Ο Τροτσκι εναντιον των Μπολσεβικων: 1914-1916

 

Το κείμενο αυτό μεταφράστηκε στα ελληνικά και αναρτήθηκε στο Athens Indymedia.

Περιεχόμενα:

Ο πρώτος ιμπεριαλιστικός πόλεμος

«Ο Πόλεμος και η Διεθνής» του Τρότσκι

«Ο Λόγος μας»(Νασε Σλόβο)

1915 – 1916: Οι τρεις τάσεις στο Ρωσικό Εργατικό Κίνημα

Το σύνθημα «Ειρήνη», το πρώτο από τα δύο συνθήματα του Τρότσκι

Ο αγώνας ενάντια στην εθνική αυτοδιάθεση

Ο Συμφιλιωτισμός του Τρότσκι

Η Υπερασπιστική Γραμμή του Κάμενεφ

1916: Η απόπειρα εισαγωγής αναρχικών ιδεών στο Κόμμα

1916-17: Ο Τρότσκι πηγαίνει στην Αμερική

Η δολοφονία του Ρασπούτιν

Compass: Θεωρητικό έντυπο της Κομμουνιστικής Λίγκας, Μάης 1975, νο.3.

Από το άρθρο «Ο ρεβιζιονισμός στη Ρωσία: Ο Τρότσκι εναντίον των Μπολσεβίκων» μέρος 2ο: 1914-17.

Ο πρώτος ιμπεριαλιστικός πόλεμος

Τον Αύγουστο του 1914, ξεκίνησε ο Πρώτος Ιμπεριαλιστικός Παγκόσμιος Πόλεμος.

Σχεδόν εξαρχής, τρεις τάσεις εκδηλώθηκαν εντός του εργατικού κινήματος των εμπόλεμων χωρών:

«Κατά τη διάρκεια των 2,5 ετών πολέμου, το διεθνές σοσιαλιστικό και εργατικό κίνημα σε κάθε χώρα είχε αναπτύξει τρεις τάσεις. Οι τρεις τάσεις ήταν οι εξής:

1)Οι σοσιαλσωβινιστές, δηλαδή, σοσιαλιστές στα λόγια και σωβινιστές στην πράξη, άνθρωποι που ήταν υπέρ της «εθνικής άμυνας» σε έναν ιμπεριαλιστικό πόλεμο…

Αυτοί οι άνθρωποι είναι ταξικοί μας εχθροί. Έχουν προσχωρήσει στην αστική τάξη..

2) Η δεύτερη τάση είναι γνωστή ως το «Κέντρο», αποτελούμενη από ανθρώπους που ταλαντεύονται μεταξύ των σοσιαλσωβινιστών και των πραγματικών διεθνιστών. Όλοι όσοι ανήκουν στο «Κέντρο» ορκίζονται ότι είναι μαρξιστές και διεθνιστές, ότι είναι υπέρ της ειρήνης, υπέρ της άσκησης κάθε είδους «πίεσης» στις κυβερνήσεις, υπέρ της «απαίτησης» οι κυβερνήσεις τους να «επιβεβαιώσουν» τη θέληση των ανθρώπων για ειρήνη», ότι διάκεινται υπέρ κάθε είδους καμπάνιας για την ειρήνη, ότι είναι υπέρ μιας ειρήνης χωρίς προσαρτήσεις, κλπ κλπ, – και υπέρ της ειρήνης με τους σοσιαλσωβινιστές. Το «Κέντρο» είναι υπέρ της «ενότητας», το «Κέντρο» αντιτίθεται σε μια διάσπαση. Το «Κέντρο» είναι το βασίλειο των μελιστάλαχτων μικροαστικών φράσεων διεθνισμού στα λόγια και δειλού οπορτουνισμού και δουλοπρεπούς κολακείας των σοσιαλσωβινιστών στην πράξη. Η ουσία του ζητήματος είναι ότι το «Κέντρο» δεν διακηρύσσει την επανάσταση: δεν διεξάγει έναν ολόψυχο επαναστατικό αγώνα: και προκειμένου να αποφύγει έναν τέτοιο αγώνα, καταφεύγει στις πλέον κοινότοπες υπερ-«μαρξιστικές» δικαιολογίες

3) Η Τρίτη τάση, οι πραγματικοί διεθνιστές, αντιπροσωπεύεται με τον καλύτερο τρόπο από την «Αριστερά του Ζίμερβαλντ».

Χαρακτηρίζεται κυρίως από την πλήρη ρήξη της τόσο με το σοσιαλσωβινισμό όσο και τον «Κεντρισμό», και από τον ανηλεή πόλεμό της ενάντια στις κυβερνήσεις των χωρώντους και ενάντια στις ιμπεριαλιστικές αστικές τάξεις των χωρών τους»
(V. I. Lenin: «The Tasks of the Proletariat in Our Revolution» in: «Selected Works’, Volume 6; London; l946; p. 63, 64, 65-66).

«Ο Πόλεμος και η Διεθνής» του Τρότσκι

Με το ξέσπασμα του πολέμου, ο Τρότσκι αναγκάστηκε να αφήσει τη Βιέννη και για δύο μήνες εγκαταστάθηκε στη Ζυρίχη, όπου έγραψε το «Ο Πόλεμος και η Διεθνής», που δημοσιεύτηκε το Νοέμβρη στην Γκόλος (Η Φωνή), ένα μενσεβικικό έντυπο του Παρισιού.

Στο έργο αυτό ο Τρότσκι προωθούσε την άποψη ότι «το κύριο εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη» ήταν η ύπαρξη του εθνικού κράτους:

«Το παλιό εθνικό κράτος…έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του, και πλέον είναι ένα μη ανεκτό εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη.

Η υπέργηρη και ξεπερασμένη εθνική «πατρίδα» έχει καταστεί το κύριο εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη…

Τα εθνικά κράτη έχουν καταστεί εμπόδιο για την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων»
(L. Trotsky: Preface to «The War and the International»; London; 1971; p. vii, x, xii).

Έτσι, διακήρυττε ο Τρότσκι, ο στόχος της εργατικής τάξης θα έπρεπε να είναι η δημιουργία των «δημοκρατικών Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης»:

«Το καθήκον του προλεταριάτου είναι να δημιουργήσει μια πλέον ισχυρή πατρίδα, με την πλέον ισχυρή δύναμη αντίστασης- τις δημοκρατικές Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης».

Ο Λένιν αρχικά (σε ένα κείμενο μόνο) αποδέχτηκε το σύνθημα των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης»:

«Το άμεσο πολιτικό σύνθημα των σοσιαλδημοκρατών της Ευρώπης πρέπει να είναι ο σχηματισμός δημοκρατικών Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης»
(V. I. Lenin: ‘The War and Russian Social-Democracy’ in: «Selected Works;’ Volume 5; Moscow; 1935; p. 129).

Κατά τον Αύγουστο του 1915, ωστόσο, οι Μπολσεβίκοι, με πρωτοβουλία του Λένιν, κατηγορηματικά απέρριψαν αυτό το σύνθημα, πρώτον, γιατί, στην καπιταλιστική κοινωνία, μπορούσε να είναι μόνο αντιδραστικό:

«Από την άποψη των οικονομικών συνθηκών του ιμπεριαλισμού, … οι Ηνωμένες Πολιτείες Ευρώπης είναι είτε ανέφικτες είτε αντιδραστικές, υπό τον καπιταλισμό. Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης υπό τον καπιταλισμό ισοδυναμούν με μια συμφωνία για το διαμοιρασμό των αποικιών. Υπό τον καπιταλισμό, ωστόσο, … καμμία άλλη αρχή διαμοιρασμού…δεν είναι εφικτή πέραν της βίας…Ο διαμοιρασμός δεν μπορεί να λάβει χώρα πέραν του να είναι «σε αναλογία με την ισχύ». Και η ισχύς αλλάζει στην πορεία της οικονομικής ανάπτυξης. Σίγουρα, προσωρινές συμφωνίες μεταξύ των καπιταλιστών και μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων είναι εφικτές. Με αυτή την έννοια, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης είναι εφικτές ως μια συμφωνία μεταξύ των ευρωπαίων καπιταλιστών…όμως για ποιο πράγμα; Μόνο για το σκοπό της από κοινού καταστολής του σοσιαλισμού στην Ευρώπη, της από κοινού προστασίας των αποικιακών λάφυρων έναντι της Ιαπωνίας και της Αμερικής…Υπό τον καπιταλισμό, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης θα σήμαιναν την οργάνωση της αντίδρασης για την καθυστέρηση της πιο γρήγορης ανάπτυξης της Αμερικής»
(V. I. Lenin: ‘The United States of Europe Slogan’, in: «Selected Works», Volume 5; London 1935; p. 139, 140, l41).

και δεύτερον επειδή αν θεωρηθεί σοσιαλιστικό σύνθημα, σημαίνει ότι προτείνει πως η νίκη του σοσιαλισμού είναι εφικτή μόνο σε πανευρωπαϊκή κλίμακα:

«η ανισόμετρη οικονομική και πολιτική ανάπτυξη είναι ένας απόλυτος νόμος του καπιταλισμού. Έτσι, η νίκη του σοσιαλισμού είναι εφικτή, πρώτον σε λίγες ή ακόμα και σε μια μονάχα καπιταλιστική χώρα»
(V. I. Lenin: ibid.; p.141).

Ο Λένιν καταλήγει:«Είναι για αυτούς τους λόγους και έπειτα από συνεχείς διαμάχες που οι εκδότες του κεντρικού οργάνου κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το σύνθημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης είναι λάθος»
(V.I. Lenin: ibid.; p. 141).

Ότι ο Τρότσκι πράγματι, συνέδεε το σύνθημα για τις «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» με την ιδέα, που περιεχόταν στη θεωρία του περί «διαρκούς επανάστασης», ότι η προλεταριακή επανάσταση μπορούσε να είναι επιτυχής μόνο σε διεθνή κλίμακα, φαίνεται από την απάντησή του στο άρθρο του Λένιν:

«Το μόνο πάνω κάτω συγκεκριμένο ιστορικό επιχείρημα που τέθηκε ενάντια στο σύνθημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης διατυπώθηκε στον ελβετικό «Σοσιαλδημοκράτη» με την ακόλουθη πρόταση: «Η ανισόμετρη οικονομική και πολιτική ανάπτυξη είναι ένας απόλυτος νόμος του καπιταλισμού». Από αυτό, ο «Σοσιαλδημοκράτης» συνάγει το συμπέρασμα ότι η νίκη του σοσιαλισμού είναι δυνατή σε μια χώρα, και ότι, συνεπώς, δεν υπάρχει λόγος να κάνουμε τη δικτατορία του προλεταριάτου σε κάθε χώρα ξεχωριστά εξαρτώμενη από την εγκαθίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης. Ότι η καπιταλιστική ανάπτυξη στις διάφορες χώρες είναι ανισόμετρη είναι ένα απολύτως αναμφισβήτητο επιχείρημα. Αλλά αυτή η ανισομετρία είναι η ίδια εξαιρετικά ανισόμετρη. Τα καπιταλιστικά επίπεδα της Βρετανίας, της Αυστρίας της Γερμανίας ή της Γαλλίας δεν είναι ίδια. Αλλά σε σχέση με την Αφρική και την Ασία όλες αυτές οι χώρες αντιπροσωπεύουν την καπιταλιστική «Ευρώπη», που έχει ωριμάσει για την κοινωνική επανάσταση. Ότι καμία χώρα στον αγώνα της δεν πρέπει να «περιμένει» τις άλλες, είναι μια βασική σκέψη που είναι χρήσιμη και απαραίτητη για να επαναλάβουμε τακτικά ότι η ιδέα της ταυτόχρονης διεθνούς δράσης δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την ιδέα της κωλυσιεργίας και της διεθνούς απραξίας.
Χωρίς να περιμένουμε τους άλλους, ξεκινούμε και συνεχίζουμε τον αγώνα εθνικά, έχοντας πλήρη εμπιστοσύνη ότι η πρωτοβουλία μας θα δώσει μια ώθηση στον αγώνα σε άλλες χώρες: μα αν αυτό δεν συμβεί, θα είναι μάταιο να σκεφτόμαστε- όπως η ιστορική εμπειρία και οι θεωρητικές σκέψεις πιστοποιούν- ότι, για παράδειγμα, μια επαναστατική Ρωσία θα μπορούσε να κρατήσει έναν μιας συντηρητικής Ευρώπης».

(L. Trotsky: Article in «Nashe Slovo» (Our Word), No. 87; April 12th., 1916, cited in: J. V. Stalin: «The October Revolution and the Tactics of the Russian Communists», in: ‘Works», Volume 6; Moscow; 1953; p. 390-1).

Το φθινόπωρο του 1916, ο Λένιν επανέλαβε την αντίθεσή του στο σύνθημα του Τρότσκι για Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης:

«Ήδη από το 1902, (σ.σ.ο βρετανός οικονομολόγος John Hobson) είχε μια εξαιρετική διορατικότητα για το νόημα και τη σημασία των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» (δηλαδή, υπέρ του Τρότσκι του Καουτσκικού!) και ό,τι τώρα προωθείται από τους υποκριτές Καουτσκικούς των διαφόρων χωρών, συγκεκριμένα, που οι οπορτουνιστές (σοσιαλσωβινιστές) εργάζονται χέρι με χέρι με την ιμπεριαλιστική αστική τάξη ακριβώς για τη δημιουργία μιας ιμπεριαλιστικής Ευρώπης σε βάρος της Ασίας και της Αφρικής».
(V. I. Lenin: ‘Imperialism and the Split in Socialism», in: «Selected Works», Volume 11; London; l943; p. 752).

Ο Τρότσκι, ωστόσο, συνέχισε- ακόμα και μετά τη Ρωσική Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917- να ισχυρίζεται ότι η οικοδόμηση του σοσιαλισμού στην Ευρώπη είναι εφικτή μόνο σε πανευρωπαϊκή βάση. Στο υστερόγραφο μιας συλλογής άρθρων που δημοσίευσε το 1922 υπό τον τίτλο «Ένα Πρόγραμμα Ειρήνης», έγραφε:

«Ο ισχυρισμός που επαναλαμβάνεται κάμποσες φορές στο «Πρόγραμμα Ειρήνης» ότι η προλεταριακή επανάσταση δεν μπορεί να φτάσει στο αποκορύφωμά της νικηφόρα εντός εθνικών συνόρων μπορεί ίσως να φανεί σε μερικούς αναγνώστες ότι έχει απορριφθεί από τη σχεδόν 5χρονη εμπειρία της σοβιετικής μας δημοκρατίας. Όμως ένα τέτοιο συμπέρασμα θα ήταν ασυγχώρητο. .. Δεν έχουμε φτάσει, ή ακόμα και δεν έχουμε ξεκινήσει να φτάνουμε, στη δημιουργία μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας…Η πραγματική πρόοδος μιας σοσιαλιστικής οικονομίας στη Ρωσία θα γίνει εφικτή μόνο μετά τη νίκη του προλεταριάτου στις κύριες Ευρωπαϊκές χώρες».

(L. Trotsky: Postscript to ‘A Peace Programme , cited by: J. V. Stalin: «The Social-Democratic Deviation in our Party; in: «Works», Volume 8; Moscow; l954; p. 271-2).

«Ο Λόγος μας«(Νασε Σλόβο)

Το Νοέμβρη του 1914, ο Τρότσκι έφυγε από την Ελβετία για το Παρίσι για να πάρει το πόστο του πολεμικού ανταποκριτή της εφημερίδας «Κιέβσκαγια Μισλ» (Η Σκέψη του Κιέβου) που υποστήριζε την πολεμική προσπάθεια της τσαρικής κυβέρνησης.

Εγκατεστημένος στο Παρίσι, εντάχθηκε στο εκδοτικό επιτελείο της Γκόλος (Η Φωνή), μιας εφημερίδας που εξέδιδε μια ομάδα Μενσεβίκων με επικεφαλής τον Γιούλι Μαρτόφ ο οποίος, αντίθετα με τη μενσεβίκικη ηγεσία που υποστήριζε την πολεμική προσπάθεια της τσαρικής κυβέρνησης, είχε υιοθετήσει μια άποψη φραστικής αντιπολίτευσης στον πόλεμο χωρίς προσπάθεια για οργάνωση ενεργού επαναστατικού αγώνα ενάντια στο τσαρικό καθεστώς. Η «Γκόλος» είχε αρχίσει να εκδίδεται το Σεπτέμβρη του 1914, και, όταν απαγορεύτηκε από τη Γαλλική κυβέρνηση το Γενάρη του 1915, αντικαταστάθηκε από τη Νάσε Σλόβο (Ο Λόγος μας), στην εκδοτική επιτροπή της οποίας, ο Τρότσκι συνέχιζε να βρίσκεται.

Ο βασικός οργανωτής του εντύπου ήταν ο Βλαντίμιρ Αντόνοφ-Οβσεγιένκο (πρώην τσαρικός αξιωματούχος που μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση έγινε διευθυντής της Πολιτικής Διοίκησης του Κόκκινου Στρατού). Το επιτελείο στο Παρίσι, περίλάμβανε, πέραν του Τρότσκι, τους Ανατόλι Λουνατσάρσκι (μετέπειτα Επίτροπος για την Παιδεία), Νταβίντ Ριαζάνοφ (μετέπειτα διευθυντής του Ινστιτούτου Μαρξ- Ένγκελς), Σολομών Λοζόφσκι (μετέπειτα επικεφαλής της Κόκκινης Διεθνούς των Εργατικών Συνδικάτων), Ντμίτρι Μανουήλσκι (μετέπειτα επικεφαλής της Κομμουνιστικής Διεθνούς), Γκριγκόρι Σοκόλνικοφ (μετέπειτα Επίτροπο για τα Οικονομικά), και τον ιστορικό Μιχαήλ Ποκρόφσκι (μετέπειτα διευθυντή των Σοβιετικών Κρατικών Αρχείων). Οι ξένοι ανταποκριτές του περιλάμβαναν τους Γκριγκόρι Τσιτσέριν (μετέπειτα Επίτροπο για τα Εξωτερικά Θέματα), Αλεξάντρα Κολλοντάι (μετέπειτα Επίτροπο Κοινωνικής Ευημερίας), Καρλ Ράντεκ (μετέπειτα κάτοχο ηγετικής θέσης στην Κομμουνιστική Διεθνή), Μωυσέη Ουρίτσκι, Κριστιάν Ράκοφσκι (γιος Βούλγαρου τσιφλικά, μετέπειτα πρωθυπουργού της Σοβιετικής Ουκρανίας), Ιβάν Μάισκι (μετέπειτα Σοβιετικού Πρέσβη στη Βρετανία) και τον Αγγλορώσο ιστορικό Θίοντορ Ροθστάιν (μετέπειτα Σοβιετικό Πρέσβη στην Περσία).

1915 – 1916: Οι τρεις τάσεις στο Ρωσικό Εργατικό Κίνημα

Οι τρεις τάσεις που περιγράφτηκαν παραπάνω εκπροσωπούνταν στο ρωσικό εργατικό κίνημα ως εξής:

  1. η σοσιαλσωβινιστική τάση εκπροσωπούνταν από α) μια ομάδα μενσεβίκων με επικεφαλής τον Αλεξάντρ Ποτρέσοφ, συσπειρωμένη γύρω από την εφημερίδα «Νάσα Ζάρια» (Η Αυγή μας), που εκδιδόταν στην Αγ. Πετρούπολη. Η «Νάσα Ζάρια» απαγορεύτηκε από την τσαρική κυβέρνηση τον Οκτώβρη του 1914, και τη θέση της πήρε το Γενάρη του 1915 η «Νάσε Ντιέλο» (Η Υπόθεσή μας).

«Στη Ρωσία ο βασικός πυρήνας του οπορτουνισμού, η λικβινταριστική «Νάσα Ζάρια» έγινε ο βασικός πυρήνας του σωβινισμού». (V. I. Lenin: «The Collapse of the Second International», in: ‘Collected Works’, Volume 18; London; n.d.; p. 308).

β) από μια ομάδα μενσεβίκων με επικεφαλής τον Γκριγκόρι Πλεχάνοφ και τον Γκριγκόρι Αλεξίνσκι που συσπειρώνονταν γύρω από την εφημερίδα «Πρίζιβ» (Το Κάλεσμα) που εκδιδόταν στο Παρίσι.

«Οι βασικές θεωρίες των σοσιαλσωβινιστών…εκπροσωπούνται από τον Πλεχάνοφ».

(V. I. Lenin: ibid.; p. 282).

«Ο Πλεχάνοφ βούλιαξε στον εθνικισμό, κρύβοντας το ρωσικό του σωβινισμό πίσω από τη γαλλοφιλία: το ίδιο έχει κάνει και ο Αλεξίνσκι»
(V. I. Lenin: «Position and Tasks of the Socialist International», in: ibid.; p. 85-86).

  1. Η «Κεντρίστικη» τάση εκπροσωπούνταν από

Α) τη μενσεβικική «Οργανωτική Επιτροπή»(Ο.Ε.), με επικεφαλής τον Πάβελ Άξελροντ, που το Φλεβάρη του 1915 άρχισε την έκδοση της «Ιζβέστια»(Τα Νέα) της Γραμματείας Εξωτερικού της Οργανωτικής Επιτροπής.

«Αυτή η κεντρίστικη τάση περιλαμβάνει..το κόμμα της Οργανωτικής Επιτροπής…και άλλους στη Ρωσία».
(V. I. Lenin: «The Tasks of the Proletariat in Our Revolution», in: «Selected Works», Volume 6; London; 1935; p. 65).

«Πάρτε…το…μανιφέστο της Ο.Ε…

1) Το μανιφέστο δεν περιέχει ούτε μια αναφορά που βάσει αρχών να αποδοκιμάζει την εθνική άμυνα σε αυτόν τον πόλεμο, 2) δεν υπάρχει απολύτως τίποτα στο μανιφέστο που βάσει αρχών θα ήταν απαράδεκτο για τους «αμυντιστές» ή τους σοσιαλσωβινιστές. 3) υπάρχει πλήθος αναφορών στο μανιφέστο που είναι εντελώς «ίδιες» με τον «αμυντισμό»: «Το προλεταριάτο δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορο στην επικείμενη ήττα»…»το προλεταριάτο έχει ζωτικό συμφέρον από την αυτοπροστασία της χώρας».
(V. I. Lenin: «Have the O.C. and the Chkheidze Fraction a Policy of Their Own?», in «Collected Works», Viume 19; London; l942; p. 36, 37)

«Η απόκρυψη αυτής της πολιτικής πραγματικότητας (σ.σ. του σοσιαλσωβινισμού) με Αριστερές φράσεις και σχεδόν σοσιαλδημοκρατική ιδεολογία, είναι το πραγματικό πολιτικό νόημα των…δραστηριοτήτων της Οργανωτικής Επιτροπής. Στο επίπεδο της ιδεολογίας: το σύνθημα «Ούτε Νίκη Ούτε Ήττα». Στο επίπεδο της πρακτικής: ένας αγώνας «αντιδιασπαστικός»: να σε τι συνίσταται το σχεδόν επιχειρηματικό..πρόγραμμα «ειρήνης», με το «Νάσε Ντιέλο» και τον Πλεχάνοφ»
(V. I. Lenin: State of Affairs within Russian Social Democracy’, in: Collected Works», Volume 18; London; n.d.; p. 204.)

β) τη μενσεβικική φράξια στη Δούμα, με επικεφαλής το Νικολάι Τσχέιτζε

«Αυτή η Κεντρίστικη Τάση περιλαμβάνει..το Τσχέιτζε και άλλους στη Ρωσία».
(V. I. Lenin: «The Tasks of the Proletariat in Our Revolution», in: «Selected Works’, Volume 6; London; l946; p. 65).

«Η ομάδα του Τσχέιτζε περιόρισε εαυτόν στο κοινοβουλευτικό πεδίο. Δεν ψήφισε τις πολεμικές πιστώσεις, γιατί θα είχε ξεσηκώσει μια καταιγίδα αγανάκτησης στους εργάτες…Ούτε αντιπαρατέθηκε ενάντια στο σοσιαλσωβινισμό».(V. I. Lenin: «Socialism and War», in: ibid.; p. 240).

«Ο Τσχέιτζε χρησιμοποιεί τις ίδιες σοσιαλσωβινιστικές φράσεις περί του «κινδύνου ήττας», στέκεται υπέρ του «αγώνα για ειρήνη» κλπ κλπ»(V. I. Lenin: «Have the Ο.C. and the Chkheidze Fraction a Policy of Their Own?», in ‘Collected Works», Volume 19; London; 19~2; p. 39).

«1) Η διατύπωση «Σώστε τη Χώρα» που χρησιμοποιεί ο Τσχέιτζε δεν διαφέρει σε υλικό επίπεδο από τον αμυντισμό. 2) η φράξια του Τσχέιτζε ποτέ δεν αντιτάχθηκε στον κ. Ποτρέσοφ και σία..3) το πιο σημαντικό: η φράξια ποτέ δεν αντιτάχθηκε στη συμμετοχή στις Επιτροπές Πολεμικών Βιομηχανιών».(V. I. Lenin: «The Chkheidze Fraction and its Role’, in: ibid.; p. 325).

«Η κάλυψη αυτής της πολιτικής πραγματικότητας (σ.σ. σοσιαλσωβινισμός) από «αριστερές» φράσεις και σχεδόν σοσιαλδημοκρατική ιδεολογία, είναι το πραγματικό πολιτικό νόημα των νόμιμων δραστηριοτήτων της φράξιας του Τσχέιτζε».(V. I. Lenin: «State of affairs within Russian Social-Democracy, in: «Collected «Works», Volume 18; London; n.d.; p. 204).

γ) η ομάδα, με επικεφαλής τον Τρότσκι, γύρω από τη «Νάσε Σλόβο», η πολιτική της οποίας θα αναλυθεί σε επόμενη παράγραφο.

3)Η επαναστατική, διεθνής τάση που εκπροσωπούσε η Κεντρική Επιτροπή του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος, με επικεφαλής το Λένιν.

Οι θέσεις που προωθούσε ο Λένιν το Σεπτέμβρη του 1914 από τη Βέρνη (Ελβετία), από τη μια, καλούσε τις εργατικές τάξεις όλων των εμπόλεμων χωρών ενεργά να αντιπαλέψουν τον πόλεμο και να επιδιώξουν να το μετατρέψουν σε εμφύλιο πόλεμο ενάντια στους ιμπεριαλιστές «τους» από κάθε χώρα ξεχωριστά.

«Η μετατροπή του παρόντος ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο πόλεμο- είναι το μόνο σωστό προλεταριακό σύνθημα».
(V. I. Lenin: «The War and Russian Social Democracy»‘, in: «Selected Works», Volume 5; London; 1935; p. 130).

Το σύνθημα «Ειρήνη», το πρώτο από τα δύο συνθήματα του Τρότσκι

Η πολιτική που προωθούσε ο Τρότσκι μέσα από τις σελίδες του «Νάσε Σλόβο» σε σχέση με τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο μπορεί να συνοψιστεί σε δύο συνθήματα: πρώτον, εκείνο του «επαναστατικού αγώνα για την ειρήνη» (ή «επαναστατικού αγώνα ενάντια στον πόλεμο» όπως ο Λένιν αποκαλούσε το «σύνθημα για ειρήνη»):

«Οι δημαγωγοί σαν τον Τρότσκι (βλ. ν.105 του «Νάσε Σλόβο») υπερασπίζονται, σε αντίθεση με εμάς, το σύνθημα για ειρήνη»
(V. I. Lenin: ‘The ‘Peace’ Slogan Appraised», in: «Collected Works»», Volume 18; London; n.d.; p. 262).

«Ο «επαναστατικός αγώνας ενάντια στον πόλεμο»… είναι ένα παράδειγμα εύκολης φρασεολογίας με τον οποίο ο Τρότσκι πάντα δικαιολογεί τον οπορτουνισμό»(V. I. Lenin: «Defeat of One’s Own Government in the Imperialist Uar», in: «Selected Works», Volume 5; London 1935; p. 3142).

Ο Λένιν αντιτάχθηκε στο σύνθημα «για την ειρήνη» καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου:

«Το σύνθημα για την ειρήνη είναι κατά την κρίση μου λάθος για την παρούσα στιγμή. Είναι ένα σύνθημα φιλισταίων, παπαδίστικο. Το προλεταριακό σύνθημα πρέπει να είναι «εμφύλιος πόλεμος»».
(V. I. Lenin: Letter to A. G. Shlyapnikov, October 17th., 19314, in: «Collected Works’, Volume 18; n.d.; p. 75).

«Η προπαγάνδιση της ειρήνης στην παρούσα φάση, αν δεν συνοδεύεται από ένα κάλεσμα για επαναστατική μαζική δράση, είναι ικανό μόνο για καλλιέργεια ψευδαισθήσεων, για εξαχρείωση του προλεταριάτου, με το να του εμφυσείται η πεποίθηση για τον ανθρωπισμό της αστικής τάξης, και με την μετατροπή του σε παιχνιδάκι στα χέρια της μυστικής διπλωματίας των εμπόλεμων χωρών. Συγκεκριμένα, η ιδέα ότι μια δήθεν δημοκρατική ειρήνη είναι εφικτή χωρίς μια σειρά επαναστάσεων είναι βαθιά λαθεμένη».
(V. I. Lenin: Conference of the Sections of the RSDLP Abroad,» in: «Selected Works», Volume 5; London 1935; p. 135).

«Η αποδοχή του συνθήματος για ειρήνη και μόνο, και η απλή επανάληψή του, θα σήμαινε την ενθάρρυνση του «πομπώδους αέρα των αδύναμων (τι πιο υποκριτικό) δημαγωγών»: θα σήμαινε εξαπάτηση των λαών με την ψευδαίσθηση ότι οι παρούσες κυβερνήσεις, οι υπάρχουσες κυρίαρχες τάξεις, είναι ικανές πριν να…εξαλειφτούν από μια σειρά επαναστάσεων να φέρουν μια ειρήνη έστω κατά το μισό ικανοποιητική για τη δημοκρατία και την εργατική τάξη. Τίποτα δεν είναι πιο επιβλαβές από μια τέτοια εξαπάτηση».
(V. I. Lenin: ‘The Peace Question’, in: ‘Collected Works’, Volume 18; London; n.d.; p. 266).

Το Σεπτέμβρη του 1915 ο Τρότσκι προώθησε την αντίθεσή του στη Λενινιστική πολιτική έναντι του πολέμου στη Διεθνή Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη του Ζίμερβαλντ (Ελβετία). Το μπολσεβικικό σχέδιο απόφασης απορρίφτηκε από μια πλειοψηφία αντιπροσώπων, συμπεριλαμβανομένου του Τρότσκι. Όπως ο ίδιος έλεγε:

«Ο Λένιν ήταν στην άκρα αριστερά της Συνδιάσκεψης. Σε πολλά ζητήματα βρισκόταν βρισκόταν μόνος του να μειοψηφεί, ακόμα και εντός της αριστερής πτέρυγας του Ζίμερβαλντ, στην οποία εγώ τυπικά δεν ανήκα».
(L. Trotsky: «My Life»; New York; 1970; p. 250).

Σε αυτές τις συνθήκες, οι Μπολσεβίκοι συμφώνησαν να υπογράψουν μια διακήρυξη συμβιβαστική που συνέταξε ο Τρότσκι:

«Η επαναστατική πτέρυγα, με επικεφαλής το Λένιν, και η πασιφιστική πτέρυγα, που αποτελείτο από την πλειοψηφία των αντιπροσώπων, συμφώνησε με δυσκολία σε μια κοινή διακήρυξη της οποίας το προσχέδιο εγώ είχα προετοιμάσει»
(L. Trotsky: ibid p. 250).

Το κεντρικό σημείο της διακήρυξης ήταν «ο αγώνας για την ειρήνη»:

«Είναι απαραίτητο να αρχίσουμε αυτό τον αγώνα για ειρήνη, για μια ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις ή πολεμικές αποζημιώσεις.

Είναι καθήκον και υποχρέωση των σοσιαλιστών των εμπόλεμων χωρών να αναλάβουν αυτό τον αγώνα γεμάτοι ενέργεια».
(Manifesto Of the International Specialist Conference, Zimmerwald, cited in: V. I  Lenin: Collected Works’, Vo1ume 18; London;  Ibid.; p. 475).

Ο Λένιν σχολίαζε για τη διακήρυξη μετά τη συνδιάσκεψη:

«Περνώντας στον «αγώνα για ειρήνη»…και εδώ επίσης βρίσκουμε ασυνέπεια, δειλία, αποτυχία να ειπωθεί ό,τι θα έπρεπε να ειπωθεί…Δεν αναφέρει ονομαστικά, ευθέως, ανοιχτά και ξεκάθαρα τις επαναστατικές μεθόδους αγώνα».
(V. I. Lenin:  ‘The First Step’, in: «Collected Works», Volume 18; London; n.d.; p. 343).

«Ούτε νίκη, ούτε ήττα»- το 2ο σύνθημα του Τρότσκι

Δεύτερον, σε αντίθεση με τη διακήρυξη του Λένιν ότι ένας επαναστατικός αγώνας ενάντια στους ιμπεριαλιστές της χώρας του καθενός εν καιρώ πολέμου ευνοούταν από, και ευνόησε, τη στρατιωτική ήττα των ιμπεριαλιστών της χώρας του, ο Τρότσκι προωθούσε το σύνθημα «Ούτε νίκη, ούτε ήττα!»

«Ο Bukvoyed (σ.σ. δηλ.ο Ριαζάνοφ) και ο Τρότσκι υπερασπίζονταν το σύνθημα «Ούτε νίκη, ούτε ήττα!».
(V. I. Lenin:  «Defeat Of One’s Own Governrnent in the Imperialist War», in:  Selected Works’, Volume 5; London l935; p. 145-6).

Σε ένα ανοιχτό γράμμα προς του Μπολσεβίκους που δημοσιεύτηκε στο «Νασε Σλόβο» το καλοκαίρι του 1915, ο Τρότσκι απέρριπτε την πολιτική του «επαναστατικού ντεφετισμού» του Λένιν ως

«μια απρόκλητη και αδικαιολόγητη υποχώρηση προς την πολιτική μεθοδολογία του σοσιαλπατριωτισμού που αντικαθιστά τον επαναστατικό αγώνα ενάντια στον πόλεμο και τις συνθήκες που τον προκαλούν, κάτι που, υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι ένας εξαιρετικά αυθαίρετος προσανατολισμός προς το λιγότερο κακό».
(L. Trotsky: in: «Nashe Slovo», No. 105, cited in V. I. Lenin: «Defeat of One’s Own Government in the Imperialist War», in: ‘Selected Works», Volume 5; London; l935; p. 142).

Ο Λένιν απάντησε στο Ανοιχτό Γράμμα του τον Αύγουστο του 1915, στο άρθρο του «Ήττα της κυβέρνησης σε κάθε εμπόλεμη χώρα στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο».

«Αυτό είναι ένα παράδειγμα της ακατάσχετης φρασεολογίας με την οποία ο Τρότσκι πάντοτε δικαιολογεί τον οπορτουνισμό.

Κάνοντας στροφές χρησιμοποιώντας φράσεις, ο Τρότσκι έχει χάσει το δρόμο του ανάμεσα σε τρία πεύκα. Του φαίνεται ότι το να επιθυμεί κανείς την ήττα της Ρωσίας σημαίνει επιθυμία για νίκη της Γερμανίας…

Για να βοηθήσει ανθρώπους που δεν είναι ικανοί να σκέφτονται, η απόφαση της Βέρνης ξεκαθάριζε ότι σε όλες τις ιμπεριαλιστικές χώρες το προλεταριάτο πρέπει τώρα να επιθυμεί την ήττα της κυβέρνησής του. Ο Bukvoyed και ο Τρότσκι προτίμησαν να αποφύγουν αυτή την αλήθεια…Αν ο Bukvoyed και ο Τρότσκι είχαν σκεφτεί λιγάκι, θα είχαν συνειδητοποιήσει ότι αυτοί υιοθετούν την άποψη περί πολέμου κυβερνήσεων και αστικής τάξης, δηλαδή, ότι φέρονται δουλοπρεπώς απέναντι στην «πολιτική μεθοδολογία του σοσιαλπατριωτισμού», για να χρησιμοποιήσω την προσποιητή γλώσσα του Τρότσκι.

Η επανάσταση τον καιρό του πολέμου είναι εμφύλιος πόλεμος: και ο μετασχηματισμός του πολέμου μεταξύ κυβερνήσεων σε εμφύλιο πόλεμο, από τη μια, ευνοείται από στρατιωτικές ανατροπές («ήττες») κυβερνήσεων: από την άλλη, είναι αδύνατον πραγματικά να παλεύει κανείς για έναν τέτοιο μετασχηματισμό χωρίς να ευνοεί την ήττα.

Ο πραγματικός λόγος που οι σωβινιστές…απορρίπτουν το «σύνθημα» της ήττας είναι ότι το σύνθημα αυτό από μόνο του υπονοεί ένα συνεπές κάλεσμα για επαναστατική δράση του καθενός ενάντια στη δική του κυβέρνηση εν καιρώ πολέμου. Χωρίς μια τέτοια δράση, εκατομμύρια επαναστατικώώώών φράσεων όπως «πόλεμος ενάντια στον πόλεμο και τις συνθήκες, και και και», δεν αξίζουν φράγκο..

Το να απορρίπτει κανείς το σύνθημα περί «ήττας» σημαίνει να περιορίζει τις επαναστατικές δράσεις σε φράσεις κενές περιεχομένου ή σε μια καθαρή υποκρισία…

Το σύνθημα «Ούτε νίκη, ούτε ήττα»…δεν είναι τίποτε άλλο από μια παράφραση του συνθήματος της «υπεράσπισης της πατρίδας»…

Εξετάζοντας πιο προσεκτικά, βρίσκουμε ότι το σύνθημα αυτό σημαίνει «πολιτική ειρήνη», απάρνηση της ταξικής πάλης των καταπιεσμένων τάξεων σε όλες τις εμπόλεμες ζώνες, αφού ο ταξικός πόλεμος είναι αδύνατος χωρίς…την διευκόλυνση της ήττας της χώρας του καθενός…Αυτοί που αποδέχονται το σύνθημα «ούτε νίκη, ούτε ήττα», μπορεί μόνο υποκριτικά να είναι υπέρ της ταξικής πάλης, του «σπασίματος της πολιτικής ειρήνης»: αυτοί στην πράξη απαρνούνται μια ανεξάρτητη προλεταριακή πολιτική γιατί υποτάσσουν το προλεταριάτο όλων των εμπόλεμων χωρών στο απόλυτα αστικό καθήκον της σωτηρίας ιμπεριαλιστικών κυβερνήσεων από την ήττα…

Αυτοί που είναι υπέρ του συνθήματος «Ούτε νίκη, ούτε ήττα» είναι συνειδητά ή ασυνείδητα σωβινιστές, στην καλύτερη περίπτωση είναι συμφιλιωτές μικροαστοί: σε κάθε περίπτωση είναι εχθροί της προλεταριακής πολιτικής, υπέρμαχοι των υπαρχουσών κυβερνήσεων, των υπαρχουσών αρχουσών τάξεων…

Όσοι είναι υπέρ του συνθήματος «Ούτε νίκη, ούτε ήττα» στέκονται στην πραγματικότητα στην πλευρά της αστικής τάξης και των οπορτουνιστών, γιατί «δεν πιστεύουν» στην πιθανότητα διεθνούς επαναστατικής δράσης της εργατικής τάξης ενάντια στις ιμπεριαλιστικές τους κυβερνήσεις, και δεν εύχονται να βοηθήσουν την ανάπτυξη μιας τέτοιας δράσης η οποία, αν και δεν είναι εύκολο καθήκον, πραγματικά, είναι το μόνο καθήκον που αρμόζει σε έναν προλετάριο, το μοναδικό σοσιαλιστικό καθήκον».
(V. I. Lenin: «Defeat of One’s Own Government in the Imperialist War», in: «Selected Works», Volume 5; London; 1935; p. l42-3, l45, 146-7).

Τον Απρίλη του 1915, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, στη φυλακή, έγραψε, με το ψευδώνυμο «Γιούνιους», μια μπροσούρα με τίτλο «Η Κρίση της Γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας». Εκδόθηκε ένα χρόνο αργότερα, τον Απρίλη του 1916. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, όπως και ο Τρότσκι, αντιτασσόταν στην πολιτική του «επαναστατικού ντεφετισμού» του Λένιν:

«Ποια θα έπρεπε να είναι η πρακτική στάση της σοσιαλδημοκρατίας στον υπάρχοντα πόλεμο; Θα έπρεπε να διακηρύττει: αφού είναι ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος, αφού δεν απολαμβάνουμε στη χώρα μας καμμία σοσιαλιστική αυτοδιάθεση, η ύπαρξη ή η μη-ύπαρξή του δεν έχει συνέπειες σε εμάς, και θα την παραδώσουμε στον εχθρό; Η παθητική μοιρολατρία δεν μπορεί να είναι ο ρόλος ενός επαναστατικού κόμματος όπως η σοσιαλδημοκρατία.

Ναι, οι σοσιαλιστές θα έπρεπε να υπερασπίζονται τη χώρα τους σε μεγάλες ιστορικές κρίσεις».
(R.Luxemburg: «The Crisis of German Social Democracy», in: «Rosa Luxemburg Speaks’; Now York; 1970; p. 311, 3l4,).

και όπως ο Τρότσκι, προωθούσε το σύνθημα «Ούτε νίκη, ούτε ήττα»:

«Εδώ έγκειται το μεγάλο σφάλμα της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας…Ήταν το καθήκον τους να διακηρύξουν στο λαό της Γερμανίας ότι σε αυτό τον πόλεμο νίκη και ήττα θα ήταν εξίσου μοιραία».
(R. Luxemburg: ibid.; p. 314)

προτείνοντας ότι η υπεράσπιση της χώρας «ενάντια στην ήττα» θα πρέπει να λάβει χώρα υπό το σύνθημα το οποίο αυτή με συνέπεια αντιπάλευε ως ηγέτης του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος του Βασιλείου της Πολωνίας και της Λιθουανίας, το σύνθημα της «εθνικής αυτοδιάθεσης»:

«Αντί να καλύπτει τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο με έναν απατηλό μανδύα εθνικής αυτοάμυνας, η σοσιαλδημοκρατία θα έπρεπε να απαιτεί το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης σοβαρά»
(R. Luxemburg: ibid.; p. 311-12).

Ο Λένιν απάντησε στη μπροσούρα της Ρόζας Λούξεμπουργκ με το άρθρο του «Η μπροσούρα του Γιούνιους», που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 1916:

«Βρίσκουμε το ίδιο λάθος στα επιχειρήματα του Γιούνιους αναφορικά με το τι είναι καλύτερο, νίκη ή ήττα; Το συμπέρασμά του είναι ότι και τα δύο είναι εξίσου κακά…Αυτή είναι η άποψη όχι του επαναστατικού προλεταριάτου, αλλά του πασιφιστή μικροαστού…

Άλλο ένα απατηλό επιχείρημα που προωθούσε ο Γιούνιους έχει να κάνει με το ζήτημα της υπεράσπισης της πατρίδας.

Ο Γιούνιους…υποπίπτει στο πολύ παράξενο λάθος του να προσπαθεί να σύρει ένα εθνικό πρόγραμμα πίσω από τον παρόντα μη εθνικό πόλεμο. Ακούγεται σχεδόν απίστευτο, όμως είναι αληθινό.

Προτείνει να «αντιπαραθέσουμε» στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο ένα εθνικό πρόγραμμα».
(V. I. Lenin: «The Pamphlet by Junius»; in: «Collected ‘Works’, Volume 19; London; l942; p. 212, 207, 209).

Πράγματι, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, σε αντίθεση με τους ανοιχτά σοσιαλσωβινιστές, υποστήριζε την ιδέα της ταξικής πάλης ενάντια στην ιμπεριαλιστική χώρα του καθενός κατά τη διάρκεια του πολέμου, όχι, όμως, σε σχέση με το σύνθημα της «μετατροπής του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο πόλεμο», αλλά ως «την καλύτερη άμυνα ενάντια σε έναν ξένο εχθρό»:

«Οι αιώνες έχουν αποδείξει ότι όχι η κατάσταση πολιορκίας, αλλά η ανηλεής ταξική πάλη…είναι η καλύτερη προστασία και η καλύτερη άμυνα ενάντια σε έναν ξένο εχθρό».
(R. Luxemburg: ibid.; p. 304).

Ο Λένιν σχολίαζε:

«Λέγοντας ότι η ταξική πάλη είναι το καλύτερο μέσο άμυνας ενάντια στην εισβολή, ο Γιούνιους εφάρμοσε τη μαρξιστική διαλεκτική μόνο ως τα μισά του δρόμου, κάνοντας ένα βήμα στο δεξιό δρόμο και αμέσως μετά παρεκκλίνοντας από αυτόν…Ο εμφύλιος πόλεμος ενάντια στην αστική τάξη είναι επίσης μια μορφή ταξικής πάλης, και μόνο αυτή η μορφή ταξικής πάλης θα μπορούσε να σώσει την Ευρώπη (το σύνολο της Ευρώπης, όχι μόνο μια χώρα) από τον κίνδυνο της εισβολής.

Ο Γιούνιους έφτασε πολύ κοντά στη σωστή επίλυση του προβλήματος και στο σωστό σύνθημα: εμφύλιος πόλεμος ενάντια στην αστική τάξη για το σοσιαλισμό: αλλά, ωσάν να φοβάται να πει ολόκληρη την αλήθεια, γυρνά πίσω στην φαντασία περί «εθνικού πολέμου» στα 1914, 1915,1916…

Ο Γιούνιους δεν έχει πλήρως απαλλαγεί από το «περιβάλλον» των γερμανών σοσιαλδημοκρατών, ακόμα και των Αριστερών, οι οποίοι φοβούνται να υιοθετήσουν επαναστατικά συνθήματα ως τη λογική τους κατάληξη».
(V. I. Lenin: ibid.; p. 210, 212).

Ο αγώνας ενάντια στην εθνική αυτοδιάθεση

Η διακήρυξη που συνέταξε ο Τρότσκι η οποία υιοθετήθηκε από τη Διεθνή Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη στο Ζίμερβαλντ (Ελβετία) το Σεπτέμβρη του 1915, αναγνώριζε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των εθνών σαν μια «απαράβατη αρχή»:

«Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση των εθνών πρέπει να είναι η απαράβατη αρχή στο σύστημα των εθνικών σχέσεων των λαών».

(Manifesto of the International Socialist Conference at Zimmerwald, September 1915, in: V. I. Lenin: «Collective Works» , Volume l8,  London; n .d.; p. 475)

Η Πολωνική αντιπροσωπία στη διάσκεψη (αποτελούμενη από τους Karl Radek,  Adolf Warski and Jacob Ganetsky) αντιτάχθηκε στην αναγνώριση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των εθνών, αλλά υπέβαλλε μια διακήρυξη για το εθνικό ζήτημα η οποία στην πραγματικότητα αναγνώριζε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Πολωνίας, αφού διακήρυττε ότι η διεθνή εργατική τάξη:

«Θα σπάσει τα δεσμά της εθνικής καταπίεσης και θα καταργήσει όλες τις μορφές της εθνικής επικυριαρχίας, και θα εξασφαλίσει για τον πολωνικό λαό την πιθανότητα μιας ολόπλευρης, ελεύθερης ανάπτυξης ως ένα ισότιμο μέλος στην Κοινωνία των Εθνών».
(Bulletin of the International Socialist Committee in Berne, No. 2; September 27th., 1915; p. 15).

Ο Λένιν σχολίαζε για τη διακήρυξη αυτή:

«Δεν υπάρχει υλική διαφορά μεταξύ αυτών των αξιωμάτων και της αναγνώρισης του δικαιώματος των εθνών στην αυτοδιάθεση, εκτός από το ότι η πολιτική τους διατύπωση παραμένει ακόμα πιο διαδεδομένη και ευρεία από ό,τι η πλειοψηφία των προγραμμάτων και των αποφάσεων της Δεύτερης Διεθνούς…Κάθε απόπειρα να εκφραστούν αυτές οι ιδέες σε συγκεκριμένες πολιτικές φόρμουλες…θα αποδείξουν όλο και πιο λαμπρά το λάθος που διέπραξαν οι Πολωνοί σοσιαλδημοκράτες απορρίπτοντας την αυτοδιάθεση των εθνών»
(V. I. Lenin: «The Socialist Revolution and the Right of Nations to Self-Determination»; in: «Selected Works’, Volume 5; London; 1935; p. 279-80).

Τον Οκτώβρη του 1915, ο Καρλ Ράντεκ (υπό το ψευδώνυμο Parabellum έγραψε ένα άρθρο στη «Berner Tagwacht» (Πρωινή Ώρα της Βέρνης), με τίτλο «Προσαρτήσεις και Σοσιαλδημοκρατία», στο οποίο, εκ μέρους της ηγεσίας του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος του Βασιλείου της Πολωνίας και της Λιθουανίας, διακήρυττε ότι:

«Αντιτασσόμαστε στις προσαρτήσεις».
(K. Radek: «Annexations and Social-Democracy; cited in: V. I. Lenin: «The Revolutionary Proletariat and the Right of Nations to Self-Determination», in: «Selected Works», Volume 5; London; 1935; p. 282).

αλλά απέρριπτε τον «Αγώνα για το ανύπαρκτο δικαίωμα στην αυτοδιάθεση».
(K. Radek: ibid; p. 282).

Ο Λένιν απάντησε στο Ράντεκ το Νοέμβρη του 1915 στο άρθρο του «Το επαναστατικό προλεταριάτο και το δικαίωμα των εθνών στην Αυτοδιάθεση»:

«Ο «αγώνας» μας «ενάντια στις προσαρτήσεις» θα είναι χωρίς νόημα και καθόλου δεν θα τρομάζει τους σοσιαλπατριώτες αν δεν διακηρύττουμε ότι ο σοσιαλιστής ενός καταπιεσμένου έθνους που δεν διεξάγει προπαγάνδα, εν καιρώ τόσο ειρήνης όσο και πολέμου, υπέρ της ελευθερίας απόσχισης για τα καταπιεσμένα έθνη δεν είναι σοσιαλιστής, ούτε και διεθνιστής, αλλά σωβινιστής».
(V. I. Lenin: «The Revolutionary Proletariat and the Right of Nations to Self-Determination», in: ‘Selected Works, Volume 5; London; 1935; p. 287).

Το Νοέμβρη του 1915 οι Νικολάι Μπουχάριν και Γκριγκόρι Πιατακόφ έστειλαν στην Κεντρική Επιτροπή του ΡΣΔΕΚ τις θέσεις «Το σύνθημα για το δικαίωμα των εθνών στην Αυτοδιάθεση», που συνέταξε ο Μπουχάριν. Οι θέσεις κατέληγαν:

«Δεν υποστηρίζουμε υπό καμία περίσταση την κυβέρνηση της Μεγάλης Δύναμης η οποία καταστέλλει την εξέγερση ή το ξέσπασμα της αγανάκτησης ενός καταπιεσμένου έθνους: αλλά την ίδια στιγμή, εμείς οι ίδιοι δεν κινητοποιούμε τις προλεταριακές δυνάμεις υπό το σύνθημα «δικαίωμα των εθνών στην αυτοδιάθεση». Σε μια τέτοια περίπτωση, το καθήκον μας είναι να κινητοποιήσουμε τις δυνάμεις του προλεταριάτου και των δύο εθνών (από κοινού με άλλα) υπό το σύνθημα «εμφύλιος ταξικός πόλεμος για το σοσιαλισμό», και να διεξάγουμε προπαγάνδα ενάντια στην κινητοποίηση των δυνάμεων υπό το σύνθημα «δικαίωμα των εθνών στην αυτοδιάθεση».
(N. Bukharin: «The slogan of the Right of Nations to Self-Determination», cited in: V.I. Lenin:  ‘Selected Works’, Volume 5; London; 1935; p. 379-80).

Ο Λένιν απάντησε στις θέσεις του Μπουχάριν το Μάρτη του 1916 με τις δικές του θέσεις, με τίτλο «Η σοσιαλιστική επανάσταση και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών»:

«Ο νικηφόρος σοσιαλισμός πρέπει να επιτύχει πλήρη δημοκρατία και, συνεπώς, όχι μόνο να φέρει την πλήρη ισονομία των εθνών, αλλά επίσης να κάνει πράξει το δικαίωμα των καταπιεσμένων εθνών στην αυτοδιάθεση, δηλαδή το δικαίωμα στην πλήρη πολιτική απόσχιση. Τα σοσιαλιστικά κόμματα τα οποία αποτυγχάνουν να αποδείξουν με όλες τους τις δράσεις τώρα, όπως και κατά τη διάρκεια της επανάστασης και μετά τη νίκη της, ότι θα απελευθερώσουν τα σκλαβωμένα έθνη και θα εγκαθιδρύσουν σχέσεις με αυτά στη βάση της εθελοντικής ένωσης- μια εθελοντικά ένωση είναι ψεύτικη φράση χωρίς το δικαίωμα απόσχισης- τέτοια κόμματα διαπράττουν προδοσία έναντι του σοσιαλισμού».
(V. I. Lenin: «The Socialist Revolution and the Right of Nations to Self-Determination», in:  ‘Selected Works’, Volume 5; London; 1935  p. 267).

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, γράφοντας υπό το ψευδώνυμο «Γιούνιους» στη μπροσούρα «Η Κρίση της Γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας», που εκδόθηκε τον Απρίλη του 1916, διακήρυττε ότι οι εθνικοαπελευθερωτικοί πόλεμοι ήταν ανέφικτοι υπό τον ιμπεριαλισμό:

«Στο υπάρχον ιμπεριαλιστικό πλαίσιο δεν μπορεί να υπάρχουν πόλεμοι εθνικής αυτοάμυνας».
(R. Luxemburg: ‘The Crisis of German Social-Democracy», in: «Rosa Luxemburg Speaks»; New York; 1970; p. 305).

Ο Λένιν σχολίαζε στη «Μπροσούρα του Γιούνιους», που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 1916:

«Οι εθνικοί πόλεμοι που διεξάγουν αποικιακές και μισο-αποικιακές χώρες είναι όχι μόνο εφικτοί αλλά αναπόφευκτοι στην εποχή του ιμπεριαλισμού.

Οι εθνικοί πόλεμοι δεν πρέπει να θεωρούνται ανέφικτοι στην εποχή του ιμπεριαλισμού ακόμα και στην Ευρώπη.

Το αξίωμα ότι «δεν μπορεί να υπάρχουν πια εθνικοί πόλεμοι» είναι προφανώς απατηλό στη θεωρία..

Αλλά αυτή η πλάνη είναι επίσης πολύ επιβλαβής με μια πρακτική πολιτική έννοια: δίνει τροφή στην ηλίθια προπαγάνδα για τον «αφοπλισμό», ωσάν κανένας άλλος πόλεμος πέρα από αντιδραστικούς δεν είναι εφικτός: είναι η αιτία της ακόμα πιο ηλίθιας και σαφώς αντιδραστικής αδιαφορίας απέναντι στα εθνικά κινήματα. Τέτοια αδιαφορία καθίσταται σωβινισμός όταν μέλη των «Μεγάλων» Ευρωπαϊκών εθνών, δηλαδή, των εθνών που καταπιέζουν ένα σύνολο μικρών και αποικιοκρατούμενων λαών, διακηρύττουν με πολύ αέρα ότι «δεν μπορεί πια να υπάρχουν εθνικοί πόλεμοι».
(V. I. Lenin: «The Pamphlet by Junius», in: «Collected Works», Volume 19; London l942; p. 204, 205, 206).

Τον Αύγουστο του 1916, ο Γκριγκόρι Πιατακόφ έγραψε, υπό το ψευδώνυμο «Π. Κιέβσκι», ένα άρθρο με τίτλο: «Το προλεταριάτο και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών». Στο άρθρο αυτό, το οποίο δεν δημοσιεύτηκε, ο Πιατακόφ απέρριπτε το σύνθημα την αυτοδιάθεσης των εθνών στη βάση του ότι:

«Αυτό το αίτημα οδηγεί στον σοσιαλπατριωτισμό».

G. Pyatakov: «The Proletariat and the Right of Nations to Self Determination, cited in: V. I. Lenin: «A Caricature of Marxism and ‘Imperialist Economism’» in Ibid; «Collected Works», Volume 19; London l942; p. 216).

Ο Λένιν απάντησε στο επιχείρημα του Πιατακόφ με ένα μακροσκελές άρθρο, την «Καρικατούρα του Μαρξισμού και «Ιμπεριαλιστική Οικονομική»», που γράφτηκε τον Οκτώβρη του 1916, αλλά δημοσιεύτηκε το 1924:

«Στον παρόντα ιμπεριαλιστικό πόλεμο, …φράσεις περί υπεράσπισης της πατρίδας εξαπατούν το λαό, γιατί αυτός ο πόλεμος δεν είναι ένας εθνικός πόλεμος. Σε έναν πραγματικά εθνικό πόλεμο, τα λόγια περί «υπεράσπισης της πατρίδας» είναι μια απάτη, και εμείς δεν αντιτασσόμαστε σε έναν τέτοιο πόλεμο».
(V. I. Lenin: «Caricature of Marxism and ‘Imperielist Economism», in ibid.; p. 217).

Ο Πιατακόφ επέμενε:

«Αναφορικά με τις αποικίες, περιοριζόμαστε σε ένα αρνητικό σύνθημα, δηλαδή, .. «Έξω από τις αποικίες»».
(G. Pyatakov: ibid.; p. 25l)

Και ο Λένιν απαντούσε:

«Τόσο το πολιτικό όσο και το οικονομικό περιεχόμενο του συνθήματος «Έξω από τις αποικίες» σημαίνει ένα πράγμα…Μόνο: ελευθερία απόσχισης για τα αποικιοκρατούμενα έθνη: ελευθερία εγκαθίδρυσης ξεχωριστού κράτους».
(V. I. Lenin: ibid; p. 252).

Η θεωρητική βάση της αντίθεσης του Πιατακόφ στην εθνική αυτοδιάθεση συνοψίζεται στη διακήρυξή του ότι «η δυαδική προπαγάνδα αντικαθίσταται από τη μονιστική δράση της Διεθνούς».(G. Pyatakov: ibid.; p. 24l).

Στην οποία ο Λένιν απαντούσε:

«Είναι η παρούσα κατάσταση των εργατών στα καταπιεστικά έθνη η ίδια όπως αυτή των εργατών στα καταπιεσμένα έθνη από την πλευρά του εθνικού προβλήματος;

Όχι, δεν είναι ίδια.

Όντας έτσι, τι πρέπει να ειπωθεί για τη φράση του Π.Κιέβσκι: η «μονιστική» δράση της Διεθνούς;

Είναι μια κενού περιεχομένου πομπώδης φράση και τίποτα παραπάνω.

Προκειμένου η δράση της Διεθνούς, που στην πραγματική ζωή αποτελείται από εργάτες που χωρίζονται σε αυτούς που ανήκουν σε καταπιεστικά έθνη και εκείνους που ανήκουν σε καταπιεσμένα έθνη, να μπορεί να είναι μονιστική δράση, η προπαγάνδα πρέπει να λάβει χώρα διαφορετικά σε κάθε περίπτωση».(V. I. Lenin: Ibid; p. 242-3)

Η «δυαδική προπαγάνδα» είχε ήδη περιγραφεί από το Λένιν:

«Οι σοσιαλδημοκράτες των καταπιεστικών εθνών πρέπει να απαιτούν την ελευθερία απόσχισης για τα καταπιεσμένα έθνη..

Οι σοσιαλδημοκράτες των καταπιεσμένων εθνών, ωστόσο, πρέπει να προωθούν την ενότητα και τη συγχώνευση των εργατών των καταπιεσμένων εθνών με τους εργάτες των καταπιεστικών εθνών».
(V. I. Lenin: «The Revolutionary Proletariat And the Right of Nations to Self-Determination», in: «Selected Works», Volume 5; London 1935; p. 284)

Το συμπέρασμα για το άρθρο του Πιατακόφ από το Λένιν ήταν αφοπλιστικό:

«Ο Π.Κιέβσκι…αποτυγχάνει πλήρως να κατανοήσει το Μαρξισμό. Ο Κιέβσκι δεν παραθέτει ούτε ένα σωστό επιχείρημα. Το μόνο πράγμα που είναι σωστό στο άρθρο του, είναι, αν δεν υπάρχουν λάθη και στους πίνακες, η υποσημείωση όπου παραθέτει κάποια στατιστικά στοιχεία για τράπεζες».
(V. I. Lenin: A Caricature of Marxism and ‘Imperialist Economism'», in: «Collected Works», Volume 19; London; l942; p. 218, 262).

Στη διαπάλη αυτή μεταξύ των υπέρμαχων του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών και των αντιπάλων του, ο Τρότσκι υιοθέτησε μια χαρακτηριστικά κεντρίστικη στάση: υποκριτική υποστήριξη του συνθήματος αλλά χωρίς υποστήριξη του ουσιαστικού του περιεχομένου, του δικαιώματος απόσχισης:

«Ο Τρότσκι… είναι ψυχή και σώματι υπέρ της αυτοδιάθεσης, αλλά στην περίπτωσή του αυτή είναι μια κενή φράση, αφού δεν απαιτεί ελευθερία απόσχισης για τα έθνη που καταπιέζονται από την «πατρίδα» του σοσιαλιστή της δοσμένης εθνότητας».
(V. I. Lenin: «The ‘Peace Programme», in «Collected Works», Volume 19 London l942; p. 66).

«Οι Καουτσκικοί υποκριτικά αναγνωρίζουν την αυτοδιάθεση- στη Ρωσία αυτός είναι ο δρόμος που πήραν οι Τρότσκι και Μάρτοφ. Στα λόγια, και οι δύο διακηρύττουν ότι είναι υπέρ της αυτοδιάθεσης, όπως ο Τρότσκι. Αλλά στην πράξη; Ο Τρότσκι προβαίνει στο συνήθη για αυτόν εκλεκτικισμό…Η επικρατούσα υποκρισία παραμένει καλυμμένη, …συγκεκριμένα, η στάση που πρέπει να υιοθετηθεί έναντι του έθνους που καταπιέζεται από το «δικό μου» έθνος…

Ένας ρώσος σοσιαλδημοκράτης που «αναγνωρίζει» την αυτοδιάθεση των εθνών…χωρίς να παλεύει για την ελευθερία απόσχισης των εθνών που καταπιέζει ο τσαρισμός είναι στην πραγματικότητα ένας ιμπεριαλιστής και λακές του τσαρισμού.

Όποιες και να είναι οι υποκειμενικές «καλοπροαίρετες» διαθέσεις των Τρότσκι και Μαρτόφ, αυτοί, με τις υπεκφυγές τους, αντικειμενικά υποστηρίζουν το Ρωσικό σοσιαλιμπεριαλισμό».
(V. I. Lenin: ‘The Discussion on Self-Determination Summed Up’, in: ‘Collected Works’, Volume 19; London; 1942; p. 305)

Ο Συμφιλιωτισμός του Τρότσκι

Ο Λένιν στεκόταν σταθερά υπέρ του οργανωτικού διαχωρισμού του επαναστατικού διεθνισμού τόσο από τον ανοιχτό όσο και από τον κρυφό (δηλαδή, τον Κεντρίστικο) σοσιαλσωβινισμό:

«Το να παραμένουμε ενωμένοι με τον οπορτουνισμό στην παρούσα στιγμή σημαίνει ακριβώς το να υποτάσσουμε την εργατική τάξη στην αστική «της» τάξη, το να κάνουμε μια συμμαχία μαζί της υπέρ της καταπίεσης άλλων εθνών και υπέρ του αγώνα για τα προνόμια ενός μεγάλου έθνους: την ίδια στιγμή σημαίνει διάσπαση του επαναστατικού προλεταριάτου όλων των χωρών».
(V. I. Lenin: ‘Socialism and War’, in: ‘Collected Works’, Volume 18; London; n.d.; p. 230-1).

«Πρέπει να διακηρύττουμε την ιδέα της ενότητας με την Οργανωτική Επιτροπή μια ψευδαίσθηση επιβλαβή για την υπόθεση των εργατών».
(V. I. Lenin: ‘And Now What?», in: ibid.; p. 109).

«Δεν πρέπει να είμαστε υπέρ της ενότητας με τη φράξια του Τσχάιτζε, όπως επιθυμεί τόσο ο Τρότσκι, όσο και η Οργανωτική Επιτροπή, και οι Πλεχάνοφ και σία:…γιατί αυτό σημαίνει συγκάλυψη και υπεράσπιση της «Νάσε Ντιέλο»»
(V. I. Lenin: Letter to Aleksendro Kollontai, summer 1915, in: ibid.; p. 208).

Σε αντίθεση με το Λένιν, ο Τρότσκι στεκόταν αποφασιστικά υπέρ της ενότητας με ό,τι αυτός όριζε ως «διεθνιστικές» ομάδες, μια κατηγορία που συμπεριλάμβανε τους κρυφούς σοσιαλσωβινιστές του Κέντρου (την Οργανωτική Επιτροπή, τη Μενσεβικική φράξια στη Δούμε και την ομάδα γύρω από τον Τρότσκι).

Στις αρχές του 1915, η «Νάσε Σλόβο» απηύθυνε ένα κάλεσμα στη Μπολσεβικική Κεντρική Επιτροπή και στη Μενσεβικική Οργανωτική Επιτροπή προτείνοντας μια συνδιάσκεψη όλων των ομάδων που είχαν μια «αρνητικά στάση» έναντι του σοσιαλσωβινισμού. Στην απάντησή της, το Μάρτη του 1915, η Οργανωτική Επιτροπή έλεγε:

«Στη συνδιάσκεψη πρέπει να προσκληθούν οι ξένοι αντιπρόσωποι από όλα τα κομματικά κέντρα και ομάδες που ήταν…παρόντα στη Συνδιάσκεψη των Βρυξελλών του Διεθνούς Σοσιαλιστικού Γραφείου προπολεμικά».
(Letter of Organisation Committee, March 12th., 1915, cited in: V. I. Lenin: The Question of the Unity of Internationalists», in: «Collected Works», Volume 18; London; n.d.; p. 177).

Ο Λένιν σχολίαζε:

«Έτσι, η Οργανωτική Επιτροπή αρνείται εξ αρχής να συνδιασκεφτεί με τους διεθνιστές, αφού επιθυμεί να συνδιασκεφτεί και με τους σοσιαλπατριώτες (είναι γνωστό ότι οι πολιτικές των Πλεχάνοφ και Αλεξίνσκι εκπροσωπούνταν στις Βρυξέλλες). Πρέπει να μη συνδιασκεφτούμε, λέει, χωρίς τους σοσιαλπατριώτες, πρέπει να συνδιασκεφτούμε με αυτούς!».
(V. I. Lenin: ibid.; p. 177, 178).

Ωστόσο, ο Τρότσκι συνέχιζε τις προσπάθειές του να φέρει σε οργανωτική ενότητα τους Μπολσεβίκους και τους κρυφούς σοσιαλσωβινιστές του Κέντρου. Τον Ιούνη του 1915, ο Τρότσκι έγραψε ένα Ανοιχτό Γράμμα στους εκδότες του Μπολσεβικικού περιοδικού «Κομμουνιστής», που δημοσιεύτηκε στο νο.105 της «Νάσε Σλόβο», όπου και έλεγε:

«Είμαι περήφανος για τη συμπεριφορά των μελών μας στη Δούμα (της ομάδας Τσχέιτζε): τα θεωρώ ως το πιο σημαντικό μέσο της διεθνιστικής διαπαιδαγώγησης του προλεταριάτου στη Ρωσία, και για αυτόν ακριβώς το λόγο θεωρώ ως καθήκον κάθε επαναστάτη σοσιαλδημοκράτη να παρέχει σε αυτούς κάθε υποστήριξη και να αυξήσει την εξουσία τους στη Διεθνή».
(L. Trotsky: Open Letter to the Editors of «Kommunist», cited in: V. I. Lenin: «Collected Works», Volume 18; London; n.d., p. 435)

Ο Λένιν σχολίαζε σε διάφορα άρθρα για αυτό τον χωρίς αρχές συμφιλιωτισμό του Τρότσκι :

«Τα στοιχεία που συσπειρώνονται γύρω από τη «Νάσε Σλόβο» ταλαντεύονται μεταξύ πλατωνικής συμπάθειας για το διεθνισμό και μιας τάσης για πάση θυσία ενότητα με τη «Νάσα Ζάρια» και την Οργανωτική Επιτροπή».
(V. I. Lenin: «Conference of the Foreign Sections of the RSDLP», in: Collected Works, Volume l8; London; n .d.; p.150).


«Η «Νάσε Σλόβο»…εξεγείρεται εναντίον του σοσιαλ-εθνικισμού ενώ γονατίζει μπροστά του, αφού αποτυγχάνει να αποκαλύψει τους πιο επικίνδυνους υπερασπιστές του αστικού ρεύματος (σαν τον Καούτσκι): δεν κηρύσσει πόλεμο ενάντια στον οπορτουνισμό αλλά, αντίθετα, σιωπηλά τον προσπερνά: δεν κάνει, και δεν υποδεικνύει, κανένα πραγματικό βήμα προς την απαλλαγή του σοσιαλισμού από αυτή τη ντροπιαστική του πατριωτική καπηλεία. Λέγοντας ότι ούτε η ενότητα ούτε η διάσπαση με αυτούς που ενώθηκαν με την αστική τάξη είναι υποχρεωτική, η «Νάσε Σλόβο» πρακτικά παραδίνεται στους οπορτουνιστές».

(V. I. Lenin: «The Collapse of Platonic Internationalism», in: ibid.; p.183).

«Ο Τρότσκι πάντα, διαφωνεί πλήρως με τους σοσιαλσωβινιστές κατ’ αρχήν, αλλά συμφωνεί μαζί τους στα πάντα στην πράξη».
(V. I. Lenin: ‘State of Affairs within Russian Social-Democracy», in: Ibid.; p. 205-6).

«Δεν είμαστε υπέρ της ενότητας με τη φράξια του Τσχέιτζε (όπως επιθυμεί.. ο Τρότσκι…) γιατί αυτό θα σήμαινε συγκάλυψη και υπεράσπιση της «Νάσε Ντιέλο»…Ο Ρόλαντ-Χολστ, όπως και ο Ρακόφσκι…και ο Τρότσκι επίσης, είναι κατά την άποψή μου όλοι οι πιο επιβλαβείς «Καουτσκιστές», καθότι είναι όλοι, με τη μια ή την άλλη μορφή, υπέρ της ενότητας με τους οπορτουνιστές,…καλλωπίζουν τον οπορτουνισμό, όλοι τους (καθένας με τον τρόπο του) προωθούν τον εκλεκτικισμό αντί για τον επαναστατικό Μαρξισμό».
(V. I. Lenin: Letters to Aleksandra Kollontai, summer 1915, in: ibid.; p. 208, 209).

«Στη Ρωσία ο Τρότσκι…παλεύει υπέρ της ενότητας με την οπορτουνιστική και σωβινιστική ομάδα του «Νάσε Ζάρια»».
(V. I. Lenin: ‘Socialism and War», in: ibid.; p.232).

«Οι Μάρτοφ και Τρότσκι στη Ρωσία προξενούν τη μεγαλύτερη ζημιά στο εργατικό κίνημα με την επιμονή τους σε μια τεχνητή ενότητα, και άρα εμποδίζοντας, την πλέον ώριμη και επιτακτική ενοποίηση της αντιπολίτευσης σε όλες τις χώρες και τη δημιουργία της Τρίτης Διεθνούς».
(V. I. Lenin: ‘The Tasks of the Opposition in France», in: ‘Collected Works», Volume 19; London; 1942; p. 32).

«Ποιες είναι οι διαφορές μας με τον Τρότσκι;..Εν συντομία, είναι ένας Καουτσκικός, δηλαδή, διάκειται υπέρ της ενότητας με τους Καουτσκιστές στη Διεθνή και με την κοινοβουλευτική ομάδα του Τσχέιτζε στη Ρωσία. Είμαστε απολύτως ενάντια σε μια τέτοια ενότητα».
(V. I. Lenin: Letter to Henrietta Roland-Holst, Morch 8th., 1916, in: «Collected Works», Volume 43; Moscow; 1969; p. 515-l6).

«Τι γουρούνι είναι αυτός ο Τρότσκι: Αριστερές φράσεις και μέτωπο με τη Δεξιά…Θα πρέπει να αποκαλυφτεί».
(V. I. Lenin: Letter to Aleksendra Kollontai, February 17th., 1917, in: «Collected Works», Volume 35; Moscow, 1966; p. 285).

Η Υπερασπιστική Γραμμή του Κάμενεφ

Το Νοέμβρη του 1915, 11 ηγετικά στελέχη του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος, συμπεριλαμβανομένων 5 βουλευτών, συνελήφθησαν σε μια συνδιάσκεψη κοντά στην Αγ. Πετρούπολη και κατηγορήθηκαν ως μέλη μιας οργάνωσης που επιδιώκει την ανατροπή του υπάρχοντος πολιτικού καθεστώτος.

Στις δίκες τους, ο Λεβ Κάμενεφ και δύο από τους βουλευτές διακήρυξαν κατά την υπεράσπισή τους ότι δεν αποδέχονταν την πολιτική του κόμματος γιατί υποχρέωνε τα μέλη του να εργαστούν για την ήττα της Ρωσίας στον πόλεμο.

Ο Λένιν σχολίαζε:

«Η δίκη της Ρωσικής Σοσιαλδημοκρατικής Φράξιας…απέδειξε, πρώτον, ότι αυτή η εμπροσθοφυλακή της επαναστατικής Σοσιαλδημοκρατίας στη Ρωσία δεν έχει επιδείξει επαρκή σταθερότητα στη δίκη.. Το να αποπειράται κανείς να επιδείξει αλληλεγγύη με το σοσιαλπατριώτη, κ. Γιορντάνσκι, όπως έκανε ο σύντροφος Ρόζενφελντ (σ.σ. δηλαδή ο Κάμενεφ) ή να αναδεικνύει τη διαφωνία του με την Κεντρική Επιτροπή, είναι μια λάθος μέθοδος: είναι απαράδεκτο από την πλευρά της επαναστατικής Σοσιαλδημοκρατίας».
(V. I. Lenin: «What has the Trial of the Russian Social-Democratic Labour Fraction Proven?», in: «Works», Volume 18; Moscow; n.d.; p. 151)

1916: Η απόπειρα εισαγωγής αναρχικών ιδεών στο Κόμμα

Το 1916, ο Νικολάι Μπουχάριν έγραψε, με το ψευδώνυμο «Νότα Μπένε», ένα άρθρο με τίτλο «Το ιμπεριαλιστικό αρπακτικό κράτος» στο περιοδικό «Η Νεολαιίστικη Διεθνής» (όργανο του Γραφείου της Διεθνούς Λίγκας των Σοσιαλιστικών Νεολαιίστικων Οργανώσεων), όπου έλεγε:

«Είναι ολότελα λαθεμένο το να ψάχνει κανείς τη διαφορά μεταξύ σοσιαλιστών και αναρχικών στο γεγονός ότι οι πρώτοι είναι υπέρ του κράτους ενώ οι δεύτεροι εναντίον του. Η πραγματική διαφορά είναι ότι η επαναστατική σοσιαλδημοκρατία επιθυμεί να οργανώσει την κοινωνική παραγωγή σαν συγκεντροποιημένη παραγωγή, δηλαδή σαν την πιο προοδευμένη παραγωγή από τεχνική άποψη, ενώ η αποκεντρωμένη αναρχική παραγωγή θα σήμαινε μόνο ένα βήμα προς τα πίσω, προς την παλιά τεχνική, προς την παλιά μορφή των επιχειρήσεων…

Η Σοσιαλδημοκρατία…πρέπει τώρα περισσότερο από ποτέ να τονίζει την κατ’ αρχήν εχθρότητά της προς το κράτος».
(N. Bukharin: «The Imperialist Predatory State», cited in: V. I. Lenin; ‘The Youth International», in: Selected Works», Volume 5; London; 1935; p. 243, 244).

Και στο οποίο ο Λένιν απαντούσε:

«Αυτό είναι λάθος. Ο συγγραφέας θέτει το ζήτημα της διαφοράς στη στάση των σοσιαλιστών και των αναρχικών έναντι του κράτους. Αλλά δεν απαντά σε αυτή την ερώτηση, αλλά σε μια άλλη, και συγκεκριμένα τη διαφορά στη στάση των σοσιαλιστών και των αναρχικών έναντι της οικονομικής βάσης της μελλοντικής κοινωνίας…Οι σοσιαλιστές είναι υπέρ της αξιοποίησης του υπάρχοντος κράτους και των θεσμών του στον αγώνα για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης, και επίσης επισημαίνουν την αναγκαιότητα αξιοποίησης του κράτους για την ιδιαίτερη μορφή της μετάβασης από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. Η μεταβατική μορφή είναι η δικτατορία του προλεταριάτου, που είναι επίσης ένα κράτος. Οι αναρχικοί θέλουν να «καταργήσουν» το κράτος, να το «ανατινάξουν». Οι σοσιαλιστές…ισχυρίζονται ότι το κράτος θα απονεκρωθεί. Η…παρατήρηση…του συντρόφου Νότα Μπένε περί της «ιδέας του κράτους» είναι εντελώς μπερδεμένη. Είναι μη μαρξιστική και μη σοσιαλιστική».
(V. I. Lenin: «The Youth International’, in: ibid.; p. 243, 244).

Τον Απρίλη του 1929 ο Στάλιν σχολίαζε:

«Η ευρέως γνωστή θεωρητική αντιδικία που προέκυψε το 1916 μεταξύ Λένιν και Μπουχάριν στο ζήτημα του κράτους…είναι σημαντική προκειμένου να αποκαλυφτούν οι υπερβολικές προθέσεις να διδάξει το Λένιν, όπως και τις ρίζες της θεωρητικής του ανεπάρκειας σε τόσο σημαντικά ζητήματα όπως η δικτατορία του προλεταριάτου…

Ο Μπουχάριν προσγειώθηκε σε έναν μισοαναρχικό λασπόλακκο.

Κατά την άποψη του Μπουχάριν, η εργατική τάξη θα έπρεπε να είναι κατ’ αρχήν εχθρική έναντι του κράτους ως τέτοιου, συμπεριλαμβανομένου και του κράτους της εργατικής τάξης»
(J.V. Stalin: «The Right Deviation in the CPSU (B.)», in: «Leninism»; London; 1942; p. 276, 277).

1916-17: Ο Τρότσκι πηγαίνει στην Αμερική

Το Σεπτέμβρη του 1916, οι Γαλλικές αρχές, κατά παραγγελία της τσαρικής κυβέρνησης, απαγόρεψαν τη «Νάσε Σλόβο» και απέλασαν τον Τρότσκι στην Ισπανία. Παρότι αυτός δεν συμμετείχε σε καμία πολιτική δραστηριότητα στην Ισπανία, μετά από λίγες ημέρες συνελήφθη από την Ισπανική αστυνομία και, το Δεκέμβρη, απελάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έφτασε στη Νέα Υόρκη το Γενάρη του 1917.

Η δολοφονία του Ρασπούτιν

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ασκείτο μεγάλη επιρροή στον τσάρο και την τσαρίνα από το μοναχό Γκριγκόρι Ρασπούτιν. Το Δεκέμβρη του 1916, μια ομάδα ευγενών, με επικεφαλής το Μεγάλο Δούκα Ντμίτρι Πάβλοβιτς, οργάνωσαν τη δολοφονία του Ρασπούτιν, πιστεύοντας ότι η επιρροή του χρησιμοποιούταν ενάντια στην πολεμική προσπάθεια.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: