Ο Τροτσκι εναντιον των Μπολσεβικων: 1910-1914

Το κείμενο αυτό μεταφράστηκε στα ελληνικά και αναρτήθηκε στο Athens Indymedia στις 27/08/2009.

Περιεχόμενα:

1910-1911: Οι Μπολσεβίκοι ξαναδημιουργούν τη φράξιά τους

1911: Η συνάντηση των μελών της ΚΕ που ζούσαν στο εξωτερικό, τον Ιούνη του 1911

Η Οργανωτική Επιτροπή Ρωσίας

1912: Η 6η Συνδιάσκεψη του ΡΣΔΕΚ

Η Μπολσεβίκικη Πράβντα

Η Οργανωτική Επιτροπή

Η επαναστατική αναβίωση

Το «Μπλοκ του Αυγούστου»

«Πολιτιστική- Εθνική Αυτονομία»

«Εξευρωπαϊσμός»

1912-13: Ο Τρότσκι στα Βαλκάνια

Οι εκλογές για τη Δούμα το 1912

Η ομάδα Βπεριόντ («Εμπρός») συνεργάζεται με τους μπολσεβίκους

1913: Η συνδιάσκεψη του Γενάρη του 1913

Το γράμμα του Τρότσκι στον Τσχάιτζε

Η «Καλοκαιρινή Συνδιάσκεψη» του 1913

1914: Η κατάρρευση του «Συνασπισμού του Αυγούστου»

Η «Μπόρμπα» του Τρότσκι

Η Συνδιάσκεψη των Βρυξελλών το 1914

1910-1911: Οι Μπολσεβίκοι ξαναδημιουργούν τη φράξιά τους

Θεωρώντας το Σεπτέμβρη του 1910 ότι η αποκήρυξη των αποφάσεων της Κεντρικής Επιτροπής του Γενάρη του 1910 είχε επαρκώς αποδειχθεί, το μήνα εκείνο οι μπολσεβίκοι ξεκίνησαν μια νέα εκδοτική φραξιονιστική απόπειρα, την εφημερίδα «Ραμπότσαγια Γκαζέτα»(Εργατική εφημερίδα), που εκδιδόταν στο Παρίσι με εκδότη το Λένιν. Η 6η κομματική Συνδιάσκεψη το Γενάρη του 1912, μετέτρεψε το έντυπο αυτό στο επίσημο όργανο της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος, και συνέχιζε να κάνει την εμφάνισή του ως τον Αύγουστο του 1912.

«Το πρώτο φραξιονιστικό βήμα που έκαναν οι μπολσεβίκοι ήταν να ιδρύσουν τη Ραμπότσαγια Γκαζέτα το Σεπτέμβρη του 1910»
(V. I. Lenin. «The New Faction of Conciliators or the Virtuous»,in «Selected Works» Vol. 4; London; l943; p. 102).

Το Δεκέμβρη του 1910 οι μπολσεβίκοι ανακοίνωσαν και τυπικά ότι θεωρούσαν τους εαυτούς τους απαλλαγμένους από όλες τις υποχρεώσεις που επέβαλε η ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Γενάρη του 1910, αφού οι αποφάσεις της σταθερά και με συνέπεια περιφρονούνταν από τους λικβινταριστές μενσεβίκους.

«Με τη «διακήρυξή» τους της 18ης Δεκέμβρη 1910, οι μπολσεβίκοι ρητά και τυπικά δήλωναν ότι ακύρωναν τη συμφωνία με όλες τις άλλες φράξιες. Η παραβίαση της «ειρήνης» που είχε επιτευχθεί στην ολομέλεια, οι παραβιάσεις της από΄την «Γκόλος», τη «Βπεριόντ» και τον Τρότσκι, είχαν καταστεί ένα πλήρως παραδεδεγμένο γεγονός».
(V.I. Lenin: «The Climax of the Party Crisis», in ibid.; p.117.

Τον ίδιο μήνα, το Δεκέμβρη του 1910, οι μπολσεβίκοι άρχισαν την έκδοση στη Ρωσία, της νόμιμης εφημερίδας «Ζβεζντά»(το Αστέρι)- που εκδιδόταν αρχικά μια φορά τη βδομάδα και μετά 2 ή 3 φορές τη βδομάδα, στην Αγ. Πετρούπολη, μέχρι να απαγορευτεί από την τσαρική κυβέρνηση τον Απρίλη του 1912. Η «Ζβεζντά» αντικαταστάθηκε από τη «Νιεβσκαγια Ζβεζντά» (Το Αστέρι του Νέβα), μέχρι να απαγορευτεί και αυτή τον Οκτώβρη του 1912. Άρχισαν Επίσης να εκδίδουν το νόμιμο περιοδικό «Μισλ»(Η σκέψη), που εκδιδόταν μηνιαία στη Μόσχα μέχρι τον Απρίλη του 1911. Το Μάη του 1911 οι μπολσεβίκοι διέκοψαν τις σχέσεις τους με το Γραφείο Εξωτερικού της Κεντρικής Επιτροπής, που κυριαρχούταν από λικβινταριστές μενσεβίκους.

«Για ενάμιση χρόνο, από το Γενάρη του 1910 ως τον Ιούνη του 1911, όταν είχαν την πλειοψηφία στο Γραφείο Εξωτερικού της Κεντρικής Επιτροπής και πιστούς «φίλους» στα πρόσωπα των συμφιλιωτών στο Ρωσικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής, δεν έκαναν τίποτα, απολύτως τίποτα για να αναπτύξουν τη δουλειά στη Ρωσία!».
(V. I. Lenin: ‘The Climax of the Party Crisis», in: ibid.; p. 121).

«Η ρήξη μεταξύ των μπολσεβίκων …και του Γραφείου Εξωτερικού της Κεντρικής Επιτροπής είναι μια διόρθωση του συμφιλιωτικού σφάλματος της ολομέλειας. Η επαναπροσέγγιση των φραξιών που πράγματι πολεμούν ενάντια στο λικβινταρισμό και τον οτζοβισμό πλέον θα προχωρήσει, παρά τις μορφές που αποφασίστηκαν από την ολομέλεια, γιατί αυτές οι μορφές δεν ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο»
(V. I. Lenin: «TheNewFactionofConciliatorsortheVirtuous«, in: ibid.; p. 101).

1911: Η συνάντηση των μελών της ΚΕ που ζούσαν στο εξωτερικό, τον Ιούνη του 1911

Τον Ιούνη του 1911, με πρωτοβουλία του Λένιν, μια συνάντηση των μελών της ΚΕ που ζούσαν στο εξωτερικό έλαβε χώρα στο Παρίσι, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι των Μπολσεβίκων, των «Κομματικών Μενσεβίκων», του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος του βασιλείου της Πολωνίας και της Λιθουανίας, και του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Λετονικής περιοχής.

Η συνάντηση θέσπισε μια Οργανωτική Επιτροπή Εξωτερικού, που είχε αρμοδιότητα να συγκαλέσει μια Πανρωσική Συνδιάσκεψη. Αυτή, με τη σειρά της, θέσπισε μια Τεχνική Επιτροπή Εξωτερικού, για να αντιμετωπίσει τεχνικά ζητήματα, όπως τις εκδόσεις, τις μεταφορές, κλπ.

Εξ αρχής, η Οργανωτική Επιτροπή Εξωτερικού είχε μια πλειοψηφία συμφιλιωτιστών μελών, και προκειμένου να αποφευχθεί η ρήξη με τους λικβινταριστές μενσεβίκους, δεν προχώρησε στη σύγκληση συνδιάσκεψης. Το Νοέμβρη του 1911, συνεπώς, τα μπολσεβικικά μέλη της αποσύρθηκαν από αυτή.

Η Οργανωτική Επιτροπή Ρωσίας

Τον Ιούλη του 1911, τα μπολσεβικικά μέλη της ΚΕ που βρίσκονταν στο Παρίσι, έστειλαν το Γκριγκόρι Ορτζονικίτζε στη Ρωσία για να εργαστεί για τη σύγκληση της Κομματικής Συνδιάσκεψης. Ως αποτέλεσμα της δραστηριότητάς του, μια συνάντηση εκπροσώπων τοπικών Κομματικών Οργανώσεων θέσπισε το Νοέμβρη του 1911 μια Ρωσική Οργανωτική Επιτροπή, που είχε το καθήκον να κάνει όλα τα απαραίτητα για τη σύγκληση μιας Κομματικής Συνδιάσκεψης.

Αυτή η επιτροπή, αποτελούμενη από Μπολσεβίκους και «Κομματικούς Μενσεβίκους», έκανε όλους τους διακανονισμούς για τη σύγκληση της 6ης Κομματικής Συνδιάσκεψης στην Πράγα το Γενάρη του 1912.

«Ως τις 14 Νοέμβρη, η Ρωσική Οργανωτική Επιτροπή είχε σχηματιστεί. Στην πραγματικότητα, δημιουργήθηκε από τους Μπολσεβίκους και τους Κομματικούς μενσεβίκους της Ρωσίας. «Η συμμαχία των δύο ισχυρών φραξιών» (ισχυρών στην ιδεολογική τους αλληλεγγύη και στη δουλειά του να καυτηριάζουν τα «έλκη») ήταν γεγονός») (V.I. Lenin: «The Climax of the Party Crisis», in: «Selected Works», Volume 4; London; 1943, p. 118)

Τον ίδιο μήνα, Δεκέμβρη του 1911, μια συνάντηση των μπολσεβικικών ομάδων του εξωτερικού έλαβε χώρα στο Παρίσι, με στόχο την ενοποίησή τους για την επικείμενη κομματική συνδιάσκεψη. Συμμετείχαν 11 αντιπρόσωποι με δικαίωμα ψήφου, υπό την ηγεσία του Λένιν.

1912: Η 6η Συνδιάσκεψη του ΡΣΔΕΚ

Για να σταματήσει αυτή η απαράδεκτη κατάσταση που δημιούργησε η κυριαρχία των Μενσεβίκων στην Κεντρική Επιτροπή, που αρνιόταν τόσο να είναι ενεργή όσο και το να συγκαλέσει συνέδριο, μια Κομματική Συνδιάσκεψη συγκλήθηκε το Γενάρη του 1912 με πρωτοβουλία των Μπολσεβίκων: η 6η κομματική συνδιάσκεψη του ΡΣΔΕΚ.

Πάνω από 20 οργανώσεις του Κόμματος εκπροσωπήθηκαν στη συνδιάσκεψη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Αγ. Πετρούπολης, της Μόσχας, του Κιέβου, του Αικατερίνοσλαβ, του Νικολάγιεφ, του Σαρατόφ, του Καζάν, του Βίλνιους, του Ντβίνσκ, της Τυφλίδας και του Μπακού. Οι Μενσεβίκοι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν- εκτός από μια μικρή ομάδα, των «Κομματικών Μενσεβίκων».

Η συνδιάσκεψη εξέλεξε μια μπολσεβικική Κεντρική Επιτροπή, με επικεφαλής το Λένιν, και αυτή με τη σειρά της θέσπισε ένα νέο Γραφείο Ρωσίας της Κεντρικής Επιτροπής, με επικεφαλής το Στάλιν, για να καθοδηγήσει την πρακτική δουλειά του Κόμματος εντός Ρωσίας.

Ένα ψήφισμα που σχεδιάστηκε από το Λένιν και υιοθετήθηκε από τη συνδιάσκεψη ασχολήθηκε με τις αντικομματικές δραστηριότητες των λικβινταριστών μενσεβίκων, που συσπειρώνονταν γύρω από τα περιοδικά Νάσα Ζάρια (Η Αυγή μας) και Ντιέλο Ζίζνι (Η Υπόθεση της Ζωής), και τους έθετε πλέον «εκτός κόμματος»:

«Η Συνδιάσκεψη κηρύσσει ότι η ομάδα που εκπροσωπείται από τα «Νάσα Ζάρια» και «Ντιέλο Ζίζνι» έχει με τη συμπεριφορά της, οριστικά θέσει εαυτόν εκτός Κόμματος»
(V. I. Lenin: Resolution on Liquidationism and the Group of Liquidators, Sixth Conference RSDLP, in: «Selected Works», Volume 4; London; l943; p. 152).

Οι Μπολσεβίκοι θεώρησαν την 6η Κομματική Συνδιάσκεψη ως έχουσα μεγάλη σημασία αφού, με την εκδίωξη των λικβινταριστών μενσεβίκων, δημιουργούταν για πρώτη φορά ένα πραγματικά ενωμένο Κόμμα βασισμένο στις Λενινιστικές αρχές:

«Η συνδιάσκεψη ήταν μέγιστης σημασίας για την ιστορία του κόμματός μας, γιατί χάραξε μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ των μπολσεβίκων και των μενσεβίκων και συγχώνευσε τις μπολσεβικικές οργανώσεις όλης της χώρας σε ένα ενωμένο Μπολσεβικικό Κόμμα»
(J. V. Stalin: Report to the 15th. Congress of the CPSU (B.), cited in: «History of the Communist Party of the Soviet Union (Bolsheviks)». Moscow; 194l; p. l42).

Η Μπολσεβίκικη Πράβντα

Οι λικβινταριστές μενσεβίκοι και η ομάδα γύρω από την Πράβντα του Τρότσκι αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τη νομιμότητα της 6ης Κομματικής Συνδιάσκεψης:

«Ούτε οι λικβινταριστές ούτε οι πολυάριθμες ομάδες του εξωτερικού (εκείνες..του Τρότσκι και άλλων)…αναγνώρισαν τη συνδιάσκεψη του Γενάρη του 1912» (V. I. Lenin: «Socialism and War», in: «Collected Works», Volume 18; London; n.d.; p. 255).

Ο Τρότσκι, συγκεκριμένα, κατήγγειλε με σφοδρότητα τη Συνδιάσκεψη στις σελίδες της Πράβντα (π.χ. στην Πράβντα, νο.24, 1912) και ανώνυμα στις σελίδες του Φορβαρτς. Ο θυμός του εντάθηκε όταν, στις 5 Μάη 1912 οι Μπολσεβίκοι άρχισαν να εκδίδουν στην Αγ. Πετρούπολη μια καθημερινή εφημερίδα με το όνομα «Πράβντα», με εκδότη το Στάλιν: Ο Τρότσκι ήταν καταπέλτης για την «κλοπή» του ονόματος της εφημερίδας «του», από

«τους κύκλους των οποίων τα συμφέροντα είναι σε σύγκρουση με τις ζωτικές ανάγκες του Κόμματος, τους κύκλους που ζουν και κυριαρχούν μόνο μέσω του χάους και της σύγχυσης»

Pravda», Νο.25, 1912)

και απαιτούσε η μπολσεβικική εφημερίδα να αλλάξει το όνομά της, καταλήγοντας, απειλητικά:

«Περιμένουμε σιωπηλά για μια απάντηση προτού κάνουμε περαιτέρω κινήσεις» (στο ίδιο).

Ο Λένιν έγραψε στην εκδοτική επιτροπή της Μπολσεβικικής Πράβντα:
«Σας συμβουλεύω να απαντήσετε στον Τρότσκι μέσω ταχυδρομείου: «Στον Τρότσκι (Βιέννη). Δεν πρέπει να απαντάμε σε διαλυτικά και συκοφαντικά γράμματα»: Η βρώμικη εκστρατεία του Τρότσκι ενάντια στην Πράβντα είναι ένα συνονθύλευμα ψεμάτων και συκοφαντιών»
(V. I. Lenin: «Letter to the Editor of Pravda», July 19th., 1912, in: «Collected Works», Volume 35; Moscow; 1966; p. 41),

Και ο Στάλιν σχολίαζε σχετικά ότι ο Τρότσκι ήταν απλά

«…ένα θορυβοποιός πρωταθλητής με ψεύτικους μυς» (J. V. Stalin: «The Elections in St. Petersburg», in: «works»; Volume 2; Moscow; l953; p. 288).

Η Οργανωτική Επιτροπή

Από το φθινόπωρο του 1910 ο Τρότσκι ξεκίνησε προετοιμασίες για την ένωση όλων των αντιμπολσεβικικών στοιχείων, που είχαν σχέση με το ΡΣΔΕΚ, σε ένα μπλοκ το οποίο, μέσω της σύγκλησης μιας συνδιάσκεψης εξ ονόματος του Κόμματος, θα σφετεριζόταν το όνομα και το μηχανισμό του Κόμματος.

Όπως ο Λένιν το έθετε:

«Ο Τρότσκι συσπειρώνει όλους τους εχθρούς του Μαρξισμού. Ο Τρότσκι ενώνει όλους όσους η ιδεολογική αποσύνθεση είναι προσφιλής: …όλους τους φιλισταίους που δεν καταλαβαίνουν τους λόγους για τον αγώνα και που δεν επιθυμούν να μάθουν, να σκεφτούν και να ανακαλύψουν τις ιδεολογικές ρίζες της απόκλισης των απόψεων» (V. I Lenin: Letter to the Russian Collegium of the Central Committee of the RSDLP, in: «Collected Works», Volume 17; 1963; p. 21).

Το Νοέμβρη του 1910 ο Τρότσκι εξασφάλισε την υιοθέτηση μέσω του Ομίλου Βιέννης του ΡΣΔΕΚ ενός ψηφίσματος που θέσπιζε ταμείο για τους σκοπούς της σύγκλησης μιας τέτοιας συνδιάσκεψης. Ο Λένιν σχολίαζε:

«Στις 26 Νοέμβρη του 1910, ο Τρότσκι πέρασε ένα ψήφισμα στο λεγόμενο Κομματικό Όμιλο Βιέννης (έναν κύκλο Τροτσκιστών, εξόριστων που είναι πιόνια στα χέρια του Τρότσκι)..Οι επιθέσεις του Τρότσκι στο μπλοκ των Μπολσεβίκων και της ομάδας του Πλεχάνωφ δεν είναι νέες: αυτό που είναι νέο είναι το αποτέλεσμα του ψηφίσματός του: ο Όμιλος Βιέννης (διάβαζε «Τρότσκι») έχει οργανώσει ένα «γενικό κομματικό ταμείο για το σκοπό της προετοιμασίας και της σύγκλησης μιας συνδιάσκεψης του ΡΣΔΕΚ». Αυτό…είναι μια ξεκάθαρη παραβίαση της κομματικής νομιμότητας και η απαρχή μιας περιπέτειας για την οποία πολύ σύντομα ο Τρότσκι θα πάθει συμφορά» (V. I. Lenin: ibid; p. 19, 20)

«Το ψήφισμα του Τρότσκι…εκφράζει το βασικό σκοπό της ομάδας «Γκόλος»: να καταστρέψει τα κεντρικά σώματα που τόσο αποστρέφονται οι Λικβινταριστές, και μαζί με αυτά, το Κόμμα ως οργάνωση. Δεν είναι αρκετό να αποκαλύψουμε τις αντικομματικές δραστηριότητες της « Γκόλος» και του Τρότσκι: πρέπει να καταπολεμηθούν»
(V. I. Lenin: «The State of Affairs in the Party»,in: ibid.; p. 23).

Το Μάρτη του 1912 ο Τρότσκι αποπειράθηκε να επωφεληθεί της εκδίωξης των Λικβινταριστών Μενσεβίκων από το Κόμμα συγκαλώντας μια προκαταρκτική συνδιάσκεψη στο Παρίσι, στην οποία συμμετείχαν αντιπρόσωποι από διάφορες οργανώσεις (μερικές εντελώς «σφραγίδα»), οι ηγεσίες των οποίων αντιτίθονταν στους Μπολσεβίκους: το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λετονικής Περιοχής, η «Καυκάσια Περιφερειακή Επιτροπή» του ΡΣΔΕΚ, το Μπουν, η Μενσεβικική ομάδα που συσπειρωνόταν γύρω από την εφημερίδα «Γκόλος Σοτσιαλντεμοκράτσια» («Η Φωνή του Σοσιαλδημοκράτη»), η ομάδα Βπεριόντ (Εμπρός), και η ομάδα γύρω από τη βιεννέζικη Πράβντα του Τρότσκι. Η συνάντηση κατήγγειλε την 6η Κομματική Συνδιάσκεψη, και η Κεντρική Επιτροπή που εξελέγη από αυτή χαρακτηρίστηκε «έκνομη»:

«Η συνδιάσκεψη διακήρυξε ότι η συνδιάσκεψη (σ.σ. η 6η Κομματική Συνδιάσκεψη του ΡΣΔΕΚ) είναι μια ανοιχτή απόπειρα μιας ομάδας προσώπων, που έχουν εντελώς εσκεμμένα οδηγήσει το Κόμμα σε διάλυση, να σφετεριστούν την σημαία του Κόμματος, και εκφράζει τη βαθύτατη λύπη της για το ότι αρκετές κομματικές οργανώσεις και σύντροφοι έπεσαν θύματα αυτής της απάτης και έχουν έτσι διευκολύνει τη διασπαστική και σφετεριστική πολιτική της σέχτας του Λένιν. Η συνδιάσκεψη εκφράζει την πεποίθησή της ότι όλες οι Κομματικές Οργανώσεις στη Ρωσία και το εξωτερικό θα διαμαρτυρηθούν ενάντια στο πραξικόπημα που έλαβε χώρα, θα το αρνηθούν να αναγνωρίσουν τα κεντρικά σώματα που εξέλεξε η συνδιάσκεψη αυτή, και με κάθε μέσο θα βοηθήσουν να αποκατασταθεί η ενότητα του Κόμματος με τη σύγκληση μιας γνήσιας Πανκομματικής Συνδιάσκεψης» (Resolution of March 1912 Paris conference in: «Vorwarts»; (Forward), March 26th., 1912).

Η συνδιάσκεψη όρισε μια «Οργανωτική Επιτροπή» με τον διακηρυγμένο στόχο να συγκαλέσει μια «νόμιμη Κομματική Συνδιάσκεψη».

Ο Λένιν επεσήμαινε ότι ο ρόλος του Τρότσκι στο υπό εκκόλαψη αντιμπολσεβικικό μπλοκ ήταν να καλύψει τους λικβινταριστές μενσεβίκους με «αριστερές» δημαγωγικές φράσεις:

«Η βάση αυτού του μπλοκ είναι προφανής: οι λικβινταριστές χαίρουν πλήρης ελευθερίας να προωθήσουν τη γραμμή τους… «όπως πριν», ενώ ο Τρότσκι, από το εξωτερικό, τους καλύπτει με επαναστατικές φράσεις, που δεν του κοστίζουν τίποτα και δεν τους δεσμεύει σε τίποτα»
(V. I. Lenin: «‘The Liquidators against the Party», in: «Collected Works», Volume 18; Moscow; 1963; p. 24).

Η επαναστατική αναβίωση

Κατά το πρώτο μισό του 1912, το επαναστατικό κίνημα στη Ρωσία άρχισε να αναβιώνει. Τον Απρίλη του 1912, κατά τη διάρκεια μιας απεργίας στα χρυσωρυχεία του Λένα στη Σιβηρία, πάνω από 500 εργάτες σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν από την τσαρική αστυνομία. Οι εργάτες απάντησαν με μαζικές απεργίες και διαδηλώσεις, που κορυφώθηκαν την Πρωτομαγιά.

Το «Μπλοκ του Αυγούστου»

Τον Αύγουστο του 1912, η αντιμπολσεβικική συνδιάσκεψη, για την προετοιμασία της οποίας είχε οριστεί η «Οργανωτική Επιτροπή» το Μάρτη, έλαβε χώρα στη Βιέννη, υπό την ηγεσία των Τρότσκι, Μαρτοφ και Ντάν. Οι οργανώσεις που εκπροσωπήθηκαν στη συνδιάσκεψη και σχημάτισαν αυτό που το κόμμα αποκαλούσε ο «Συνασπισμός του Αυγούστου», ήταν:

  1. οι λικβινταριστές Μενσεβίκοι που συσπειρώνονταν γύρω από την εφημερίδα «Γκόλος Σοτσιαλντεμοκράτσια»

  2. η λικβινταριστική μενσεβικική ομάδα που συσπειρωνόταν γύρω από την «Νέφσκι Γκόλος» (Η Φωνή του Νέβα)

  3. Η «Καυκάσια Περιφερειακή Επιτροπή του Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος» (που ο Λένιν χαρακτήρισε σώμα-φάντασμα), μια ομάδα μενσεβίκων του Καυκάσου με επικεφαλής τον Νόα Γιορντάνια

  4. Η ουκρανική σοσιαλδημοκρατική οργάνωση «Σπίλκα»

  5. Οι 7 Μενσεβίκοι βουλευτές της Δούμας

  6. Η ομάδα «Βπεριόντ»

  7. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λετονικής περιοχής και

  8. Η Ομάδα γύρω από τη βιεννέζικη Πράβντα του Τρότσκι.

Οι αντιπρόσωποι από το Πολωνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (όχι το Πολωνικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα) και από το Λιθουανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα συμμετείχαν ως παρατηρητές. Η ομάδα «Βπεριόντ» αποσύρθηκε από τη συνδιάσκεψη από την πρώτη μέρα, και ένας «Μπολσεβίκος» που παραβρέθηκε από τη Μόσχα ακολούθως αποκαλύφτηκε ως πράκτορας.

Η συνδιάσκεψη υιοθέτησε ψήφισμα που καλούσε στην προσαρμογή των κομματικών οργανώσεων στις «νέες μορφές και μεθόδους του ανοιχτού Εργατικού κινήματος».

Υιοθέτησε ένα νέο πρόγραμμα, ουσιαστικά ευθυγραμμισμένο με εκείνο των φιλελεύθερων καπιταλιστών, προκειμένου να τους καταστήσει αποδεκτούς στην τσαρική κυβέρνηση και να κάνουν το κόμμα, που προοριζόταν να προκύψει από τη συνδιάσκεψη, να λειτουργεί νόμιμα.

Επίσης, υιοθέτησε ένα ψήφισμα για την «εθνική-πολιτιστική αυτονομία», κατά παράβαση με το εθνικό πρόγραμμα του ΡΣΔΕΚ (βλ. επόμενο κεφάλαιο).

Η «Οργανωτική Επιτροπή» συνέχισε την ύπαρξή της.

17 χρόνια αργότερα, ο Τρότσκι σχολίαζε κριτικά το ρόλο του να έχει την πρωτοβουλία για το σχηματισμό του «Συνασπισμού του Αυγούστου»:

«Το 1912, όταν μια πολιτική καμπή στη Ρωσία έλαβε μια πρόδηλη στροφή προς τα πάνω, έκανα μια απόπειρα να συγκαλέσω μια ενωτική συνδιάσκεψη αντιπροσώπων από όλες τις φράξιες των σοσιαλδημοκρατών…Ο Λένιν, ωστόσο, ήρθε με όλη του τη δύναμη ενάντια στην ένωση. Η όλη τροπή των γεγονότων που ακολούθησαν απέδειξαν συμπερασματικά ότι ο Λένιν είχε δίκιο. Η συνδιάσκεψη συγκλήθηκε στη Βιέννη τον Αύγουστο του 1912, χωρίς τους Μπολσεβίκους, και εγώ βρέθηκα τυπικά σε ένα «μπλοκ» με τους Μενσεβίκους και με τις διάφορες διάσπαρτες ομάδες των διαφωνούντων με τους μπολσεβίκους. Αυτό το «μπλοκ» δεν είχε κοινή πολιτική βάση»
(L. Trotsky: «My Life»; New York; 1970; p. 224-5).

«Πολιτιστική- Εθνική Αυτονομία»

Η πολιτική της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας» βασίζεται στην εσφαλμένη θεωρία ότι τα έθνη αποτελούνται από άτομα μιας συγκεκριμένης εθνότητας, ανεξαρτήτως της περιοχής που κατοικούν. Στη βάση αυτής της θεωρίας, οι οπαδοί της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας» προτείνουν ότι μέσα σε ένα κράτος, πρέπει να υπάρχουν «ξεχωριστά σώματα» με δικαιοδοσία επί των πολιτιστικών θεμάτων κάθε «έθνους», σώματα εκλεγμένα από άτομα κάθε εθνότητας ξεχωριστά που υπάρχει εντός των συνόρων του κράτους.

Το 1899, υπό την επιρροή του Όττο Μπάουερ και του Καρλ Ρέννερ, η «πολιτιστική-εθνική αυτονομία» συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα του Αυστριακού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος:

«Ποιο είναι λοιπόν το πρόγραμμα που έχουν οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες;

Αυτό εκφράζεται με δύο λέξεις: πολιτιστική-εθνική αυτονομία.

Πρώτο, αυτό σημαίνει, πως η αυτονομία δίνεται όχι να πούμε στην Τσεχία ή την Πολωνία, που την κατοικούν κυρίως τσέχοι και πολωνοί, μα γενικά στους τσέχους και πολωνούς, ανεξάρτητα από το έδαφος, αδιάφορα σε όποιο σημείο της Αυστρίας κι αν κατοικούν.

Να γιατί η αυτονομία αυτή ονομάζεται εθνική κι όχι εδαφική.

Δεύτερο, αυτό σημαίνει πως οι τσέχοι, πολωνοί, γερμανοί κλπ, που είναι σκορπισμένοι σε διάφορες γωνιές της Αυστρίας, παρμένοι ατομικά, σαν ξεχωριστά πρόσωπα, οργανώνονται σε ακέραια έθνη και σαν τέτια μπαίνουν στη σύνθεση του αυστριακού κράτους. Στην περίπτωση αυτή, η Αυστρία θα είναι όχι μια ένωση από αυτόνομες περιοχές, μα μια ένωση από αυτόνομες εθνότητες, που αποτελέστηκαν ανεξάρτητα από το έδαφος.

Τρίτο, αυτό σημαίνει πως οι πανεθνικοί θεσμοί που πρέπει να δημιουργηθούν για το σκοπόν αυτό για τους πολωνούς, τσέχους κλπ, θα διευθύνουν όχι τα «πολιτικά» ζητήματα, μα μονάχα τα «εκπολιτιστικά». Τα ειδικά πολιτικά ζητήματα θα συγκεντρώνονται στο παναυστριακό κοινοβούλιο (στο Ράιχσρατ).

Γι’ αυτό και η αυτονομία αυτή ονομάζεται πολιτιστική, πολιτιστικο-εθνική.
(J. V. Stalin: «Marxism and the National Question», in: «Works»; Volume 2; Moscow; 1953 p. 331-2)

Οι Λένιν και Στάλιν αντιτάσσονταν σθεναρά στον ορισμό του «έθνους» τον οποίο προωθούσαν οι «πολιτιστικοί-εθνικοί αυτονομιστές», όπως και στις πολιτικές τους προτάσεις:

«Η πολιτιστική-εθνική αυτονομία υπονοεί ακριβώς τον πιο ραφιναρισμένο και συνεπώς, τον πιο επιβλαβή εθνικισμό, υποθάλπτει τη διάβρωση των εργατών μέσω του συνθήματος της εθνικής κουλτούρας και της προπαγάνδας του βαθύτατα βλαβερού και ακόμα και «αντι-δημοκρατικού» διαχωρισμού των σχολείων ανάλογα με την εθνότητα. Με δυο λόγια, αυτό το πρόγραμμα αναμφίβολα αντιτίθεται στο διεθνισμό του προλεταριάτου και είναι σε πλήρη αρμονία μόνο με τις ιδέες της εθνικιστικής μικροαστικής τάξης».

«Τι είναι επομένως το εθνικό πρόγραμμα των Αυστριακών Σοσιαλδημοκρατών; Εκφράζεται με δυο λόγια: πολιτιστική- εθνική αυτονομία. Αυτό σημαίνει, πρώτον, ότι αυτονομία θα δοθεί, ας πούμε, όχι στη Βοημία ή την Πολωνία, που κατοικούνται κυρίως από Τσέχους και Πολωνούς, αλλά στους Τσέχους και Πολωνούς γενικά…ανεξάρτητα από το μέρος της Αυστρίας στο οποίο κατοικούν. Να γιατί αυτή η αυτονομία ονομάζεται εθνική και όχι εδαφική.
(V. I. Lenin: «The National Programme of the RSDLP», in: «Collected Works», Volume 19; Moscow; 1963; p. 54l).

«η «πολιτιστική-εθνική αυτονομία»…στοχεύει στο να μπάσει τον πιο ραφιναρισμένο, τον πιο απόλυτο και τον πιο ακραίο εθνικισμό…Ισχυροποίηση του εθνικισμού με μια συγκεκριμένη «δίκαια» καθορισμένη σφαίρα, «θεσμοποίηση» του εθνικισμού, και εξασφάλιση του διαχωρισμού ενός προς ένα των εθνών μέσω ενός ειδικού κρατικού θεσμού- να ποια είναι η ιδεολογική βάση και το περιεχόμενο της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας. Αυτή η ιδέα είναι βαθιά αστική και εντελώς λάθος. Το προλεταριάτο δεν μπορεί να υποστηρίζει κανέναν καθαγιασμό του εθνικισμού: αντιθέτως, υποστηρίζει κάθε τι που βοηθά στην εξάλειψη των εθνικών διακρίσεων και στην αφαίρεση των εθνικών συνόρων: υποστηρίζει κάθε τι που κάνει τους δεσμούς μεταξύ των εθνοτήτων όλο και πιο στενούς…Το να δρα κανείς διαφορετικά σημαίνει ότι συντάσσεται με τον αντιδραστικό εθνικισμό»
(V. I. Lenin: «Critical Notes on the National Question» in: «Questions of National Policy and Proletarian Internationalism»; Moscow; l967; P. 26,. 28)

«Η ιδέα της εθνικής αυτονομίας δημιουργεί τις ψυχολογικές προϋποθέσεις για τη διαίρεση του ενιαίου εργατικού κόμματος σε ξεχωριστά κόμματα, οικοδομημένα ανάλογα με τις εθνότητες. Ύστερα απ’ το κόμμα, κομματιάζονται τα συνδικάτα και συντελείται μια πλέρια απομόνωση. Έτσι κομματιάζεται το ενιαίο ταξικό κίνημα σε ξεχωριστά εθνικά ποταμάκια «.
(J.V. Stalin: «Marxism and the National Question»; In: «Works», Volume 2; Moscow; l953; p. 342-3).

Στο 4ο της συνέδριο, το 1901, η Γενική Εβραϊκή Ένωση Λιθουανίας, Πολωνίας και Ρωσίας (γνωστή ως «Μπουντ») υιοθέτησε ψήφισμα που θεωρούσε τους εβραίους ως «έθνος» και απαιτούσε «εθνική αυτονομία» για τους εβραίους εντός του Ρωσικού κράτους. Όπως ο Στάλιν επεσήμαινε, η αυτονομία που απαιτούσε το Μπουντ μπορούσε μόνο να είναι πολιτιστική-εθνική αυτονομία:

«αν το Μπουντ θα μπορούσε να πιαστεί από κάποια αυτονομία, αυτή ήτανε μονάχα η εθνική, δηλ. η πολιτιστικό-εθνική: για εδαφική πολιτική αυτονομία των εβραίων, δε μπορούσε να γίνει λόγος επειδή έλειπε απ’ τους εβραίους ένας ορισμένος ενιαίος τόπος
(J. V. Stalin: «Marxism and the National Question», in: «Works», Volume 2; Moscow; l953; p. 347).

Στο 2ο Συνέδριο του ΡΣΔΕΚ (στο οποίο επρόσκειτο το Μπουντ), τον Ιούλη-Αύγουστο του 1903, το Μπουντ είχε προτείνει το Κομματικό Πρόγραμμα να περιλαμβάνει το αίτημα για «πολιτιστική-εθνική αυτονομία». Η πρόταση αυτή απορρίφθηκε, μόνο 3 ψήφοι ήταν υπέρ αυτής, και το Μπουντ αποσύρθηκε από το συνέδριο και (μέχρι το 1906) από το Κόμμα.

Η συνδιάσκεψη του αντιμπολσεβικικού «Συνασπισμού του Αυγούστου» τον Αύγουστο του 1912 υιοθέτησε ένα ψήφισμα επί του ζητήματος, που διακήρυσσε:

«Οι Καυκάσιοι σύντροφοι εξέφρασαν την άποψη ότι είναι αναγκαίο να απαιτηθεί εθνική-πολιτιστική αυτονομία. Η συνδιάσκεψη αυτή, ενώ δεν εκφράζει άποψη υπέρ του αιτήματος, διακηρύσσει ότι μια τέτοια ερμηνεία…δεν αντιβαίνει το ακριβές νόημα του προγράμματος».(Resolution on National-Cultural Autonomy, «August Conference», cited in: J. V. Stalin: «Works,» Volume 2; Moscow; l953; p. 295).

Ο Στάλιν σχολίαζε επί του ψηφίσματος:

«Η Συνδιάσκεψη όμως των λικβινταριστών δεν παραβιάζει μονάχα τους νόμους της λογικής. <p>
Παραβιάζει ακόμα και το χρέος της μπροστά στη ρωσική σοσιαλδημοκρατία, εγκρίνοντας την πολιτιστική- εθνική αυτονομία. Παραβιάζει με τον πιο σαφή τρόπο την «ακριβή έννοια» του προγράμματος, γιατί είναι γνωστό, πως το 2ο συνέδριο που ψήφισε το πρόγραμμα, απόκρουσε αποφασιστικά την πολιτιστική- εθνική αυτονομία..
(V. I. Lenin: «Marxism and the National Question», in: «Works», Volume 2; Moscow; l953;- p. 370).

Ήταν αυτή η σύγκρουση για την εθνική-πολιτιστική αυτονομία που ώθησε το Στάλιν να γράψει, στη Βιέννη το 1913, το κλασικό έργο του Μαρξισμού για το εθνικό ζήτημα, «Ο Μαρξισμός και το Εθνικό Ζήτημα», που εκδόθηκε το Μάρτη-Μάη του 1913.

Ο Λένιν ενέκρινε πλήρως το έργο του Στάλιν:

«Αναφορικά με τον εθνικισμό… έχουμε έναν εξαιρετικό γεωργιανό που έκατσε κάτω κι έγραψε ένα μεγάλο άρθρο για την «Προσβεστσένιγιε», για το οποίο συνέλεξε όλο το Αυστριακό και άλλο υλικό»
(V.I. Lenin: Letter to Maxim Gorky, February 1913, in: «Collected Works»; Volume 35; Moscow; 1966; p. 84).

«Με αυτή την κατάσταση και τις βάσεις του εθνικού προγράμματος της Σοσιαλδημοκρατίας έχει πρόσφατα ασχοληθεί η μαρξιστική θεωρητική φιλολογία (με την πιο εξέχουσα θέση να έχει το άρθρο του Στάλιν)»
(V. I. Lenin: «The National Programme of the RSDLP», in:
«Collected Works», Volume 19; Moscow; 1963; p. 539) .

«Εξευρωπαϊσμός»

Η έκστρατεία των λικβινταριστών μενσεβίκων για ένα νομικά ανεκτό «ανοιχτό εργατικό κόμμα» πήγαινε χέρι χέρι με την ιδέα ότι το «καθυστερημένο» Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα πρέπει να «εξευρωπαϊστεί», δηλαδή να μετασχηματιστεί σε ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα σαν αυτά της Δυτικής Ευρώπης, όπου η καπιταλιστική «δημοκρατία» είχε προ πολλού εγκαθιδρυθεί, και, επιπροσθέτως, όπου η κυριαρχία των οπορτουνιστικών τάσεων ήταν ήδη ξεκάθαρα εμφανής. Ο Τρότσκι έπαιξε εξέχοντα ρόλο στην καμπάνια για τον «εξευρωπαϊσμό» του Ρωσικού Κόμματος:

«Ο περιβόητος «εξευρωπαϊσμός»…συζητιέται με κάθε δυνατό τόνο από το Νταν και το Μαρτοφ και τον Τρότσκι και όλους τους λικβινταριστές. Είναι ένα από τα κύρια σημεία του οπορτουνισμού τους…Οι λικβινταριστές παίζουν με την «ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία», παρότι- στη χώρα όπου δεν διασκεδάζουν με αυτό τους το παιχνίδι- δεν υπάρχει ακόμα σύνταγμα, δεν υπάρχει ακόμα βάση για «εξευρωπαϊσμό», και ένας επαναστατικός αγώνας πρέπει ακόμα να διεξαχθεί για αυτά…Οι λικβινταριστές περιγράφουν ως «εξευρωπαϊσμό» τις συνθήκες στις οποίες οι Σοσιαλδημοκράτες δρουν στις κύριες ευρωπαϊκές χώρες της Ευρώπης από το 1871, δηλαδή, κυρίως τον καιρό που όλη η ιστορική περίοδος των αστικών επαναστάσεων είχε τελειώσει και όταν οι βάσεις τις πολιτικής ελευθερίες είχαν πάρει ακριβή μορφή από καιρό. Οι οπορτουνιστές διανοούμενοι μεταφυτεύουν τα συνθήματα αυτών των «ευρωπαϊκών» καμπανιών σε ένα έδαφος που στερείται τα πιο βασικά θεμέλια του ευρωπαϊκού συνταγματισμού, σε μια απόπειρα να υπερπηδήσουν τη συγκεκριμένη ιστορική εξέλιξη που συνήθως προηγείται από την οικοδόμηση αυτών των θεμελίων».
(V. I. Lenin: «How P. B. Axelrod Exposes the Liquidators», in: «Collected Works», Volume 18; Moscow; 1963; p. l83-4; 185; 186).

1912-13: Ο Τρότσκι στα Βαλκάνια

Μέσα σε λίγες εβδομάδες από την ιδρυτική συνδιάσκεψη, ήταν ξεκάθαρο για τον Τρότσκι ότι ο Συνασπισμός του Αυγούστου είχε ήδη αποδειχθεί ότι είχε αποτύχει. Λέει στην αυτοβιογραφία του, αναφερόμενος στο Σεπτέμβρη του 1912:

«Η συνδιάσκεψη του Αυγούστου είχε ήδη αποδειχθεί ότι είχε αποτύχει» (L. Trotsky: «My Life»; New York; 1970; p. 226.)

Εκείνο το μήνα τού προσφέρθηκε η θέση του ανταποκριτή από τα Βαλκάνια για την εφημερίδα «Η Σκέψη του Κιέβου» (Κιέβσκαγια Μισλ) και έφυγε από τη Βιέννη τον Οκτώβρη, όταν ξεκίνησε ο πρώτος Βαλκανικός Πόλεμος (Οκτώβρης- Δεκέμβρης 1912) μεταξύ της Τουρκίας, από τη μια, και της Σερβίας, Ελλάδας, Μαυροβουνίου και Βουλγαρίας από την άλλη. Αυτό συνέχισε και στο Δεύτερο Βαλκανικό Πόλεμο (Γενάρης-Μάης 1913). Η βιεννέζικη Πράβντα σταμάτησε να εκδίδεται το Δεκέμβρη του 1912.

Ο Τρότσκι σύντομα επέστρεψε στη Βιέννη στις αρχές του 1913, και έπειτα επέστρεψε στα Βαλκάνια για να καλύψει τον Τρίτο Βαλκανικό Πόλεμο (Ιούνης- Αύγουστος 1913)

Οι εκλογές για τη Δούμα το 1912

Τον Ιούλη του 1912 η 3η Κρατική Δούμα τυπικά διαλύθηκε, και εκλογές για την 4η Δούμα έλαβαν χώρα το φθινόπωρο.

Οι μπολσεβίκοι και ο μενσεβικοκρατούμενος «Συνασπισμός του Αυγούστου» έθεσαν ξεχωριστούς υποψήφιους για τη Δούμε. Οι μπολσεβίκοι υποψήφιοι πήγαν στους εργαζόμενους με μια επαναστατική πλατφόρμα:

«Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα χρειάζεται μια πλατφόρμα για τις εκλογές για την 4η Δούμε προκειμένου να εξηγήσει στις μάζες…την ανάγκη, το επιτακτικό, και το αναπόφευκτο της επανάστασης…

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα επιθυμεί να αξιοποιήσει τις εκλογές προκειμένου, ξανά και ξανά, να ωθήσει τις μάζες να δουν την αναγκαιότητα της επανάστασης: να δουν συγκεκριμένα την επαναστατική αναβίωση που έχει αρχίσει. Συνεπώς, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, στην πλατφόρμα του, λέει εν συντομία με σαφήνεια στους εκλογείς της 4ης Δούμας: όχι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, αλλά δημοκρατία, όχι ρεφορμισμός, αλλά επανάσταση»
(V. I. Lenin: «The Platform of the Reformists and the Platform of the Revolutionary Social-Democrats», in: «Selected Works», Volume 4; London; 1943; p. l84-5).

Ο «Συνασπισμός του Αυγούστου», από την άλλη, έθεσε μια πλατφόρμα βασισμένη στην απαίτηση για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, εσφαλμένα υπονοώντας ότι αυτές θα μπορούσαν να αποκτηθούν χωρίς επανάσταση, μέσω μαζικής πίεσης από τους εργαζομένους επί του τσαρικού καθεστώτος:

«Κοιτάξτε την πλατφόρμα των λικβινταριστών. Η λικβινταριστική της ουσία είναι περίτεχνα καλυμμένη από τις επαναστατικές φράσεις του Τρότσκι. Η απάντησή μας είναι: κριτική της ουτοπίας των συνταγματικών μεταρρυθμίσεων, εξήγηση του σφάλματος των ελπίδων που υπάρχουν για αυτές, κάθε δυνατή βοήθεια στην επαναστατική εξέγερση, χρησιμοποίηση της εκλογικής εκστρατείας για αυτό το σκοπό…

Αυτοί, οι λικβινταριστές, χρειάζονται μια πλατφόρμα «για» τις εκλογές, δηλαδή, προκειμένου ευγενικά να ωθήσουν προς τα πίσω την θεώρηση της επανάστασης, καθιστώντας την ως μια αόριστη πιθανότητα, και για να διακηρύξουν ως «πραγματική» την εκλογική εκστρατεία για μια λίστα συνταγματικών μεταρρυθμίσεων…

Οι λικβινταριστές χρησιμοποιούν τις εκλογές για την 4η Δούμα προκειμένου να κάνουν κήρυγμα υπέρ των συνταγματικών μεταρρυθμίσεων και να αποδυναμώσουν την ιδέα για επανάσταση».

(V.I. Lenin: ibid.; p. 180, l84, 185).

Από τους 9 βουλευτές που εκλέχτηκαν στις εργατικές κουρίες, οι 6 ήταν Μπολσεβίκοι: εκλέχτηκαν από μεγάλα βιομηχανικά κέντρα, όπου ήταν συγκεντρωμένα τα 4/5 της εργατικής τάξης. 7 λικβινταριστές μενσεβίκοι εκλέχτηκαν, η πλειοψηφία των οποίων από μη εργατικές κουρίες.

Αυτοί οι βουλευτές- οι «6» μπολσεβίκοι και οι «7» μενσεβίκοι- στην αρχή σχημάτισαν μια ενιαία «Σοσιαλδημοκρατική» Κοινοβουλευτική Ομάδα στη Δούμα, η οποία άνοιξε το Νοέμβρη του 1912. Η ομάδα εξέλεξε το Νικολάι Τσχάιτζε, τον ηγέτη των μενσεβίκων της Γεωργίας, ως Πρόεδρό της.

Η ομάδα Βπεριόντ («Εμπρός») συνεργάζεται με τους μπολσεβίκους

Το Νοέμβρη του 1912 η ομάδα Βπεριόντ διέκοψε τη σχέση της με το «Συνασπισμό του Αυγούστου» και προσέφερε τη συνεργασία της στους μπολσεβίκους.

Ο Λένιν αποδέχτηκε την προσφορά της συνεργασίας ευχαρίστως αλλά και με αμφιβολίες:

«Είμαι έτοιμος να μοιραστώ με όλη μου την καρδιά τη χαρά σας για την επιστροή της ομάδας Βπεριόντ, αν…αν δικαιολογείται η δήλωσή σας ότι «ο Μαχισμός, η Θεοπλασία και όλες αυτές οι ανοησίες έχουν απορριφθεί για πάντα», όπως γράφετε…υπογραμμίζω το «αν», γιατί, ως τώρα, κάτι τέτοιο είναι ελπίδα, παρά γεγονός…Δεν ξέρω αν οι Μπογδάνοφ, Μπαζάνοφ, Βόλσκι (ένας μισοαναρχικός), Λουνατσάρσκι, Αλεξίνσκι, είναι ικανοί να μάθουν από αυτή την επίπονη εμπειρία του 1908-11. Έχουν μάθει ότι ο Μαρξισμός είναι ένα πιο σοβαρό και βαθύτερο πράγμα από ότι τους φαινόταν, ότι δεν μπορεί κανείς να τον ειρωνεύεται…Αν έχουν καταλάβει κάτι τέτοιο, τότε χίλια συγχαρητήρια προς αυτούς. Αν, όμως, δεν το έχουν καταλάβει, τότε…ενάντια στις απόπειρες κατάχρησης του μαρξισμού ή σύγχυσης της πολιτικής του εργατικού κόμματος πρέπει να παλέψουμε χωρίς να φειδόμαστε των ζωών μας»

(V. I. Lenin: Letter to Maxim Gorky, January 1913, in: «Collected Works», Volume 35; Moscow; 1966; p. 70, 71).

1913: Η συνδιάσκεψη του Γενάρη του 1913

Το Γενάρη του 1913, μια συνδιάσκεψη της Κεντρικής Επιτροπής του ΡΣΔΕΚ με πρωτοπόρους κομματικούς εργάτες έλαβε χώρα στην Κρακοβία (Πολωνία).

Ένα ψήφισμα υιοθετήθηκε από τη συνδιάσκεψη που επεσήμαινε την επαναστατική αναβίωση που είχε σημαδέψει το 1912 και διακήρυττε ότι ένα από τα άμεσα κομματικά καθήκοντα ήταν:

«Η οργάνωση επαναστατικών διαδηλώσεων στο δρόμο, τόσο σε σύγκληση με πολιτικές απεργίες και ως ανεξάρτητες εκδηλώσεις» Resolution of January 1913 Conference, cited in: N. Popov: «Outline History of the Communist Party of the Soviet Union»; London; n.d: p. 282).

Η συνδιάσκεψη άλλη μια φορά καταδίκασε το λικβινταρισμό, καταγράφοντας ότι, μετά τη συνδιάσκεψη του «Συνασπισμού του Αυγούστου», οι λικβινταριστές μενσεβίκοι μάχονταν με μεγαλύτερη ενέργεια:

«α) ένα ανοιχτό κόμμα, β) η αντίθεσή τους στις παράνομες οργανώσεις, γ) η αντίθεσή τους στο πρόγραμμα του κόμματος (όπως αυτή εκφράστηκε με την υπεράσπιση, εκ μέρους τους, της εθνικής-πολιτιστικής αυτονομίας, την απαίτηση για αναθεώρηση των αγροτικών νόμων της 3ης Δούμας, την υπονόμευση του αιτήματος για δημοκρατία, κλπ) δ) η αντίθεσή τους σε επαναστατικές μαζικές απεργίες και ε) η έγκρισή τους στις ρεφορμιστικές και αποκλειστικά νόμιμες τακτικές.

Αντίστοιχα, ένα από τα καθήκοντα του κόμματος είναι, όπως πριν, η με αποφασιστικότητα διεξαγωγή πολεμικής ενάντια στις λικβινταριστικές ομάδες «Νασα Ζάρια» και «Λουτς»(«Σπίθα»), και η εξήγηση στις εργαζόμενες μάζες του καταστροφικού χαρακτήρα των διδαγμάτων τους».
(Resolution of January I913 Conference, cited in N. P.Popov: ibid.; p. 282-3).

Η συνδιάσκεψη τάχθηκε υπέρ της ενοποίησης από τα κάτω των υπαρχουσών παράνομων οργανώσεων της εργατικής τάξης, σε αντίθεση με την ενότητα από τα πάνω που πρότειναν οι συμφιλιωτές.

Ο Λένιν, που πήρε μέρος στη Συνδιάσκεψη, θεωρούσε ότι αυτή ήταν:

«Πολύ επιτυχημένη και θα παίξει σημαντικό ρόλο»
(V. I. Lenin: Letter to Maxim Gorky, January 1913, in: «Collected Works», Volume 35; Moscow; 1966; p. 77).

Το γράμμα του Τρότσκι στον Τσχάιτζε

Τον Απρίλη του 1913, ο Τρότσκι απέστειλε ένα γράμμα στο Νικολάι Τσχάιτζε, πρόεδρο της Μενσεβικικής ομάδας της Δούμας, όπου έλεγε:

«Και τι ανόητη εμμονή είναι η άθλια φιλονικία που συστηματικά προκαλεί ο αρχικαυγατζής Λένιν…αυτός ο επαγγελματίας εκμεταλλευτής της καθυστέρησης του Ρωσικου κινήματος της εργατικής τάξης… Το όλο οικοδόμημα του Λενινισμού αυτή την εποχή είναι χτισμένο σε ψέματα και παραποιήσεις και φέρει μέσα του το δηλητηριώδη σπόρο της ίδιας του της αποσύνθεσης» (L. Trotsky: Letter to Nikolai Chkheidze, April 1913, cited in: N.Popov,:, «Outline History of the Communist Party of the Soviet Union»; Volume 1; London; n.d.; p. 289).

16 χρόνια μετά ο Τρότσκι δεν αμφισβήτησε την αυθεντικότητα του γράμματος:

«Το γράμμα μου στο Τσχάιτζε ενάντια στο Λένιν, εκδόθηκε εκείνη την περίοδο (σ.σ. το 1924). Αυτό το επεισόδιο, που χρονολογούταν από τον Απρίλη του 1913, προέκυψε από το γεγονός ότι η επίσημη μπολσεβικική εφημερίδα που τότε εκδιδόταν στην Αγ. Πετρούπολη είχε σφετεριστεί τον τίτλο της βιεννέζικης έκδοσής μου, «Πράβντα- ένα εργατικό έντυπο». Αυτό οδήγησε σε μια από εκείνες τις οξείες συγκρούσεις που ήταν τόσο συχνές στις ζωές των εξόριστων στο εξωτερικό. Σε ένα γράμμα μου στο Τσχάιτζε, έδωσα διέξοδο στην αγανάκτησή μου για το Μπολσεβικικό κέντρο και το Λένιν. Δύο ή τρείς εβδομάδες πιο μετά, αναμφίβολα θα είχα υποβάλλει το γράμμα μου σε αναθεώρηση αυστηρής λογοκρισίας: ένα δυο χρόνια μετά ακόμα, θα φαινόταν περίεργο, στα ίδια μου τα μάτια. Αλλά το γράμμα ήταν να έχει μια ιδιαίτερη μοίρα. Κατασχέθηκε στο δρόμο του από την Αστυνομία. Παρέμεινε στα Αρχεία της μέχρι την Οκτωβριανή Επανάσταση, όταν και πήγε στο Ινστιτούτο Ιστορίας του Κομμουνιστικού Κόμματος».
(L. Trotsky: «My Life»; New York; 1970: p. 5l4-5),.

αλλά περιέγραφε τη χρησιμοποίησή του από την ηγεσία του κόμματος, στην προσπάθειά του να αποκαλύψει το ρόλο του Τρότσκι ως «μια από τις μεγαλύτερες απάτες στην παγκόσμια ιστορία»:

«Το 1924, οι επίγονοι ξέθαψαν το γράμμα από τα αρχεία και το έριξαν στο κόμμα…Ο λαός διαβάζει τα εχθρικά προς το Λένιν σημειώματα του Τρότσκι και εκπλήσσεται…Η χρησιμοποίηση του γράμματός μου προς το Τσχάιτζε από τους επιγόνους είναι μια από τις μεγαλύτερες απάτες στην παγκόσμια ιστορία. Τα παραποιημένα έγγραφα των γάλλων αντιδραστικών στην υπόθεση Ντρέιφους δεν είναι τίποτα συγκρινόμενα με την πολιτική παραποίηση που διέπραξε ο Στάλιν και οι συμπαραταγμένοι με αυτόν».
(L. Trotsky: ibid.; p. 5l6)

Η «Καλοκαιρινή Συνδιάσκεψη» του 1913

Τον Οκτώβρη του 1913, άλλη μια συνδιάσκεψη της ΚΕ με ηγετικούς κομματικούς εργάτες, όπου παρέστησαν 22 άτομα, έλαβε χώρα στο Ποροπίνο (Πόλαριντ)- μια συνδιάσκεψη που αναφέρεται στην κομματική φιλολογία ως η «Καλοκαιρινή» συνδιάσκεψη του 1913.

Ένα από τα κύρια ψηφίσματα που υιοθέτησε η συνδιάσκεψη είχε να κάνει με την θέση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας στη Δούμα. Αφού οι 7 μενσεβίκοι βουλευτές είχαν την πλειοψηφία εντός της ΚΟ επί των 6 μπολσεβίκων βουλευτών, στους τελευταίους ασκούταν συνεχώς πίεση, στο όνομα της «δημοκρατίας», να υιοθετήσουν τις δεξιές απόψεις της πλειοψηφίας. Η συνδιάσκεψη αντιτάχθηκε σε αυτή τη στάση των μενσεβίκων βουλευτών και αποφάσισε το μπλοκ των 6 μπολσεβίκων βουλευτών, που ακολουθούσαν την πολιτική γραμμή της ΚΕ του Κόμματος, να έχουν ίσα δικαιώματα με το μπλοκ των μενσεβίκων.

Οι 7 μενσεβίκοι βουλευτές αρνήθηκαν να αποδεχτούν το ψήφισμα, και οι «Έξι» μπολσεβίκοι σχημάτισαν μια ανεξάρτητη «Ομάδα Ρώσων Σοσιαλδημοκρατών Εργατών».

Ένα άλλο σημαντικό ψήφισμα είχε να κάνει με το εθνικό ζήτημα, και ξεκαθάρισε το νόημα της έννοιας «αυτοδιάθεση των εθνών», ως ένα δικαίωμα ενός καταπιεσμένου έθνους να αποσχιστεί και να σχηματίσει ανεξάρτητο κράτος:
(Resolution on the National Question, «Summer Conference», 1913, cited in: V. I. Lenin: «Collected Works», Volume 19; Moscow; 1963; p. 428)

Η αντιπροσωπία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Πολωνίας και Λιθουανίας στην Καλοκαιρινή Συνδιάσκεψη απέφυγε να ψηφίσει στο ζήτημα του δικαιώματος των εθνών στην αυτοδιάθεση.

«Κηρύσσοντας εαυτόν αντίθετο προς κάθε τέτοιο δικαίωμα γενικά». (V. I. Lenin: «On the Right of Nations to Self-Determination», in: «Selected Works», Volume 4; London; l943; p.286).

Η Πολωνική αντιπροσωπεία στο 2ο συνέδριο του ΡΣΔΕΚ το 1903 είχε ομοίως αντιταχθεί στην αναγνώριση αυτού του δικαιώματος στην Επιτροπή Προγράμματος του συνεδρίου, αλλά, μη έχοντας υποστήριξη, δεν έθεσε αντιρρήσεις στην ολομέλεια του Συνεδρίου, αλλά αποσύρθηκε από αυτό.

Το Πολωνικό κόμμα βάσιζε τι στάση του στις ιδέες που είχε θέσει η Ρόζα Λούξεμπουργκ στο άρθρο της «Το εθνικό ζήτημα και η Αυτονομία», που εκδόθηκε στην «Przeglad Socjal-Demokratyczny» («Σοσιαλδημοκρατική Επιθεώρηση») το 1908-09.

Παρότι το Πολωνικό κόμμα επανήλθε στο ΡΣΔΕΚ το 1906, οι ηγέτες του συνέχιζαν να αντιτίθενται στην αρχή του δικαιώματος των εθνών στην αυτοδιάθεση, και το Μάρτη του 1914, ο Τρότσκι χρησιμοποίησε αυτή την αντιπολίτευση για να επιτεθεί στους Μπολσεβίκους:

«Οι πολωνοί μαρξιστές θεωρούν ότι το «δικαίωμα στην αυτοδιάθεση των εθνών» είναι εντελώς κενό πολιτικού περιεχομένου και πρέπει να απαλειφθεί από το πρόγραμμα».
(L. Trotsky: «Borba», No.2, l914, p. 25).

Ο Λένιν απάντησε σε αυτές τις επιθέσεις, στο άρθρο του «για το δικαίωμα των εθνών στην Αυτοδιάθεση»:

«Αν δεν ζυμώνουμε και προωθούμε το σύνθημα του δικαιώματος απόσχισης, γινόμαστε παιχνίδι στα χέρια όχι μόνο της αστικής τάξης, αλλά, επίσης, και των φεουδαρχών μεγαλογαιοκτημόνων και του απολυταρχισμού του καταπιεσμένου έθνους…Πάνω στο άγχος της να μην «βοηθήσει» την εθνικιστική αστική τάξη της Πολωνίας, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, με την άρνησή της του δικαιώματος απόσχισης στο πρόγραμμα των ρώσων μαρξιστών, στην πράξη βοηθά τους Μεγαλορώσους Μαυροεκατονταρχίτες» (V. I. Lenin: ibid.; p. 266).

Και ο Λένιν σχολίαζε ξανά για το ρόλο του Τρότσκι σε αυτή τη σύγκρουση:

«Ο Τρότσκι ποτέ δεν είχε μια σταθερή άποψη για κανένα σοβαρό ζήτημα που σχετίζεται με το μαρξισμό: πάντοτε καταφέρνει να σέρνεται στις ρωγμές της μιας ή της άλλης διαφοράς απόψεων, και να εγκαταλείπει τη μια, για να συμπαραταχθεί με την άλλη». (V. I. Lenin: ibid.; p. 286).

1914: Η κατάρρευση του «Συνασπισμού του Αυγούστου»

Το Φλεβάρη του 1913, το 4ο συνέδριο του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Λετονικής περιοχής, που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες και στο οποίο παρέστη ο Λένιν, αποφάσισε να αποσυρθεί από το «Συνασπισμό του Αυγούστου»

Με την απόσυρση του Λετονικού Κόμματος, το οποίο ο Λένιν περιέγραφε ως

«τη μόνη πραγματική οργάνωση στο «Συνασπισμό του Αυγούστου»» (V. I. Lenin: «Vio1ation of Unity under Cover of Cries for Unity», in: «Selected Works», Volume 4; London; 1943; p.; l99),

ο «Συνασπισμός του Αυγούστου» κατέρρευσε.

«Ο «Συνασπισμός του Αυγούστου» έγινε ένα φάντασμα και κατέρρευσε» (V. I. Lenin: ibid.; p. 199).

Λίγο αργότερα, η «Καυκάσια Περιφερειακή Επιτροπή του ΡΣΔΕΚ», βασισμένη στο Νόα Γιορντάνια- θεώρησε εαυτόν υποχρεωμένη να έρθει σε ρήξη με τους λικβινταριστές μενσεβίκους για πληθώρα ζητημάτων.

Η «Μπόρμπα» του Τρότσκι

Με την κατάρρευση του «Συνασπισμού του Αυγούστου», στο Φλεβάρη του 1914, ο Τρότσκι αποσύρθηκε από την εκδοτική επιτροπή του μενσεβικικού εντύπου «Λουτς» (ο Πυρσός) και μαζί με μερικούς υποστηρικτές του από τη Βιέννη, άρχισε να εκδίδει τη νόμιμο έντυπο ονόματι «Μπόρμπα» (Ο Αγώνας), που συνέχισε να εκδίδεται ως τον Ιούνη του 1914. Στο έντυπο αυτό, όπως ο Λένιν επεσήμαινε, προωθούσε λικβινταριστικές ιδέες με καλυμμένη μορφή.

«Στο περιοδικό του, ο Τρότσκι προσπάθησε να πει όσο πιο λίγα γινόταν για την ουσία των απόψεών του, όμως η Πράβντα (νο.37), έχει ήδη επισημάνει ότι ο Τρότσκι δεν έχει ξεστομίσει ούτε μια λέξη τόσο για το ζήτημα της παράνομης δουλειάς, όσο και για το σύνθημα του αγώνα για ένα ανοιχτό κόμμα κλπ…

Όμως, μολονότι ο Τρότσκι έχει αποφύγει να εκθέσει ρητά τις απόψεις του, μια ολόκληρη σειρά από κείμενα στο περιοδικό του, δείχνουν το είδος το ιδεών που ύπουλα εισάγει και κρύβει.

Ο Τρότσκι επαναλαμβάνει τους λικβινταριστικούς του λιβέλους ενάντια στο κόμμα…επαναλαμβάνοντας…ό,τι στην ουσία είναι οι αγαπημένες του ιδέες»
(V. I. Lenin: ‘Violation of Unity under Cover of Cries for Unity», in: «Selected Works», Volume 4; London; l943; p. 203, 204, 208)

Η εμφάνιση της «Μπόρμπα» ώθησε το Λένιν να γράψει μια από τις πληρέστερες αναλύσεις του διαλυτικού ρόλου του Τρότσκι και των οπαδών του, το άρθρο «Παραβίαση της Ενότητας υπό την κάλυψη κραυγών για ενότητα» που έγραψε το Μάη του 1914 (Ακολουθούν εκτενή αποσπάσματα από το V. I. Lenin: «Violation of Unity Under Cover of Cries for Unity», in: «Selected Works», Volume 4; London; l943; p. 187-88, 189, 190; 191, l94, l95, 197, 198, 203, 206-08).

Η Συνδιάσκεψη των Βρυξελλών το 1914

Τον Ιούλη του 1914, η Εκτελεστική Επιτροπή του Διεθνούς Σοσιαλιστικού Γραφείου (ΔΣΓ), υιοθέτησε το συμφιλιωτικό μανδύα του Τρότσκι, συγκαλώντας μια συνδιάσκεψη όλων των ομάδων που συνδέονταν με το Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα. Πέρα από εκπροσώπους του ΔΣΓ (μεταξύ των οποίων ο Καρλ Κάουτσκι και ο Έμιλ Βαντερβέλντε), στη συνδιάσκεψη παρέστησαν αντιπρόσωποι από

1. τη (Μπολσεβικική) Κεντρική Επιτροπή του ΡΣΔΕΚ

2. το (Μπολσεβικικό πλέον) Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λετονικής περιοχής

3. την ομάδα Βπεριόντ

4. την (πλέον καθαρά μενσεβικική) «Οργανωτική Επιτροπή»

5. το Μπουντ

6. τη μενσεβικική ομάδα «Γιεντίνστβο» («Ενότητα») του Πλεχάνοφ

7. το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Πολωνίας και Λιθουανίας

8. την Πολωνική Σοσιαλδημοκρατική Αντιπολίτευση

9. το Πολωνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, και

10. την ομάδα «Μπόρμπα» του Τρότσκι.

Η επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Κεντρικής Επιτροπής, Inessa Armand, διένειμε ανακοίνωση (που συντάχτηκε από το Λένιν) που έθετε 14 όρους υπό τους οποίους η ΚΕ μπορούσε να θεωρήσει την ενοποίηση εφικτή. Αυτοί οι όροι περιλάμβαναν: την αποκήρυξη των απόψεων που είχε καταδικάσει το Κόμμα, την αναγνώριση της αναγκαιότητας της παράνομης δουλειάς όπως της ώριμης, την υποταγή στην Κεντρική Επιτροπή και τη διάλυση των φραξιών.

Παρότι, σύμφωνα με τους όρους που αυτή συγκλήθηκε, η Συνδιάσκεψη είχε σκοπό μόνο μια ανταλλαγή απόψεων, ο Κάουτσκι προώθησε ένα ψήφισμα που διακήρυττε ότι «δεν υπήρχαν ουσιαστικές διαφορές» μεταξύ των διαφόρων ομάδων, που να δικαιολογούν τη συνέχιση της «διάσπασης» στο ΡΣΔΕΚ. Το ψήφισμα υιοθετήθηκε από την πλειοψηφία των παρόντων αντιπροσώπων, με εκείνους της ΚΕ του ΡΣΔΕΚ και του Λετονικού κόμματος να απέχουν.

Το ζήτημα της πραγματικής ενοποίησης θα τιθόταν στο επόμενο συνέδριο της Β’ Διεθνούς, που θα συνερχόταν στη Βιέννη τον Αύγουστο του 1914, όμως το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, εμπόδισε το συνέδριο να λάβει χώρα.

Μετά τη συνδιάσκεψη, οι αντιμπολσεβικικές ομάδες συνέχισαν να συνεργάζονται για κάποιο διάστημα, εντός αυτού που ονομάστηκε «ο Συνασπισμός των Βρυξελλών».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: