Ορέστης Κανέλλης: Ο ρεαλισμός στην Τέχνη

Ο ρεαλισμός είναι η έκφραση της πραγματικότητας, άρα είναι η γνώση της αλήθειας πάνω στη ζωή.

Πραγματικότητα, όμως, δεν είναι μονάχα ο εξωτερικός κόσμος, μα κι ο εσωτερικός, δεν είναι μονάχα ό,τι φαίνεται, μα ό,τι υπάρχει. Πρέπει λοιπόν στη ζωγραφική, που μας απευθύνεται μέσω της όρασης, να γίνει η αναγωγή όλου του υπαρχτού στο ορατό. Πρέπει να βρεθεί, όταν κάνουμε ρεαλισμό, το πλαστικό ισοδύναμο της πραγματικότητας.

Αν περιοριστούμε σ’ ένα ζωγραφικό πίνακα, στην αναπαράσταση της εξωτερικής πραγματικότητας, τότε φτωχαίνουμε κι αδυνατούμε την πραγματικότητα. Γιατί όσο τέλεια κι αν αναπαραστήσουμε τη μορφή και το χρώμα π.χ. ενός δέντρου ή ενός ανθρώπου, θα πούμε μια μεριά της αλήθειας και θ’αγνοήσουμε όλη τη λειτουργία της ζωής που γίνεται κάτω από τα φαινόμενα.

cebaceb1cebdceadcebbcebbceb7cf82-cebfcf81ceadcf83cf84ceb7cf82-cebf-cebcceb9cebacf81cf8ccf82-cf88ceb1cf81ceaccf82

Ο μικρός ψαράς – έργο του Ορέστη Κανέλλη

Πρέπει λοιπόν να μεταβληθεί η εξωτερική μορφή των πραγμάτων πάνω στον πίνακα για να εκφραστεί η πολύπλευρη αλήθεια. Είναι ανάγκη με τα μοναδικά στοιχεία της ζωγραφικής, τη γραμμή και το χρώμα, να δοθεί ολόκληρη η πραγματικότητα που είναι πολυσύνθετη.

Γι’ αυτό αυτά τα δύο στοιχεία που είναι όλη η ζωγραφική, δεν είναι δυνατό μέσα σ’ έναν πίνακα να’ναι τα ίδια με τα αντίστοιχα της πραγματικότητας, που δεν είναι μονάχα αυτό όλη η πραγματικότητα.

Έτσι ο ρεαλισμός για να εκφράσει την αλήθεια, μεταβάλλει τα εξωτερικά φαινόμενα, δεν είναι παθητική λοιπόν η στάση του ρεαλιστή καλλιτέχνη μπροστά στη ζωή. Κάθε μεταβολή προϋποθέτει δράση και κάθε δράση, εκτίμηση των πραγμάτων, που πάνω τους θα ασκηθεί αυτή η δράση. Εκτίμηση, όμως, των πραγμάτων σημαίνει έκφραση της σκέψης και των συναισθημάτων μας γι’ αυτά. Έτσι, στη ρεαλιστική ζωγραφική υπάρχει ο εξωτερικός κόσμος μαζί με τον εσωτερικό του καλλιτέχνη.

Κάθε έκφραση είναι σχέση υποκειμένου με αντικείμενο και έτσι πίνακας είναι η σχέση του καλλιτέχνη με ό,τι τον συγκίνησε και τον έσπρωξε να τον δημιουργήσει.

Ο βαθμός της υπεροχής του αντικειμενικού ή του υποκειμενικού παράγοντα καθοριζει τη ρεαλιστικότητα του έργου.

Όταν ο εξωτερικός κόσμος υπερέχει σε μεγάλο βαθμό έχουμε νατουραλισμό. Όταν, αντίθετα, ο υποκειμενικός τείνει να υποσκελίσει τον αντικειμενικό, έχουμε στις διάφορες φάσεις, εξπρεσιονισμό, υπερρεαλισμό, αφηρημένη τέχνη.

Έτσι, ακόμα μια φορά διαπιστώνουμε τη μαρξιστική αλήθεια πως μια ποσοτική μεταβολή γίνεται ποιοτική όταν υπερβεί ένα ορισμένο βαθμό.

Σπουδή 1

Σπουδή 1 – έργο του Ορέστη Κανέλλη

Η παλιά ρεαλιστική σχολή έδωσε μικρή σημασία στον ψυχικό κόσμο και έχει την ίδια σχέση με το ρεαλισμό που έχει ο μηχανιστικός υλισμός με το διαλεχτικό υλισμό.

Είναι ανάγκη, όμως, να πούμε ειδικά για το σοσιαλιστικό ρεαλισμό ότι δεν είναι αρκετό να’ναι κανείς καλλιτέχνης ρεαλιστής που πιστεύει στο σοσιαλισμό και καταπιάνεται ανάλογα θέματα για να κάνει σοσιαλιστικό ρεαλισμό.

Είναι ανάγκη μαζί με το ταλέντο και τη θεωρητική πίστη στο σοσιαλισμό να έχει και την ψυχολογία του σοσιαλιστή.

Πηγή: “Ο Ρίζος της Δευτέρας” (Δευτεριάτικη Έκδοση του “Ριζοσπάστη”), 10/02/1947, σ. 2. Πάρθηκε από το απόκομμα της εφημερίδας που υπάρχει στο ψηφιακό αρχείο του ΑΣΚΙ.

Περισσότερα έργα του Ορέστη Κανέλλη υπάρχουν εδώ.

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: