για τη στάση της ΕΣΣΔ και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στο παλαιστινιακό και την αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ (μέρος γ’-τελευταίο)

Ολοκληρώνεται το «αφιέρωμα» για τη στάση της ΕΣΣΔ και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στην ίδρυση του κράτους του Ισραήλ με την παράθεση αποσπασμάτων από δύο κείμενα που περιέχουν αποσπάσματα από υπομνήματα εντός του σοβιετικού Υπουργείου Εξωτερικών και τηλεγραφήματα που έφτασαν στη σοβιετική αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ στις δύο έκτακτες συνεδριάσεις της ΓΣ το Μάη και το Νοέμβρη του 1947, όπου υπερψηφίστηκε η διχοτόμηση της Παλαιστίνης.

Συμπερασματικά, από όλα τα δημοσιευμένα άρθρα, αποσπάσματα και κείμενα, είναι προφανές πως η γραμμή της ΕΣΣΔ και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος δεν θα μπορούσε να καθοριστεί αποκλειστικά από τα αριθμητικά δεδομένα της περιοχής (πληθυσμός: 66% άραβες -33% εβραίοι και γη 93% αραβική-7% εβραϊκή). Κι αυτό γιατί ο βασικός στόχος της ΕΣΣΔ ήταν η διατήρηση και ενίσχυση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Αυτό, κατ’ επέκταση, σήμαινε την ήττα του ιμπεριαλισμού, ο οποίος εξ ορισμού έχει συμφέρον από την πρόκληση πολέμων. Εν προκειμένω, αυτό σήμαινε την μείωση της επιρροής των Βρετανών στην περιοχή, και της αυξανόμενης εμπλοκής των αμερικανών.

Άλλα δεδομένα που καθόρισαν τη σοβιετική στάση ήταν τα εξής:

1) Απουσία σοβιετικής διπλωματικής παρουσίας στην Παλαιστίνη. Πρώτο ταξίδι σοβιετικού αξιωματούχου στην περιοχή Σεργκέι Μιχαήλοφ, 1ου γραμματέα σοβιετικής πρεσβείας στην Άγκυρα έγινε τον Αύγουστο του 1942 όπου, όπως ήταν φυσικό, εκδήλωσε: «έκπληξη για τα επιτεύγματα των εβραίων εκεί, πέρα από κάθε φαντασία» στο (CZA J89/125, Excerpts from the Diary of I. Ben-Zvi, Chairman of the Jewish National Council (Va’ad Leumi), 31 Aug 1942, πηγή: άρθρο Gabriel Gorodetsky).

2) Οι φύσεις των ηγεσιών των δύο «αντιπάλων» στρατοπέδων, καθώς αυτές θα μπορούσαν να συνδεθούν με τους ιμπεριαλιστές και να προκαλούν πολέμους. Δεδομένος ήταν όμως ο εχθρικός προς τη δημοκρατία χαρακτήρας της ηγεσίας του αραβικού εθνικού κινήματος στην Παλαιστίνη (Μουφτής της Ιερουσαλήμ) και στις άλλες αραβικές χώρες (βασιλιάδες υποταγμένοι ειδικά στους Βρετανούς, όπως ο ιορδανός Αμπντάλλα Α’, που είχε αποδεχτεί το σχέδιο της Επιτροπής Πηλ για δημιουργία εβραϊκού κράτους στη βόρεια Παλαιστίνη το 1937).

Απεναντίας, το  εβραϊκό κίνημα παρουσιαζόταν να έχει αν όχι κομμουνιστές, τουλάχιστον εργάτες ως ηγέτες, μια εικόνα που καλλιεργούσαν οι εβραίοι στις πρώτες συναντήσεις τους με τους σοβιετικούς αξιωματούχους. Ο Μπεν Γκουριόν παρουσιάστηκε ως «εκπρόσωπος των εβραίων εργατών στην Παλαιστίνη» και ταυτόχρονα «πρόεδρος της Εβραϊκής Αντιπροσωπείας» σε συνάντηση με το Ιβάν Μάισκι (σοβιετικό πρέσβη στο Λονδίνο) στις 9/10/1941, όπου και αυτοαναγορεύτηκε ως «το μόνο οργανωμένο εργατικό κίνημα στη Μέση Ανατολή». Αντίστοιχα, ο Βάιζμαν στο Λιτβίνοφ (2/3/1942) μίλησε για τα «κοινά χαρακτηριστικά με το σοβιετικό σύστημα» που είχε το υπό εκκόλαψη εβραϊκό κράτος, όπως τα κιμπούτζ και η σχεδιασμένη οικονομία, ενώ η βιολογική συγγένεια πολλών εβραίων με τους εβραίους της Ρωσίας δημιουργούσε αντικειμενικά μια συμπάθεια προς αυτή.

3) Συνεπεία του προηγούμενου, η κατεύθυνση της ηγεσίας των δύο «αντιπάλων» στρατοπέδων,αράβων και εβραίων. Υπήρχε, πράγματι, σοβιετικό ενδιαφέρον για αποφυγή μονομερούς προσανατολισμού του εβραϊκού κράτους προς τους ιμπεριαλιστές και άρα προς τον πόλεμο, σε περίπτωση που αυτό δημιουργούταν, όπως μαρτυρά η έκθεση Γκόλντμαν μετά τη συνάντηση με τον Ουμάνσκι, στις 15/8/1944. Οι εβραίοι αξιοποίησαν τη σοβιετική αυτή πρόθεση π.χ. μποϊκοτάροντας τη συνδιάσκεψη στο Λονδίνο που θα συζητούσε λύση ομοσπονδίας, το Δεκέμβρη του 1946, εμφανιζόμενοι πια ότι αντικειμενικά απομακρύνονταν από τη Βρετανία, και αφήνοντας «ελεύθερο χώρο» στην ΕΣΣΔ για επιρροή. Απεναντίας, η ίδρυση στις 22 Μάρτη του 1945 του Αραβικού Συνδέσμου από 6 κράτη, εκ των οποίων τα τέσσερα ήταν δυτικοκρατούμενα (η Αίγυπτος, η Υπεριορδανία, το Ιράκ, και η Σαουδική Αραβία) έδινε την εντύπωση ότι αυτή έγινε υπό την αιγίδα των βρετανών (βλ. υπόμνημα Σουλτάνοφ προς Υπ.Εξ. 11/10/1944). Οι ίδιοι οι Άγγλοι άλλωστε ενδιαφέρονταν για την ενίσχυση της επιρροής τους, όπως επαληθεύει η αγγλική απειλή να εισβάλλει στη Συρία για να σταματήσει τη γαλλική σφαγή των αντιγαλλικών διαδηλώσεων το 1946. Η απαγόρευση των ΚΚ σε διάφορες αραβικές χώρες (π.χ. Συρία το 1947) πιστοποιούσε την δυτικόφιλη (και αντισοβιετική) πορεία των κρατών εκείνων τον πρώτο καιρό μετά τον πόλεμο. Ωστόσο, η ΕΣΣΔ ενδιαφερόταν για τη μείωση του μονομερούς προσανατολισμού και των αραβικών κρατών. Επομένως, στρατηγικά, ακόμα κι αν η ΕΣΣΔ «έριχνε» τους άραβες στο παλαιστινιακό, οι άραβες θα εξακολουθούσαν να έχουν συμφέρον να προσεταιριστούν την ΕΣΣΔ, όπως και πράγματι έγινε τις επόμενες δεκαετίες.

[Μια άλλη διαπίστωση ήταν και αυτή των ενισχυμένων δεσμών εβραίων με ΗΠΑ, αλλά αυτό συνδεόταν και με τη διαπίστωση για αντιθέσεις ΗΠΑ-Βρετανίας, που υπήρχαν παρά τη συνεργασία για επίλυση χωρίς τη Σοβιετική Ένωση.]

4) Ενδοϊμπεριαλιστική συνεννόηση για «επίλυση», δεδομένου του αυξανόμενου αμερικανικού ενδιαφέροντος. Συνεννόηση, δηλαδή, χωρίς τη Σοβιετική Ένωση, που θα βασιζόταν, ακριβώς επειδή θα απουσίαζε η Σοβιετική Ένωση, στις ιμπεριαλιστικές αρχές του «διαίρει και βασίλευε» και του πάντα κερδοφόρου πολέμου: πράγματι, η πρώτη ενημέρωση για αμερικανική πρόταση στον Τσόρτσιλ περί αραβοεβραϊκής συνδιάσκεψης για επίλυση του παλαιστινιακού, υπό την αιγίδα δηλαδή των αμερικανοβρετανών, έγινε από το Βάιζμαν στο Μάισκι στις 14/9/1943. Αργότερα, υπήρξε δημόσια παραδοχή του Τρούμαν επί του θέματος, μετά το Πότσνταμ: «Δεν υπήρχε κάτι που ο Στρατάρχης (σ.σ. Στάλιν) θα μπορούσε να κάνει κάτι επί του θέματος» (ΝΥΤ, 17/8/1945). Οι φόβοι για ενδοϊμπεριαλιστική συνεννόηση ενισχύθηκαν μετά την άρνηση της σύνδεσης της απόσυρσης των Σοβιετικών από το Ιράν και των  Άγγλων από Αίγυπτο-Παλαιστίνη, μια πρόταση που έκανε ο Μολότοφ στους υπουργούς εξωτερικών ΗΠΑ-ΗΒ το Δεκέμβρη του 1945 στη Μόσχα. Η δημιουργία αγγλοαμερικανικής επιτροπής διερεύνησης του Παλαιστινιακού χωρίς τους σοβιετικούς τον Απρίλη του 1946 ήταν το «κερασάκι στην τούρτα».

5) Διεθνής κατάσταση. Πράγματι, η εξαγγελία του Δόγματος Τρούμαν, στις 12 Μάρτη 1947 έδινε νέα ώθηση στον Ψυχρό Πόλεμο που εγκαινίασε ο Τσώρτσιλ τον προηγούμενο Μάρτη στο Φούλτον. Οι Δυτικοί διέλυαν τη Μεγάλη Συμμαχία και διαιρούσαν τον κόσμο. Ως εκ τούτου, η ΕΣΣΔ στη διεθνή σκηνή αντικειμενικά έπρεπε να παίρνει πιο αποφασιστικές θέσεις, να βγει μπροστά. Προτεραιότητα, εν προκειμένω, δινόταν για τους σοβιετικούς η άμεση απόσυρση των βρετανικών στρατευμάτων. Όλα αυτά, όμως, ενείχαν τον κίνδυνο για πιθανή υιοθέτηση κοντόθωρων λογικών (π.χ. ταύτιση της απόσυρσης των βρετανικών στρατευμάτων με ήττα του ιμπεριαλισμού στην περιοχή, οφέλη από τον παγκόσμιο σιωνισμό σε περίπτωση σοβιετικής αναγνώρισης του Ισραήλ κλπ.), αλλά και υιοθέτηση μεγαλοκρατικών πολιτικών (π.χ. πάση θυσία επίλυση όλων των θεμάτων από κοινού με τη Σοβιετική Ένωση, ακόμα και ανεξαρτήτως αρχών).

6) Διαφωνίες στο εσωτερικό της ΕΣΣΔ και εντός του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Όπως πιστοποιείται από διάφορα υπομνήματα που και εδώ παρουσιάζονται, υπήρχαν αντιθέσεις εντός της ΕΣΣΔ για τον τρόπο με τον οποίο η ΕΣΣΔ θα έπρεπε να συμπεριφέρεται στην διεθνή αρένα και σε κάθε μικρό ή μεγάλο ζήτημα. Διαφέρει π.χ. το υπόμνημα του Τμήματος Μέσης Ανατολής του Μάρτη του 1947 (βλ. παρακάτω), από τις οδηγίες που έστελνε ο Μολότοφ το Μάη του 1947 (βλ. παρακάτω) ή την ακόμα χειρότερη τοποθέτηση Γκρομύκο περί «μεγάλης δύναμης». Πράγματι, η συμπεριφορά της ΕΣΣΔ μεταπολεμικά δεν θα μπορούσε να παρέμενε σε αυτή του «μόνου εργατικού κράτους», καθώς οι ευθύνες της για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, δηλαδή για το μέλλον του κόσμου, αντικειμενικά, είχαν μεγαλώσει μεταπολεμικά. Ωστόσο, αυτό ενείχε τον κίνδυνο, πάνω σε αυτή την ανάγκη, να πατήσουν κάποιοι, και να προωθήσουν «μεγαλοκρατικές» πολιτικές. Προς αυτό, δεν αποκλείεται, όσοι τακτικά διοργάνωσαν εντός ΕΣΣΔ μια αντισημιτική καμπάνια λίγο αργότερα, με αφορμή την Υπόθεση των Γιατρών, να το έκαναν με σκοπό να καλύψουν το ότι στρατηγικά, «έμπαζαν» στην ΕΣΣΔ την φιλοϊσραηλινή πολιτική της αναγνώρισης του Ισραήλ, δηλαδή την εκδήλωση μιας «μεγαλοκρατικής» πολιτικής, με τη μία (αναγνώριση του Ισραήλ) να αποτελεί άλλοθι της άλλης (αντισημιτική καμπάνια). [Στο σημείο αυτό, θα μπορούσε κανείς να αντιτάξει την προσωπική σύνδεση του (ταλαντευόμενου) Μολότοφ με ηγετικό στέλεχος της σοβιετικής εβραϊκής κοινότητας, της συζύγου του, κάτι που έκανε τον ίδιο να συνηγορήσει υπέρ της δημιουργίας του Ισραήλ, αλλά λόγω συζύγου δεν θα διοργάνωνε αντισημιτική καμπάνια. Ότι ο Μολότοφ δεν επιθυμούσε αντισημιτική καμπάνια είναι αυτονόητο. Το ότι όμως θα μπορούσε είτε να χρησιμοποιηθεί, ως ένα βαθμό, από όσους ήθελαν μεγαλοκρατική πολιτική, ήταν δυνατό να γίνει. Μπορεί, πάλι, απλώς να μειοψήφησε και να υποχρεούταν να προβεί σε φιλοϊσραηλινές οδηγίες σαν αυτή του Μάη του 1947.]

Επίσης, στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα υπήρχαν διαφορετικές κινήσεις το 1947. Π.χ. λίγο πριν την ανοιχτή ρήξη στο εσωτερικό του, από την τιτοϊκή Γιουγκοσλαβία έφευγε οπλισμός προς το Ισραήλ, ενώ το στέλεχος του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας, Σλάνσκι, που καταδικάστηκε το 1952 ως πράκτορας του Σιωνισμού και του Τιτοϊσμού πρωτοστάτησε στον εξοπλισμό των εβραίων της Παλαιστίνης. Σε σάιτ φιλοϊσραηλινής τοποθέτησης, από την άλλη, υπάρχει ο ισχυρισμός ότι η ΕΣΣΔ εξόπλισε τη Συρία το 1948, ενώ είδαμε ότι τα ΚΚ των χωρών της βρετανικής αυτοκρατορίας ήταν υπέρ ενός ενιαίου δημοκρατικού παλαιστινιακού κράτους, χωρίς περαιτέρω εποικισμό του από εβραίους εκτοπισμένους.

7) Τύχη ευρωπαίων εβραίων εκτοπισμένων, αράβων μειονοτικών κλπ. Πράγματι, υπήρχε έντονο πρόβλημα με την τύχη των δύσμοιρων εβραίων εκτοπισμένων. Η ΕΣΣΔ έδειξε ενδιαφέρον για την τύχη τους, που ακόμα και οι αμερικάνοι αναγνώριζαν. Π.χ. στη συνάντηση που είχε ο Dean Rusk, υπεύθυνος του τμήματος ΟΗΕ του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ με την Εβραϊκή Αντιπροσωπεία, όπου την προειδοποιούσε «για το δικό της το καλό» να «αποφύγει να εμφανίζεται υπό οποιαδήποτε μορφή ότι δένεται με τη Ρωσία», αναγνώριζε ότι η περίσταση «με τους εβραίους εκτοπισμένους που συγκεντρώνονται στην Κωστάντζα στη Μαύρη Θάλασσα και ταξιδεύουν προς την Παλαιστίνη από ρωσική ζώνη» είναι «μια περίσταση που ακόμα και εμείς μπορεί να θεωρούμε ότι αντανακλά μια ανθρωπιστική στάση της ΕΣΣΔ» (ISA 93.03/93/6, L. Gelber to the Executive of the Jewish Agency, 5 Nov 1947, βλ. άρθρο Gorodetsky). Ακόμα, οι σοβιετικοί βοήθησαν στον επαναπατρισμό των εβραίων εκτοπισμένων στην Πολωνία. Όμως, διοργανωνόταν από την εβραϊκή κοινότητα η φυγή τους προς τη δυτική Ευρώπη, από όπου μονάχα θα πραγματοποιούταν επισήμως μετανάστευση στην Παλαιστίνη (αφού οι σοβιετικοί δεν ήθελαν να γίνει από την ΕΣΣΔ), για την οποία δεν ευθύνεται η ΕΣΣΔ.

Από την άλλη, οι σοβιετικοί, παρότι αντικειμενικά η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ θα γινόταν μόνο επειδή επιδεινώνονταν οι σχέσεις μεταξύ αράβων και εβραίων στην Παλαιστίνη, άρα θεωρούσαν πιθανό το ενδεχόμενο του διαχωρισμού των πληθυσμών, αναφορικά με την αραβική κοινότητα του Ισραήλ, πρώτον, ενδιαφέρονταν τα σύνορα του Ισραήλ να μη διαμορφωθούν με τρόπο ώστε να έχουν αραβική πλειοψηφία, και, δεύτερον, υπονοούσαν ότι το Ισραήλ θα είναι δημοκρατικό, και η εβραϊκή μετανάστευση θα είναι μόνο που θα αλλάξει τα πληθυσμιακά δεδομένα και όχι η εθνοκάθαρση. Δυστυχώς, σε αυτό, ακόμα και αν όσοι επιθυμούσαν συνειδητά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, για «μεγαλοκρατικούς» λόγους, είχαν όλη την καλή διάθεση, δεν πρόβλεψαν σωστά.

Η «νομιμοποίηση» της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ από το σχέδιο του ΟΗΕ για διαίρεση της Παλαιστίνης & η σοβιετική αναγνώριση

Μαρξιστική-Λενινιστική Συμμαχία (Βρετανίας)

(…) Το ΚΚ Παλαιστίνης δημόσια ζύμωνε την ιδέα ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχει διαίρεση του εδάφους της Παλαιστίνης μεταξύ των εβραίων μεταναστών και του αυτόχθονος αραβικού πληθυσμού της. Ωστόσο, στην πρώτη συνεδρίαση του ΟΗΕ στο Σαν Φρανσίσκο (σ.σ.Νέα Υόρκη), ο Γκρομύκο ψήφισε υπέρ της διαίρεσης της Παλαιστίνης και την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Αυτή η πολιτική πήγαινε ενάντια στη μακρά ιστορία των Μαρξιστών- Λενινιστών, οι οποίοι ισχυρίζονταν πως θα έπρεπε οι εβραίοι να αφομοιωθούν στη χώρα που ζούσαν, και να ενταχθούν στο εκεί ταξικό αγώνα.

Το αποτέλεσμα ήταν μια προσωρινή νίκη της ρεβιζιονιστικής φράξιας που δρούσε εντός των ηγετικών κλιμακίων του ΚΚΣΕ(μπ.), με επικεφαλής το Χρουστσώφ.

Όπως ο Walter Laquer, ένας εκ των πιο γνωστών ιστορικών του σιωνιστικού κινήματος, το θέτει, ο Γκρομίκο ήταν πραγματικά πρωτοπόρος στην πίεση για ένα ανεξάρτητο Ισραήλ, πιέζοντας ακόμα και το διστακτικό πρόεδρο Τρούμαν και τις ΗΠΑ:

«Ο πρόεδρος Τρούμαν και οι σύμβουλοί του ήταν σθεναρά αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν ο ΟΗΕ να έχει την τελική απόφαση αλλά να περιμένουν να υπάρξει μια συμφωνία (σ.σ. μεταξύ αράβων και εβραίων). Προς μεγάλη έκπληξη των σιωνιστών, η σοβιετική στάση ήταν πάρα πολύ θετική. Αυτό κατέστη προφανές όταν η Εβραϊκή Αντιπροσωπεία ζήτησε να της επιτραπεί (ως ζήτημα απλής «δικαιοσύνης») να εμφανιστεί στα Ηνωμένα Έθνη εκ μέρους του εβραϊκού λαού αφού οι άραβες ήδη εκπροσωπούνταν εκεί. Έτυχε της άμεσης υποστήριξης της σοβιετικής αντιπροσωπείας, και στις 15 Μάη ο Γκρομύκο μίλησε όχι χωρίς συμπάθεια για τις φιλοδοξίες ενός σημαντικού τμήματος του εβραϊκού λαού για την Παλαιστίνη, για τις καταστροφές και τα δεινά που υπέστησαν κατά τον τελευταίο πόλεμο (που δεν χρειάζονται περιγραφή), και για τις δύσκολες συνθήκες στις οποίες οι εβραϊκοί πληθυσμοί βρέθηκαν μεταπολεμικά. Ανέφερε τη διαίρεση ως μία εκ των πιθανών λύσεων. Αυτή η ανέλπιστη υποστήριξη συνεχίστηκε καθ’ όλο το 1947 και οδήγησε αργότερα την ίδια χρονιά στην απόφαση για σοβιετική υπερψήφιση της διαίρεσης. Παραδοσιακά, η σοβιετική στάση έναντι του σιωνισμού ήταν εξαιρετικά εχθρική, και καθώς η Μόσχα επέστρεψε στην αρχική της θέση όχι πολύ μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι η βραχύβια αυτή  προσέγγιση ήρθε την κατάλληλη στιγμή για τους Σιωνιστές. Χωρίς αυτή δεν θα είχαν πιθανότητες(…) Στις 15 Μάη 1947 η Γενική Συνέλευση ενέκρινε τη θέσπιση μιας 11μελούς επιτροπής για τη διερεύνηση του Παλαιστινιακού ζητήματος και τη διατύπωση προτάσεων για τη διευθέτησή του (…) Η πλειοψηφία της επιτροπής UNSCOP (Ειδική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Παλαιστίνη) ήταν υπέρ της διαίρεσης (…) Και το δημοσίευσαν στις 31 Αυγούστου 1947. Τόσο η έκθεση της πλειοψηφίας όσο και η έκθεση της μειοψηφίας συντάχτηκαν από τον ίδιο άνθρωπο, το δρ. Ralphe Bunche (…) ο διστακτικός πρόεδρος Τρούμαν έδωσε τη συγκατάθεσή του στο σχέδιο διαίρεσης στις 9 Οκτώβρη 1947(…) Η ψηφοφορία έλαβε χώρα στις 29 Νοέμβρη και η ψηφοφορία ήρθε 33 έναντι 13 (…)Το κράτος του Ισραήλ δημιουργήθηκε κατά τη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου στις 4μμ. στις 14 Μάη 1948 (…) Η πρώτη χώρα που το αναγνώρισε ήταν οι ΗΠΑ (…) Μέσα στις επόμενες λίγες ημέρες ακολούθησαν η Σοβιετική Ένωση, η Πολωνία, η Τσεχοσλοβακία, η Γουατεμάλα, η Ουρουγουάη και άλλες χώρες»

Laquer W; A History of Zionism»; New York; 1976; p. 578; 582; 586.

Είναι ξεκάθαρο ότι ο Γκρομύκο διεξήγε και έναν πόλεμο προπαγάνδας για ένα ανεξάρτητο κράτος του Ισραήλ στην Παλαιστίνη εντός της ΕΣΣΔ. Ακόμα και μέλη της Εβραϊκής Αντιφασιστικής Επιτροπής (βλ. παρακάτω) όπως ο Σολομών (ή Σλόμο) Μίχελς επηρεάστηκαν από αυτή, όπως αναφέρει ο Teller:

«Σε μια μικρή επίλεκτη ομάδα η συζήτηση στράφηκε στην ομιλία του Γκρομύκο για το Παλαιστινιακό ζήτημα. Ο σκηνοθέτης-ηθοποιός Σλόμο Μίχελς αναφέρθηκε σε ένα απόσπασμα από έναν κλασικό εβραϊκό έργο του Μέντελ Μόσερ Σεφαρίμ, στο οποίο ένας εβραίος ρωτά έναν ρώσο αγρότη να του δείξει το δρόμο για τη Γη του Ισραήλ. «Ο Γκρομύκο», είπε ο Μίχελς, εκθειάζοντάς τον, «είναι αυτός ο καλός κύριος που μας δείχνει το δρόμο για τη Γη του Ισραήλ». Teller, Judd T: «The Kremlin, The Jews and the Middle East»; p.106; New York; 1957;

Αυτό που φαίνεται πως συνέβη είναι προφανές από μια σειρά υπομνημάτων που αποκαλύπτουν ότι η ΕΣΣΔ πρώτα είχε πάρει μια μαρξιστική-λενινιστική στάση αρχών επί του θέματος, η οποία αργότερα υπονομεύτηκε.

Για να είμαστε ξεκάθαροι, δείχνουμε τη διαδικασία αυτή, αναφερόμενοι τόσο στην πρωτογενή όσο και στη δευτερογενή πηγή.

Το τρομακτικό προσφυγικό πρόβλημα μεταπολεμικά, προφανώς συνίστατο από τεράστιους εβραϊκούς πληθυσμούς. Η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ γνώριζε ήδη τις προτάσεις ότι θα έπρεπε αυτοί να ανακουφιστούν με τη δημιουργία κράτους εντός της Γερμανίας:

«Στις 20 Φλεβάρη 1945, το 3ο Ευρωπαϊκό Τμήμα του Λαϊκού Επιτροπάτου για τις Εξωτερικές Υποθέσεις της ΕΣΣΔ (NKID) έστειλε ένα υπόμνημα (από την Εβραϊκή Επιτροπή –σ.σ. με ημ/νία 11/11/1944) στον αναπληρωτή Λαϊκό Επίτροπο για τις Εξωτερικές Υποθέσεις Β.Γ. Ντεκανόζοφ. Τον πληροφορούσε ότι η Σοβιετική Πρεσβεία στην Ιταλία είχε αποστείλει δύο γράμματα στο NKJD, ένα για τον Ι.Β. Στάλιν, το άλλο για το Β. Μ. Μολότοφ, από την Εβραϊκή Επιτροπή της Διεθνούς Ένωσης Μεταναστών και Προσφύγων που είχε έδρα τη Ρώμη. Μέσα σε αυτές τις επιστολές υπήρχε μία πρόταση για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου Εβραϊκού κράτους σε γερμανικό έδαφος και ένας χάρτης της Γερμανίας με την περιοχή όπου το πιθανό κράτος θα δημιουργούταν». Strizhov I;:» The Soviet Position on the Establishment of the State of Israel»; Op Cit; p.303

Όπως θα δούμε αργότερα, προτάσεις έγιναν επίσης από τους προοδευτικούς σοβιετικούς εβραίους για την επίλυση του προβλήματος [με τη δημιουργία εβραϊκού κράτους] στην Κριμαϊκή δημοκρατία της ΕΣΣΔ. Ωστόσο, ήδη, οι σιωνιστές είχαν θέσει την Παλαιστίνη ως στόχο τους.

Αρχικά, η αντικειμενική πραγματικότητα ενός αυξανόμενου πληθυσμού εποίκων- που είτε παρανόμως εισερχόμενων είτε όχι- στην Παλαιστίνη έπρεπε να αντιμετωπιστεί από τους εναπομείναντες μαρξιστές-λενινιστές εντός του ΚΚΣΕ(μπ.) , με την ορθή επιμονή ότι θα έπρεπε να αρθεί η Εντολή της Βρετανίας επί της Παλαιστίνης και να αντικατασταθεί πιθανώς από μια Εντολή για την οποία θα ήταν υπεύθυνος συνολικά ο ΟΗΕ.

Δίκαια τονιζόταν, από τους μαρξιστές-λενινιστές του ΚΚΣΕ(μπ.), ότι οι Βρετανοί είχαν «αποτύχει» να διευθετήσουν ειρηνικά την κατάσταση.

Αυτό διατυπώθηκε στις 27 Ιούλη 1945 σε ένα υπόμνημα που υπέγραφε ο Μ.Μ.Λιτβίνοφ από τη θέση του Προέδρου της «Επιτροπής για την προετοιμασία των συνθηκών ειρήνης και της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων». Παρότι ο Λιτβίνοφ ήταν, στην καλύτερη των περιπτώσεων, ένας ταλαντευόμενος μαρξιστής-λενινιστής, και στη χειρότερη, ένας συνειδητός εχθρός του σοβιετικού κράτους όπως πολλές πηγές συνηγορούν, παρ’ όλα αυτά, το βασικό αυτό υπόμνημα είχε συνταχθεί από διπλωμάτες εντός του Λαϊκού Επιτροπάτου επί των Εξωτερικών Υποθέσεων (NKID), οι οποίοι:

«Έστειλαν ένα υπόμνημα με τίτλο «Το Παλαιστινιακό Ζήτημα» στους Στάλιν, Μολότοφ και τους αναπληρωτές υπουργούς εξωτερικών. Το συμπέρασμά του κατέληγε ως εξής: «1. Ανεξαρτήτως του πόσο οι βρετανοί θα προσπαθήσουν να αποδείξουν ότι η παρούσα τους πολιτική στην Παλαιστίνη συνάδει με τη διακήρυξη του Μπαλφούρ, είναι προφανές ότι έχουν αποτύχει αναφορικά με την Εντολή που τους ανατέθηκε. Κάτι τέτοιο το παραδέχονταν στις (…) δηλώσεις τους ανώτατοι κρατικοί αξιωματούχοι της Βρετανίας. Αυτή είναι επαρκής δικαιολογία για να αρθεί η Εντολή για την Παλαιστίνη που είχαν οι Βρετανοί.

2. Το Παλαιστινιακό ζήτημα δεν μπορεί να διευθετηθεί δεόντως χωρίς να προσκρούει κανείς στις επιθυμίας και τα δικαιώματα των εβραίων ή των αράβων ή πιθανώς και των δύο.  Η βρετανική κυβέρνηση υπόκειται εξίσου στην επιρροή τόσο των αραβικών κρατών όσο και της παγκόσμιας κοινότητας των εβραίων. Έτσι εξηγούνται οι δυσκολίες της στην επιλογή των ορθότερων μέσων για τη διευθέτηση του παλαιστινιακού προβλήματος.

3. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπόκειται στις ίδιες επιρροές. Ενώ η βρετανική πολιτική για το παλαιστινιακό αναπόφευκτα επηρεάζεται κυρίως από τον προσανατολισμό προς τα αραβικά συμφέροντα, η αμερικανική κυβέρνηση υπόκειται πρωτίστως στην επιρροή της ισχυρής εβραϊκής κοινότητας των ΗΠΑ. Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι στις τελευταίες προεδρικές εκλογές τόσο το Δημοκρατικό όσο και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα αισθάνθηκαν υποχρεωμένα να τοποθετηθούν για το Παλαιστινιακό, απαιτώντας μετανάστευση χωρίς περιορισμούς για τους Εβραίους και δικαιώματα χωρίς περιορισμούς για απόκτηση γης για τους Εβραίους. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ δύσκολα θα επέλεγε να αντιδικήσει με τους άραβες, δεδομένου του γεγονότος ότι ο αγωγός πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία στον οποίο έχουν μερίδιο θα περνά μέσα από εκατοντάδες χιλιομέτρων αραβικής γης. Αυτό θα έθετε την κυβέρνηση των ΗΠΑ στην ίδια δύσκολη θέση σχετικά με την Παλαιστίνη με αυτή στην οποία βρίσκεται η Βρετανική κυβέρνηση.

4. Η ΕΣΣΔ, που είναι ελεύθερη από αραβικές ή εβραϊκές επιρροές, θα ήταν σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσει το παλαιστινιακό ζήτημα. Αυτό της επιτρέπει τουλάχιστον να ζητήσει μια προσωρινή κηδεμονία για την Παλαιστίνη μέχρι να βρεθεί μια πιο ριζική λύση.

5. Οι βρετανοί αποδίδουν στην Παλαιστίνη, που φυλά τις προσβάσεις στη διώρυγα του Σουέζ και έχει μια έξοδο για το ιρακινό πετρέλαιο, πάρα πολύ μεγάλη σημασία ώστε εμείς να αναμένουμε από αυτούς να συγκατατεθούν ακόμα και σε μια προσωρινή μετάβαση της Παλαιστίνης στα χέρια άλλου κράτους, και ιδιαίτερα της ΕΣΣΔ.

6. Στην περίπτωση που το σοβιετικό αίτημα απορριφθεί, η επόμενη λύση προκύπτει αναπόφευκτα:  μεταβίβαση της Παλαιστίνης σε συλλογική κηδεμονία τριών κρατών: ΕΣΣΔ, ΗΠΑ, Βρετανίας. Αυτές οι τρεις δυνάμεις θα είναι σε θέση να πάρουν τις σχετικές αποφάσεις συλλογικά, δίνοντας λιγότερη σημασία στην άποψη του αραβικού ή του εβραϊκού πληθυσμού από όσο αν η αμερικανική ή η βρετανική κυβέρνηση, που θα ενεργούσαν από μόνες τους,  θα ήταν υποχρεωμένες να κάνουν.

7. Οι πρόνοιες της συλλογικής κηδεμονίας πρέπει να μην καθορίζονται ούτε από τη διακήρυξη του Μπάλφουρ, ούτε από οποιαδήποτε υπόσχεση είχε δώσει παλαιότερα η Βρετανία ως Εντολοδόχος, προκειμένου η νέα συλλογική διοίκηση να μπορεί να αντιμετωπίσει το Παλαιστινιακό ζήτημα απολύτως δίκαια, σε ανταπόκριση με τα συμφέροντα ολόκληρου του πληθυσμού και των νέων συντεταγμένων των πολιτικών πραγματικοτήτων και της γενικής ασφάλειας». Strizhov I;:» The Soviet Position on the Establishment of the State of Israel»; Op Cit; p.304-305; Citing 5.Arkhiv vneshnei politiki MID SSSR (AVP),fond (f.) . 07,opis’ (op.) 12a, papka (pk.) 42, delo (d.) 6, pp. 36-8

Αυτή η γενικά σωστή γραμμή, δεδομένων των νέων συνθηκών, συνέχισε να ισχύει ως το Μάη του 1946.

Ως τότε, οι βρετανοί και αμερικάνοι ιμπεριαλιστές συνέχιζαν τη γενική πολιτική του «διαίρει και βασίλευε». Είχαν θεσπίσει την Αγγλοαμερικανική Επιτροπή, που είχε αποξενώσει τόσο τους εβραίους όσο και τους άραβες:

«Το Δεκέμβρη του 1945 δημιουργήθηκε μια Αγγλοαμερικανική Επιτροπή για τη διερεύνηση της κατάστασης στην Παλαιστίνη. Της δόθηκαν μια ευρεία γκάμα καθηκόντων που σχετίζονταν με το παλαιστινιακό πρόβλημα στην ολότητά του. Η έκθεση της Επιτροπής δημοσιεύτηκε τον Απρίλη του 1946 και αντιμετωπίστηκε με μια έκρηξη βίαιων ενεργειών σε όλα τα αραβικά κράτη και με πικρή απογοήτευση εκ μέρους των εβραίων». Strizhov I;:» The Soviet Position on the Establishment of the State of Israel»; Op Cit; p.305

Η προηγούμενη γραμμή της ΕΣΣΔ υπήρχε ως τότε, για να γίνει γνωστή ότι η Αγγλοαμερικανική Επιτροπή είχε αποπειραθεί να συνεχιστεί η βρετανική ιμπεριαλιστική Εντολή «από κοινού».

Σε αυτές τις περιστάσεις, υιοθετήθηκε μια σωστή μαρξιστική-λενινιστική γραμμή: να χρησιμοποιηθεί ο ΟΗΕ για να «αποκαλυφθούν οι φιλοδοξίες» των ιμπεριαλιστών να «αποτρέψουν την εμπλοκή άλλων κρατών» για την επίλυση του ζητήματος.

Ορθά επισημαινόταν (και σε συνέπεια με τις προγενέστερες μαρξιστικές-λενινιστικές απόψεις) ότι ο αντιρατσισμός και ο αντισημιτισμός ήταν μια αντανάκλαση μεγαλύτερων δυνάμεων και δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί απλώς με τη δημιουργία ενός κράτους- το οποίο δεν θα μπορούσε επ’ ουδενί να «σπιτώσει» όσους υφίσταντο αυτόν το ρατσισμό.

Επιπροσθέτως, σωστά επισημαινόταν ότι στην παρούσα φάση, εκτός και αν το ζήτημα ερχόταν στον ΟΗΕ, οι βρετανοί και οι ΗΠΑ θα πετύχαιναν να ενισχύσουν τη θέλησή τους- «τη σιωπή μας για το παλαιστινιακό ζήτημα». Strizhov I;; Op Cit; p.305 citing: AVP, f. 06, op. 08, pk. 42, d. 694, pp. 2-4

Η σωστή στάση ωστόσο, θα ήταν να επιτραπεί στους άραβες να θέσουν το ζήτημα στον ΟΗΕ.

Αυτό τέθηκε υπόψη σε ένα νεότερο υπόμνημα προς το Ντεκανόζοφ, τον υφυπουργό του Μολότοφ:

«Ένα υπόμνημα με τίτλο «Το παλαιστινιακό ζήτημα» βασισμένο στα αποτελέσματα της Επιτροπής Λιτβίνοφ, συντάχθηκε από το Τμήμα Μέσης Ανατολής του Υπουργείου Εξωτερικών της ΕΣΣΔ και στις 15 Μάη 1946 στάλθηκε στο Ντεκανόζοφ. Εκεί διαβάζουμε: «Οι κοινές απόπειρες Βρετανίας και ΗΠΑ να συνεχιστεί η βρετανική Εντολή εκτός πλαισίου του ΟΗΕ αποκαλύπτουν τη φιλοδοξία τους να εμποδίσουν την ανάμειξη άλλων χωρών για τη διευθέτηση του Παλαιστινιακού ζητήματος μέχρι η Παλαιστίνη να είναι πλήρως υπό τον έλεγχο ΗΠΑ και Βρετανίας. Η σιωπή μας επί του παλαιστινιακού ζητήματος θα μπορούσε να ερμηνευτεί από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τους Άραβες και τους Εβραίους ως τη μερική συγκατάθεση της Σοβιετικής Ένωσης στην πρόταση της επιτροπής. Λαμβάνοντας αυτό υπ’ όψη και δεδομένου του γεγονότος ότι οι επίσημοι και ανεπίσημοι εκπρόσωποι των αραβικών κρατών και των εβραϊκών οργανώσεων προστρέχουν στη Σοβιετική Ένωση για να διευθετηθεί το παλαιστινιακό ζήτημα, θα ήταν πρόσφορο να γνωστοποιήσουμε τις σοβιετικές απόψεις επί του παλαιστινιακού σε δύο ή τρία άρθρα στον Τύπο. Αργότερα, οι διπλωματικοί μας αντιπρόσωποι μπορούν να αναφέρονται σε αυτά τα άρθρα σε ιδιωτικές συζητήσεις αν προσεγγίζονται από άραβες ή εβραίους εκπροσώπους σχετικά με το παλαιστινιακό ζήτημα». Strizhov I; Op Cit; p.305 citing: AVP, f. 06, op. 08, pk. 42, d. 694, pp. 2-4

Μετά από αυτό τον πρόλογο, η πιθανώς πιο μαρξιστική-λενινιστική άποψη, αποκρυσταλλώθηκε στην κατ’ αρχάς απόρριψη της πρότασης της Αγγλοαμερικάνικης Επιτροπής ως «αναρμόδιας» και στην επιμονή για την κατάργηση της βρετανικής Εντολής στην Παλαιστίνη:

«Υποθετικά, η άποψή μας για το παλαιστινιακό ζήτημα θα έπρεπε να είναι η ακόλουθη:

  1. Η Αγγλοαμερικανική Επιτροπή που συστάθηκε για τη διερεύνηση του παλαιστινιακού ζητήματος χωρίς τη συμμετοχή του ΟΗΕ ήταν αναρμόδια να συζητήσει (…) και να διευθετήσει το παλαιστινιακό ζήτημα χωρίς τη συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων μερών.
  2. Το εβραϊκό ζήτημα στην Ευρώπη δεν μπορεί να επιλυθεί μέσω της Εβραϊκής μετανάστευσης στην Παλαιστίνη, καθ’ όσον μόνο το οριστικό ξερίζωμα του ρατσισμού και ο εκδημοκρατισμός των ευρωπαϊκών κρατών μπορεί να δημιουργήσει ομαλές συνθήκες για την ύπαρξη των εβραϊκών μαζών.
  3. Η βρετανική Εντολή στην Παλαιστίνη πρέπει να καταργηθεί αφού εμποδίζει μια ριζική λύση του παλαιστινιακού ζητήματος και θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή. Όλα τα ξένα στρατεύματα θα πρέπει να αποσυρθούν από την Παλαιστίνη.
  4. Η Παλαιστίνη θα πρέπει να τεθεί υπό την κηδεμονία του ΟΗΕ η οποία εντός συγκεκριμένης χρονικής περιόδου θα θέσει τις βάσεις για μια κυρίαρχη και δημοκρατική Παλαιστίνη. Πρέπει να μην θέσουμε εμείς το παλαιστινιακό ζήτημα στον ΟΗΕ. Αυτό πρέπει να τεθεί από τα ίδια τα αραβικά μέλη του ΟΗΕ. Εμείς θα πρέπει μόνο να θέσουμε και να αιτιολογήσουμε την άποψη μας. Θα ήταν πρόσφορο να αναστείλουμε τη δημοσίευση άρθρων επί του παλαιστινιακού ζητήματος μέχρι η Σύνοδος των Υπουργών Εξωτερικών να ολοκληρώσει τις εργασίες της.»

Τα καλύτερα στοιχεία των εβραίων μεταναστών στην παλαιστινιακή γη, ήταν η αριστερόστροφη Ποάλε Ζίον (με επικεφαλής τους Λ.Λεβίτ και Μ. Ιέρεμ) και το Εργατικό Κόμμα Χάσομερ-Χατσάιρ (με επικεφαλής τον Ι. Μπαρζιλάι), και είχαν συμμετάσχει στον Παλαιστινοσοβιετικό σύνδεσμο φιλίας. Ήταν ήδη σε επαφή με το σοβιετικό πρέσβη στην Πολωνία Β.Ζ. Λεμπέντεφ.

Όπως έγραφε στο σοβιετικό αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών Α. Ι. Βισίνκι, το Χάσομερ-Χατσάιρ ήταν σύμφωνο με τις αρχές μιας ομοσπονδίας ενός αραβοεβραϊκού κράτους με δύο εθνικά κοινοβούλια. Αυτό διέφερε από το Ποάλε Ζίον. (Strizhov I; Op Cit; p.306).

Ο αμερικανός υφυπουργός εξωτερικών Summer Welles πλέον έδειξε την απάντηση των ΗΠΑ, με την αποδοχή της πρόκλησης να εξασφαλιστεί μία ανάληψη του προβλήματος από τον ΟΗΕ, με επικεφαλής όμως τους ιμπεριαλιστές.

Αντίστοιχα, οι βρετανοί πείστηκαν να παραδεχτούν δημοσίως την αποτυχία τους:

«Στα μέσα Φλεβάρη του 1947, η βρετανική κυβέρνηση επισήμως παραδέχτηκε ότι αφού δεν ήταν σε θέση να βρει μια λύση για το παλαιστινιακό ζήτημα, θα ανέτρεχε στον ΟΗΕ να προτείνει μία». Strizhov Op Cit; p.307; citing Sumner Welles, We Need Not Fail (Boston:1948), p.41.

Ακόμα και στις 5 Μάρτη του 1947, το Τμήμα Μέσης Ανατολής του Υπουργείου Εξωτερικών της ΕΣΣΔ προωθούσε μια σωστή μαρξιστική-λενινιστική γραμμή.

Έστειλε στο Βισίνσκι ένα υπόμνημα με τίτλο «Το Παλαιστινιακό Πρόβλημα» (Οκτώβρης 1946-Φλεβάρης 1947), που βασιζόταν στα σημεία 2 και 3 του προαναφερθέντος υπομνήματος του Μάη του 1946.

Όμως σύντομα πιο δημόσιες τοποθετήσεις θα χρειάζονταν από τους σοβιετικούς κρυπτορεβιζιονιστές στον ΟΗΕ. Στις 6 Μάρτη, ο σοβιετικός αντιπρόσωπος στον ΟΗΕ Μπόρις Στάιν σημείωνε ότι παρότι ως τότε, ο ΟΗΕ είχε «αποφύγει να διατυπώσει μια τοποθέτησή του επί του Παλαιστινιακού ζητήματος», το γεγονός ότι η συζήτηση θα διεξαγόταν επισήμως θα ανάγκαζε την ΕΣΣΔ να πάρει δημόσια θέση.

Αυτή ήταν η ιδανική ευκαιρία για τους σοβιετικούς να πάρουν μια μαρξιστική-λενινιστική θέση αρχών:

Να απαιτήσουν την απόσυρση των βρετανικών στρατευμάτων, την πλήρη ανεξαρτησία της Παλαιστίνης, και ένα πλήρως δημοκρατικό καθεστώς.

Όμως, δεδομένης της συνέχισης της ύπαρξης αραβοεβραϊκών «αντιθέσεων», η απόφαση θα μπορούσε να υλοποιηθεί μόνο μέσω μιας «συλλογικής κηδεμονίας» από τον ΟΗΕ- και συνεπώς απορρίπτοντας μια Κηδεμονία μόνο από τους βρετανούς.

Τουλάχιστον αυτό θα εξασφάλιζε την πιθανότητα να μπει πραγματικό σοβιετικό φρένο στο σιωνιστικό εποικισμό και τους πολέμους εναντίον των αράβων για γη.

Αυτή η γραμμή ετίθετο, ή υπογραμμιζόταν, στο ακόλουθο εσωτερικό υπόμνημα προς το Βισίνσκι:

«Ως τώρα, η ΕΣΣΔ απέφευγε να διατυπώσει τη στάση της επί του παλαιστινιακού ζητήματος. Ωστόσο, η επερχόμενη συζήτηση του θέματος από τον ΟΗΕ μάς υποχρεώνει να διατυπώσουμε τη θέση μας. Πρώτα από όλα, η ΕΣΣΔ πρέπει να βγει αποφασιστικά υπέρ της κατάργησης της βρετανικής Έντολής για την Παλαιστίνη. Η Βρετανία δεν έφερε σε πέρας τις ευθύνες της ως εντολοδόχου δύναμης. Καθ’όλη τη διάρκεια της Εντολής (…) η Βρετανία δεν πέτυχε να αποκαταστήσει την τάξη στη χώρα και να εμποδίσει μια σχεδόν αδιάκοπη αιματοχυσία. Η αντικατάσταση της βρετανικής Εντολής από τη βρετανική κηδεμονία είναι επίσης εκτός συζήτησης. Η αλλαγή επιγραφής δεν θα αλλάξει τίποτα. Αυτό που θα μπορούσαμε να συζητήσουμε είναι συλλογική κηδεμονία επί της Παλαιστίνης από τον ΟΗΕ ως οργανισμό ή από μερικά έθνη (στην πράξη, τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας). Ωστόσο, αυτή η πιθανότητα αποκλείεται από το γεγονός ότι ο πληθυσμός της χώρας, τόσο άραβες όσο και εβραίοι, είναι ώριμος αρκετά για να αποκτήσει ανεξαρτησία. Ούτε οι άραβες ούτε οι εβραίοι θα συμφωνούσαν σε κανενός είδους κηδεμονία και θέλουν πλήρη ανεξαρτησία.  Η Σοβιετική Ένωση δεν μπορεί παρά να υποστηρίξει το αίτημα για πλήρη ανεξαρτησία της Παλαιστίνης (…). Η απόσυρση των βρετανικών στρατευμάτων από τη χώρα θα έπρεπε να είναι η πρώτη και υποχρεωτική προϋπόθεση για την ανεξαρτησία της Παλαιστίνης. Και πάλι, η παραχώρηση της ανεξαρτησίας στην Παλαιστίνη δεν θα ήρε τις αραβοεβραϊκές αντιθέσεις στη χώρα. Η Σοβιετική Ένωση δεν μπορεί να δει κανέναν άλλο τρόπο διευθέτησής τους παρά μόνο με δημοκρατικά μέσα. Επομένως, παράλληλα με την ανεξαρτησία, η Παλαιστίνη θα πρέπει να αποκτήσει ένα δημοκρατικό καθεστώς που να εξασφαλίζει πλήρη και πραγματή ισότητα (πολιτικών δικαιωμάτων, πολιτική και εθνική) για τον πληθυσμό της Παλαιστίνης συνολικά.

Το καθεστώς αυτό πρέπει να διατυπωθεί από τον ΟΗΕ που ακολούθως θα είναι ο εγγυητής της εφαρμογής του. Το γεγονός ότι η Βρετανία έχει φέρει το Παλαιστινιακό ζήτημα τον ΟΗΕ για συζήτηση, επιτρέπει στην ΕΣΣΔ για πρώτη φορά όχι μόνο να εκφράσει τις απόψεις της επί του ζητήματος αλλά επίσης να πάρει ενεργό μέρος στη μοίρα της Παλαιστίνης». Strizhov I; Op Cit; Citing p.308; AVP, f. 07, op. 12, pk. 42, d. 6, pp. 140-1.

Στην ομιλία του Γκρομύκο στις 17 Μάη του 1947, που έγινε στον ΟΗΕ, σωστά επισήμανε, σύμφωνα με τη γραμμή της ΕΣΣΔ, ότι:

«το διοικητικό σύστημα της Εντολής στην Παλαιστίνη, που θεσπίστηκε το 1922, δεν δικαιολόγησε την ύπαρξή του». Strizhov I; OP Cit; p.308.

Προχώρησε ακόμα, επισημαίνοντας ότι κανένα δυτικοευρωπαϊκό κράτος δεν προστάτευσε τα «στοιχειώδη δικαιώματα» του εβραϊκού λαού, και ότι «μεγάλος αριθμός» εβραίων ήταν χωρίς σπίτι και χωρίς μέσα επιβίωσης. Και αυτοί οι ισχυρισμοί συνάδουν με την προηγούμενη γραμμή.

Αλλά από εκεί κι έπειτα ξέφυγε εντελώς από την προηγούμενη γραμμή της ίδρυσης μιας δημοκρατικής Παλαιστίνης «με πλήρη και πραγματική ισότητα για όλο τον πληθυσμό της Παλαιστίνης συνολικά».

Αντίθετα, ο Γκρομύκο πρότεινε ένα σχέδιο διαίρεσης της Παλαιστίνης, φαινομενικά ως έσχατη θέση, αν μια δημοκρατική Παλαιστίνη δεν ήταν συμφωνητέα.

Στην πραγματικότητα, αυτή η απαράδεκτη και ρεβιζιονιστική γραμμή σχεδιάστηκε για να ανοίξει το δρόμο για μια ιμπεριαλιστική διευθέτηση του παλαιστινιακου ζητήματος:

«Ο Γκρομύκο επεσήμανε ότι «Ούτε το ιστορικό παρελθόν, ούτε οι υπάρχουσες σήμερα συνθήκες στην Παλαιστίνη μπορούν να δικαιολογήσουν μια μονομερή λύση του παλαιστινιακού προβλήματος» που αγνοούσαν τα νόμιμα δικαιώματα τόσο των αράβων όσο και των εβραϊκών πληθυσμών. Η Σοβιετική αντιπροσωπεία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα νόμιμα συμφέροντα τόσο των εβραίων όσο και του αραβικού λαού της Παλαιστίνης θα γίνονταν σεβαστά μόνο αν ένα ενιαίο αραβοεβραϊκό δημοκρατικό κράτος ιδρυόταν. Αν αυτή η εκδοχή καθίστατο ανέφικτη εξαιτίας της επιδείνωσης των αραβοεβραϊκών σχέσεων, τότε θα καθίστατο αναγκαία η επιλογή της δεύτερης εκδοχής, που είχε αποκτήσει απήχηση στην Παλαιστίνη: η διαίρεση της Παλαιστίνης σε δύο ανεξάρτητα κυρίαρχα κράτη: ένα εβραϊκό και ένα αραβικό.» Strizhov I;:Op Cit; p.309; 1zvestiia, 16 May 1947.

Δεν είναι να εκπλήσσεται κανείς πως μερικοί σιωνιστές παρατηρητές εξεπλάγησαν από αυτή τη γραμμή να διατυπώνεται από κάποιον που δήλωνε εκπρόσωπος της ΕΣΣΔ, αφού η γραμμή αυτή ήταν σε «αντίθεση με τη ρητά αντισιωνιστική στάση»:

«Η ομιλία του Γκρομύκο, σχολίαζε ένας ισραηλινός διπλωμάτης πολλά χρόνια αργότερα, «ήταν σε πλήρη αντίθεση με τη ρητά αντισιωνιστική στάση που τόσο οι κομμουνιστές ιδεολόγοι όσο και οι κομμουνιστές πολιτικοί είχαν εκφράσει επανειλημμένα και σταθερά επί αρκετές δεκαετίες (…) επομένως, ήλθε ως μεγάλη έκπληξη». Strizhov I;:Op Cit; p.309; Avigdor Dagan, Moscow and Jerusalem» (London, 1970), pp. 19-20.

Στις 15 Μάη 1947 συστάθηκε η UNSCOP( Ειδική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Παλαιστίνη) και λογοδότησε στη Γενική Συνέλευση στις 13 Οκτώβρη 1947. Μιλώντας υπέρ της διαίρεσης, ο σοβιετικός αντιπρόσωπος Τσαράπκιν:

«Επεσήμανε ότι «η επιθυμία [των εβραίων] να δημιουργήσουν το δικό τους κράτος ήταν κατανοητή και θα ήταν άδικη η άρνηση στον εβραϊκό λαό του δικαιώματος υλοποίησης αυτών των φιλοδοξιών. Η δημιουργία ενός εβραϊκού κράτους είχε καταστεί ένα ώριμο και επιτακτικό ζήτημα». Έχοντας υποστηρίξει κατ’ αρχήν τις συστάσεις που υπέβαλε η πλειοψηφία της ειδικής επιτροπής για τη διαίρεση της Παλαιστίνης, δήλωσε: «αν αυτή η συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης αποφασίσει να δημιουργήσει ένα εβραϊκό και ένα αραβικό κράτος, αυτό θα ήταν ένα μεγάλο βήμα προς την διευθέτηση του παλαιστινιακού ζητήματος συνολικά». Strizhov I;:» ASoviet Position»; Op Cit; p. 309-310; Pravda, 16th October 1947.

Οι τελικές προτάσεις τέθηκαν στη Γενική Συνέλευση αφότου είχαν συμφωνηθεί από την ad hoc επιτροπή συμπεριλαμβανομένων του Ουκρανού και του Λευκορώσου αντιπροσώπου:

«Στις 25 Νοέμβρη 1947, η ad hoc επιτροπή υιοθέτησε την πρόταση για τη διαίρεση της Παλαιστίνης σε δύο κράτη, ένα αραβικό και ένα εβραϊκό. Οι σοβιετικοί-Ουκρανός και Λευκορώσος- αντιπρόσωποι όλοι ψήφισαν υπέρ της πρότασης. Το σχέδιο διαίρεσης συζητήθηκε και τέθηκε σε ψηφοφορία στην ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης μεταξύ 26-29 Νοέμβρη 1947. Η διαδικασία στιγματίστηκε από τις έντονες συζητήσεις». Strizhov I; «Soviet Position»; Ibid; p. 310.

Όταν στις 26 Νοέμβρη 1947 ο Γκρομύκο τοποθετήθηκε στην Ολομέλεια, υπεραμύνθηκε της διαίρεσης στη βάση του ότι ανταποκρινόταν στα αιτήματα του εβραϊκού λαού, και επέμεινε ότι η σοβιετική αντιπροσωπεία ήταν αποφασισμένη και μη διφορούμενη επί του ζητήματος:

«Η επίλυση του παλαιστινιακού προβλήματος, βασισμένη στη διαίρεση της Παλαιστίνης σε δύο ξεχωριστά κράτη, θα είναι μεγάλης ιστορικής σημασίας, γιατί λαμβάνει υπόψη τις νόμιμες φιλοδοξίες του εβραϊκού λαού.(…) Σύμφωνα με την αντιπροσωπεία της ΕΣΣΔ, το σχέδιο που έχει σκιαγραφηθεί από την ad hoc Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία ξανατίθεται στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Ασφαλείας η πρακτική εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων για την υλοποίησή της, συνάδει πλήρως με το ενδιαφέρον για τη διατήρηση και ενίσχυση της διεθνούς ειρήνης και με το σκοπό της ανάπτυξης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών. Ακριβώς για αυτό το λόγο, η αντιπροσωπεία της ΕΣΣΔ υποστηρίζει τη σύσταση της διαίρεσης της Παλαιστίνης. Σε αντίθεση με άλλες αντιπροσωπείες, η αντιπροσωπεία της ΕΣΣΔ έχει πάρει εξαρχής μια θέση επί του θέματος ξεκάθαρη, διάφανη και μη παρερμηνεύσιμη, και σε αυτή παραμένει σταθερά.  Δεν έχει πρόθεση να προβεί σε μανούβρες ή να μανιπουλάρει αποφάσεις, όπως δυστυχώς συμβαίνει στη Συνέλευση, ιδιαίτερα στην ανάλυση του παλαιστινιακού ζητήματος.»

Strizhov I; Ibid; p. 310; vnethnaiapohuha Soretskogo Sniuza (Moscow, 1948), pp. 244-2, 244-5.

Στις 29 Νοέμβρη 1947, η Γενική Συνέλευση υιοθέτησε το Ψήφισμα 181 (11) για τη διαίρεση της Παλαιστίνης σε δύο κράτη. Αυτή η απόφαση, επέτρεπε την ίδρυση του Κράτους του Ισραήλ.

Το ψήφισμα 181 (11) θέσπισε το Γενάρη του 1948 μια ειδική επιτροπή του ΟΗΕ για να «επιβλέπει» τις προετοιμασίες για τη δημιουργία του αραβικού και του εβραϊκού κράτους.

Ενώ αυτό αντικειμενικά υποστήριζε τα μακροπρόθεσμα ιμπεριαλιστικά σχέδια για τη Μέση Ανατολή, μια δεδομένη μυωπία των ιμπεριαλιστών τούς εμπόδιζε να δουν άμεσα ότι θα έπρεπε να είναι ευχαριστημένοι.

Αρχικά, επομένως, το ψήφισμα συνάντησε την αντίθεση των βρετανών που σαμποτάρισε το έργο της επιτροπής. Στο πεδίο του ΟΗΕ, οι ΗΠΑ υποστήριξαν τους Βρετανούς και επεσήμαναν ότι δεν ήταν εφικτή η υλοποίηση του σχεδίου της διαίρεσης ειρηνικά. Αλλά στις ΗΠΑ, ακολούθως, σθεναρά αντιτάχθηκε ο Γκρομύκο που επέμενε ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχει τέτοιο πρόβλημα:

«Η δουλειά της επιτροπής προξένησε έντονες συζητήσεις και διαφωνίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ που ήταν αρμόδιο να εξασφαλίσει την εφαρμογή του ψηφίσματος. Στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 19 Μάρτη του 1948, ο εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών Warren Austin υπέβαλλε μια πρόταση για σύγκληση της 2ης Ειδικής Συνεδρίασης της Γενικής Συνέλευσης «ώστε να εγκαθιδρύσει την κηδεμονία του ΟΗΕ επί της Παλαιστίνης», ισχυριζόμενος ότι «ήταν τάχα ανέφικτη η υλοποίηση του προγράμματος διαίρεσης της Παλαιστίνης (…) με ειρηνικά μέσα». Απαντώντας, ο σοβιετικός αντιπρόσωπος Γκρομύκο, δήλωσε ότι η στάση των ΗΠΑ δεν είχε τίποτε το κοινό με το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης και ότι η Σοβιετική Ένωση δεν μπορούσε να συμφωνήσει με αυτή τη θέση.»

Strizhov I; «Soviet Position»; Ibid; p.310; Pravda, 21 March 1948.

Εξαιτίας αυτού του αδιεξόδου, ενθαρρύνθηκε η εγκαθίδρυση από τον ΟΗΕ ενός σχεδίου κηδεμονίας. Αυτή είχε υπάρξει η αρχική σοβιετική πρόθεση, όπως έχει αποδειχτεί από τα προαναφερθέντα υπομνήματα προς το Υπουργείο Εξωτερικών.

Τώρα, ωστόσο, ο Γκρομύκο ρητά επιχειρηματολογούσε εναντίον αυτών των σχεδίων, και στην πραγματικότητα, ο Γκρομύκο εξασφάλιζε ότι η διαίρεση θα λάβει χώρα με πιθανή μια γρήγορη ισραηλινή κατάληψη όλης της Παλαιστίνης:

«Στις 30 Μάρτη 1948, όταν τα δύο ψηφίσματα των ΗΠΑ, που προέβλεπαν μια άμεση ανακωχή μεταξύ αράβων και εβραίων και τη σύγκληση μιας ειδικής συνεδρίασης της Γενικής Συνέλευσης για να επανεξετάσει την αρχική απόφαση περί διαίρεσης, υποβλήθηκαν στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Γκρομύκο επέκρινε το σχέδιο κηδεμονίας των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας τη διαίρεση της Παλαιστίνης μια δίκαιη λύση και επιμένοντας ότι οι ισχυρισμοί των ΗΠΑ περί του ανέφικτου της πραγματοποίησης της διαίρεσης με ειρηνικά μέσα ήταν αβάσιμοι. Είπε ότι η Επιτροπή για την Παλαιστίνη θα έπρεπε να συνεχίσει το έργο της προκειμένου να υλοποιήσει τη διαίρεση «εφ’όσον οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης παρέμεναν εν ισχύ». Strizhov I; «Soviet Position»; Ibid; p.310-311; Pravda, 1 April 1948.

Τώρα που στην πραγματικότητα η ζημιά είχε ήδη γίνει, η σοβιετική αντιπροσωπεία προθύμως απείχε από την απόφαση για τη σύγκληση μιας ειδικής συνεδρίασης της Γενικής Συνέλευσης. Αλλά στην ακρόαση της Γενικής Συνέλευσης στις 20 Απρίλη του 1948, ο Γκρομύκο ξανά επιτέθηκε στις ΗΠΑ και τη Βρετανία γιατί αρνούνταν να αποδεχτούν τη διαίρεση:

«Είναι εδώ για να υποσκάψουν την απόφαση της διαίρεσης και να επιβάλουν στα Ηνωμένα Έθνη την απόφασή τους για το μέλλον της Παλαιστίνης, που προκύπτει από τα ιδιοτελή συμφέροντα των ηγετικών κύκλων των ΗΠΑ (…)έχουν θέσει νέες (…) προτάσεις για την εγκαθίδρυση κηδεμονίας επί της Παλαιστίνης.» Strizhov I; «Soviet Position»; Ibid; p. 311; Izvestiia, 23 April 1948

Η απόρριψη της προηγούμενης γραμμής που έκανε «αποδεκτή» την κηδεμονία από τον ΟΗΕ, τώρα καλυπτόταν από μια στομφώδη γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Τσαράπκιν:

«Στις 3 Μάη του 1948, ο Τσαράπκιν, μιλώντας στην 1η Επιτροπή, απέρριψε τις απόπειρες των ΗΠΑ για επιβολή καθεστώτος κηδεμονίας στους λαούς της Παλαιστίνης. Είπε: «Το υψηλό επίπεδο πολιτιστικής, κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ανάπτυξης του εβραϊκού λαού είναι αναμφισβήτητο. Ένας τέτοιος λαός δεν θα έπρεπε να τεθεί υπό κηδεμονία. Ένας τέτοιος λαός έχει κάθε δικαίωμα να έχει ένα δικό του κυρίαρχο κράτος. Κάθε απόπειρα επιβολής κηδεμονίας σε έναν τέτοιο λαό απλώς θα δυσφημίσει την κύρια ιδέα και την ουσία της κηδεμονίας. Και αξίζουν μήπως οι παλαιστίνιοι άραβες λιγότερο ανεξάρτητη ύπαρξη σε δικό τους κράτος από όσο οι άραβες που ζουν εκτός Παλαιστίνης; Σίγουρα όχι. Τόσο ο εβραϊκός όσο και ο αραβικός λαός στην Παλαιστίνη έχουν αναμφισβήτητα φτάσει σε τέτοιο επίπεδο πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης ώστε το να τους θέσουμε υπό οποιουδήποτε είδους κηδεμονία είναι εκτός συζήτησης». Strizhov I; «Soviet Position»; Ibid; p. 311; Izvestiia, 6 May 1948.

Ποια ήταν επομένως τα κίνητρα των ΗΠΑ και της Βρετανίας ώστε να κωλυσιεργούν;

Είναι αλήθεια ότι κάποιοι οξυδερκείς διπλωμάτες των ΗΠΑ πιθανόν σωστά και ειλικρινά θεωρούσαν τη διαίρεση ως «ανεφάρμοστη». Το υπόμνημα του Loy Henderson της 22ας Σεπτέμβρη είχε τίτλο «Μερικές Σκέψης εναντίον της υπερψήφισης από τις ΗΠΑ του σχεδίου της πλειοψηφίας» και επιχειρηματολογούσε εναντίον της διαίρεσης ως εξής:

«Συμπερασματικά, τα κύρια σημεία του Henderson ήταν ότι η υποστήριξη του σχεδίου της πλειοψηφίας θα υπέσκαπτε τις σχέσεις των ΗΠΑ με τον αραβικό και το μουσουλμανικό κόσμο, ότι οι ΗΠΑ θα αναμενόταν να κάνουν μια μεγάλη συμβολή για την εφαρμογή της διαίρεσης, ότι κάθε σχέδιο διαίρεσης της Παλαιστίνης ήταν ανεφάρμοστο, ότι η υιοθέτηση του σχεδίου δεν θα επέλυε το παλαιστινιακό πρόβλημα και ότι τέλος οι προτάσεις στο σχέδιο  «δεν βασίζονταν σε καμία αρχή διεθνούς χαρακτήρα (…) αλλά σε πλήρη αντίθεση με (…) τη Χάρτα του ΟΗΕ όπως και τις αρχές στις οποίες βασίζονταν οι αμερικανικές αντιλήψεις περί διακυβέρνησης». Wilson E.M. «Decision On Palestine-How the US Came to Recognise Israel»; Stanford;1979; p.117

Όμως ο πραγματικός λόγος για τους ανώτερους πολιτικούς αξιωματούχους των ΗΠΑ ήταν να επιτρέψουν στους σιωνιστές να καταλάβουν τη μεγαλύτερη δυνατή έκταση γης.

Ενώ η κωλυσιεργία στον ΟΗΕ συνεχιζόταν, οι εβραίοι έποικοι με ιδιαίτερο ζήλο άρπαζαν τη γη και τρομοκρατούσαν τους Παλαιστινίους. Αυτή την πραγματικότητα την ανέφερε, αλλά με πολύ καλυμμένο τρόπο, ο Γκρομύκο, ο οποίος, στην πραγματικότητα, ξανά δικαιολογούσε την εφαρμοζόμενη διαίρεση ως «πραγματικότητα»:

«Στην 1η Συνεδρίαση της Επιτροπής στις 4 Μάη 1948 ο Γκρομύκο κάλεσε τη Γενική Συνέλευση για να παραδεχτεί ότι η διαίρεση στην πραγματικότητα εφαρμοζόταν. Αυτό, είπε, ήταν ξεκάθαρο από μια ανακοίνωση που έγινε από τον εκπρόσωπο της Γραμματείας του ΟΗΕ, από εκθέσεις της Εβραϊκής Αντιπροσωπείας και δημοσιεύματα στις ΗΠΑ και αλλού. «Ενώ η Γενική Συνέλευση απασχολείται με συζητήσεις, το Εβραϊκό κράτος θα γίνει πραγματικότητα παρά τις προσπάθειες κάποιων μελών του ΟΗΕ να θέσουν όλων των ειδών τα εμπόδια», τόνισε.»

Τελικά, οι συζητήσεις ολοκληρώθηκαν με την έμπρακτη ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Η Πράβντα ισχυριζόταν ότι οι ΗΠΑ «είχαν υποστεί ένα φιάσκο»:

«Στις 14 Μάη 1948, η Ειδική Επιτροπή της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τερμάτισε τις εργασίες της, γιατί εκείνη την ημέρα ανακηρύχτηκε η ίδρυση του Κράτους του Ισραήλ στο Τελ Αβίβ. Η Πράβντα σχολίαζε: «Οι εξελίξεις στην Ειδική Επιτροπή της Γενικής Συνέλευσης απέδειξαν ότι οι ΗΠΑ, με την πρωτοβουλία των οποίων αυτή είχε συγκληθεί, είχαν υποστεί ένα φιάσκο. Τα αρχικά σχέδια των ΗΠΑ ακυρώθηκαν. Η αντιπροσωπεία των ΗΠΑ ούτε που τόλμησε να θέσει την πρότασή της για δημιουργία ενός καθεστώτος κηδεμονίας για όλη την Παλαιστίνη σε ψηφοφορία. Η Γενική Συνέλευση επίσης απέρριψε τη βρετανική πρόταση για ένα προσωρινό καθεστώς στην Παλαιστίνη. Αυτή η πρόταση, που συνίστατο σε κηδεμονία αλλά με καλυμμένη μορφή, υπέστη κριτική από την αντιπροσωπεία της ΕΣΣΔ και από άλλες χώρες. Στην πορεία της συζήτησης για το παλαιστινιακό ζήτημα, η ΕΣΣΔ άσκησε μια συνεπή πολιτική, υποστήριξε την απόφαση για τη διαίρεση της Παλαιστίνης και αποκάλυψε όλους τους σχεδιασμούς αναφορικά με την Παλαιστίνη».

Μετά το fait accompli, όταν «Στις 16 Μάη 1948 ο Moshe Shertok (Sharett, αργότερα), Υπουργός Εξωτερικών της Προσωρινής Κυβέρνησης του Ισραήλ, έστειλε ένα τηλεγράφημα στη Μόσχα», ζητώντας να αναγνωριστεί το Ισραήλ επισήμως:

«Σε ένα τηλεγράφημα στο Shertok στις 17 Μάη 1948, ο Μολότοφ απάντησε: «Αυτό είναι για να σας πληροφορήσουμε ότι η Κυβέρνηση της ΕΣΣΔ έχει αποφασίσει να πραγματοποιήσει επίσημη αναγνώριση του Κράτους του Ισραήλ και της Προσωρινής Κυβέρνησής του. Η Σοβιετική Κυβέρνηση πιστεύει ότι η δημιουργία κυρίαρχου κράτους του από τον εβραϊκό λαό θα εξυπηρετήσει την υπόθεση της ενίσχυσης της ειρήνης στην Παλαιστίνη και τη Μέση Ανατολή και εκφράζει την εμπιστοσύνη ότι επιτυχώς θα αναπτυχθούν φιλικές σχέσεις μεταξύ της ΕΣΣΔ και του Κράτους του Ισραήλ». Strizhov I;:» ‘Soviet Position»; Ibid; p. 313; Pravda, 18 May 1948.

Λίγο αργότερα, εντός ενός μηνός, στις 26 Ιούνη 1948, ανακοινώθηκαν οι ορισμοί του P.I. Ershov, ως «Ειδικού Απεσταλμένου και του Πληρεξούσιου της ΕΣΣΔ στο Κράτος του Ισραήλ» και της κας. Golda Meyerson «Ειδικού Απεσταλμένου και Πληρεξούσιου Υπουργού του Κράτους του Ισραήλ στην ΕΣΣΔ» Strizhov I;:» ASoviet Position»; Ibid; p. 313)

«Αφότου παρουσίασε τα διαπιστευτήριά της, είπε ότι η κυβέρνησή της τής έδωσε εντολή να οδηγίες να πάρει αμέσως την ευκαιρία να εκφράσει στο Μολότοφ την ευγνωμοσύνη του λαού και της κυβέρνησης του Κράτους του Ισραήλ για τη βοήθεια που παρείχε η Σοβιετική Ένωση εντός των Ηνωμένων Εθνών (…) «Η Σοβιετική Κυβέρνηση», απάντησε ο Μολότοφ, «θεωρούσε κάτι τέτοιο ως καθήκον της, πολλώ δε μάλλον επειδή συμφωνούσε πλήρως με την πολιτική της ΕΣΣΔ έναντι των άλλων λαών».(…) Ο Μολότοφ επεσήμανε ότι το Κράτος του Ισραήλ είχε ξεκινήσει καλά και ότι υπήρχε βάση για τη δημιουργία ενός βιώσιμου κράτους». Strizhov I;  «Soviet Position»; Ibid; p.314; AVP, f. 06, op. 10, pk. 46, d. 623, p.1.

Απέμενε ένα εκκρεμές ζήτημα (αφήνοντας στην άκρη το όλο ζήτημα για την απάντηση των αραβικών λαών σε αυτή τη «νόμιμη κλοπή» της γης τους), αυτό της συνέχισης της εβραϊκής μετανάστευσης και της προέλευσής της, δηλαδή αν θα υπήρχε μετανάστευση από την ΕΣΣΔ. Διαβεβαιώθηκε από τους επικεφαλής της ΕΣΣΔ ότι αυτή, αν υπήρχε, θα προέκυπτε από τις «καπιταλιστικές χώρες» και όχι από τις σοβιετικές χώρες. Αυτή ήταν η προγενέστερη μαρξιστική-λενινιστική γραμμή του σοβιετικού Υπουργείου Εξωτερικών μέχρις ότου ανατράπηκε από το Γκρομύκο:

«Στις 15 Σεπτέμβρη 1948, σε μια εθιμοτυπική επίσκεψη στον Ι.Ν. Bakulin, επικεφαλής του Τμήματος Μέσης Ανατολής του Υπουργείου Εξωτερικών της ΕΣΣΔ, η Meyerson δήλωσε:

«Το κράτος του Ισραήλ θα γίνει βιώσιμο όταν ο πληθυσμός του εφταπλασιαστεί». Ο Bakulin, όπως οι υφυπουργοί Εξωτερικών V.A. Zorin και F.T. Guseev στους οποίους η Meyerson επίσης έδωσε τα διαπιστευτήριά της στις 15 και 17 Σεπτέμβρη αντίστοιχα, ξεκαθάρισε ότι αυτή η μετανάστευση θα έπρεπε να γίνει αποκλειστικά από τις καπιταλιστικές χώρες και ότι το Ισραήλ δεν θα μπορούσε καν να χωρέσει όλους τους καταπιεσμένους και διωκόμενους εβραίους από αυτές τις χώρες». Strizhov I; «Soviet Position»; Ibid; p.314;AVP, f 06, op. 10, pk. 46, d. 624, p.1.

Δεν υπάρχουν, εξ όσων γνωρίζουμε, έγγραφα που αποδεικνύουν την έγκριση της τοποθέτησης του Γκρομύκο υπέρ της διαίρεσης της Παλαιστίνης- ενός βήματος που επέτρεψε ένα μόνο κράτος, αυτό του Ισραήλ- από το Στάλιν ή άλλους μειοψηφούντες Μαρξιστές-Λενινιστές της Κεντρικής Επιτροπής.

Αυτή η προφανής στροφή 180 μοιρών των σοβιετικών ηγετών του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, απομόνωσε πλήρως τους παλαιστίνιους κομμουνιστές που αποδυναμώθηκαν αρκετά. Σίγουρα βοήθησε στην αποξένωση  των καλύτερων αράβων αγωνιστών του μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος. Στην αγγλική έκδοση των Απομνημονευμάτων του Γκρομύκο, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε αυτό το επεισόδιο. (Gromyko «Memoirs»; New York; 1989. )

Ούτε υπάρχει καμία συζήτηση για αυτό το θέμα στην επίσημη «Ιστορία της Σοβιετικής Εξωτερικής Πολιτικής» που επιμελήθηκε ο ίδιος ο Γκρομύκο, με έναν ακόμα ρεβιζιονιστή, τον Μπ. Ν. Πονομαριώφ. (Gromyko A.A. & Ponomorev B.N. Ed:»Soviet Foreign Policy; 1945-1980″; Vol II; Moscow; 1980

Ωστόσο, ο Γκρομύκο τονίζει ότι ένα βασικό μέλος της Σοβιετικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ ήταν άλλος ένας αρχι-ρεβιζιονιστής, ο Ντμίτρι Μανουήλσκι:

«Στο Σαν Φρανσίσκο και αργότερα στις πρώτες τέσσερις συνεδριάσεις της Γενικής Συνέλευσης και σε άλλες πολλές διεθνείς συναντήσεις ως το 1956, η Σοβιετική Ουκρανική αντιπροσωπεία είχε απαράλλαχτα επικεφαλής το Ντμίτρι Ζαχαρίεβιτς Μανουήλσκι, για τον οποίο έχω τη βαθύτερη εκτίμηση». Gromyko «Memoirs» Ibid; p. 128

Ο ισχυρισμός που τίθεται σήμερα είναι ότι «Ο Στάλιν σαμποτάρισε τον παλαιστινιακό αγώνα».

Διάφορες εξηγήσεις δήθεν «ερμηνεύουν τη σταλινική στάση υποστήριξης της δημιουργίας του Κράτους του Ισραήλ».

  1. «Ο Στάλιν ήθελε να απομακρύνει τα αραβικά κράτη από τους βρετανούς».

Ο Sudoplatov, μεταξύ άλλων, υποστηρίζει ότι αυτό ήταν συνειδητή πολιτική για την υπόσκαψη της βρετανικής εξουσίας:

«Ξεκάθαρα, η πρόθεση ήταν να ενισχυθεί η σοβιετική θέση στη Μέση Ανατολή και να υπονομευτεί η βρετανική επιρροή στα αραβικά κράτη που αντιτίθονταν στο εβραϊκό κράτος, επιδεικνύοντας την ανικανότητά τους να σταματήσουν τους εβραίους». Sudoplatov; op cit; p.292-293.

Επίσης ισχυρίζεται ότι ο Στάλιν είπε στο Vetrov, που ήταν ο βοηθός του Μολότοφ και αργότερα πρέσβης στη Δανία:

«Ας συμφωνήσουμε στην ίδρυση του Ισραήλ. Αυτό θα είναι ένα αγκάθι για τα αραβικά κράτη και θα τα κάνει να γυρίσουν την πλάτη τους στους Βρετανούς. Μακροπρόθεσμα θα υπονομεύσει τη βρετανική επιρροή στην Αίγυπτο, τη Συρία, την Τουρκία και το Ιράκ.» Albert Axell, «Stalin’s War Throughout the Eyes of His Commanders»; New York; 1997; p.296.

Αυτή η με πολλές γωνίες εξήγηση, που ερμηνεύεται με μια τάχα περικοπή λόγου του Στάλιν (όπως αυτό που κάνει αντίστοιχα η παλιά σχολή ιστορικών που αναφέρουν ότι το 1066 μια συγκεκριμένη μέρα και ώρα, ο Γουίλιαμ είδε ένα όραμα αφότου έφαγε καρπούς και είπε ότι ονειρεύτηκε τη δυναστεία του κλπ) «τεκμηριώνεται» από μια «συζήτηση με έμπιστη πηγή» που όμως ακόμα παραμένει..ανώνυμη.

2. «Ο Στάλιν ήθελε να δικαιολογήσει προληπτικά μια επίθεση στους σοβιετικούς εβραίους»:

«Ήθελε να εξουδετερώσει τις φήμες για την εθνοτική πολιτική του που είχε αλλάξει (…) Αισθάνθηκε ότι θα είχε ένα ψυχολογικό και πολιτικό άλλοθι για επικείμενα γεγονότα (συλλήψεις, εξορίες, προπαγανδιστικές καμπάνιες κλπ)». Vaksberg; Op Cit; p.184

Απορρίπτουμε αυτές τις εξηγήσεις ως αυταπόδεικτα επιφανειακές και βεβιασμένες. Αλλά τότε τι θα μπορούσε να εξηγήσει τα γεγονότα αυτά;

Μια μαρξιστική-λενινιστική άποψη για να καταλάβουμε τι συνέβη:

1)      Πρώτον, η ΕΣΣΔ δεν ήταν υπό τον πλήρη και απρόσκοπτο έλεγχο του Στάλιν. Ακόμα και μετά τη νίκη του Μεγάλου Πατριωτικού Αντιφασιστικού  Πολέμου, η ρεβιζιονιστική εντός της ΕΣΣΔ και των ηγετικών πυρήνων των λεγόμενων Λαϊκών Δημοκρατιών υπέσκαπταν τις μαρξιστικές-λενινιστικές πολιτικές: ο Στάλιν και οι μαρξιστές-λενινιστές μειοψηφούσαν στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ(μπ.)

2)      Δεύτερον, την περίοδο μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Στάλιν και η ΕΣΣΔ ήταν σε θέση προσωρινής αντικειμενικής αδυναμίας έναντι του ξένου ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ. Παρότι αυτό συνίστατο συχνά αποκλειστικά στο θέμα της κατοχής της ατομικής βόμβας, το σπάσιμο του μονοπωλίου δεν ήρε την αντικειμενικά πιο αδύναμη θέση της ΕΣΣΔ έναντι των ΗΠΑ. (…)

 Η Σοβιετική Ένωση και η δημιουργία του Κράτους του Ισραήλ

του καθηγητή Gabriel Gorodetsky,

κατόχου της έδρας Rubin στις Ρωσικές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, επισκέπτη καθηγητή στο Κέντρο Ερευνών Εφαρμοσμένης Πολιτικής

Δεκέμβρης 2001

«(…)Ο Γκρομύκο μπήκε στις προκαταρτικές συναντήσεις στα Ηνωμένα Έθνη επί της διαδικασίας που θα ακολουθείτο στην Ειδική Συνεδρίαση έχοντας τις κατευθυντήριες γραμμές του υπομνήματος του Μάρτη. Ωστόσο, η συζήτηση για τη σύσταση Ειδικής Επιτροπής Έρευνας για την Παλαιστίνη ενίσχυσε  τη σοβιετική καχυποψία για μια συνέργια μεταξύ ΗΠΑ και Μεγάλης Βρετανίας, σε μια απόπειρα να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να εμποδίσουν την ανάπτυξη μιας συζήτησης για την ουσία του παλαιστινιακού ζητήματος. Απέκτησε την ισχυρή εντύπωση ότι και οι δύο χώρες υιοθετούσαν τακτική κωλυσιεργείας. Το έργο της Επιτροπής θα τους παρείχε αρκετό χρόνο για να «φτάσουν σε μια φιλική συμφωνία μεταξύ τους για τη μοίρα της Παλαιστίνης, και θα αποπειρώνταν να συμφιλιώσουν τις αρχικές θέσεις που είχαν την περίοδο προτού επιληφθεί του θέματος ο ΟΗΕ». Η ανασχετική πολιτική του Τρούμαν πλέον για τη Μόσχα αντικαθρεφτιζόταν στις εξελίξεις στη Νέα Υόρκη. Οι Ρώσοι μπορεί κάλλιστα να είχαν επηρεαστεί από τη σοβαρή επιδείνωση της εσωτερικής κατάστασης στην Παλαιστίνη μεταξύ Φλεβάρη και Ιούλη 1947, όπου η τρομοκρατία είχε πάρει το πάνω χέρι.

Στις 28 Απρίλη, την ημέρα που ξεκινούσε η Ειδική Συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης, ο Γκρομύκο έλαβε μια νέα οδηγία που ανέτρεπε πλήρως την προηγούμενη. Ξαφνικά του ζητιόταν να αλλάξει τη γραμμή και να δώσει έμφαση στην «πρωτοφανή καταστροφή και τα δεινά» του εβραϊκού λαού κατά τον πόλεμο. Αυτό ήταν μόλις το πρελούδιο για μια δραματική αλλαγή στη σοβιετική στάση για την επίλυση του θέματος. Ενώ η έμφαση στον τερματισμό της Εντολής παρέμενε ο άξονας επί του οποίου η σοβιετική πολιτική θα κινούταν, στο Γκρομύκο δόθηκε η οδηγία να «αναφερθεί σε διάφορα σχέδια για την ανταπόκριση στις ανάγκες των εβραίων, λαμβάνοντας υπόψη δύο εναλλακτικές: η πρώτη ήταν η δημιουργία ενός δυαδικού αραβοεβραϊκού κράτους με ίσα δικαιώματα για εβραίους και άραβες». Η άλλη, που αμφισβητούσε τη βιωσιμότητα της πρώτης, πρότεινε ότι αν οι εβραιοαραβικές σχέσεις επιδεινώνονταν, μια πρόταση που θα μπορούσε να τεθεί θα ήταν η υποστήριξη «της διχοτόμησης της Παλαιστίνης σε δύο ανεξάρτητα κράτη: ένα εβραϊκό και ένα αραβικό». Όμως, το τηλεγράφημα του Μολότοφ που ακολούθησε εξηγούσε πως η πρώτη πρόταση του δυαδικού κράτους αιτιολογούταν μόνο για «τακτική θεώρηση». Ο Μολότοφ επιθυμούσε να αποφύγει την αναπόφευκτη εντύπωση ότι η Ρωσία τώρα αναλάμβανε πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός εβραϊκού κράτους, παρότι αυτή η επιλογή, όπως εξήγησε «συνάδει καλύτερα με τη θέση μας». Από το Γκρομύκο ζητήθηκε επιπλέον να πιέσει για μια τάχιστη μεταφορά 100.000 εκτοπισμένων στην Παλαιστίνη. Προφανώς, αυτοί θα ήταν ένα είδος Δούρειου Ίππου. Η υποψία για Αγγλοαμερικανική συνεργασία ενισχύθηκε περαιτέρω όταν ο Τζορτζ Μάρσαλ έδωσε συνέντευξη τύπου στις 6 Μάη. Απαντώντας σε ερώτηση αν οι ΗΠΑ είχαν ξεκάθαρη θέση επί του Παλαιστινιακού, ο Μάρσαλ είπε ότι το ζήτημα δεν θα επιλυόταν αν η Παλαιστίνη δεν εντασσόταν στο σύστημα κηδεμονίας από τον ΟΗΕ. Αλλά οι ήδη υπάρχουσες σοβιετικές υποψίες αυξήθηκαν περαιτέρω όταν ο Μάρσαλ θεώρησε σημαντικό να προσθέσει ότι η μετάβαση από το καθεστώς της Εντολής της Κοινωνίας των Εθνών σε αυτό της Κηδεμονίας που είχαν τα Ηνωμένα Έθνη ήταν «εθελοντική παρά αυτόματη κίνηση».(35)

35.AVP RF, F.018, OP.9, P.17, D.77, LL.25-8, memorandum by A. Timofeev on the Palestine Question, 23 Oct; F.059, OP.18, P.17, D.116, L.109, Molotov to Vyshinskii, 30 Sept and F.0118, OP.10, P.5, D.3. LL.1-8, N.I. Bakulin to I.Ia. Vyshinskii, 30 July 1947.

 

(…) Πριν την τελική συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης (σ.μετ: το Νοέμβρη του 1947), στο Βισίνσκι, που τώρα συμμετείχε στην αντιπροσωπεία, δόθηκε η οδηγία από τη Μόσχα, με αδιαμφισβήτητους όρους, «να συμβουλεύεται την εβραϊκή άποψη σε όλα τα σημαντικά ζητήματα σχετικά με την Παλαιστίνη. Ιδιαίτερα, αυτό πρέπει να γίνει για το ζήτημα της Ιερουσαλήμ, για την οποία θα είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα ειδικό καθεστώς που θα προστατεύει τα συμφέροντα και των τριών θρησκειών».

Η αποτελεσματική προπαρασκευαστική εργασία των ηγετών του Γισούβ τα προηγούμενα πέντε χρόνια, για να πείσουν τους ρώσους για τη βιωσιμότητα και την ισχύ του κράτους που θα προέκυπτε, για να μην αναφέρουμε τους σοσιαλιστικούς του δεσμούς, απέδωσαν πλέον καρπούς. Στο Βισίνσκι ειπώθηκε «να μη θορυβηθεί από μια μεγάλη μειονότητα αράβων στο εβραϊκό κράτος, αν αυτή είναι μικρότερη του 50%. Αυτή η κατάσταση δεν θα απειλήσει την ύπαρξη ενός εβραϊκού κράτους, γιατί το εβραϊκό στοιχείο στο κράτος αναπόφευκτα θα αυξηθεί». 41AVP RF, F.018, OP.9, P.17, D.77, LL.25-8 and F.06, OP.9, P.22, D.267, LL.12-13, Memorandum by A. Timofeev, on the Palestine Question, and V.M. Molotov to I.V. Stalin, 23 Oct, and 26 Oct 1947 (respectively).

 

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: