Οι προκηρυξεις και οι εφημεριδες τοιχου

Οι προκηρύξεις και οι εφημερίδες τοίχου

Οι προκηρύξεις

Οι κομμουνιστές κατά τη συνεχή επαναστατική τους δράση για την ένωση, την οργάνωση και την καθοδήγηση της πάλης της εργατικής τάξης και των μεγάλων λαϊκών μαζών, για την εκπαίδευση και το σωστό προσανατολισμό των αγώνων όλες τις μέρες χρησιμοποιούν με μεγάλη συχνότητα τις προκηρύξεις.

Αυτή η μορφή προπαγάνδας και ζύμωσης έχει πλήρως αποδείξει, σε όλη την ιστορία του προλεταριάτου, τη μεγάλη πρακτική της χρησιμότητα.

Από τις αρχές κιόλας του προηγούμενου αιώνα, όταν ξεσπούσαν απεργίες στα εργοστάσια, οι κομμουνιστές, που γνώριζαν τέλεια την κατάσταση μεταξύ των εργατών που συμμετείχαν σε ομάδες μελέτης της επαναστατικής θεωρίας, έρχονταν σε άμεση επαφή με τον αγώνα μέσω της έκδοσης φυλλαδίων και προκηρύξεων που υμνούσαν το σοσιαλισμό.

Σε αυτά τα φυλλάδια κατάγγελλαν τις αυθαιρεσίες των αφεντικών και των ζημιών που αυτές προκαλούσαν στους εργάτες. Εξηγούσαν πώς έπρεπε να διεξαχθεί η μάχη για την υπεράσπιση των ταξικών συμφερόντων, αναπαρήγαν τις άμεσες διεκδικήσεις των εργατών, υποδείκνυαν τα βήματα και το δρόμο που πρέπει να  ακολουθηθεί για την απελευθέρωση από τις αλυσίδες της εκμετάλλευσης.

Αυτές οι προκηρύξεις περιείχαν όλη την αλήθεια για τη φρίκη του καπιταλισμού, για την άθλια διαβίωση των εργατών, για τις κτηνώδεις συνθήκες εργασίας, για την πλήρη απουσία δικαιωμάτων.

Στα ίδια φυλλάδια τυποποιούνταν και οι σχετικές πολιτικές διεκδικήσεις. Θυμίζουμε, σχετικά, τις εύστοχες προκηρύξεις που συνέταξε ο Λένιν με τη βοήθεια συνειδητών εργατών για την υποστήριξη του αγώνα που αναπτυσσόταν στο εργοστάσιο Thoornton και τον προσανατόλισε στο σωστό δρόμο.

Τα φυλλάδια είναι, με λίγα λόγια, οι άμεσοι πρόδρομοι του σημερινού κομμουνιστικού Τύπου. Οι πρώτες εκδόσεις  εργατικού Τύπου ήταν, πράγματι, τα παράνομα φυλλάδια, που περιείχαν την  ανάδειξη της αναγκαιότητας και των διεκδικήσεων των εργατών σε διάφορα εργοστάσια και σκέλη της οικονομίας, το χρονικό των  οικονομικών και πολιτικών αγώνων, την ανάδειξη των καθηκόντων του εργατικού κινήματος από μαρξιστική σκοπιά.

Σε διάφορες στιγμές της πάλης των τάξεων, τα φυλλάδια αποκτούσαν μεγάλη σημασία. Ακόμα και στη χώρα μας, η χρήση τέτοιων εντύπων επαναστατικού, δημοκρατικού, αντιφασιστικού, σοσιαλιστικού χαρακτήρα έχουν μεγάλη σημασία.

Η συγγραφή και διανομή φυλλαδίων έχει λοιπόν μια παράδοση η οποία κρατά ως και σήμερα, ειδικά μεταξύ των κομμουνιστικών ομάδων και της επαναστατικής αριστεράς, οι οποίες τα αξιοποιούν σε διάφορες περιστάσεις:  σημαντικές πολιτικές στιγμές, διαδηλώσεις εργατικές, αντιιμπεριαλιστικές, για την υπόμνηση ιστορικών στιγμών των εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος, και σε κάθε περίσταση στην οποία κρίνεται απαραίτητο να δοθεί ένας άμεσος και σωστός προσανατολισμός, όπως και για την πολιτική διαπαιδαγώγηση των  μαζών, για να υποδειχτούν συγκεκριμένες δράσεις κλπ κλπ.

Για την αποτελεσματική πρακτική της, η διανομή προκηρύξεων είναι ένα πολύ χρήσιμο όργανο για τον επαναστατικό αγώνα. Μπορώντας εύκολα να τις συγγράψουμε και να τις διανείμουμε, αυτή τη μέθοδο πρέπει να τη μάθουν όλοι οι σύντροφοι πολύ καλά. Είναι ένα ουσιώδες μέσο που μας επιτρέπει να «βομβαρδίζουμε» έναν συγκεκριμένο τομέα, μια γειτονιά, μια περιφέρεια, ή πανεθνικά, συνδέοντας έτσι την επαναστατική μας πολιτική με τους καθημερινούς αγώνες.

Οι προκηρύξεις αποδεικνύουν την εγκυρότητά τους όταν ο κομμουνιστής κατανοεί τη θεμελιώδη σημασία   της αξιοποίησης συγκεκριμένων γεγονότων για  τον προσανατολισμό, τη διαπαιδαγώγηση, την εξήγηση των αιτιών που προκαλούν τα γεγονότα αυτά, με τρόπο κατάλληλο, μαζικό και συνεπή, επικεντρώνοντας την προσοχή των αναγνωστών, των αγωνιζόμενων μαζών, στις κεντρικές και ζωτικές πτυχές της στιγμής, καθώς και για τους στρατηγικούς σκοπούς της κομμουνιστικής οργάνωσης.

Οι κομμουνιστές πρέπει να αξιοποιούν αυτό το ιδανικό μέσο προπαγάνδας και ζύμωσης με τρόπο συνεπή, τακτικό, τόσο για το άνοιγμα του δρόμου για την ανασυγκρότηση του κόμματος σε τομείς όπου υπάρχει η εργατική τάξη όλο και πιο ευρείς, όσο και για το ανέβασμα της πολιτικής συνείδησης των εκμεταλλευόμενων εργαζόμενων, για να τους συνοδεύει σε κάθε φάση της πάλης τους.

Παρατηρώντας τη συγκεκριμένη πραγματικότητα του κινήματος, πρέπει οι προκηρύξεις να είναι οι κατάλληλες για τα διάφορα στάδια του αγώνα. Κάποια παραδείγματα.

1) Πριν τον αγώνα. Για να προετοιμάσουμε το έδαφος και να το κάνουμε ευνοϊκό προς την ανάπτυξη αγώνων, οι κομμουνιστές συγκεντρώνουν τις ανησυχίες και τις ανάγκες των μαζών, διερευνούν τις (αγωνιστικές ή μη) διαθέσεις τους, λαμβάνουν υπόψη όλες τις σχετικές με τη συγκεκριμένη κατάσταση πτυχές, και σε συμφωνία με τα καθήκοντα που έχει ορίσει η οργάνωση και έχουν ήδη κάνει οι εργαζόμενοι, διανέμουν φυλλάδια ζύμωσης, που καλούν σε δράση, απεργία κλπ.

Τα φυλλάδια όχι μόνο βοηθούν στη δράση, αλλά και αποτελούν συστατικό μέρος της εκδήλωσης μιας μαζικής δράσης, διεγείροντας και αφυπνίζοντας την αγανάκτηση των εργατών και του πληθυσμού, ώστε αυτοί να ξεκινήσουν τη μάχη.

2) Κατά τη διάρκεια του αγώνα. Το φυλλάδιο στοχεύει για το σωστό προσανατολισμό των αγώνων που βρίσκονται εκείνη τη στιγμή σε εξέλιξη, επισημαίνει τους σκοπούς που πρέπει να επιτευχθούν, ξεκαθαρίζει την κατάσταση στους μαχόμενους , καταγγέλλει τους αποστάτες και τους σπιούνους, επιτίθεται στα αφεντικά και τους «διαμεσολαβητές», ξεσκεπάζοντας την άποψη των ρεφορμιστών για συνεργασία με τον κάθε φορά αντίπαλο. Χρησιμεύει για να δίνονται οδηγίες συγκεκριμένες, προτροπές και προτάσεις για την αντιμετώπιση της καταπίεσης που προέρχεται από τα αφεντικά, το κράτος ή την αστυνομία.

3) Όταν ο αγώνας έχει τελειώσει. Το φυλλάδιο χρησιμεύει για την εξήγηση των αιτιών της νίκης ή των περιορισμένων αποτελεσμάτων, της σχετικότητας των επιτυχιών, των κατακτήσεων που κερδήθηκαν, των πιθανών ηττών, και προσανατολίζει για το μέλλον την επαναστατική προλεταριακή δράση.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις το φυλλάδιο μπορεί να αναπληρώσει την άμεση φυσική παρουσία των κομμουνιστών με τις μάζες,που απεργούν ή διαδηλώνουν, ώστε το κίνημά τους να μην νιώθει απομονωμένο, χωρίς στήριξη, συνοχή, ενότητα. Οι προκηρύξεις μας επιτρέπουν να φτάνουμε σε κάθε μέρος, τη σωστή στιγμή, με την φωνή της κομμουνιστικής οργάνωσης.

Α) Η συγγραφή των προκηρύξεων

Για τη συγγραφή των προκηρύξεων, είναι, σε γενικές γραμμές αναγκαίο να συμπεριφερόμαστε εξίσου υπεύθυνα, όπως και όταν αναπτύσσουμε άλλες μορφές επαναστατικής προπαγάνδας και ζύμωσης.

Πρέπει να εμποτιζόμαστε από μια πολιτική γραμμή αποφασιστικότητας. Πρέπει να παίρνουμε το σφυγμό ης συγκεκριμένης πολιτικής κατάστασης, να «διαβάζουμε» επακριβώς την συγκεκριμένη κατάσταση στην οποία θα διανείμουμε το φυλλάδιο.

Αυτό περιλαμβάνει μια γνώση ολοένα και πιο σχολαστική (κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του αγώνα), των συγκεκριμένων συνθηκών του τομέα και του κινήματος, αντικειμενικών και υποκειμενικών, των συσχετισμών δυνάμεων, των ιδεών των πιο προοδευτικών αλλά και των περιορισμών (ιδεολογικών, πολιτικών, πολιτιστικών) που υπάρχουν στις συγκεκριμένες μάζες, ακόμα και το επίπεδο κατανόησης και της χρησιμοποιούμενης γλώσσας.

Η προκαταρκτική πολιτική συζήτηση στις οργανώσεις μας για τα οργανωτικά, πολιτικά και ιδεολογικά καθήκοντα κλπ, που οι κομμουνιστές θέτουν με αυτή ή την άλλη δράση, θα μας επιτρέψει να χαράξουμε με καθαρότητα τους σκοπούς που θέλουμε να επιτύχουμε με την διανομή της προκήρυξης.

Κάθε επιχείρημα αδύναμο, όχι ξεκάθαρο, ανολοκλήρωτο, λάθος ή τυχοδιωκτικό, υποκειμενιστικό ή βολονταριστικό, που θα αφήσουμε να υπάρχει στο φυλλάδιο μας, θα του αφαιρέσει αυτομάτως κύρος: εξαιτίας τέτοιων λαθών, μερικές φορές οι ιδέες που παρατίθενται στο κείμενο μπορεί να απορριφθούν από τους αναγνώστες και να υποστούμε σοβαρή ήττα.

Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να προβαίνουμε σε υπερβολές, γιατί θα γελοιοποιηθούμε. Πρέπει, αντίθετα να εκθέτουμε τις απόψεις μας  και τις ιδέες μας με τρόπο αντικειμενικό, αισιόδοξο, παρουσιάζοντας το φαινόμενο και τις πιο κατάλληλες και συγκεκριμένες επαναστατικές λύσεις.

Κατά τη συγγραφή των προκηρύξεων πρέπει, εξάλλου, να ανατρέχουμε σε πηγές, όπως α) πολιτικά ντοκουμέντα, β) προσανατολισμοί και αποφάσεις που έλαβαν οι κομμουνιστικές οργανώσεις, γ) την ευρεία γνώση που έχουν οι σύντροφοί μας που μάχονται, δ) την προκαταρκτική έρευνα, άμεση και διεξαχθείσα μέσα στις μάζες, για την εκτίμηση της κατάστασης και των συνθηκών της.

Η γλώσσα των φυλλαδίων προσαρμόζεται σε εκείνη των μαζών του τομέα στον οποίο θα διανεμηθούν. Αυτή πρέπει να είναι εντελώς απλή, ακόμα και αν αναφέρεται σε προβλήματα περίπλοκα, γιατί το θέμα είναι να διαβαστεί και να κατανοηθεί σε λίγο χρόνο, με μια ανάγνωση. Το να μεταδίδουμε στις μάζες την πλέον δύσκολη σκέψη στην πλέον απλή μορφή, να ποιο είναι το καθήκον μας.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε ορολογία εξεζητημένη, «ψαγμένη», ούτε να περιέχονται μακροσκελείς φράσεις, ή να εκθέτουμε χωρίς μια σειρά τις θέσεις μας και τις ιδέες μας. Δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένα στον αναγνώστη κάποια γεγονότα ή σύνθετες σκέψεις.

Πρέπει να προβαίνουμε σε μια συγγραφή κειμένου με ξεκάθαρα επιχειρήματα, λογικά, με μια σειρά, με φράσεις απλές, σύντομες, αποτελεσματικές, όχι μεγαλύτερες των δύο ή τριών γραμμών.  Η γλώσσα πρέπει μαχητική, καθόλου φλύαρη, με μορφές έκφρασης οικίες μεταξύ των μαζών. Μπορούμε να χρησιμοποιούμε φράσεις και ρητά καθημερινής λαϊκής χρήσης που θα διευκολύνουν την κατανόηση του μηνύματος που θέλουμε να περάσουμε. Δεν πρέπει να διστάζουμε να αποκαλέσουμε τα πράγματα με το όνομά τους.

Η εικόνα της προκήρυξής μας πρέπει να είναι «καθαρή», να έχει κάποια «τάξη», με γράμματα επαρκώς μεγάλα για μια εύκολη ανάγνωση. Το κείμενο πρέπει να έχει τίτλους, υπότιτλους, τονισμένες φράσεις και γραφικά που διευκολύνουν την εύκολη ανάδειξη των σκοπών της και την άμεση αφομοίωσή τους.

Η προκήρυξη πρέπει να είναι υπογεγραμμένη από την οργάνωση που το εκδίδει και αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη του περιεχομένου της. Η εργατική τάξη, ο εργαζόμενος λαός, πρέπει να ξέρουν ποιος το συγγράφει, ποια είναι η οργάνωση που προτείνει προσανατολισμό για τη μάχη του.

Β) Τύποι φυλλαδίων

Μπορούμε να διακρίνουμε  ως κύριους τύπους προκηρύξεων τους ακόλουθους:

1) Προκηρύξεις γενικής προπαγάνδισης. Αυτές ανταποκρίνονται στην αναγκαιότητα  για διάδοση της μαρξιστικής-λενινιστικής θεωρίας μεταξύ των εργαζομένων και πραγματοποιείται με τρόπο συστηματικό και σχεδιασμένο, στα πλαίσια εκστρατείας ιδεολογικής και πολιτικής «επίθεσης». Σε ένα τέτοιο τύπο προκηρύξεων  μπορούν να περιληφθούν  αυτές στις οποίες διαδίδεται η θέση της οργάνωσης σε συγκεκριμένα γεγονότα μεγάλης σημασίας ή περιέχουν επίσημες θέσεις των κεντρικών οργάνων. Στον ίδιο τύπο ανήκουν εξάλλου και η εκλαΐκευση ή η εξήγηση της πολιτικής της οργάνωσης, του προγράμματος, των συνθημάτων για τον γενικό αγώνα, οι καταγγελίες οικονομικού, πολιτικού ή αντιιμπεριαλιστικού περιεχομένου κλπ. Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των προκηρύξεων σχετικής έκτασης είναι ότι αναλύεται με τρόπο γενικό και πολύπλευρο το υπό εξέταση πρόβλημα, με στόχο την «εντύπωση» στον αναγνώστη πολλών ιδεών ταυτόχρονα.

2) Προκηρύξεις ζύμωσης. Είναι μικρά κείμενα, πιο άμεσου χαρακτήρα: που καλούν σε οργάνωση, σε αγώνα, σε αλληλεγγύη, σε διαδηλώσεις, σε απεργία κλπ. Δεν έχουν στόχο να δώσουν μια πλήρη εξήγηση, να αποτελέσουν μια βαθιά και ολοκληρωμένη ανάλυση, με πολυάριθμα επιχειρήματα. Μειώνουν το μήνυμα στις βασικές του ιδέες, στα ουσιαστικά, σε λίγες ή ακόμα κα μια ιδέα χρήσιμη, απαραίτητη, ουσιαστική, γύρω από την οποία πρέπει να κινηθούμε για να ηγηθούμε της δράσης. Έχουν σκοπό να κινητοποιήσουν, να συγκεντρώσουν ζωντανές δυνάμεις ή για να ξεκινήσουν τον αγώνα. Το πολύ να θέτουν με τρόπο σύντομο και διαυγή τη θέση της οργάνωσης στο ένα ή το άλλο συγκεκριμένο θέμα.

Σε αυτό τον τύπο  προκηρύξεων εντάσσονται όσες έχουν οδηγίες, προτάσεις άμεσες και συγκεκριμένες, η διάδοση των οποίων στις εργαζόμενες μάζες είναι επιτακτική και αναγκαία. Παραδείγματος χάρη: «Η αστυνομία επιτέθηκε στους εργάτες.  Επιδιώκει την άμεση εκκένωση του κατειλημμένου εργοστασίου. Να υπερασπιστούμε τον αγώνα Να συνεχίσουμε την απεργία συνεχίζοντας την κατάληψη! Στην καταστολή απαντάμε με αντίσταση. Από τη δύναμη και την ενότητά μας εξαρτάται η νίκη! Υπογραφή: όνομα οργάνωσης, Μέρος, Ημερομηνία»

Γ) Η διανομή

Τόσο τα φυλλάδια προπαγάνδας όσο και αυτά της ζύμωσης πρέπει να φτάνουν στους αναγνώστες με τρόπο τέτοιο ώστε να πραγματοποιείται ο σκοπός μας, με τρόπο ώστε να διαπαιδαγωγούμε σχεδιασμένα σε κάθε κατάσταση. Για να επιτύχουμε το σκοπό μας πρέπει να έχουμε πνεύμα δημιουργικό, με απαραίτητη τόλμη, στηρίζοντας τις μάζες και προσδίδοντας τους εμπιστοσύνη στη δύναμή τους, στα μέσα που διαθέτουν και τις ικανότητές τους.

Στη διανομή πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη πως κάποιες φορές πρέπει να το «επιβάλλουμε» στον αναγνώστη και να μην το παρουσιάζουμε παθητικά. Στις εργατικές διαδηλώσεις, στις εισόδους των εργοστασίων είναι καλό οι κομμουνιστές να είναι έγκαιρα εκεί, πριν τους διανομείς φυλλαδίων σοσιαλδημοκρατών και ρεβιζιονιστών.

Η εμπειρία μάς δείχνει πως υπάρχει τεράστια ποικιλία τεχνικών και μεθόδων με τις οποίες οι μαρξιστές-λενινιστές αγωνιστές ασκούν προπαγάνδα και ζύμωση. Αυτές πρέπει να μελετώνται, να συστηματοποιούνται και να αναπτύσσονται.

Η εφημερίδα τοίχου

Αυτός ο τύπος εφημερίδας είναι μεγάλης σημασίας, με κόστος παραγωγής μικρό, με εύκολη επιμέλεια και μπορούν να υπάρχουν σε εργοστάσια, συνοικίες, σχολές, σε μαζικές οργανώσεις, σε οργανώσεις του πιο διαφορετικού τύπου, σε όλους τους τόπους όπου ο κόσμος έχει πρόσβαση.

Έχει το όνομά της από το γεγονός ότι αναρτάται στον τοίχο, με στήριξη κάποιες φορές ξύλινης επιφάνειας. Έχοντας τους ίδιους σκοπούς και χαρακτηριστικά με όλες τις άλλες μορφές επαναστατικής προπαγάνδας, η εφημερίδα τοίχου είναι ένα μέσο το οποίο επιτρέπει τη συμμετοχή διάφορων μελών των μαζών.

Αυτή συνίσταται ουσιαστικά στην αναπαραγωγή, μεγάλης ή μικρής έκτασης, διάφορων άρθρων από εκδόσεις της οργάνωσης, διακοσμημένη με φωτογραφίες, σκίτσα, σχέδια κλπ.

Η εφημερίδα τοίχου αναρτάται, λοιπόν, λαμβάνοντας υπόψη κάποια τυπικά χαρακτηριστικά: άρθρα εξαιρετικά μικρά, μέγεθος γραμμάτων επαρκώς μεγάλο, τίτλοι και γραφιστικά εφέ ελκυστικά, με τρόπο ώστε να τραβούν τα βλέμματα και μια ποικιλία που προκαλεί εντύπωση. Πρέπει να αναγράφεται και σε διακριτό σημείο η κομμουνιστική έκδοση από όπου αντλήθηκε το άρθρο.

Η υπεύθυνη ομάδα, κατά την συγγραφή της, πρέπει να βγάζει την εφημερίδα σε τακτά χρονικά διαστήματα, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματικότητα  του χώρου εργασίας, του συνδικάτου, της γειτονιάς, με τρόπο ώστε να επιτρέπει την άμεση και φυσική αναγνώριση μεταξύ των αναγνωστών της εφημερίδας και του περιεχομένου της.

Στην εφημερίδα τοίχου μπορεί ακόμα και να εκφράζεται η θέση ενός  ανένταχτου,  αλλά  και συμμετέχοντος σε χώρους που βρίσκεται η μάζα, όμως σε κάθε περίπτωση αυτό πρέπει να γίνεται στα πλαίσια μιας συγκεκριμένης και οργανωμένης δουλειάς.

Teoria & Prassi, τ.10, Γενάρης 2004

Σημείωση: το κείμενο μεταφράστηκε από τα ιταλικά

Advertisements

Tagged: , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: