Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και οι σχέσεις Κράτους – Εκκλησίας στη Λαϊκοδημοκρατική Ουγγαρία (1948-1950)

Η συζήτηση για τη σχέση κράτους και εκκλησίας στην Ελλάδα έχει ανάψει, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη επίσκεψη του φερόμενου ως μελλοντικού πρωθυπουργού, σημερινού αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης και δηλωμένου άθεου Αλέξη Τσίπρα, στην Αυτόνομη Αθωνική Πολιτεία. Πολλοί είναι όσοι ανησυχούν για το ότι μια μαρξίζουσα κυβέρνηση υπό το ΣΥΡΙΖΑ θα αφαιρέσει κάθε δικαίωμα ή κατάκτηση που είχε πετύχει η Ελλαδική Ορθόδοξη Εκκλησία με προηγούμενες κυβερνήσεις. Άλλοι, απεναντίας, απαιτούν άμεση κατάργηση όλων των προνομίων της Εκκλησίας.

Από αυτή την άποψη, έχει ένα ενδιαφέρον να δούμε πώς ρύθμισαν τις σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας, άλλες μαρξίζουσες ή λαϊκοδημοκρατικές ή σοσιαλιστικές κυβερνήσεις στον 20ό αιώνα. Εν προκειμένω, παρατίθενται παρακάτω μεταφρασμένες οι συμφωνίες που πέτυχαν οι κυβερνήσεις της μεταπολεμικής Ουγγαρίας με την Μεταρρυθμισμένη (Προτεσταντική) και την Καθολική Εκκλησία, δηλαδή, τις δύο κυριότερες εκκλησίες της χώρας. Προς έκπληξη πολλών, οι συμφωνίες ήταν ιδιαίτερα μετριοπαθείς, καθώς προέβλεπαν:

-την ανάθεση νομοπαρασκευαστικού έργου στην Εκκλησία (παρ.1 συμφωνίας με Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία)

-συμβολή του κράτους στον προϋπολογισμό και τη μισθοδοσία της εκκκλησίαςγια μια διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου 20 χρόνων (παρ.5), κονδύλι για “απρόβλεπτες δαπάνες”, για στεγαστικά θέματα, για το συνταξιοδοτικό

-αναγνώριση της συμβολής της Εκκλησίας στη δημόσια παιδεία (παρ.7)

-σαφή περιορισμό αλλά, πάντως, διατήρηση και δυνατότητα διεύρυνσης του εκκλησιαστικού σχολικού συστήματος

-υποχρεωτική διδασκαλία των θρησκευτικών στα κρατικά σχολεία (έγινε προαιρετική το 1949, αλλά δεν καταργήθηκε)

-επιλογή δασκάλων από την εκκλησία (παρ.ΙΙ.2)

Θα έλεγε κανείς πως σημειώθηκαν και υπερβολες προς τα δεξιά, καθώς θεσπίστηκε η αναγνώριση λόγου στην Εκκλησία για τα… μειονοτικά ζητήματα, καθώς και για ζητήματα …εξωτερικής πολιτικής (παρ.7θ), όπως και αναγνώριση της “εντολής του Χριστού” (παρ.4) και των “Γραφών” από το κράτος (παρ.6).

Και όλα αυτά από την Ουγγαρία, το λαϊκοδημοκρατικό καθεστώς της οποίας, θεωρείται ότι ήταν-στα πρώτα του χρόνια- από τα πιο “δογματικά” στην Κεντρική & Ανατολική Ευρώπη μεταπολεμικά (πράγματι, έγιναν δογματικά- “αριστερίστικα” λάθη στη μεταχείριση των μη ανταγωνιστικών αντιθέσεων εντός του λαού κατά την περίοδο 1949-1953, αλλά όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο παρουσιάζει η αντικομμουνιστική προπαγάνδα).

Αξίζει τέλος, να αναφερθεί, για τους πιο παρατηρητικούς ότι, αν και μεγαλύτερη η Καθολική Εκκλησία, η συμφωνία μαζί της άργησε κάπως να επέλθει. Ο λόγος είναι ότι στην ηγεσία της το Βατικανό όρισε το 1945 ως Καρδινάλιο τον Γιόζεφ Μιντσέντι, ο οποίος μέσα σε 3 χρόνια έγινε από απλός παπάς σε καρδινάλιο, και ο οποίος, όχι μόνο δεν βοηθούσε στη δημιουργία καλών σχέσεων μεταξύ της εκκλησίας του και του κράτους, αλλά αρνούταν να αναγνωρίσει τις νέες πραγματικότητες της μεταπολεμικής Ουγγαρίας και τις υπονόμευε συστηματικά, κατ’ εντολήν του Βατικανού και των ΗΠΑ (για περισσότερα για αυτό τον τύπο, βλ. εδώ). Βεβαίως, ο Μιντσέντι δεν αποτέλεσε την πλειοψηφία των Καθολικών (συνολικά για τις σχέσεις ΛΔ Ουγγαρίας και Εκκλησίας τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια βλ.εδώ). Όπως θα δει κανείς, το κείμενο είναι σαφώς πιο πολιτικό, αφού από πλευράς ηγεσίας καθολικής εκκλησίας, πολλές κινήσεις είχαν γίνει που έπλητταν τις σχέσεις της με το κράτος.

Mindszenty

Η παλινόρθωση του σκοταδισμού και του φασισμού σε μία εικόνα. Ο «απελευθερωμένος» Μιντσέντι παρέα με μια δράκα αντεπαναστατών, κατά την αντισοσιαλιστική (και αντισημιτική) εξέγερση του 1956. Σε λίγες μέρες, ωστόσο, έτρεξε στη φωλίτσα των αφεντικών του (πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βουδαπέστη), όπου και παρέμεινε για τα επόμενα 15 χρόνια.

 ***

Συμφωνία μεταξύ Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας και της Μεταρρυθμισμένης (Προτεσταντικής) Εκκλησίας

Προκειμένου να φτάσουν σε μια ειρηνική και ορθή, αμοιβαία επιθυμητή, διευθέτηση των ζητημάτων που επιδρούν στις σχέσεις μεταξύ Εκκλησίας και Κράτους, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας και η επιτροπή που ορίστηκε από το Συνοδικό Συμβούλιο της Ουγγρικής Μεταρρυθμισμένης (Προτεσταντικής) Εκκλησίας να το εκπροσωπεί, κατέληξαν στην ακόλουθη συμφωνία:

  1. Για το σκοπό του επαναπροσδιορισμού της θέσης της εκκλησίας στην Δημοκρατία της Ουγγαρίας, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας και της Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας της Ουγγαρίας θα συστήσουν μια μόνιμη Κοινή Επιτροπή για την προετοιμασία ενός προσχεδίου νέων νόμων σχετικά με τα θρησκευτικά ζητήματα- συμπεριλαμβανομένων, πρωτίστως, νόμων για τη θρησκευτική διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Κανονιστικές τροποποιήσεις που θα αντιστοιχούν στο νέο εθνικό νόμο, ο οποίος θα διέπει τα θρησκευτικά ζητήματα, θα πραγματοποιηθούν από την εκκλησιαστική νομοθεσία.

Πλήρης Ελευθερία Θρησκείας

  1. Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας, επίσης, διαβεβαιώνει, με την παρούσα συμφωνία, ότι αναγνωρίζει και διασφαλίζει, με όλα τα διαθέσιμα και απαραίτητα μέσα, την πλήρη ελευθερία των θρησκευτικών πρακτικών. Η Ουγγρική Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία, με την παρούσα συμφωνία, επίσης επιβεβαιώνει ότι η Νομοθεσία και η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας ως τώρα, κατά τον ίδιο τρόπο, διασφάλισε, προστάτευσε και, στην πραγματικότητα, με το Νόμο ΧΧΧΙΙΙ του 1947, σημαντικά διεύρυνε την ελευθερία άσκησης της θρησκευτικής λατρείας και, με το να συμβάλλει στον προϋπολογισμό και τη μισθοδοσία της εκκκλησίας, έκανε εφικτή τη διατήρηση του υπάρχοντος πλαισίου της ιερατικής ζωής.

  2. Συμφώνα με τους υφιστάμενους νομικούς κανονισμούς, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας θεωρεί ως συστατικά τμήματα της ελευθερίας εξάσκησης της θρησκευτικής ζωής: τη διεξαγωγή θρησκευτικών λειτουργιών στις εκκλησίες ή σε άλλες κατάλληλες δημόσιες δομές, εντός ή εκτός οικημάτων, τη διεξαγωγή μαθημάτων για τη Βίβλο σε εκκλησίες, σχολεία, ιδιωτικές κατοικίες ή αίθουσες συνάθροισης, την ιεραποστολική προσπάθεια σε θρησκευτικά περιοδικά και ανεξάρτητα ΜΜΕ, τη διάδοση της Βίβλου και μπροσούρων, τις ιερατικές και εθνικές εκκλησιαστικές συνδιασκέψεις, τις ευαγγελικές συγκεντρώσεις, την υποχρεωτική διδδασκαλία των θρησκευτικών στα δημόσια σχολεία και την άσκηση φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων. Προς τούτο, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας επιτρέπει- πέραν των τακτικών σχολικών ωρών- την ελεύθερη χρήση των σχολικών τάξεων και άλλων κατάλληλων υποδομών των δημοσίων σχολείων, όπου αυτό μπορεί να είναι απαραίτητο, και με βάση προηγούμενη συμφωνία με τις σχολικές αρχές και με την κατανόηση ότι οποιεσδήποτε ζημιές μπορεί να προκύψουν από τη χρήση αυτών των χώρων θα αποζημιώνονται, για σκοπούς θρησκευτικών υπηρεσιών, για Κυριακάτικες σχολικές τάξεις, για ώρες Βίβλου, για συγκεντρώσεις χωρωδιών και άλλων ιερατικών και θρησκευτικών συγκεντρώσεων, μέχρις ότου τέτοιες συγκεντρώσεις θα είναι εφικτό να διεξάγονται σε δικά τους οικήματα.

Επιπροσθέτως, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας θεωρεί ως απαραίτητη για την ελεύθερη άσκηση της ιερατικής ζωής τις αυτόνομες (δικαιοδοτικές) δραστηριότητες της Εκκλησίας, εντός των ορίων και των μεθόδων που προνοούν οι εκκλησιαστικοί νόμοι, με την έγκριση του αρμόδιου Αρχηγού του Κράτους.

Διατήρηση των Φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων

  1. Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας αναγνωρίζει, σέβεται και διασφαλίζει το σεβασμό στην υποχρέωση της Ουγγρικής Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας, όπως επιβάλλεται από την εντολή του Χριστού και από τα δικά της πιστεύω, να υποχρεώνει τους πιστούς να προβαίνουν σε δράσεις φιλανθρωπίας, ειδικά αναφορικά με τη φροντίδα των φτωχών, των εγκαταλελειμμένων, των ορφανών και των ηλικιωμένων. Επομένως, η Κυβέρνηση εγγυάται, εντός των ορίων των υπαρχόντων νομικών κανονισμών, το δικαίωμα της διατήρησης και ανάπτυξης φιλανθρωπικών ιδρυμάτων και της αίτησης για φιλανθρωπικές δωρεές.

Μετάβαση στο Ελεύθερο Εκκλησιαστικό Σύστημα

  1. Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας λαμβάνει γνώση της δεδηλωμένης φιλοδοξίας της Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας να μετατραπεί σε μια “Ελεύθερη εκκλησία σε ένα ελεύθερο κράτος”.

Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας επιβεβαιώνει την προθυμία της να καταβάλει κρατικές επιχορηγήσεις για μια διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου, την οποια η Μεταρρυθμισμενη Εκκλησία μπορεί να ζητήσει, για την ενίσχυση των υλικών της πόρων- ως εξής:

α) Η Ουγγρική Δημοκρατία παρέχει κρατική υποστήριξη στο υπαλληλικό προσωπικό, από τις 30 Ιουνίου 1948 ως τις 31 Δεκεμβρίου 1948 και για τα επόμενα 5 χρόνια, σύμφωνα με την υφιστάμενη μισθολογική κλίμακα των δημοσίων υπαλλήλων. Την 1η Ιανουαρίου 1954, το κονδύλιο για τη μισθοδοσία θα μειωθεί κατά 25% και η κυβέρνηση θα αναλάβει την πληρωμή του εναπομείναντος 75% μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1958. Από την 1η Ιανουαρίου 1959 ως τις 31 Δεκεμβρίου 1963, θα παρέχεται μια επιχορήγηση στο 50% της παρούσας επιχορήγησης. Από την 1η Ιανουαρίου 1964 ως τις 31 Δεκεμβρίου 1968, η επιχορήγηση θα είναι της τάξης του 25%, και έπειτα, η κρατική επιδότηση θα σταματήσει.

β) Σε ένα επίπεδο της τάξης του 10% της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης για το προσωπικό, η κυβέρνηση διασφαλίζει κονδύλι για απρόβλεπτες δαπάνες.

γ) H Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας, υπολογίζοντας τον ετήσιο μέσο όρο της επιδότησης για τη στέγαση, από την 1η Αυγούστου 1946 ως τις 31 Ιουλίου 1948, αποκλειστικά για την ανακαίνιση, τον εξοπλισμό και την ανέγερση εκκλησιαστικών οικοδομημάτων της Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας, θα συνεχίσει να παρέχει ετήσιες επιχορηγήσεις αποκλειστικά για τους σκοπούς της οικοδόμησης, του μετασχηματισμού, του εξοπλισμού και της διατήρησης των εκκλησιαστικών κτιρίων: χώρων λατρείας, χώρων συνεδριάσεων και πρεσβυτερίων. Μια τέτοια επιδότηση θα μειωθεί, αντιστοίχως, βαθμιαία, κατ’ αναλογία με την προαναφερθείσα κλίμακα, και με τη λήξη όλων των πενταετών περιόδων, θα παύσει εντελώς μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1968.

δ) Όλες οι πιθανές κρατικές επιδοτήσεις που μέχρι στιγμής έχουν κατοχυρωθεί ως τώρα, υπό οποιονδήποτε τίτλο, θα υπόκεινται στην φθίνουσα κλίμακα που προαναφέρθηκε στους βασικούς κανόνες.

ε) Το κράτος θα αναλάβει την ευθύνη επίσης για τα κονδύλια που απαιτούνται από το Εθνικό Συνταξιοδοτικό Ίδρυμα των Μεταρρυθμισμένων Ιερέων και για τη φροντίδα των χηρών και των ορφανών των μελών τους, κατά το ίδιο μέτρο που εφαρμόζεται για τους δημοσίους υπαλλήλους. Το κράτος, αντιστοίχως, θα αναλάβει να πληρώνει τις συντάξεις όσων πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1953.

Μνημόνευση των Κρατικών Αρχών

  1. Σε αντιστοιχία με ό,τι ρητά επιτάσσουν οι Γραφές, η Ουγγρική Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία θα προβλέπει, στη διάταξη της λατρείας, μνημόνευση για λογαριασμό της Ουγγρικής Δημοκρατίας, του Αρχηγού του Κράτους, της κυβέρνησης, της ευημερίας και της ειρήνης του ουγγρικού λαού συνολικά, καθώς και θα προβλέπει για θρησκευτικές υπηρεσίες στις εθνικές εορτές, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο και τις ιδιαίτερες ομολογίες κάθε θρησκείας. Η Ουγγρική Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία, περαιτέρω, επιβεβαιώνει ότι το νέο υμνολόγιο, το οποίο σύντομα θα δημοσιευτεί, θα περιλαμβάνει ύμνους κατάλληλους για τέτοιες περιστάσεις.

Εθνικοποίηση των Σχολείων

  1. Η Ουγγρική Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία λαμβάνει υπόψη την απόφαση της Κυβέρνησης της Ουγγρικής Δημοκρατίας να εθνικοποιήσει, δια νόμου, τα μη κρατικά (εκκλησιαστικά) σχολεία και τα οικοτροφεία που συνδέονται μαζί τους. Η εφαρμογή της εθνικοποίησης των Μεταρρυθμισμένων σχολείων θα λάβει χώρα βάσει της ακόλουθης συμφωνίας:

α) Η κυβέρνηση θα εντάξει στο υπαλληλικό της προσωπικό, από 1ης Ιουλίου 1948, όλα τα μέλη του διδακτικού και λοιπού προσωπικού που μέχρι στιγμής απασχολείται στα σχολεία και στα συνδεόμενα οικοτροφεία, τα οποία θα τεθούν υπό κρατική δικαιοδοσία, αναγνωρίζοντας και τη διάρκεια υπηρεσίας κάθε εργαζομένου σε αυτά.

β) Από τις 15 Μαΐου 1948, η κυριότητα των κτιρίων των εθνικοποιημένων σχολείων και των οικοτροφείων τους, καθώς και των μετοχίων τους, θα περάσουν στο κράτος, μαζί με όλες τις επιβαρύνσεις τους, η οποία (κυριότητα) αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφιβολίας μέσω της ένταξής τους στο υποθηκοφυλάκειο ή με άλλο τρόπο, η οποία έλαβε χώρα πριν την παραπάνω ημερομηνία. Διαφορές που μπορεί να προκύψουν σχετικά, θα επιλύονται κατόπιν διαβούλευσης με την Κοινή Επιτροπή που αναφέρεται στην παράγραφο 1, από το Υπουργείο Θρησκευτικών Υποθέσεων και Δημόσιας Παιδείας.

γ) Η κυβέρνηση συμφωνεί να επιτρέψει στα μέλη του διδακτικού προσωπικού που λειτουργούν ως μαέστροι χωρωδίας να συνεχίσουν, για δύο χρόνια μετά από αυτή τη συμφωνία, στην παρούσα θέση τους και με τους υπάρχοντες όρους. Τα μετόχια που δίνονται ως αποζημίωση για αυτές τους τις υπηρεσίες, θα περάσουν εκ νέου στην ιδιοκτησία της εκκλησίας.

Εκκλησιαστικά σχολεία που θα παραμείνουν σε λειτουργία

δ) Η εθνικοποίηση δεν αφορά ιδρύματα που χρησιμεύουν σε αποκλειστικά θρησκευτικούς σκοπούς (όχι δημόσια παιδεία), δηλαδή θεολογικές μέσες σχολές, σεμινάρια, ινστιτούτα κατάρτισης διακόνων και διακονισσών, σχολές κατάρτισης ιεραποστόλων και για όλες τις άλλες εκκλησιαστικές εργασίες. Η υφιστάμενη νομική σχέση μεταξύ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Ντέμπρετσεν και του Υπουργείου Θρησκευτικών Υποθέσεων και Δημόσιας Παιδείας θα παραμείνει ως έχει.

ε) Εν μέρει λόγω της αναγνώρισης της συμβολής στη δημόσια παιδεία από την Ουγγρική Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία και εν μέρει για την εξασφάλιση προσεμιναριακής κατάρτισης της νέας γενιάς ιερέων, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας συμφωνεί να αφήσει τα ακόλουθα Μεταρρυθμισμένα Κολλέγια- τα οποία έχουν τις πλέον διακεκριμένες ιστορικές παραδόσεις- να συνεχίσουν ως εκκλησιαστικά σχολεία εντός όχι μεγαλύτερων των παρόντων χρονικών ορίων:

– Το Γυμνάσιο, το Λύκειο και το Ινστιτούτο Κατάρτισης Δασκάλων που οργανικά ανήκουν στο Μεταρρυθμισμένο Κολλέγιο στο Sárospatak.

– Το Γυμνάσιο, το Λύκειο και το Ινστιτούτο Κατάρτισης Δασκάλων, καθώς και το Γυμνάσιο Θηλέων στο Dóczy, το Λύκειο και το Ινστιτούτο Κατάρτισης Δασκάλων στο Dóczy, που οργανικά συνδέονται με το Μεταρρυθμισμένο Κολλέγιο στο Ντέμπρετσεν.

– Το Γυμνάσιο του Μεταρρυθμισμένου Κολλέγιου στο Pápa.

– Το Μεταρρυθμισμένο Γυμνάσιο της οδού Lónyai, στην περιφέρεια ΙΧ της Βουδαπέστης και το Μεταρρυθμισμένο Σχολείο Θηλέων του Baar, του οποίου αποτελεί συστατικό μέρος.

Η μόνιμη Κοινή Επιτροπή-που συστήνεται βάσει της παραγράφου 1- θα είναι αρμόδια να προτείνει στην κυβέρνηση, στα επόμενα χρόνια, οποιαδήποτε διεύρυνση του εκκλησιαστικού σχολικού συστήματος μπορεί να δικαιολογείται.

Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας θα διασφαλίσει, εντός της περιόδου της κρατικής υποστήριξης, τη συντήρηση των παραπάνω εκκλησιαστικών κολλεγίων, όπως και εγγυάται τις επιδοτήσεις του προσωπικού, όπως αυτές ορίζονται στην παράγραφο 5-α της παρούσας συμφωνίας. Με τη λήξη της περιόδου της κρατικής υποστήριξης, ολόκληρο το βάρος της συντήρησης θα αναληφθεί από την εκκλησία.

στ) Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας αναγνωρίζει και εγγυάται το δικαίωμα της Ουγγρικής Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας να συνεχίσει να χαίρει της εντελώς δωρεάν υποχρεωτικής διδασκαλίας στα κρατικά σχολεία. Με ειδική πρόνοια για τους πιστούς των ελευθέρων εκκλησιών και για τους μη θρησκευόμενους, το ζήτημα της διδασκαλίας των θρησκευτικών θα τροποποιηθεί εκ νέου, κατά κάποια μορφή, με το νέο Νόμο σχετικά με τα θρησκευτικά ζητήματα1.

ζ) Η κυβέρνηση θα προσλάβει το σημερινό προσωπικό των εκκλησιαστικών σχολείων που θα διακόψουν τη λειτουργία τους (λύκεια, Ινστιτούτα Κατάρτισης Δασκάλων για άντρες και γυναίκες) και, με τρόπο ίδιο με το προσωπικό των κρατικών σχολείων, θα τοανακατατάξει για τις ανάλογες δημόσιες υπηρεσίες.

η) Σε περίπτωση παύσης της Νομικής Ακαδημίας στο Kecskemét, τα μέλη της σχολής που τώρα εργάζονται εκεί, θα απασχολούνται από το κράτος σε θέσεις αντίστοιχες με το σημερινό τους στάτους.

θ) Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας, κατόπιν αίτησης των γονέων, θα παρέχει στα σχολεία για τη μη Ουγγρική νεολαία διδασκαλεία στη μητρική γλώσσα των παιδιών (Ρουμανική, Σερβική, Ρουθηνική, Σλοβακική, Γερμανική). Ταυτόχρονα, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας, επικαλούμενη την αρχή της αμοιβαιότητας, θα επιδιώξει να επιτύχει τη θέσπιση παρόμοιων κανονισμών για την εκπαίδευση της ουγγρόφωνης νεολαίας που κατοικεί σε γειτονικά κράτη.

  1. Η εκκλησία θα προσαρμόσει τους νόμους της σχετικά με τη δημόσια παιδεία σε αντιστοιχία με τους νέους κρατικούς νόμους.

  2. Η Κοινή Επιτροπή, η οποία συστήνεται με την παράγραφο 1 της παρούσας συμφωνίας, θα είναι αρμόδια να μελετά και να προετοιμάζει προτάσεις για την επίλυση των εκκρεμόντων ζητημάτων.

Βουδαπέστη, 7η του Οκτωβρίου 1948

Για την Κυβέρνηση της Ουγγρικής Δημοκρατίας

(υπογραφή) GYULA ORTUTAY

Υπουργός Θρησκευτικών Υποθέσεων & Δημόσιας Παιδείας

Για τη Γενική Σύνοδο της Ουγγρικής Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας

(υπογραφή) DR. JENÖ BALOGH Λαϊκός Πρόεδρος της Συνόδου

(υπογραφή) DR.IMRE RÉVÉSZ, Eπίσκοπος, Πρόεδρος της Συνόδου

1Με το διαχωρισμό Εκκλησίας και Κράτους (1949), η υποχρεωτική διδασκαλία των θρησκευτικών στα κρατικά σχολεία αντικαταστάθηκε από την προαιρετική διδασκαλία τους.

 

Ortutay_Gyula_politikus_1945

Ο Gyula Ortutay, υπουργός από το (αρχικά, μάλλον κεντροδεξιό) Κόμμα των Μικροϊδιοκτητών το 1945

***

Συμφωνία μεταξύ της Κυβέρνησης της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας και του Ρωμαιοκαθολικού Επισκοπάτου

Κατόπιν παρατεταμένων διαπραγματεύσεων μεταξύ εκπροσώπων της Ουγγρικής κυβέρνησης και του Ρωμαιοκαθολικού Επισκοπάτου, εκδόθηκε η παρακάτω κοινή ανακοίνωση:

Οδηγούμενοι από τη φιλοδοξία να διασφαλίσουμε την ειρηνική συνύπαρξη του Κράτους και της Καθολικής Εκκλησίας και, κατ’ αυτό τον τρόπο, να διευκολύνουμε την ενότητα και το δημιουργικό έργο του Ουγγρικού λαού καθώς και την ειρηνική ανάπτυξη της χώρας μας, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας και του Ουγγρικού Καθολικού Επισκοπάτου διεξήγαν διαπραγματεύσεις και κατέληξαν στην ακόλουθη συμφωνία:

Ι

  1. Το Επισκοπάτο αναγνωρίζει και, ανταποκρινόμενο στα πολιτικά καθήκοντα των μελών του, υποστηρίζει το πολιτικό σύστημα και το Σύνταγμα της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας. Δηλώνει ότι, σύμφωνα με τους κανόνες της Εκκλησίας, θα κινήσει διαδικασίες εναντίον των προσώπων εντός της Εκκλησίας τα οποία δρουν εχθρικά εναντίον του νομικού συστήματος της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας και των δημιουργικών προσπαθειών της Κυβερνησής της.

  2. Το Επισκοπάτο εμφατικά καταδικάζει όλες τις υπονομευτικές δραστηριότητες, ανεξαρτήτως πηγής, οι οποίες κατευθύνονται εναντίον του Κράτος και της κοινωνικής τάξης της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας. Δηλώνει ότι δεν θα ανεχτεί την εκμετάλλευση των θρησκευτικών αισθημάτων των πιστών, ούτε τη χρησιμοποίηση της Καθολικής Εκκλησίας για πολιτικούς σκοπούς σε βάρος του Κράτους.

  3. Το Επισκοπάτο καλεί όλους τους πιστούς Καθολικούς, ως πολίτες και πατριώτες, να συμμετέχουν στο μέγιστο βαθμό στο μεγάλο έργο το οποίο, υπό την ηγεσία της Κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας, διεξάγεται από τον Ουγγρικό λαό ως σύνολο, μέσω της υλοποίησης του Πενταετούς Πλάνου, για την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και την επίτευξη κοινωνικής δικαιοσύνης. Το Επισκοπάτο ζητεί από τον κλήρο συγκεκριμένα να μην επιδείξει αντίσταση στο κίνημα των αγροτικών παραγωγικών συνεταιρισμών γιατί, ως εθελοντικές ενώσεις, βασίζονται πάνω στην ηθική αρχή της ανθρώπινης αλληλεγγύης.

  4. Το Επισκοπάτο υποστηρίζει το κίνημα υπέρ της ειρήνης. Εγκρίνει την προσπάθειά του για την υπεράσπιση της ειρήνης του Ουγγρικού λαού και της Κυβέρνησης της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας: καταδικάζει κάθε πολεμοκαπηλεία και την χρήση ατομικών όπλων και, συνεπώς, το Επισκοπάτο θα θεωρεί την πρώτη κυβέρνηση που θα χρησιμοποιήσει ατομική βόμβα ως ένοχη για τη διάπραξη εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας.

ΙΙ

  1. Όπως προνοεί το Σύνταγμα της Λαϊκής Δημοκρατίας, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας εγγυάται πλήρη ελευθερία θρησκείας στους καθολικούς καθώς και ελευθερία λειτουργίας στην Καθολική Εκκλησία.

  2. Η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας συγκατατίθεται στην επιστροφή 8 καθολικών εκκλησιαστικών σχολείων (6 για αγόρια και 2 για κορίτσια), καθώς και στην απασχόληση σε αυτά τα καθολικά εκκλησιαστικά σχολεία του αναγκαίου αριθμού δασκάλων, ανδρών και γυναικών, που θα επιλεγούν από ιερατικούς βαθμούς καθολικών δασκάλων.

  3. Κατά το πνεύμα των συμφωνιών που ήδη έχουν τεθεί σε εφαρμογή με άλλα θρησκευτικά δόγματα, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας συμφωνεί να καλύψει τις χρηματικές ανάγκες της Καθολικής Εκκλησίας. Έτσι, για μια περίοδο 18 ετών, δηλαδή μέχρι η Καθολική Εκκλησία να είναι σε θέση να καλύψει τον προϋπολογισμό της από δικούς της πόρους, η Κυβέρνηση θα αναπέμψει οφειλόμενα ποσά, με μια φθίνουσα αναλογία τρίχρονων ή πεντάχρονων διαστημάτων, για τους σκοπούς της Καθολικής Εκκλησίας. Εντός των ορίων αυτών των χρηματικών παροχών, η Κυβέρνηση της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εξασφάλιση της ελάχιστης διαβίωσης του κλήρου που απασχολείται σε ιερατικές δραστηριότητες.

Για την πρακτική εφαρμογή της ανωτέρω συμφωνίας, θα σχηματιστεί μια κοινή επιτροπή αποτελούμενη από ίσο αριθμό εκπροσώπων της Κυβέρνησης της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας και του Επισκοπάτου.

Βουδαπέστη, 30 Αυγούστου 1950

Εκ μέρους του Ουγγρικού Καθολικού Επισκοπάτου

(υπογραφή) JÓZSEF GRÖSZ

Αρχιεπίσκοπος Kalosca

Εκ μέρους του Υπουργικού Συμβουλίου της Ουγγρικής Λαϊκής Δημοκρατίας

(υπογραφή) JÓZSEF DARVAS

Υπουργός Θρησκευμάτων και Δημόσιας Παιδείας

József Darvas

Ο József Darvas, ανένταχτος Υπουργός Θρησκευμάτων & Δημόσιας Παιδείας

1Με το διαχωρισμό Εκκλησίας και Κράτους (1949), η υποχρεωτική διδασκαλία των θρησκευτικών στα κρατικά σχολεία αντικαταστάθηκε από την προαιρετική διδασκαλία τους.

Πηγή: The Relationship Between Church and State in the Hungarian People’s Republic, The Washington Legation of the Hungarian People’s Republic, 1951.

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , ,

One thought on “Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και οι σχέσεις Κράτους – Εκκλησίας στη Λαϊκοδημοκρατική Ουγγαρία (1948-1950)

  1. Βαγγέλης Σίδερης Σεπτεμβρίου 7, 2014 στο 10:45 πμ Reply

    Το τι ακριβώς σχέσεις και από τι νόμους θα διέπονται οι σχέσεις ενός κράτους προοδευτικής διακυβέρνησης λαικοδημοκρατικού τύπου με την εκκλησία,αυτό εξαρτάται πάντα από τη χώρα ,τις συνθήκες,τη στάση της εκκλησίας»θα έχει έναν φιλικό,δεκτικό τρόπο συμπεριφοράς με το κράτος ή θα έχει αντιδραστικό χαρακτήρα, θα προωθεί σκοταδισμούς,θα πάει κόντρα;»
    Δυστυχώς δεν μπορεί να εξαφανιστεί και να σβήσει από τη μία μέρα στην άλλη το θρησκευτικό αίσθημα αιώνων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: