Για το σύνθημα: «Αφήστε όλα τα λουλούδια ν’ ανθίσουν» (+ ένα σχόλιο για την επικαιρότητά του)

Το θέμα της δημοκρατίας στο σοσιαλισμό έχει απασχολησει ξανά το μπλογκ, με αφορμή την προτροπή του Στάλιν στο Μαο να διατηρήσει στην Κίνα τον πολυκομματισμό. Η δημοκρατία, φυσικά, δεν εξαντλείται μόνο στον πολυκομματισμό, αλλά, γενικότερα, στην ελευθερία έκφρασης και διατύπωσης γνώμης. Όπως πρόσφατα είπε και ο αντιπρόεδρος της Βολιβίας, Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα, η αριστερά θα πρέπει να θεωρεί τη δημοκρατία όχι ως εργαλείο, αλλά ως χώρο οικοδόμησης της νέας κοινωνίας. Στην Κίνα, μάλιστα, με κομματική απόφαση υιοθετήθηκε και το σύνθημα “Αφήστε όλα τα λουλούδια ν’ ανθίσουν”. Το ερώτημα, λοιπόν, που πρέπει να απασχολήσει, είναι γιατί το σύνθημα αυτό, το οποίο ανήκει στο οπλοστάσιο, είναι τμήμα της κληρονομιάς του κομμουνιστικού, και δη του μ-λ κινήματος (και όχι του ευρωκομμουνισμού), 60 χρόνια μετά, το κομμουνιστικό κίνημα όχι μόνο δεν το υλοποίησε (έστω, σε μόνιμη βάση), αλλά, σε γενικές γραμμές, έχει φτάσει σήμερα στο σημείο να το αντιμετωπίζει περίπου ως “παρέκκλιση”, ως μία υποχώρηση που επιβλήθηκε από τους ρεβιζιονιστές, οι οποίοι αξιοποίησαν (δημιούργησαν) αυτή την άσχημη (αλλά, πάντως -έστω και όχι σε βαθμό που περιγράφουν οι αντικομμουνιστές-, υπαρκτή) κατάσταση, την οποία ήθελε να διορθώσει το σύνθημα αυτό.

Με την ανάλυση του συνθήματος και, ιδιαίτερα, με την πρακτική εφαρμογή του, ασχολούνται τα δύο παρακάτω άρθρα, το πρώτο από τον Κουο Μο Γιο (Guo Moruo), πρόεδρο της Ακαδημίας Επιστημών της Κίνας και κάτοχο του Βραβείου Ειρήνης Στάλιν του 1951 (ο οποίος παρέμεινε μέλος της ΚΕ και κατά την Πολιτιστική Επανάσταση), και το δεύτερο άρθρο της Λαϊκής Ημερησίας. Επίσης, παρατίθεται και το εισαγωγικό από την “Επιθεώρηση Τέχνης” που είχε πέσει στα χέρια ρεβιζιονιστών, και, όπως είναι λογικό, αυτοί άλλο που δεν ήθελαν για να αναδείξουν μια τέτοια πολιτική.

Το θέμα, ωστόσο, αφορά στο σήμερα και στο αν θα μπορούσε πράγματι να εφαρμοστεί ένα τέτοιο σύνθημα. Η απάντηση είναι καταφατική: Αν 60 χρόνια πριν οι κομμουνιστές ασχολούνταν με το πώς θα δώσουν στους ιδεολογικούς τους αντιπάλους τα μέσα για να εκφραστούν, αυτό είναι ακόμα πιο εύκολο να συμβεί σήμερα, ειδικά με το διαδίκτυο και τη διάδοση των μηχανημάτων εκτύπωσης κλπ. Φυσικά, όχι μόνο η ελευθερία διατύπωσης γνώμης, αλλά και η κριτική πρέπει να κατοχυρώνεται. Αυτά τα δύο πάνε μαζί. Ακόμα και οι κρίνοντες πρέπει να κρίνονται. Εξάλλου, η απομόνωση των αντεπαναστατών και των οπισθοδρομικών αντιλήψεων και μεθόδων, αποδεδειγμένα πια έχουμε δει πως δεν είναι αποτελεσματική (και, αντίθετα, είναι αιώνια συκοφαντική, ακόμα και στην εργατική τάξη που έχει μέσα της τη δημοκρατία) όταν υιοθετούνται διοικητικά μέτρα (δίωξης όσων προβαίνουν σε “αντεπαναστατική ζύμωση”). Αντίθετα, ειναι αποτελεσματική η ήττα των αντεπαναστατών όταν πετύχουμε κάτι σαφώς πιο δύσκολο, αλλά ειλικρινές, και άρα στερεωμένο σε πιο γερά θεμέλια: όταν, δηλαδή, πράγματι κερδίζουμε την καρδιά και το μυαλό των μελών της κοινωνίας για την υπόθεση του κομμουνισμού, και όταν πείθουμε για την ορθότητα του διαλεκτικού υλισμού ως μεθόδου.

ΖΗΤΩ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

«Αφήστε όλα τα λουλούδια ν’ ανθίσουν, αφήστε τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα ν’αντιμάχονται»

Του Κουο Μο-Γιο

Ένα γεγονός τεράστιας σημασίας για τα ιδεολογικά και θεωρητικά ζητήματα, αποτελεί η νέα πολιτική στον πνευματικό τομέα που διακηρύχτηκε στην Κίνα και που εκφράζεται με το σύνθημα «αφήστε τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να αντιμάχονται». Η πολιτική αυτή είναι φανερό πως επενεργεί ζωογόνα στην πολιτιστική περιοχή-και όχι μόνο σ’ αυτή- βοηθώντας, απ’ τη μια μεριά, στο ξεπέρασμα όλων εκείνων των καταστάσεων που επέδρασαν ανασταλτικά κι, απ’ την άλλη, στην αποδέσμευση όλων των ζωντανών πνευματικών δυνάμεων. Βέβαια, η πολιτική αυτή δεν είναι ριζικά καινούργια, ούτε για την Κίνα, ούτε για τα προοδευτικά ρεύματα του άλλου κόσμου, μια και παντού τα τελευταία χρόνια γίνονται βαθιές ιδεολογικές ζυμώσεις που αλλού ταχύτερα και αλλού βραδύτερα οδηγούν σε ανάλογα συμπεράσματα. Όμως εδώ για πρώτη φορά διακηρύσσεται τόσο επίσημα μια τέτοια άποψη και αυτό είναι που της δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα. Έτσι, η σημασία της πολιτικής αυτής ξεπερνάει τα όρια της μεγάλης κινέζικης δημοκρατίας. Η απήχησή της είναι τεράστια στους πνευματικούς κύκλους όλων των χωρών. Διανοούμενοι περιοπής όπως ο Σαρτρ, που επισκέφθηκε την Κίνα το τελευταίο καλοκαίρι, ασχολήθηκαν πολύ σοβαρά με τα προβλήματα που δημιουργεί και τις προοπτικές που ανοίγει. Και είναι χαρακτηριστικό πως όλα τα μέλη της ελληνικής αποστολής, που μόλις γύρισε από κει, υπογράμμισαν έντονα τη σημασία της πολιτικής αυτής. Η συζήτηση που άνοιξε στην ίδια την Κίνα, έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις. Διανοητές, καλλιτέχνες, επιστήμονες γράφουν συνεχώς στον τύπο άρθρα όπου εκθέτουν τις απόψεις τους πάνω στο νόημα της ελευθερίας της ιδεολογικής διαπάλης. Από μια σειρά άρθρων που είχαμε υπ’ όψη μας, όπως του διανοητή Λου Τινγκ Γι, του καθηγητή της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου Φενγκ Γιου Λυν, του καθηγητή της Φυσικής Τσιεν Βέι Τσανγκ και του καθηγητή των Μαθηματικών Χουα Λου Κενγκ, δημοσιεύουμε δύο απ’ τα πιο σημαντικά: Ένα άρθρο του προέδρου της Ακαδημίας Επιστημών Κουο Μο Γιο που είναι μια απ’ τις μεγαλύτερες πνευματικές φυσιογνωμίες της Κίνας, κι ένα άρθρο της επίσημης εφημερίδας «Λαϊκή Ημερησία» της 21 Ιουλίου. Νομίζουμε πως τα δύο αυτά κείμενα φωτίζουν με τον καλύτερο τρόπο το θέμα τους. Η «Ε.Τ» που στα δύο χρόνια της ζωής της διαπνεόταν πάντα από ανάλογο πνεύμα και προσπάθησε να το εφαρμόσει στην πράξη, παρουσιάζει τα πιο κάτω κείμενα με ιδιαίτερη χαρά.

***

Η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας αποσαφήνισε τελευταία πως η πολιτική του κόμματος στον ιδεολογικό τομέα συνίσταται στην αναγνώριση του δικαιώματος των διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων που αντιμάχονται. Αυτό προκάλεσε πλατιές συζητήσεις στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Εδώ, θα’θελα κι εγώ απ’ τη μεριά μου να μιλήσω για το πώς αντιλαμβάνομαι αυτή την πολιτική.

Μπορούμε, νομίζω, να πούμε πως σε κάθε δεδομένη περίοδο της ιστορίας υπάρχουν διάφορα ιδεολογικά ρεύματα που αγωνίζονται να επικρατήσουν. Όποτε αρχίζει σε μια κοινωνία περίοδος μεγάλων ιστορικών αλλαγών, εκεί εμφανίζεται αργά ή γρήγορα, σα μέρος της πολιτιστικής ζωής της εποχής, μια διάσταση ανάμεσα στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα, που αντανακλά την πίστη που εξασκούν οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές- μια πίεση που μπορεί να φτάσει πολύ μακριά- στα πνεύματα των ανθρώπων. Δεν είναι μονάχα ένας ιδεολογικός αγώνας ανάμεσα σ’ εκείνο που γεννιέται και σ’ εκείνο που πεθαίνει, αλλά και η έκφραση των διαφορών που υπάρχουν στις απόψεις και τους πόθους εκείνων που προσδοκούν και αγωνίζονται για την καινούργια κοινωνία.

Ιστορικά παράλληλα

Στην εποχή των Ανοιξιάτικων και Φθινοπωρινών Χρονικών, και την εποχή του Πολέμου των Πολιτειών, πριν δυο χιλιάδες χρόνια και περισσότερο, η ελεύθερη συζήτηση στην κινέζικη πολιτιστική ζωή ήταν στο κατακόρυφό της. Κατά τη γνώμη μου τότε είχαμε μια περίοδο μεγάλων ιστορικών αλλαγών, μια περίοδο μεταβατική όπου η δουλοκτητική κοινωνία μετασχηματιζόταν σε φεουδαρχική. Πολλά ιδεολογικά ρεύματα εμφανίστηκαν που τα μορφοποίησαν φυσιογνωμίες σαν τον Κομφούκιο, το Λαο Τσε, το Μίκιο, τον Τσουανγκ Τσου, το Χουι Σιχ, τον Κουνγκσουν Λουνγκ και το Χαν Φέι. Σχεδόν όλοι τους ήσαν μεγάλοι στοχαστές, μεγάλοι συζητητές και συγγραφείς με πολύ ταλέντο. Οξύτατες πολεμικές γίνονταν ανάμεσα στις διάφορες σχολές ή ακόμα και μέσα στις ίδιες τις σχολές. Υπήρχαν τότε κυριολεκτικά εκατοντάδες θεωρητικές σχολές, που η κάθε μια αγωνιζόταν ενάντια στις άλλες, προσπαθώντας να επικρατήσει. Από τότε, αλήθεια, κρατάει η παροιμιώδης δράση μας «διάφορα ιδεολογικά ρεύματα αντιμάχονται».

Στις πρώτες φάσεις της νεότερης ευρωπαϊκής ιστορίας, όταν η φεουδαρχική κοινωνία άρχισε να μεταβάλλεται σε καπιταλιστική, έχουμε την Αναγέννηση: μιαν εποχή όπου αντιμάχονταν διάφορα ιδεολογικά ρεύματα. Η Αναγέννηση ξεκίνησε απ’ την Ιταλία και γρήγορα απλώθηκε σε μια μεγάλη πυρκαγιά σ’ ολόκληρη την Ευρώπη.

Εδώ και τριάντα χρόνια άρχισε στην Κίνα το Κίνημα της Τετάρτης του Μάη. Απ’ την πολιτιστική του πλευρά ήταν κάτι σαν την ευρωπαϊκή Αναγέννηση. Η ολότελα σαπισμένη κινέζικη φεουδαρχική κοινωνία ήταν έτοιμη για μεγάλες αλλαγές. Πολλοί διανοούμενοι έφεραν και διέδωσαν τις δημοκρατικές ιδέες και την επιστήμη απ’ τη Δύση, καθώς και όλα τα είδη των σοσιαλιστικών θεωριών. Στον πολιτιστικό τομέα, υπήρξε και τότε ακόμα η υπόσχεση για τη δημιουργία μιας τέτοιας κατάστασης, όπου όλα τα ιδεολογικά ρεύματα θα μπορούσαν να αντιμάχονται. Αλλά την εποχή εκείνη η Κίνα εξακολουθούσε να είναι καθηλωμένη απ’ τις παλιές δυνάμεις της ιστορίας. Οι παγκόσμιες καπιταλιστικές δυνάμεις είχαν γίνει ιμπεριαλιστικές. Με τις συνθήκες που επικρατούσαν ήταν αδύνατο για την Κίνα να κερδίσει την εθνική της ανεξαρτησία και να απελευθερωθεί από τη φεουδαρχική και ιμπεριαλιστική σκλαβιά, υιοθετώντας τη δημοκρατία του δυτικού καπιταλιστικού κόσμου. Ο κινέζικος λαός έπρεπε να πάρει το δρόμο που έδειχνε η ρώσικη οχτωβριανή επανάσταση: ένοπλη επανάσταση ενάντια στην ένοπλη αντεπανάσταση. Όσο το Κουομιντανγκ είχε την εξουσία, δεν υπήρχε τρόπος τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να εκφράσουν τις απόψεις τους. Κι ως την ώρα που η λαϊκή επανάσταση νίκησε, οι συνθήκες ήταν τέτοιες που δεν επέτρεπαν στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να αντιμάχονται. Από τότε κι ύστερα μπορούσαμε να ξέρουμε πραγματικά πού πατάμε.

Ειδικά χαρακτηριστικά

Κάθε στάδιο της ιστορικής ανάπτυξης έχει τα ιδιαίτερά του χαρακτηριστικά, και γι’ αυτό το λόγο, η ιδεολογική διαπάλη σε κάθε στάδιο διαφέρει ουσιαστικά. Αυτό που προτείνουμε σήμερα, δεν είναι, κατά τη γνώμη μου, ούτε το ίδιο μ’εκείνο που έγινε εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, όταν εμφανίστηκαν τόσοι πολλοί διανοητές και διακήρυξαν τις απόψεις τους, ούτε το ίδιο που έγινε στην ευρωπαϊκή Αναγέννηση.

Το στάδιο που βρισκόμαστε τώρα έχει τα δικά του χαρακτηριστικά. Έχουμε κάνει πια ένα βήμα πιο πέρα απ’ το κίνημα της Τετάρτης του Μάη. Για να είμαι πιο σαφής, νομίζω πως εκείνο που θέλουμε, είναι να βάλουμε τους διάφορους κλάδους ακαδημαϊκής έρευνας ή τους ανθρώπους που εργάζονται σ’ αυτούς, να καταπιαστούν με τη σοσιαλιστική άμιλλα. Γιατί ο σκοπός κάθε ακαδημαϊκής μας εργασίας είναι η οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Ποια είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη δική μας αντίληψη για την παραχώρηση ελευθερίας στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να αντιμάχονται; Προσωπικά νομίζω πως είναι τρία.

Αφού σκοπός όλης μας της ακαδημαϊκής εργασίας είναι να βρούμε καλύτερους τρόπους για την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας, έχουμε ανάγκη να μελετήσουμε το μαρξισμό-λενινισμό και να μάθουμε καλύτερους τρόπους για την εφαρμογή του στις συνθήκες της Κίνας. Φυσικά απ’ το μαρξισμό-λενινισμό μπορεί να διδαχτεί κανείς μόνο αν ο ίδιος το επιθυμεί. Αν όμως θέλει ν’ αρχίσει μια πολεμική για να καταρρίψει την άποψη κάποιου άλλου και να κατανικήσει την εσφαλμένη θεωρία με τη σωστή, πρέπει να κατέχει γερά το μαρξισμό-λενινισμό, που είναι ένα όπλο για την αναζήτηση της αλήθειας.

Μερικοί μπορεί να αντικρύσουν με σκεπτικισμό την άποψή μου. «Σ’αυτή την περίπτωση», ίσως ρωτήσουν, «πώς γίνεται να αντιμάχονται διάφορα ιδεολογικά ρεύματα;». Λοιπόν, για μας τους μαρξιστές, ο μαρξισμός-λενινισμός είναι μια αλήθεια που εφαρμόζεται καθολικά, είναι μια ασφαλής μέθοδος που θα μας βοηθάει να καταλάβουμε τον κόσμο όπως είναι. Δεν είναι όμως ένα υποκατάστατο για να κατασκευάζει λύσεις σε κάθε δεδομένο ακαδημαϊκό πρόβλημα. Μια τέτοια λύση μπορεί να πραγματοποιηθεί μονάχα πάνω στη βάση της επίμονης έρευνας των διανοητών που εφαρμόζουν γόνιμα το μαρξισμό-λενινισμό – πράγμα που μπορεί να γίνει μόνο με την ελευθερία της διαπάλης των διαφορετικών ιδεολογικών ρευμάτων. Μ’ άλλα λόγια, η βαθιά γνώση του μαρξισμού-λενινισμού δεν πρόκειται να σταματήσει τη διαπάλη των διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων. Φυσικά, οι ιδεαλιστές, που αντιτίθενται στο διαλεκτικό υλισμό, μπορούν κι αυτοί να εκφράζουν τις ιδέες τους – έχουν κάθε δικαίωμα να λένε ό,τι τους αρέσει. Δε φοβόμαστε να δεχτούμε την πρόκληση σε αγώνα από οποιαδήποτε ιδεαλιστική σχολή, το ίδιο όπως κι ένας ικανός γιατρός δε δειλιάζει μπροστά σ’ έναν άρρωστο, όσο βαριά κι αν είναι. Ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε, είναι ο δρόμος της ελεύθερης συζήτησης- η διαπάλη των ιδεών, η διαπάλη των θεωριών. Εμείς καταπολεμούμε τον αστικό ιδεαλισμό με την ελεύθερη συζήτηση. Αυτό νομίζω είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της αντίληψής μας για την ευχέρεια της αντιδικίας που δόθηκε στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα.

Εάν θέλουμε να δούμε ένα γνήσιο αγώνα ανάμεσα στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα, πρέπει να φαρδύνουμε τη δράση μας και ν’ ανοίξουμε διάπλατες όλες μας τις πόρτες. Χωρίς να παραγνωρίζουμε ό,τι γίνεται στην Κίνα, πρέπει να βρούμε καλύτερους τρόπους για να διδαχτούμε από τη Σοβιετική Ένωση και τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Πρέπει να διδαχτούμε από την πείρα που έχουν στο χτίσιμο της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Πρέπει με προθυμία να αποκαταστήσουμε ευρύτερες επαφές με τους ακαδημαϊκούς κύκλους κάθε χώρας στον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη στις καπιταλιστικές χώρες έχει κάνει νέες προόδους. Με μεγάλη χαρά θα διδασκόμαστε κι απ’ αυτές. Θα πρέπει να μελετήσουμε τους κλασικούς όπως και τους σύγχρονους συγγραφείς του καπιταλιστικού κόσμου, τις ιδεαλιστικές τους θεωρίες και όλα τα σχετικά. Θέλουμε να διδαχτούμε από τον πολιτισμό όλων των άλλων χωρών, και πάνω σ’ αυτή τη γνώση να βασίσουμε την ελεύθερη συζήτησή μας.

Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι τούτο: Στο παρελθόν, όταν τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα αλληλοσυγκρούονταν, προσπαθώντας να επικρατήσουν μέσα σε μια ιστορική περίοδο, η διαπάλη τους γινόταν συνήθως με την πυρετώδη ανταλλαγή θεωρητικών απόψεων, με τη διεξαγωγή «χαρτοπολέμων». Εμείς όμως, δίνουμε πρακτική μορφή στην αντίληψή μας για τον ανταγωνισμό των ιδεολογικών ρευμάτων σε μιαν εποχή που η χώρα μας είναι δοσμένη στην καλοσχεδιασμένη οικονομική της ανασυγκρότηση. Είναι σαν κρύσταλλο καθαρό, πως το βασικότερο χαρακτηριστικό των ακαδημαϊκών μας ερευνών είναι η όλο και μεγαλύτερη ανάπτυξη των δεσμών ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη. Τα τελευταία λίγα χρόνια, με την εντατική ενασχόλησή μας στην επίλυση των καθημερινών προβλημάτων της βιομηχανικής οικοδόμησης μόλις ανέκυπταν, ρίξαμε πολύ το βάρος μας στην εφαρμοσμένη τεχνική και παραμελήσαμε τη θεωρητική μελέτη. Η τάση αυτή πρέπει να εγκαταληφθεί. Συνεχώς θα ξεπετιούνται όλο και περισσότερα προβλήματα τα οποία απλώς θα πρέπει να τα λύνουμε. Αλλά για να τα λύνουμε αποτελεσματικά, πρέπει να έχουμε έναν όλο και πιο καλύτερο θεωρητικό κορμό, που θα μας καθοδηγεί.

Τι πρέπει να κάνουμε

Στην εποχή που ζούμε, βρισκόμαστε σε ευνοϊκότερη θέση, από τους ανθρώπους οποιασδήποτε άλλης, για την πραγματοποίηση του ιδανικού της ελεύθερης διαπάλης των διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων. Γιατί το κράτος μας θα κάνει ό,τι απαιτείται για να ανθίσει η μάθηση και θα παράσχει στις διάφορες θεωρητικές σχολές κάθε διευκόλυνση που τους χρειάζεται για να εκφράζονται χωρίς κανένα εμπόδιο ή φραγμό. Τι πρέπει να κάνουμε για να πάρουν όλα αυτά σάρκα και οστά; Κατά τη γνώμη μου, τα ακόλουθα:

Πρώτα-πρώτα, πρέπει να καταστρώσουμε σχέδια που να καλύπτουν κάθε περιοχή. Στο πρώτο εξάμηνο του 1956, εκατοντάδες διακεκριμένων Κινέζων επιστημόνων και επιστημονικά καταρτισμένων ανώτερων τεχνικών επεξεργάστηκαν με τη βοήθεια σοβιετικών επιστημόνων δύο δωδεκάχρονα σχέδια: το ένα για την ανάπτυξη των φυσικών επιστημών και το άλλο για τη φιλοσοφία και τις κοινωνικές επιστήμες. Το πρώτο από τα σχέδια αυτά καλύπτει πενήντα ή και περισσότερα θέματα και επισημαίνει τα πιο ενδιαφέροντα σημεία που θα τα πραγματευθούν σειρές ολόκληρα από βιβλία. Τα βιβλία αυτά θα κυκλοφορήσουν μέσα στα δώδεκα προσεχή χρόνια.

Όταν επεξεργαζόμαστε τα σχέδια, λάβαμε υπ’ όψη τις αναπόφευκτες τάσεις που έχει η ανάπτυξη της σημερινής κινέζικης κοινωνίας καθώς και η ανάπτυξη της σημερινής επιστήμης. Γιατί αποβλέπαμε να κάνουμε από τη μια μεριά την ανάπτυξη της επιστήμης να αντιστοιχεί στην ανάπτυξη της κινέζικης κοινωνίας, κι απ’ την άλλη να καταφέρουμε η ανάπτυξη της επιστήμης να επενεργεί παρορμητικά στην προς τα μπρος πορεία της κοινωνίας μας. Ο πολύπλευρος σχεδιασμός είναι κι αυτός ένα μέσο που παροτρύνει τη διαπάλη των διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων και που διευκολύνει την άνθηση της θεωρητικής δουλειάς. Αλλά οι ακαδημαϊκές μας έρευνες δεν μπορούν βέβαια να περιοριστούν μονάχα στα θέματα και τα νευραλγικά σημεία που θίγονται σ’ αυτά τα σχέδια. Οι άνθρωποι που δουλεύουν στους διάφορους κλάδους της γνώσης, μπορούν να διαφωνήσουν και να προκαλέσουν συζήτηση για οποιοδήποτε ζήτημα πάνω στο οποίο έχουν να κάνουν κάποια συμβολή. Κανένα σχέδιο για την ανάπτυξη της επιστήμης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς αντιγνωμίες ανάμεσα στις διαφορετικές θεωρητικές σχολές.

Υλικές διευκολύνσεις

Το δεύτερο είναι να δημιουργήσουμε τις υλικές συνθήκες μέσα στις οποίες τα διαφορετικά ιδεολογικά ρεύματα θα μπορούν να ανταγωνίζονται. Η ανάπτυξη της μάθησης, εξαρτάται απ’ το αν θα βρεθεί το κατάλληλο έδαφος. Σήμερα η Κινέζικη Ακαδημία Επιστημών έχει μόνο σαράντα έξη ινστιτούτα, μ’ όλο που είναι κιόλας τέσσερις φορές περισσότερα από ό,τι ήσαν πριν την απελευθέρωση. Στην πραγματικότητα, πολύ περισσότερη ερευνητική εργασία έγινε στις ανώτερες σχολές και τις επιχειρήσεις. Μπορούμε να πούμε- με πλήρη επίγνωση για την ορθότητα αυτού που λέμε- πως τα ινστιτούτα ερευνών που έχουμε είναι πολύ λίγα και πως ο εξοπλισμός τους είναι πενιχρός. Αυτό είναι μια από τις αδυναμίες που κληρονομήσαμε από την παλιά κοινωνία και πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να ισχυροποιηθούμε κι απ’ αυτή την άποψη. Ο σχεδιασμός μας πρέπει να περιλάβει με λεπτομέρειες τα κατάλληλα μέτρα για την αύξηση του αριθμού των ινστιτούτων ερευνών, πρέπει να προβλέψει για την παροχή περισσότερου υλικού για έρευνα, περισσότερων βιβλίων και περισσότερων εφοδίων, έτσι που να δημιουργηθούν οι καλύτερες υλικές συνθήκες για τη διεξαγωγή των ερευνών. Όλα αυτά είναι πράγματα που πρέπει να τακτοποιηθούν, βήμα το βήμα, μέσα στο συντόμότερο δυνατό διάστημα.

Βιβλία και περιοδικά

Τρίτο, πρέπει να κάνουμε κάτι για τις εκδόσεις μας. Όταν διάφορα ιδεολογικά ρεύματα αρχίζουν να αντιδικούν, είναι φυσικό να εκφράζονται κύρια με το γράψιμο: η πένα είναι το όπλο τους. Αν θέλουμε λοιπόν να ενθαρρύνουμε αυτή τη διαπάλη, πρέπει να προσέξουμε την εκδοτική δουλειά που εδώ, έχει μεγάλη σημασία. Οι εκδοτικοί οίκοι πρέπει να δημοσιεύουν, και μάλιστα χωρίς καμιάν αργοπορία, τις διάφορες γνώμες και απόψεις πάνω σε οποιαδήποτε συζήτηση, στα περιοδικά και τις εφημερίδες ή σε βιβλία. Ένα άλλο καθήκον που πρέπει να πραγματοποιήσουν οι εκδοτικοί οίκοι, είναι να δώσουν στο αναγνωστικό κοινό όσο γίνεται περισσότερα θεωρητικά έργα απ’ τις ξένες χώρες. Ο επιστημονικός εκδοτικός οίκος που εξαρτάται από την Κινέζικη Ακαδημία Επιστημών, τελευταία μόλις άρχισε να λειτουργεί, κι ακόμα είναι ένας από τους πιο αδύνατους κρίκους στη δουλειά μας. Η κατάσταση αυτή πρέπει ν’ αλλάξει. Και κάτι άλλο ακόμα: όταν μεταφράζουμε και εκδίδουμε βιβλία από τις ξένες χώρες, πρέπει να αποφεύγουμε μια στραβή τάση που είχαμε παλιότερα. Τα τελευταία λίγα χρόνια μεταφράσαμε και εκδόσαμε 279 βιβλία, κι απ’ αυτά τα 271 ήσαν σοβιετικά! Αυτό είναι γεγονός και μάλιστα από τα πιο χαρακτηριστικά. Είναι καλό για μας ν’ αφομοιώσουμε την πιο συγχρονισμένη πείρα που έχουν κερδίσει στη Σοβιετική Ένωση, αλλά είναι ώρα πια να παρατήσουμε αυτή τη γελοία τακτική της παραγνώρισης των ακαδημαϊκών επιτευγμάτων των άλλων χωρών.

Ελευθερη συζήτηση

Τέταρτο, πρέπει να ενθαρρύνουμε την ελεύθερη συζήτηση στον ακαδημαϊκό τομέα και να δώσουμε τη δυνατότητα στις διάφορες απόψεις να εκφραστούν με πλήρη ελευθερία. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να αποφύγουμε την εύκολη αποδοχή βιαστικών συμπερασμάτων. Γιατί η πλειοψηφία δεν έχει πάντοτε δίκιο. Εδώ κι εκατό χρόνια, οι οπαδοί του μαρξισμού ήσαν απόλυτη μειοψηφία. Εγώ λόγου χάρη, δε συμμερίζομαι τις απόψεις του κ. Φον Βαν Λον για τη διαίρεση των περιόδων της αρχαίας κινέζικης ιστορίας. Αυτοί που συμφωνούν μαζί μου, δεν είναι ίσως πλειοψηφία. Αλλά και οι δύο μεριές έχουν το δικαίωμα να παρουσιάσουν τις απόψεις τους και να προσπαθήσουν η μια να πείσει την άλλη. Στις φυσικές επιστήμες, κάθε μελετητής μπορεί να διακηρύξει τις δικές του απόψεις, που τις στηρίζει στην έρευνα και τον ανεξάρτητο στοχασμό του.

Δεν υπάρχουν αντίρρηση πως παλιότερα ορισμένα τμήμα έδειχναν φοβερή στενοκεφαλιά στα ζητήματα της ακαδημαϊκής έρευνας. Τον περασμένο χρόνο, όμως, όταν οργανώθηκαν στην Κινεζική Ακαδημία Επιστημών εξειδικευμένα τμήματα, εγκαινιάσαμε τη συνήθεια της ανάγνωσης πραγματειών. Όσο προχωρεί ο καιρός θα έχουμε όλο και περισσότερες συγκεντρώσεις-συζητήσεις πάνω σε ακαδημαϊκά θέματα. Στις αρχές αυτού του χρόνου, στη συγκέντρωση που έγινε για τα αρχαιολογικά έργα, είχαμε μια μεγάλη συζήτηση. Επίσης με την πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Γλωσσολογίας και Φιλολογίας έγιναν συζητήσεις για την τροποποίηση της κινέζικης γλώσσας. Αυτό είναι ένα καλό ξεκίνημα για την θεωρητική διαπάλη στον ακαδημαϊκό τομέα.

Ανεξάρτητη σκέψη

Πέμπτο, πρέπει να προωθήσουμε την ανεξάρτητη σκέψη. Το 1953 είχαμε το κίνημα «σαν φαν», δηλαδή το κίνημα που στρεφόταν ενάντια στα «τρία κακά»: τη διαφθορά, τη σπατάλη και τη γραφειοκρατία στις δημόσιες υπηρεσίες και τις κρατικές επιχειρήσεις. Προτείνω ν’ αρχίσει ένα καινούργιο κίνημα «σαν-φαν», στον ακαδημαϊκό μας κόσμο. Ποια είναι όμως τα τρία κακά που έχουμε να πολεμήσουμε εκεί;

Το υπ’αριθμόν ένα είναι ο δογματισμός. Τον παλιό καιρό είχαμε ένα σωρό μουχλιασμένους γερο-χαρτοπόντικους, που μόλις άνοιγαν το στόμα τους ανέφεραν κι ένα απόσπασμα από τον Κομφούκιο ή το «Βιβλίο των Ωδών». Και τις περισσότερες φορές, δεν μπορούσαν να δώσουν στους άλλους να καταλάβουν για τι πράγμα μιλούσαν. Οι δογματιστές μας πήραν τον τρόπο δουλειάς που είχαν αυτοί οι χαρτοπόντικες και χρησιμοποιούν τα τσιτάτα του Μαρξ και του Ένγκελς σαν ένα είδος πανάκειας. Δεν καταλαβαίνουν πως ένας μαρξιστής πρέπει να αναλύει τα πράγματα παίρνοντας σα βάση τα γεγονότα. Οι άνθρωποι γίνονται δογματιστές στην επιστημονική έρευνα γιατί βαριούνται να σκεφτούν. Αντί να κάτσουν να δουλέψουν σκληρά, πάνε να μας τυλίξουν με τσιτάτα.

Ο δογματισμός εκδηλώνεται ακόμα στη μηχανιστική εφαρμογή της νεότατης σοβιετικής πείρας. Είναι αλήθεια πως για να χτίσουμε μια Νέα Κίνα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, πρέπει να διδαχτούμε από τη Σοβιετική Ένωση. Αλλά η Κίνα έχει τις δικές της φυσικές και κοινωνικές συνθήκες. Στην αφομοίωση της σοβιετικής πείρας πρέπει πάντοτε να έχουμε μπροστά στα μάτια μας τη σημερινή πραγματικότητα της Κίνας.

Για να καταπολεμήσουμε το δογματισμό, για να καταπολεμήσουμε τη μηχανιστική εφαρμογή της πείρας, πρέπει να πολεμήσουμε ενάντια στην τυφλή λατρεία των αυθεντιών. Ο Αριστοτέλης, ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος είχε πει κάποτε πως όσο κι αν αγαπούσε τον Πλάτωνα, περισσότερο αγαπούσε την αλήθεια. Στην Κίνα επίσης, έχουμε μια παλιά παροιμία που λέγεται πολύ συχνά: «Σαν ξέρω πως έχω δίκιο, δεν κάνω πίσω ούτε μπροστά στο δάσκαλό μου». Αυτό αξίζει να το σκεφτούμε καλά. Εκείνοι που έχουν πραγματικά επιτεύγματα στο ενεργητικό τους έχουν δικαίωμα στο σεβασμό μας. Και τους σεβόμαστε ακριβώς γιατί ξέρουμε πως τα επιτεύγματά τους είναι μεγάλα. Αλλά τα παλιά επιτεύγματά δεν τους κάνουν αναγκαστικά και αλάθητους. Εάν δεν αναλύουμε τα πορίσματα της μελέτης και της έρευνας ενός άλλου, αλλά μονάχα τα ακολουθούμε τυφλά, τότε καταστρέφουμε τη δουλειά μας και καταπνίγουμε την ακαδημαϊκή ανάπτυξη.

Πρέπει να βλέπουμε μακριά

Το υπ’ αριθμόν δύο κακό είναι η επιπόλαιη βιασύνη και το κοντόφθαλμο αντίκρυσμα των πραγμάτων. Στην επιστημονική έρευνα πρέπει να βλέπουμε μακριά. Ζούμε στον εικοστό αιώνα. Έχουμε μια μακραίωνη ιστορία, μια τεράστια χώρα με άφθονες πλουτοπαραγωγικές πηγές και ατελείωτα πράγματα που πρέπει να μελετηθούν. Η αντίληψη του «να καθόμαστε στον πάτο του πηγαδιού και να κοιτάμε τον ουρανό» δεν συμβιβάζεται με την εποχή μας. Κι όμως παλιότερα σε ορισμένους τομείς έριξαν υπερβολικό βάρος στην επίλυση των άμεσων τεχνικών προβλημάτων και παραμέλησαν τη θεωρητική μελέτη. Αυτό αποκαλώ επιπόλαιαη βιασύνη και κοντόφθαλμο αντίκρυσμα. Είναι μια στάση που οδήγησε πολλούς επιστήμονες να σπαταλήσουν τις δυνάμεις τους σ’ ένα ολότελα ασήμαντο πρόβλημα, χωρίς να καταλαβαίνουν πως δίχως εντατική θεωρητική μελέτη δεν θα μπορούσαν ποτέ να ελπίσουν ότι θ’ ανέβαινε το τεχνικό τους επίπεδο.

Το ίδιο ισχύει και στη διδασκαλία. Δίχως ακαδημαϊκή έρευνα, ένας δάσκαλος δεν μπορεί ποτέ να βελτιώσει την ποιότητα της διδασκαλίας του. Εδώ κι ένα χρόνο, διοικητικοί υπεύθυνοι της εκπαίδευσης ήσαν άνθρωποι που νόμιζαν πως η ακαδημαϊκή έρευνα παρεμπόδιζε τη συγκεκριμένη διδασκαλία. Ήταν κι αυτή, άλλη μια κοντόφθαλμη αντίληψη. Ευτυχώς φέτος η αντίληψη αυτή εγκαταλείφθηκε. Σε όλες τις σχολές και τα ινστιτούτα της ανώτερης εκπαίδευσης στη χώρα, οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να αναληφθούν με όση σοβαρότητα γίνεται. Ο σωστός καταμερισμός της δουλειάς θα οδηγήσει στη στενή συνεργασία ανάμεσα στην παραγωγή, τη διδασκαλία και την έρευνα.

Το κακό του σεχταρισμού

Το υπ’ αριθμόν τρία κακό είναι ο σεχταρισμός. Τα λίγα τελευταία χρόνια, όσοι εργάζονταν στον ακαδημαϊκό τομέα περιόριζαν τα διαβάσματά τους σ’ ένα πολύ στενό πλαίσιο. Σε ορισμένα τμήματα ο σεχταρισμός κέρδιζε έδαφος. Υπήρχαν όμως ιστορικοί λόγοι που συνέβαινε αυτό. Η Κίνα προηγούμενα ήταν μια μισοφεουδαρχική, μισοαποικιακή χώρα. Το γεγονός αυτό έβαλε αναπόφευκτα τη σφραγίδα του στη διαμόρφωση μιας ειδωλολατρίας στη σκέψη εκείνων που ανήκουν στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Η ειδωλολατρία αυτή θεοποιούσε κάθε τι ξένο. Παλιότερα, πολλοί αξιόλογοι Κινέζοι επιστήμονες και διανοητές, έγραφαν τα βιβλία τους σε ξένες γλώσσες και τα εξέδιδαν στο εξωτερικό. Ας πάρουμε λόγου χάρη το Δόκτορα Λι Ζουνβανγκ, που είναι γνωστός στο εξωτερικό σαν Ζ. Σ. Λη και τώρα κατέχει τη θέση του αντιπροέδρου της Κινέζικης Ακαδημίας Επιστημών. Ήταν πάντα ένας επιστήμονας που αγαπούσε τη χώρα του, αλλά είχε επηρεαστεί από τη συνήθεια που επικρατούσε εκείνη την εποχή και έβγαλε το περίφημο βιβλίο του «Γεωλογία της Κίνας» στα αγγλικά. Όταν αργότερα θέλαμε να το εκδώσουμε στην Κίνα, έπρεπε να το μεταφράσουμε στα κινέζικα. Μ’ όλο που ήταν πατριώτης, δεν μπόρεσε να ξεκόψει από μια κακή συνήθεια. Φυσικά, όταν αναλογιστεί κανείς το πώς ήταν η κοινωνία τότε, μπορεί εύκολα να καταλάβει πώς δημιουργήθηκε η συνήθεια αυτή.

Τα τελευταία χρόνια η Κινέζικη Ακαδημία Επιστημών αντιτάχθηκε αποφασιστικά στην ειδωλολατρία της καπιταλιστικής κουλτούρας. Μ’ αυτήν όμως την ενέργεια, πέσαμε στο άλλο άκρο. Μερικοί διάβαζαν μόνο λίγα μαρξιστικά και λενινιστικά βιβλία καθώς και λίγα βιβλία από τη Σοβιετική Ένωση. Σπάνια ή μάλλον ποτέ δε διάβαζαν τίποτα άλλο. Κι έτσι η επιστημονική μας έρευνα καρκινοβατούσε. Θα ’πρεπε να μάθουμε τι γίνεται σχετικά με το ζήτημα αυτό και στη Σοβιετική ένωση. Λοιπόν, το Ινστιτούτο Επιστημονικών Πληροφοριών της Σοβιετικής Ακαδημίας Επιστημών, λαβαίνει πάνω από 9.000 ξένα περιοδικά για την ενημέρωση των επιστημόνων. Τώρα οργανώνει ένα παρόμοιο ινστιτούτο και η Κινέζικη Ακαδημία Επιστημών. Βέβαια δεν πρόκειται να έχει μεγάλες φιλοδοξίες απ’ το ξεκίνημά του, σιγά-σιγά όμως θα αναπτυχθεί.

Η ακαδημαϊκή έρευνα

Και τώρα ας μιλήσουμε για το έκτο πράγμα που κατά τη γνώμη μου πρέπει να κάνουμε: την ενθαρρυνση των ακαδημαϊκών ερευνών.

Όλοι μας χτυπάμε την αυταρέσκεια, αλλά χτυπάμε και την αυτοταπείνωση. Παλιότερα ο κόσμος έβλεπε με περιφρόνηση του Κινέζους επιστήμονες και είχε πολύ λίγη εκτίμηση στους Κινέζους ειδικούς. Αυτό φυσικά ήταν δεμένο με την ειδωλολατρία των ξένων αυθεντιών. Στη νέα κοινωνία μας, οι άνθρωποι που αφοσιώνονται ολόψυχα στην επιστημονική μελέτη και εργάζονται σκληρά, χαίρουν μεγάλης εκτίμησης. Οι συνθήκες ζωής και εργασίας των επιστημονων όλο και βελτιώνονται. Το κράτος εγκαινίασε το σύστημα των ακαδημαϊκών βαθμων και με τακτικές εξετάσεις, μπορεί κανείς σήμερα να πάρει στην Κίνα διάφορους διδακτορικούς τίτλους. Για τους ακαδημαϊκούς τίτλους γίνεται τώρα συζήτηση και σύντομα θα ανακοινωθούν. Όσοι θέλουν να ασχοληθούν με τις ακαδημαϊκές έρευνες θα βρουν ολόπλευρη ενθάρρυνση από την κοινωνια. Ανάμεσα στις άλλες, μια μορφή ενθάρρυνσης μπορεί να είναι και η κριτική. Μια κριτική όμως που δεν θα πρέπει να είναι μικρόψυχη. Η κριτική πρέπει να μοιάζει με τη μητρική τρυφερότητα, να είναι σαν το μάλωμα που βοηθάει ένα παιδί να βελτιωθεί.

Έβδομο: πρέπει να φροντίσουμε ώστε οι διανοούμενοι να έχουν τουλάχιστον πέντε μέρες την εβδομάδα που να τις αφιερώνουν στη δουλειά και τη μελέτη. Ο πρωθυπουργός Τσου Εν Λάι στην “Εισήγηση για το πρόβλημα των διανοουμένων” είπε: “Η Κεντρική Επιτροπή θεωρεί ουσιώδες να εξασφαλίσει στους διανοούμενους για τη δουλειά τους, τουλάχιστον τα 5/6 της εργάσιμης ημέρας (ή 40 ώρες την εβδομάδα)”. Δηλαδή, στις έξι εργάσιμες ημέρες ο διανοούμενος θα διαθέτει τις πέντε για τη δουλειά του, ενώ για την πολιτική μελέτη, την κοινωνική δραστηριότητα και τις συγκεντρώσεις δεν θα διαθέτει περισσότερες από μια. Πολλά τμήματα αναδιοργάνωσαν τελευταία τη δουλειά τους και την προσάρμοσαν στα παραπάνω. Άλλα τμήματα προσπαθούν σκληρά να κάνουν το ίδιο.

Όγδοο: πρέπει να προωθήσουμε τις ακαδημαϊκές ανταλλαγές με τις χώρες του εξωτερικού. Μετά την απελευθέρωση, κάναμε ορισμένα βήματα για να προωθήσουμε τη διεθνή ακαδημαϊκή δραστηριότητα, αλλά δεν καταβάλαμε γι’ αυτό και μεγάλες προσπάθειες. Αυτό το χρόνο, όμως, υπάρχει μια αλλαγή. Τον Απρίλη συνήλθε στο Πεκίνο το συμβούλιο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Επιστημονικών Εργατών, και ήρθαν στην Κίνα πολλοί διάσημοι επιστήμονες, που έδωσαν και διαλέξεις. Ο βραβευμένος με το βρεαβείο Νόμπελ Άγγλος γιατρός Δόκτωρ Σ.Φ. Πάουελ, έδωσε τέσσερις διαλέξεις, ο Άγγλος ειδικός στην Κρυσταλλογραφία, Β.Α.Γούστερ, οκτώ. Το Μάη και τον Ιούνιο έδωσε τέσσερις διαλέξεις ο Ιάπωνας φυσικός δόκτωρ Σακάτα Σοΐχι. Όλες αυτές οι διαλέξεις, βοηθούν την κινέζικη επιστήμη.

Καλούμε τους επιστήμονες σ’ όλο τον κόσμο να έρθουν στην Κίνα για ακαδημαϊκές επισκέψεις και μεις θα τους καλωσορίσουμε με ανοιχτή αγκαλιά. Ταυτόχρονα θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να πάρουμε μέρος στις κάθε είδους διεθνείς ακαδημαϊκές συγκεντρώσεις. Εκεί θα διδαχτούμε από τα αξιότερα ακαδημαϊκά επιτεύγματα των ξένων χωρών ενώ κι εμείς θα τους γνωρίσουμε τι έχουμε πετύχει στον ίδιο τομέα. Βλέπουμε σ’ ολόκληρο τον κόσμο τους ακαδημαϊκούς κύκλους, τα ιδεολογικά ρεύματα, να αντιμάχονται σε όλο και πλατύτερη κλίμακα. Οι κινέζοι διανοητές και επιστήμονες είναι έτοιμοι- και μάλιστα ανυπομονούν- να πάρουν μέρος στη γόνιμη θεωρητική διαπάλη.

Η αναζήτηση της αλήθειας μέσα απ’ τα γεγονότα

Ένατο: πρέπει να μάθουμε να κάνουμε αυτοκριτική σοβαρά, αναζητώντας την αλήθεια μέσα απ’τα γεγονότα. Ενθαρρύνουμε τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να αντιμάχονται, αποσκοπώντας στο φτάσιμο της αλήθειας, ενώ ταυτόχρονα το καθένα θα διδάσκεται απ’ το άλλο στην πορεία της ελεύθερης συζήτησης. Επομένως, όλοι εκείνοι που παίρνουν μέρος στη διαπάλη, πρέπει να είναι ήρεμοι και συγκεντρωμένοι, έχοντας σα σκοπό τους να ανακαλύψουν τα γεγονότα και να φτάσουν στην αλήθεια. Πρέπει να εμμένουν σ’ ό,τι νομίζουν πως είναι αληθινό, αλλά θα πρέπει επίσης χωρίς έπαρση να υπολογίζουν τις γνώμες των άλλων και να εξετάζουν προσεκτικά την εργασία τους. Αυτό είναι το πνεύμα της αυτοκριτικής. Αυτοί που αρνιούνται να κοιτάξουν κατάματα τα ελαττώματά τους δεν θα φτάσουν ποτέ σε ακαδημαϊκά ύψη

Καλύτερος καταμερισμός της εργασίας

Δέκατο και τελευταίο: πρέπει ο καταμερισμός της εργασίας να γίνει καλύτερος και να στηριχτεί πάνω σε μια βάση συνεργασίας.

Η αντίληψή αμς για την ελευθερία της διαπάλης των διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων διαφέρει από κάθε άλλη παλιότερη. Ο ανταγωνισμός για μας, δεν είναι κάτι το αναρχικό. Εμφανίζεται, γιατί η ίδια η φυση της κοινωνίας που ζούμε, το έχει ανάγκη. Για να αποφύγουμε επομένως τη διασπάθιση των ενεργειών μας, χρειαζόμαστε μια τακτοποίηση σε κάθε τομέα για να εξασφαλίσουμε τον προσφορότερο καταμερισμό της εργασίας ανάμεσα στους διανοητές και επιστήμονες, τα διάφορα ινστιτούτα και τα κρατικά ιδρύματα. Σύμφωνα με τη φύση του πράγματος, αυτός ο καταμερισμός της εργασίας πρέπει να είναι πολύ αυστηρός. Αλλά πρέπει και να φροντίσουμε ώστε οι επιστήμονες και οι διανοητές μας να έχουν υπ’ όψη τους τι συμβαίνει στους άλλους κλάδους της γνώσης, τουλάχιστον στο βαθμό που να μπορούν να καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλο και να συνεργάζονται στενά, έτσι που να μην κλείνονται στενόμυαλα μέσα στους ιδιαίτερους τομείς όπου δουλεύουν. Έτσι, οι επιστήμονες που ανήκουν σ’ έναν επιστημονικό κλάδο θα μπορούν να συζητούν αναμεταξύ τους και να διδάσκονται ο ένας απ’ τον άλλο. Επίσης, οι επιστήμονες που ανήκουν σε διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους μπορούν να ενθαρρύνουν ή να κριτικάρουν γόνιμα ο ένας τον άλλο, έτσι που να προωθείται η γενική ακαδημαϊκή μας ανάπτυξη. Νομίζω πως η ακαδημαϊκή συνεργασία θα πρέπει να είναι κάτι σαν μια ορχήστρα. Υπάρχουν στην ορχήστρα έγχορδα, ξύλινα πνευστά, χάλκινα πνευστά και κρουστά, αλλά όλα παίζουν μαζί και εκτελούν μιαν ωραία συμφωνία που βάθρο της είναι ένα μεγαλειώδες μοτίβο.

Δεν υπάρχει τέλος στις αντιγνωμίες

Παλιότερα, ο ανταγωνισμός των διάφορων ιδεολογικών ρευμάτων κράταγε ένα ορισμένο διάστημα. Η περίοδος του Πολέμου των Πολιτειών, οπότε είχαν εμφανιστεί και διατύπωναν τις ιδέες τους στρατιές από ξεχωριστούς διανοητές, κράτησε μόνο καμια διακοσαριά χρόνια. Οι ζυμώσεις από την ευρωπαϊκή Αναγέννηση, άρχισαν σιγά-σιγά να κοπάζουν μετά το δέκατο έκτο αιώνα. Αυτό συνέβαινε γιατί στις ταξικές κοινωνίες, απ’ τη στιγμή που η άρχουσα τάξη και η εξουσιαζόμενη τάξη έφταναν σε κάποια ισορροπία, εμφανιζόταν ανάλογα ένα είδος πνευματικής παράλυσης. Σήμερα χτίζουμε τη σοσιαλιστική κοινωνία που είναι το πρώτο βήμα για την κομμουνιστική. Παλεύουμε για να καταργήσουμε τις τάξεις. Το έργο μας είναι να βελτιώνουμε σταθερά και αδιάκοπα την υλική και πνευματική ευημερία του λαού. Υπηρετούμε το λαό και όχι τα στενά συμφέροντα μιας κυρίαρχης τάξης. Γι’ αυτό το λόγο οι απαιτήσεις απ’την ιντελιγκέντσιά μας είναι μεγαλύτερες παρά ποτέ. Στη χώρα μας τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα δεν θα ανταγωνίζονται σήμερα μόνο, αλλά και αύριο. Κανένα ιδεολογικό ρεύμα δεν θα παρθεί σαν υπέρτερο. Η ελεύθερη συζήτηση πάντοτε θα συνεχίζεται. Δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να παρουσιαστεί καμία παράλυση. Εφ’ όσον θα εξακολουθήσουμε να εργαζόμαστε σκληρά, δεν θα υπάρξει τέλος στις αντιγνωμίες ανάμεσα στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα.

Με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, συνηθίζουμε να τελειώνουμε τις ομιλίες και τα άρθρα μ’ ένα “ζήτω!”. Κι αυτή τη φορά θα ζητήσω να φωνάξουμε “ζήτω!” ήρεμα όμως και χωρίς υπερβολές.

Ζήτω η πολιτική μας: “Αφήστε τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να αντιμάχονται”

ΣΧΟΛΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Άρθρο της εφημερίδας “Λαϊκή Ημερησία” του Πεκίνου

Οι διανοούμενοί μας συζητούν τώρα την πολιτική που εκφράζει το σύνθημα: “αφήστε τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα ν’ αντιμάχονται”. Πολλοί δημοσίευσαν τις γνώμες τους και τις απόψεις τους σε εφημερίδες και περιοδικά. Κρίνοντας απ’ αυτά, μπορούμε να πούμε πως η μεγάλη πλειοψηφία τους υποστηρίζει αυτή την πολιτική. Αλλά στη συζήτηση ορισμένων ειδικότερων πλευρών της, διατυπώθηκαν διαφορές απόψεων, αμφιβολίες και επιφυλάξεις.

Η συζήτηση περιστρέφεται βασικά γύρω από το πρόβλημα της έννοιας της “διαπάλης” και το πρόβλημα των συνθηκών που χρειάζονται για να πραγματοποιηθεί. Μερικοί λένε ότι αφού θα ανταγωνίζονται “διάφορα ιδεολογικά ρεύματα”, στη διαπάλη θα παίρνουν μέρος μόνο εκείνοι που αντιπροσωπεύουν ένα αναγνωρισμένο ιδεολογικό ρεύμα, μια σχολή, ενώ οι άλλοι θ’ αποκλείονται. Μερικοί λένε πως δε φτάνει να παίρνει κανείς μέρος στη διαπάλη, αλλά πρέπει και να παλεύει “καλά”. Άλλοι εκφράζουν τη γνώμη πως όσοι καταπιάνονται με μια θεωρητική αντιδικία πρέπει να συμπεριφέρονται όπως τα μέλη μιας ορχήστρας. Άλλοι πάλι δε συμφωνούν μ’ αυτό, λέγοντας πως βάζει υπερβολικούς περιορισμούς στους συζητητές.

Πώς πρέπει να γίνεται η διαπάλη

Κατά τη γνώμη μας, είναι θεμιτό να εκφράσουμε την ελπίδα πως οι πρωταγωνιστές των συζητήσεων θα διεξάγουν “καλά” τη θεωρητική τους διαπάλη, χωρίς να θεωρήσουμε πως αυτό μάς επιβάλλει κάποιο περιορισμό. Εφ’ όσον η διαπάλη ανάμεσα στα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα προωθεί και πλουτίζει την ακαδημαϊκή ζωή, εφ’ όσον κεντρίζει την πολιτιστική πρόοδο, τότε μπορούμε να πούμε πως το γενικό αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής είναι “καλό”. Ενώ όμως το γενικό αποτέλεσμα είναι καλό, πολύ φυσικό είναι να υπάρξουν και μερικά αρνητικά στοιχεία. Αν θέλουμε να φροντίσουμε το καλό να ξεπερνάει το κακό και να γίνεται ακόμη καλύτερο, το μόνο που πρέπει να κάνουμε είναι να “αφήσουμε τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα να αντιμάχονται”.

Η ιδεολογική διαπάλη δεν είναι το ίδιο πράγμα με το χορωδιακό τραγούδι. Γι’ αυτό είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν και παράφωνες νότες. Όλα τα διαφορετικά ιδεολογικά ρεύματα πρέπει να συνθέτουν το καθένα τη δική του μουσική και όχι να παίζουν το κομμάτι που τους ζητάει ο πρώτος τυχών μαέστρος. Εφ’ όσον η μουσική που παίζει κάποιος δεν είναι αντεπαναστατική, έχει την ελευθερία να αντιδικεί όσο θέλει. Σχετικά μ’ αυτή τη συζητητική ελευθερία, έχουμε να κάνουμε μια μόνο παρατήρηση: αυτός που θέλει να μπει στην ιδεολογική διαπάλη, πρέπει να κάνει κάποια σοβαρή ακαδημαϊκή έρευνα. Το νόημα της ελευθερίας της επιστήμης δεν πρέπει να θεωρηθεί πως είναι “ο καθένας να γράφει για θέματα που δεν έχει μελετήσει”, όπως τόνιζε κάποτε και ο Ένγκελς. Εκείνοι που εκπροσωπούν μια σχολή, όπως κι εκείνοι που δεν εκπροσωπούν καμια, καθένας δηλαδή που έχει μελετήσει σοβαρά και οι απόψεις του είναι καλά θεμελιωμένες κι έχουν γερή συλλογιστική, μπορεί να αντιμάχεται. Αν συμμετέχει στη διαπάλη καλά, είναι καλόδεχτος. Αν όχι, δε μας πολύπειράζει.

Πολλοί λένε πως η ιδεολογική διαπάλη έχει την έννοια της “κόσμιας και εποικοδομητικής διαπάλης”. Κι εδώ πάλι υπάρχουν πολλές ερμηνείες. Αφού όμως αντιμάχονται διάφορα ρεύματα, δεν μπορεί να περιμένει κανείς στα σοβαρά πως όλα τα επιχειρήματα θα διατυπώνονται κόσμια. Αν με την έκφραση “κόσμια και εποικοδομητικά” εννοούμε πως “ο καθένας μπορεί να εμμένει στην άποψή του και να μη συμφωνεί” ή πως “τα επιχειρήματα που διατυπώνονται πρέπει να είναι πρωτότυπα”, τότε τη βρίσκουμε σωστή. Εκείνο πάντως που δεν μπορούμε να επικροτήσουμε είναι το είδος της “μη εποικοδομητικής διαπάλης” που δε στηρίζεται στη σοβαρή μελέτη και είναι στην πραγματικότητα αερολογία. Είναι σίγουρο πως κανείς δεν πρόκειται να δώσει σημασία σε απόψεις που δεν έχουν γερή θεμελίωση ή που τα επιχειρήματά τους στηρίζονται σε πολύ αδύνατους συλλογισμούς.

Η διδασκαλία στις ανώτερες σχολές

Ένα άλλο σημείο που συζητιέται πολύ, είναι το κατά πόσο η πολιτική της ελευθερίας των διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων να αντιμάχονται, εφαρμόζεται και στη διδασκαλία στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ξέρουμε πως οι περισσότερες θεωρητικές τάσεις διαμορφώνονται και συγκροτούνται στα πανεπιστήμια. Οι φοιτητές υποτίθεται πως είναι λίγο-πολύ ικανοί να σκέπτονται ανεξάρτητα. Πρέπει λοιπόν στις παραδόσεις να εκφράζονται διάφορες γνώμες ώστε να ενθαρρύνεται ο κόσμος να διαμορφώνει νέες θεωρητικές τάσεις και να βοηθιούνται οι φοιτητές να αναπτύσσουν τη ροπή που έχουν για ανεξάρτητη σκέψη.

Σχετικά με το ζήτημα της θέσης που έχει ο μαρξισμός μέσα σ’ όλα αυτά, μερικοί έχουν τη γνώμη πως “η διαπάλη ανάμεσα στις σχολές πρέπει να στηρίζεται στο μαρξισμό”, η ότι “το κριτήριο που θα ξεχωρίζουμε στο σωστό από το λαθεμένο πρέπει να είναι ο διαλεκτικός υλισμός” ή ότι “σα θεωρητική βάση και οδηγό της σκέψης μας πρέπει να πάρουμε το μαρξισμό”. Ναι, ο μαρξισμός πραγματικά είναι ο οδηγός της σκέψης μας στα κρατικά, πολιτιστικά και επιστημονιακά μας ζητήηματα. Αλλά στα ακαδημαϊκά προβλήματα και την επιστημονική έρευνα, όλοι πάντα έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους ακόμα κι αν δεν τους αρέσει να εφαρμόσουν τη μέθοδο του διαλεκτικού υλισμού, ή κι αν καταλήγουν σε συμπεράσματα που διαφέρουν απ’το μαρξισμό. Έτσι λοιπόν, το αν θα στηρίξουν τα επιχειρήματά τους στο μαρξισμό ή το αν ο μαρξισμός θα παρθεί σαν κριτήριο για το ξεχώρισμα του σωστού από το λαθεμένο, εξαρτάται από τους πρωταγωνιστές των συζητήσεων και μόνο. Εμείς υποστηρίζουμε το διαλεκτικό υλισμό. Ενθαρρύνουμε τον κόσμο να μελετάει και να εφαρμόζει την ιστορικοδιαλεκτική αντίληψη και μέθοδο. Αλλά ταυτόχρονα θέλουμε (και το προωθούμε) οι άνθρωποι να έχουν την ελευθερία να αντικρύζουν με σκεπτικισμό το διαλεκτικό υλισμό, να έχουν την ελευθερία να τον επικρίνουν, ακριβώς όπως κι εμείς έχουμε το δικαίωμα να αποδείχνουμε το αβάσιμο των μη διαλεκτικοϋλιστικών απόψεων. Αν ο υλισμός έμπαινε σα θεμέλιο ή σα γνώμονας της συζήτησης, αυτό θα ισοδυναμούσε στην πραγματικότητα με το διώξιμο των ιδεαλιστών από το στίβο της διαπάλης. Διαφωνίες και συζητήσεις μπορεί να συμβαίνουν ανάμεσα στους μαρξιστές. Μπορεί επίσης να συμβαίνουν ανάμεσα στους μαρξιστές και τους φίλους τους ή ανάμεσα στους μαρξιστές και τους ιδεαλιστές. Όλες αυτές οι συζητητικές διαμάχες στηρίζονται πάνω σε διαφορετικές βάσεις. Δεν μπορούν να μπουν με το ζόρι πάνω στην ίδι αβάση.

Αδικαιολόγητες ανησυχίες

Οι αμφιβολίες που υπάρχουν σχετικά με την πολιτική αυτή, εκφράζονται στα δυο ακόλουθα ερωτήματα: α) Γιατί ν’ αφήσουμε τον ιδεαλισμό ελεύθερο; Αυτό δε θα προκαλέσει ιδεολογική σύγχυση; β) Μήπως μ’ αυτή την ενέργεια το κόμμα παραιτείται από τον ηγετικό του ρόλο;

Σε κείνους που κάνουν την πρώτη ερώτηση, έχουμε να πούμε πως δεν υπάρχει κανένας λόγος ν’ ανησυχούν μήπως ο ιδεαλισμός κερδίσει έδαφος ή μήπως προκαλέσει ιδεολογική σύγχυση. Εμείς πιστεύουμε στη δύναμη της αλήθειας του μαρξισμού. Επομένως, δεν νομίζουμε πως ο μαρξισμός έχει να ζημιωθεί από τη διαπάλη με τ’ άλλα ρεύματα. Αντίθετα, η ιδεολογική διαπάλη θα βοηθήσει πολύ στην ανάπτυξη του μαρξισμού, που όπως δείχνει η ιστορία, γιγαντώθηκε κι έγινε μια πανίσχυρη δύναμη, παλεύοντας ενάντια στον ιδεαλισμό. Θα νικήσουμε τον ιδεαλισμό με τη δύναμη της θεωρίας. Δεν έχουμε καμιαν ανάγκη να προστατέψουμε τον υλισμό με διοικητικά μέτρα.

Και τώρα ας έρθουμε στη δεύτερη αμφιβολία. Πρώτα-πρώτα ο ηγετικός ρόλος του κόμματος εκδηλώνεται στο γεγονός ότι το κόμμα διακήρυξε στους ακαδημαϊκούς και πολιτιστικούς κύκλους την πολιτική της ελευθερίας της σκέψης και το κόμμα είναι εκείνο που συνειδητά την πραγματοποιεί. Δεύτερο, η ακαδημαϊκή διαπάλη στηρίζεται στην πολιτική μας ενότητα. Οι θεωρητικές διαμάχες με κανένα τρόπο δεν αποκλείουν τη συνεργασία στην επιστημονική δουλειά ή την κοινή κατάστρωση επιστημονικών σχεδίων. Τρίτο, δε χωράει συζήτηση πως ο μαρξισμός είναι ο πνευματικός οδηγός στον ακαδημαϊκό και πολιτιστικό κόσμο. Αυτό είναι πια ξεκαθαρισμένο ζήτημα. Ο μαρξισμός είναι πάντοτε η πυξίδα που χρησιμοποιοεί το κόμμα στην καθοδήγηση της δουλειάς μας τόσο στις ακαδημαϊκές μελέτες όσο και στην πολιτιστική περιοχή.

Για την κριτική

Και τώρα ας μιλήσουμε για κάποιες καχυποψίες που έχουν δημιουργηθεί. Αυτές εκδηλώνονται κύρια στο γεγονός ότι μερικοί φοβούνται μήπως κάνουν λάθη. Υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι που προκαλούν τετοιους φόβους. Έχουμε κριτικάρει τον αστικό ιδεαλισμό του Χου Φενγκ και του Χου Σιχ. Η κριτική που τους έγινε ήταν αλύπητη. Αποκάλυψε όλη τη βρωμιά τους και πήρε τις μορφές οργανωμένης καμπάνιας. Αυτό έγινε γιατί τόσο ο Χου Φενγκ όσο και Χου Σιχ είναι ιδεολογικοί και πολιτικοί εχθροί μας. Τούτο όμως αποτελεί μια από τις μορφές που μπορεί να πάρει η κριτική. Ωστόσο πολλοί πιστεύουν λαθεμένα πως είναι και η μοναδική μορφή κριτικής. Κάνουν το σφάλμα όσοι νομίζουν πως όποιος έχει ιδεαλιστικές τάσεις είναι κι ένας πολιτικός ανταγωνιστής. Ο άλλος λόγος είναι ότι τα τελευταία χρόνια, κάτω απ’ την επίδραση της προσωπολατρίας και του δογματισμού, ορισμένοι καλοσυνήθισαν σ’ ένα τύπο κριτικής που υπεραπλουστεύει τα πράγματα και είναι προσβλητιοκά τραχύς.

Ο καθένας χαίρεται όταν η αντίδραση κάποιου αντίκρυ στην κρτική είναι υγιής και φυσιολογική. Αλλά και τώρα ακόμα, εκείνοι που ανήκουν στον ακαδημαϊκό και πολιτιστικό κόσμο δεν έχουν εξοικειωθεί και πολύ με την κριτική. Μερικοί τους δεν έμαθαν ακόμα να βλέποπυν την κριτική σαν κάτι το πολύ συνηθισμένο και αναγκαίο, όπως είναι το σκοπύπισμα του πατώματος ή το πλύσιμο του προσώπου. Όταν κάποιος κριτικάρεται στον τύπο, κάνουν ολόκληρη φασαρία. Ενώ το σωστό είναι τούτο: αν αποδειχτεί πως η κριτική είναι λαθεμένη, εκείνος που επικρίθηκε μπορεί πάντα να ανταπαντήσει υποστηρίζοντας την άποψή του. Αν πάλι η κριτική βγει σωστή, τότε τη δέχεται και δεν υπάρχει λόγος να κάνει φασαρία.

Διαπάλη σημαίνει κριτική

Σ’ εκείνους που φοβούνται μήπως επικριθούν έχουμε να πούμε τούτο: η πρακτική ουσία της διαπάλης είναι η αμοιβαία κριτική. Κανένας δεν έχει το προνόμιο να μένει απρόσβλητος από την κριτική. Το ζήτημα τώρα δεν είναι να αντιταχθούμε στην κριτική εν γένει, αλλά στην κριτική που είναι αστόχαστη, που κολλάει αβασάνιστα ρετσινιές στα πρόσωπα που κριτικάρονται και στην κριτική που γίνεται με αγροίκο τρόπο. Γιατί εκείνο που μας ενδιαφέρει στην ερευνητική εργασία ή την ακαδημαϊκή κριτική, είναι να ενθαρρύνουμε τους ανθρώπους να αποκτήσουν μιαν επιστημονική στάση στην προσπάθειά τους να βγάλουν την αλήθεια μέσα απ’τα γεγονότα.

Όσο μεγάλα κι αν είναι τα σημερινά μας επιστημονικά επιτεύγματα, η γνώμη μας βρίσκεται ακόμα στη νηπιακή της ηλικία, αν συγκριθεί με τη μελλοντική ιστορία της ανθρωπότητας. Σε κάθε επιστημονικό κλάδο, υπάρχουν πολλά δύσκολα προβλήματα που περιμένουν τη λύση τους. Στο μέλλον θα εμφανιστούν και νέα προβλήματα. Όποιος δεν ασχολείται με την ακαδημαίκή εργασία και ελπίζει να κάει κάποια δημιουργική συμβολή, πρέπει να προχωρήσει θαρραλέα σε περιοχές που δεν έχουν ακόμα εξερευνηθεί και να περπατήσει ψηλαφητά σε άγνωστα μονοπάτια. Εκεί ίσως καταφέρει να διεισδύσει βαθύτερα στα μυστικά της φύσης και της κοινωνίας. Αλλά πάλι μπορεί πολλά καινούργια προβλήματα να τον βασανίσουν, μπορεί να βρεθεί χαμένος στο λαβίρυνθο της ανθρώπινης γνώσης ή παγιδευμένος σε κανένα ιδεαλιστικό τέλμα. Η ανθρώπινη γνώση περιορίζεται πάντοτε από τις ιστορικές συνθήκες. Αυτό ισχύει για κάθε περίοδο, ακόμα και για την εποχή του κομμουνισμού. Ένας μαρξιστής μπορεί να απελευθερωθεί ολότελα από τα δεσμά των ταξικών προκαταλήψεων, αλλά όχι και από τα δεσμά που επιβάλλουν οι άλλες συνθήκες. Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όσο θέλουν να πιστεύουν μερικοί, όπως λόγου χάρη εκείνοι που νομίζουν πως απ’ τη στιγμή που έμαθαν την αλήθεια που λέει ότι το πρωταρχικό είναι ο υλικός κόσμος και η συνείδηση έρχεται κατόπι, δεν πρόκειται πια ν ακάνουν ποτέ ιδεαλιστικά λάθη ή εκείνοι που νομίζουν πως μόλις η ανθρωπότητα μπει στην κομμουνιστική κοινωνία, ο ιδεαλισμός θα σαρωθεί μονομιάς.

Η ελευθερία υπηρετεί την αλήθεια

Η πολιτική της ελευθερίας της σκέψης δεν είναι κάτι που γίνεται ξαφνικά. Το Σύνταγμά μας θεσπίζει την ελευθερία του λόγου, του τύπου και της επιστημονικής έρευνας. Έτσι η πολιτική αυτή είναι η παραπέρα ανάπτυξη αυτών των δικαιωμάτων που απλώς τα κάνει πιο συγκεκριμένα.

Στην ιστορία μας υπήρξε η εποχή των Ανοιξιάτικων και Φθινοπωρινών Χρονικών καθώς και η εποχή του Πολέμου των Πολιτειών, όπου τα διάφορα ιδεολογικά ρεύματα αντιμάχονταν ελεύθερα. Επίσης, μια εποχή που απελευθερώθηκαν τα πνεύματα και ξύπνησαν τα μυαλά ήταν το κίνημα της Τετάρτης του Μάη. Σήμερα ζούμε σε μια μεγάλη και δίχως προηγούμενο εποχή. Η φιλοδοξία που μας εμπνέει είναι να δημιουργήσουμε μιαν απαράμιλλη άνθηση του πολιτισμού. Τα ακαδημαϊκά μας θεμέλια είναι ακόμα πολύ ασθενικά, αλλά το κοινωνικό μας σύστημα έχει εξασφαλίσει στην ακαδημαϊκή έρευνα τις απαραίτητες υλικές συνθήκες και την απαραίτητη ελευθερία- μιαν ελευθερία πραγματική που εξυπηρετεί το λαό και την αλήθεια. Αυτό είναι το μεγαλύτερο εχέγγυο για την πρόοδο της πνευματικής ζωής. Η αλήθεια βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Ο Ένγκελς είχε πει: “Όσο πιο αποφασιστικά και αφιλόκερδα προχωρεί η επιστήμη, τόσο σε μεγαλύτερη αρμονία βρίσκεται με τα συμφέροντα και τους πόθους των εργατών”. Αυτή είναι η αντικειμενική βάση που πάνω της στηρίζουμε την πεποίθησή μας πως η επιστήμη θα ακμάσει στο σοσιαλιστικό σύστημα.

Οι καλλιτέχνες μας και οι επιστήμονές μας θα συνενώσουν το ταλέντο τους και τη σοφία τους στη μεγάλη υπόθεση του σοσιαλισμού. Οι πλατιές λαϊκές μάζες θα πυκνώσουν κι αυτές τις φάλαγγες που βαδίζουν προς την επιστήμη. Το θέαμα είναι μεγαλειώδες και μας εμπνέει. “Η Κίνα θα εμφανιστεί στον κόσμο σαν ένα εξαιρετικά πολιτισμένο έθνος” (Μαο Τσε Τουνγκ)- να ποια είναι η χειμαρρώδης ανάπτυξη του σοσιαλιστικού πολιτισμού που προσδοκούμε.

Μετάφραση: Τίτος Πατρίκιος (σ.parapoda: διορθώθηκε μόνο το “Λαϊκή Καθημερινή” στο-καθιερωμένο πια- “Λαϊκή Ημερησία”, και το “χαρτοπόλεμος” στο-καθιερωμένο- “χαρτοπόλεμος”)

Πηγή: Επιθεώρηση Τέχνης, τεύχος 23-24, Νοέμβρης-Δεκέμβρης 1956, σ.σ. 352-361. Πάρθηκε από το ψηφιακό αρχείο του ΑΣΚΙ

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: