις. Αυτός είναι ο τεχνολογικός βολονταρισμός. Όταν τον αποδέχεσαι γίνεσαι άβουλο ον, τηλεθεατής, νιώθεις αδύναμος, υποκλίνεσαι στη μοί­ρα σου. Εμείς όχι μόνο δεν τον αποδεχόμαστε αλλά αγωνιζόμαστε για την ανάπτυξη ενός κοινωνικού βολονταρισμού. Την ιστορία δεν τη δια­μορφώνουν οι μηχανές αλλά η κίνηση των μαζών. Αυτή την κίνηση πα­λεύουμε να φέρουμε στο προσκήνιο μέσα από την ανάδειξη μιας άλλης συνείδησης που θα μετατρέπει τις σημερινές αμυντικές μάχες, τη σημε­ρινή παθητική αντίσταση σε ενεργητική αντίσταση, που θα μετασχηματί­ζει τον κόσμο.

 

3) Προβολή μιας διαφορετικής αντίληψης, θεωρητικά και πραχτικά, στο ζήτημα της γνώσης και της επιστήμης. Αυτό σημαίνει: α) Την κατάδειξη της άμεσης σχέσης φιλοσοφίας-ιστορίας και επιστή­μης. Η επιστήμη καθορίζεται από τη φιλοσοφική θεώρηση που κυριαρχεί μέσα και έξω από τους χώρους ανάπτυξης της. Η επανάσταση στη Φυσι­κή στο τέλος του περασμένου αιώνα, δεν θα είχε συμβεί χωρίς μια προηγούμενη επανάσταση στις μεθόδους, τους τρόπους και τις αντιλή­ψεις που ιδώθηκε η ίδια η Φυσική ως επιστήμη· χωρίς την κυριαρχία του διαλεχτικού υλισμού πάνω στον ιδεαλισμό και τον εμπειρισμό χωρίς ταυτόχρονα να συνέβαιναν μια σειρά από ιστορικά γεγονότα, συγκρού-σεις και αντιπαραθέσεις σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο (Πρώτος Πα­γκόσμιος Πόλεμος, αποτυχημένη επανάσταση στη Ρωσία το 1905, κατά­σταση επαναστατική στη Γερμανία κλπ). Αρνούμαστε τη λογική της συσσώρευσης. Η ιστορία της επιστήμης είναι ιστορία συγκρούσεων και όχι συνεχής πορεία. Η φιλοσοφία, ειδικά σήμερα, οφείλει να αξιοποιεί τα επιστημονικά επιτεύγματα, αλλά και η επιστήμη να είναι πεδίο φιλο­σοφικών θεωρήσεων. Η μετατροπή της σε θρησκεία οδηγεί στο μυστικι­σμό και τον αγνωστικισμό. Έτσι όμως δεν αποκαλύπτει, συγκαλύπτει. β) Την κατάδειξη της άμεσης σχέσης Επιστήμης-Παραγωγής. Όποιος την αρνείται, το κάνει γιατί θέλει να κρύψει την άμεση εξάρτηση ποιμι-πάρχει σήμερα. Η πείρα των ανθρώπων θεωρούμε πως καταγράφεται, γενικεύεται και συστηματοποιείται μέσω των ιδεών τους. Μέσα από την ίδια τους την πραχτική, την κοινωνικοποίηση τους, τη συμμετοχή τους σε κάθε πολιτική και κοινωνική δραστηριότητα, ξεπηδάνε οι πραγματι­κές ιδέες και καταρρίπτονται οι πλάνες. Σήμερα ζούμε στην εποχή της πλάνης που έρχεται να κρύψει την εξάρτηση της επιστήμης από το κε­φάλαιο. Γιατί είναι άλλο ότι «132=166″ και άλλο «το 13 είναι γρουσούζι­κος αριθμός». Το πρώτο είναι λάθος, το δεύτερο πλάνη. Σήμερα, μια βιο­μηχανία ψευδαισθήσεων και υποκουλτούρας έντεχνα καλλιεργεί την πλάνη και την ψευδή αντεστραμμένη συνείδηση. Μόνον έτσι μπορεί να επιβληθεί η θέληση των λίγων πάνω στους πολλούς. Αν στο τέλος του περασμένου αιώνα, ήταν η αμορφωσιά, η αγραμματοσύνη, ο αναλφαβη­τισμός, τα βασικά στοιχεία μέσω των οποίων επιδίωκαν τον καταναγκα­σμό των εργαζόμενων, τώρα παρέα μ’ αυτά, προωθείται η αποβλάκωση, η αποχαύνωση και η αντιστροφή της ίδιας της πραγματικότητας μέσω των ΜΜΕ. Η ζωή μέσα από την εικόνα, δεν είναι ζωή. Η εικόνα δεν εί­ναι γνώση και οδηγεί σε μια εικονική ζωή. Ξεπερνάς και ανταλλάσσεις την άθλια πραγματικότητα μέσα από το ταχύτατο πέρασμα των εικό­νων. Έτσι χάνεται η παραγωγή, οι παραγωγικές σχέσεις, η εκμετάλ­λευση. Έτσι η αλλοτρίωση γενικεύεται. Όλα αυτά τα δίχτυα αποσκο­πούν σ’ αυτό το αλυσόδεμα της σκέψης. Η επιστήμη ως βασικό εργα­λείο αυτών των πληροφοριακών διχτύων, δείχνει την άμεση σχέση της με την καπιταλιστική παραγωγή. Δεν είναι όργανο αποκάλυψης, διερεύ­νησης των φαινομένων, δεν είναι παραγωγός νέας σκέψης, αλλά μέσο για το πέρασμα αυτής της προσπάθειας. Ξεκινώντας από μια άλλη πα­ραγωγική διαδικασία που θα στηριζόταν στην πείρα και τις γνώσεις των άμεσων παραγωγών, που θα αξιοποιούσε και δεν θα απαξιοποιού-σε την κοινωνική γνώση, η επιστήμη θα έπαιζε έναν τελείως διαφορε­τικό ρόλο. Δεν θα έμοιαζε ούτε στους τρόπους και τα μέσα, αλλά ούτε στους σκοπούς και τις επιδιώξεις.

 

3) Την ανάδειξη μιας νέας επιστημονικής γνώσης που: α) Θα ενώνεται, θα ξεπηδά, δεν θα εκμεταλλεύεται αλλά θα βοηθά την κοινωνική εργασία, την εργασία των άμεσων παραγωγών. Θα βοηθά στην ενιοποιηση της εργασίας σύλληψης μ’ εκείνη της εκτέλεσης, θα φέρνει πιο κοντά τη χειρωνακτική και τη διανοητική εργασία, β) Θα λύνει κοινωνικά προβλήματα, θα ικανοποιεί τις ολόπλευρες ανά­γκες του ανθρώπου, δεν θα είναι φόβος, απειλή και εστία νέων προβλη­μάτων. Θα είναι μέσο για να εξαλείφονται οι αποστάσεις ανάμεσα σε έ­χοντες και μη έχοντες.

γ) Θα αρνείται τον ιδεαλισμό, τη μυστικοπάθεια, δεν θα είναι ένα κλει­στό σύστημα για λίγους και εκλεκτούς. Θα ανήκει στην κοινωνία, δεν θα είναι ατομική ιδιοκτησία.

δ) Θα επιδέχεται κοινωνική κριτική, θα τροποποιείται απ’ αυτήν, θα ξε­περνάει την τυπική μονοσήμαντη σκέψη και λογική, δ) Θα συνδυάζει φυσικές και κοινωνικές γνώσεις, θα είναι εποπτική, συ­νολική, και όχι κατακερματισμένη και συνεχώς μερική, στ) Θα έχει άλλες μεθόδους και τρόπους, προσιτούς στην κοινωνική γνώση, θα σπάει προκαταλήψεις, θα άρει ψευδαισθήσεις, θα βοηθά στην ελευθερία των ανθρώπων.

Αυτή η επιστήμη δεν μπορεί να είναι υποταγμένη στο κεφάλαιο. Δεν θα στηρίζεται στη γνώση-εμπόρευμα που κινείται στα όρια της πληροφο­ρίας, αλλά στην κοινωνική γνώση που θα προκύπτει ως αποτέλεσμα της ενεργητικής αλληλεπίδρασης υποκειμένου και αντικειμένου. Δεν αποδε­χόμαστε τη λογική ότι η γνώση είναι ένας μεσάζοντας ανάμεσα σε υπο­κείμενο και αντικείμενο. Δεν αποδεχόμαστε τη λογική της γνώσης χω­ρίς πράξη. Η Γνώση είναι για μας αποτέλεσμα συλλογικής πρωτοβου­λίας, κοινωνικής πράξης, και δοκιμασίας. Δεν είναι παθητική αντανάκλα­ση πλευρών της πραγματικότητας. Μόνο αυτή η γνώση μπορεί να φέρει τη χειραφέτηση και την πραγματική ελευθερία, την ανάδειξη των ολό­πλευρων δυνατοτήτων του καθένα. Μόνο αυτή μπορεί να στηρίζει πραγματικές κοινωνικές ανάγκες, να αναδεικνύει μια πραγματική συ­νείδηση.

Αυτή η γνώση δεν δημιουργείται στο «κενό». Ούτε μπορεί να περιμένει τη νέα κοινωνική οργάνωση για να αναδειχτεί. Αναδεικνύεται μέσα από τις μικρές και μεγάλες μάχες του σήμερα ως αντίληψη, πραχτική και συμπεριφορά. Όποιος ή όποιοι αναφέρονται σ’ αυτή τη γνώση δεν μπο­ρεί να είναι «αρεστοί», συμβατοί με την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων ε­ντός και εκτός εκπαιδευτικών χώρων. Οφείλουν στα λόγια και τα έργα να καταδεικνύουν μέσα από την προσωπική και συλλογική τους στάση αυτή την αντίληψη. Οι αυθεντίες, οι «σοφοί», οι άνθρωποι που υποκρίνο-νται και κρατούν «πισινή», εκείνοι που χρησιμοποιούν θέσεις και Θε­σμούς δήθεν για να «αλώσουν την επιστήμη από μέσα» δεν έχουν θέση σ’ αυτό τον αγώνα.

Σ’ αυτόν τον αγώνα όμως έχουν θέση πολλοί. Όλοι εκείνοι που, έστω αυθόρμητα και στοιχειακά, αρνούνται τη λαγνεία των εξετάσεων, που δεν κινούνται στα όρια της αποστήθισης και του παπαγαλισμού, που θέ­λουν την κοινωνική και πολιτική κριτική να εισέλθει μέσα στους «ναούς της γνώσης». Είναι όλοι εκείνοι που σε πείσμα υπουργείου, ΟΛΜΕ -ΔΟΕ και κομμάτων δεν βολεύονται στις κάθε φορά νέες επιταγές που παρουσιάζονται με γαρνιτούρα «παιδαγωγικών μέτρων». Σ’ όλους αυ­τούς απευθύνονται αυτές οι σκέψεις. Για να ανοιχτεί μια συζήτηση που θα μετατρέψει την αυθόρμητη αγανάκτηση σε συλλογική πολιτική κίνη­ση μέσα και έξω από την εκπαίδευση.

Advertisements

Tagged: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: