Συνομιλίες Μαο Τσε Τουνγκ – Νίξον (21/2/1972) & κοινό ανακοινωθέν ΛΔ Κίνας – ΗΠΑ (28/2/1972)

Η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής αριστεράς έχει εγκλωβίσει την ανάλυσή της για τη διεθνή κατάσταση σε ένα σχήμα παρόμοιο με αυτό που ίσχυε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’60. Δεν αναγνωρίζει παρά δύο στρατόπεδα (Δύση-BRICS), ως περίπου μια “μετεξέλιξη” της ψυχροπολεμικής εικόνας (χωρίς μάλιστα το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα του Τρίτου Κόσμου), και αρνείται να αναγνωρίσει: 1) τις τάσεις ακόμα και αν κανείς δεχόταν την ύπαρξη μόνο αυτών των στρατοπέδων, 2) τη χαλάρωση των ίδιων των στρατοπέδων και ότι καθένας παίζει σε πολλά ταμπλώ, 3) την αυξανόμενη σημασία των δευτερευουσών αντιθέσεων. Έτσι, όχι απλώς μένει πίσω από τις εξελίξεις, αλλά κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Κι όμως, ένα μεγάλο της τμήμα, το αντιρεβιζιονιστικό (μ-λ) κομμουνιστικό κίνημα είχε σωστή ανάλυση ως και τα τέλη της δεκαετίας του ’70. Ήταν τότε που για άλλη μια φορά, το (αντιρεβιζιονιστικό) κομμουνιστικό κίνημα έκανε κάτι αντίθετο από αυτό που “αναμενόταν”. Όπως και με τη σύναψη του συμφώνου Ρίμπεντροπ – Μολότοφ, που ακόμα οι αντικομμουνιστές φυσούν και δεν κρυώνει, καθώς τους διέσπασε το ενιαίο αντικομμουνιστικό μπλοκ Δύσης – Ναζί που είχε καταπιεί από κοινού την Τσεχοσλοβακία και την Αυστρία, η ηγεσία του αντιρεβιζιονιστικού (μ-λ) κομμουνιστικού κινήματος, όπως αυτή προσωποποιούταν στην ηγεσία της ΛΔ της Κίνας υποδείκνυε έμμεσα στο υπόλοιπο αντιρεβιζιονιστικό (μ-λ) κομμουνιστικό κίνημα ποια πρέπει να είναι η στάση των κομμουνιστών: να μη στέκονται στα παγιωμένα σχήματα, να μελετούν τα πράγματα στη βάση των εσωτερικών αντιθέσεων και στη δυναμική τους διάσταση. Η πραγματικότητα είχε αλλάξει: η ΕΣΣΔ υπό το Μπρέζνιεφ δεν ήταν πια ο φάρος της δημοκρατίας, της ειρήνης και του σοσιαλισμού. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 είχε επέμβει στην Τσεχοσλοβακία προς υποστήριξη ενός τμήματος της αστικής της τάξης, κάτι που ακόμα πληρώνει το κομμουνιστικό κίνημα Τσεχοσλοβακίας (πλέον, περισσότερα χρόνια έχουν περάσει από το 1989, παρά τα χρόνια που άντεξε παραπάνω η ΣΛΔ Τσεχοσλοβακίας, 1968-1989). Την επόμενη χρονιά, μάλιστα, προκάλεσε συνοριακό επεισόδιο εναντίον της ΛΔ Κίνας και έκτοτε περισσότερα στρατεύματα είχε στα σύνορα με την Κίνα, παρά από την πλευρά της Ευρώπης. Και όχι μόνο είχε αλλάξει φύση, αλλά είχε επαναφέρει και όλες τις πρακτικές της τσαρικής διπλωματίας που ο ίδιος ο Καρλ Μαρξ και ο Φρ. Ένγκελς είχαν καταγγείλει σφόδρα στο 19ο αιώνα: χρησιμοποίηση των κινήσεων του αντιπάλου, επένδυση σε πρόσωπα, συναισθηματισμός (η χρήση βίας ήταν – και είναι – δευτερεύουσας σημασίας για τη Ρωσία σε σύγκριση με τους άλλους – πιο “κάφρους” – ιμπεριαλιστές).

Κι όμως, καποιοι στην ελληνική αριστερά που συνηγορούν υπέρ της φιλίας της Ελλάδας με τη Ρωσία, αδιαφορούν να μελετήσουν ακόμα και τις πρακτικές της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής.

Σε όλους αυτούς, θα ήταν πολύ χρήσιμη η παράθεση των πρακτικών των συναντήσεων των ηγεσιών της ΛΔ Κίνας με αυτή των ΗΠΑ στα χρόνια 1972 – 1975. [Όπως και η μελέτη της στάσης του κομμουνιστικού κινήματος και της ΛΔ Κίνας ιδιαίτερα για τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, τα οποία κρίνονταν, μεταξύ άλλων, και από το αν έχουν ταυτίσει τα συμφέροντά τους με αυτά καποιου ή καποιων ιμπεριαλιστών, βλ. εδώ]. Το πρώτο μέρος του “αφιερώματος” αφορά στην επίσκεψη του Νίξον και του Κίσιντζερ το 1972, όπου η συνάντηση με το Μαο είναι περιορισμένης διάρκειας και δεν υπεισέρχεται σε αναλυτική συζήτηση των φλεγόντων θεμάτων της διεθνούς ατζέντας της περιόδου. Επίσης, υπάρχει το κοινό ανακοινωθέν ΛΔ Κίνας και ΗΠΑ που εκδόθηκε μία εβδομάδα μετά, κατά την αναχώρηση της αμερικανικής αντιπροσωπείας και ένας σύνδεσμος  με οπτικοακουστικό υλικό (έγχρωμο) από την επίσκεψη, όπου ο Νίξον αναφέρει – αν και αμερικάνος πρόεδρος, σωστά – ότι «αυτή ήταν μια εβδομάδα η οποία άλλαξε τον κόσμο».

***

Συνομιλίες Μαο Τσε Τουνγκ – Νίξον (21/2/1972)

Πεκίνο, 21 Φλεβάρη 1972, 2:50-3.55 μ.μ.

Συμμετέχοντες:

Πρόεδρος Μαο Τσε Τουνγκ

Πρωθυπουργός Τσου Εν Λάι

Ουάνγκ Χάι Γιουνγκ, Αναπληρωτής Διευθυντής Πρωτοκόλλου του Υπουργείου Εξωτερικών

Τανγκ Ουεν Σενγκ, Μεταφράστρια

Πρόεδρος Νίξον

Χένρι Α.Κίσιντζερ, Βοηθός του Προέδρου για Θέματα Εθνικής Ασφαλείας

Ουίνστον Λόρντ, Υπάλληλος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας (για Σημειώσεις)

(Υπάρχουν εναρκτήριοι χαιρετισμοί κατά τους οποίους ο Πρόεδρος καλωσόρισε τον Πρόεδρο Νίξον και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ εξέφρασε μεγάλη ευχαρίστηση για το ότι συναντά τον Πρόεδρο)

    nixon

Πρόεδρος Νίξον: Διαβάζετε αρκετά. Ο Πρωθυπουργός είπε ότι διαβάζετε περισσότερο από όσο αυτός.

Πρόεδρος Μαο: Χτες στο αεροπλάνο θέσατε ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα για εμάς. Είπατε πως αυτό για το οποίο χρειάζεται να μιλήσουμε είναι για ζητήματα φιλοσοφίας (1).

Πρόεδρος Νίξον: Το είπα επειδή έχω διαβάσει τα ποιήματα και τους λόγους του Προέδρου [Μαο] και γνώριζα πως είναι ένας επαγγελματίας φιλόσοφος (γέλια από τους κινέζους).

Πρόεδρος Μαο (κοιτώντας προς το δρ.Κίσιντζερ): Είναι δόκτωρ φιλοσοφίας;

Πρόεδρος Νίξον: Είναι δόκτωρ εγκεφάλων.

Πρόεδρος Μαο: Τι θα λέγατε να του ζητούσαμε να είναι ο κύριος ομιλητής σήμερα;

Πρόεδρος Νίξον: Είναι ειδικός στη φιλοσοφία.

Δρ. Κίσιντζερ: Παρέδιδα έργα του Προέδρου [Μαο] στις διαλέξεις μου στο Χάρβαρντ.

Πρόεδρος Μαο: Τα κείμενά μου αυτά δεν είναι τίποτα. Δεν υπάρχει κάτι το διδακτικό σε αυτά που έχω γράψει. (Κοιτώντας προς τους φωτογράφους). Τώρα αυτοί προσπαθούν να διακόψουν τη συνάντησή μας, την τάξη μας.

Πρόεδρος Νίξον: Τα κείμενα του Προέδρου κινητοποίησαν ένα έθνος και έχουν αλλάξει τον κόσμο.

Πρόεδρος Μαο: Δεν στάθηκε ακόμα δυνατό να τον αλλάξω. Έχω μόνο μπορέσει να αλλάξω λίγα μέρη γύρω από το Πεκίνο. Ο κοινός παλιός μας φίλος, στρατηγός Τσανγκ Κάι Σεκ, δεν το εγκρίνει αυτό. Μας αποκαλεί κομμουνιστές συμμορίτες. Πρόσφατα δημοσίευσε μια ομιλία του. Την έχετε δει;

Πρόεδρος Νίξον: Ο Τσανγκ Κάι Σεκ αποκαλεί τον Πρόεδρο [Μαο] συμμορίτη. Πώς αποκαλεί ο Πρόεδρος [Μαο] τον Τσανγκ Κάι Σεκ;

Πρωθυπουργός Τσου: Γενικά μιλώντας, τους αποκαλούμε “η κλίκα του Τσανγκ Κάι Σεκ”. Στις εφημερίδες ενίοτε τον αποκαλούμε συμμορίτη: με τη σειρά τους μας αποκαλούν το ίδιο. Τέλος πάντων, ο ένας αποδίδει βαρείς χαρακτηρισμούς στον άλλο.

Πρόεδρος Μαο: Στην πραγματικότητα, η ιστορία της φιλίας μας μαζί του είναι εξαιρετικά μεγαλύτερη χρονικά από την ιστορία της φιλίας σας μαζί του.

Πρόεδρος Νίξον: Ναι, το γνωρίζω.

images

Οι συνομιλίες Μαο – Νίξον διεξήχθησαν στις 21 Φλεβάρη στην κατοικία του πρώτου

Πρόεδρος Μαο: Δεν πρέπει εμείς οι δύο να μονοπωλούμε το όλο σόου. Δεν θα έχει νόημα αν δεν αφήσουμε το δρ. Κίσιντζερ να μιλήσει. Φημίζεστε για τα ταξίδια σας στην Κίνα.

Δρ.Κίσιντζερ: Ήταν ο Πρόεδρος [Νίξον] που έθεσε την κατεύθυνση και εκπόνησε το όλο πλάνο.

Πρόεδρος Νίξον: Είναι ένας πολύ σοφός βοηθός με το να το παρουσιάζει κατ’ αυτό τον τρόπο (Οι Μαο και Τσου γελούν).

Πρόεδρος Μαο: Σας εκθειάζει, λέγοντας ότι είστε έξυπνος με το να τα παρουσιάζετε έτσι.

Πρόεδρος Νίξον: Δεν μοιάζει με μυστικός πράκτορας. Είναι ο μόνος “αιχμάλωτος” άνθρωπος που μπόρεσε να πάει στο Παρίσι 12 φορές και στο Πεκίνο μία χωρίς κανείς να το γνωρίζει, εκτός πιθανόν από μια-δυο όμορφες κοπέλες (Ο Τσου γελάει)

Δρ. Κίσιντζερ: Δεν το γνώριζαν: τις χρησιμοποίησα ως κάλυψη.

Πρόεδρος Μαο: Στο Παρίσι;

Πρόεδρος Νίξον: Οποιος χρησιμοποιεί όμορφες κοπέλες ως κάλυψη πρέπει να είναι ο μεγαλύτερος διπλωμάτης όλων των εποχών.

Πρόεδρος Μαο: Επομένως, χρησιμοποιούνται συχνά οι κοπέλες σας;

Πρόεδρος Νίξον: Οι κοπέλες “του”, όχι “μου”. Θα έμπλεκα σοβαρά αν χρησιμοποιούσα ως κάλυψη κοπέλες.

Πρωθυπουργός Τσου: (γελάει). Ειδικά κατά τη διάρκεια εκλογών. (Ο Κίσιντζερ γελάει). Ο Δρ. Κίσιντζερ δεν κατεβαίνει ως Πρόεδρος γιατί δεν γεννήθηκε ως πολίτης των Ηνωμένων Πολιτειών.

Δρ. Κίσιντζερ: η κυρία Τανγκ είναι εφικτό να γίνει Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

February 27,1972, Shanghai, China --- President Nixon holds his chopsticks in the ready position as Premier Chou En-lai (left) and Shanghai Communist Party leader Chang Chun-chiao reach in front of him for some tidbits at the beginning of the farewell banquet here. --- Image by © Bettmann/CORBIS

27 Φλεβάρη: Ο Νίξον με τον Τσου Εν Λάι στα δεξιά του και τον Τσανγκ Τσουν Τσάο, ηγέτη του ΚΚ Κίνας στη Σαγκάη, κατά το αποχαιρετιστήριο γεύμα . Φωτό: © Bettmann/CORBIS

Πρόεδρος Νίξον: Θα ήταν η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος. Να η υποψήφιά μας.

Πρόεδρος Μαο: Θα ήταν πολύ επικίνδυνο να είχατε τέτοια υποψήφια. Όμως ας μιλήσουμε στ’ αλήθεια. Αναφορικά με το Δημοκρατικό Κόμμα, αν έλθουν ξανά στην εξουσία, δεν μπορούμε να αποφύγουμε να έρθουμε σε επαφή μαζί τους.

Πρόεδρος Νίξον: Το καταλαβαίνουμε. Ελπίζουμε ότι δεν θα σας θέσουμε ένα τέτοιο πρόβλημα.

Πρόεδρος Μαο: Αυτά τα ζητήματα δεν είναι ζητήματα που μπορούν να συζητηθούν με εμένα. Πρέπει να συζητιούνται με τον Πρωθυπουργό. Εγώ συζητώ τα φιλοσοφικά ζητήματα. Δηλαδή, ψήφισα υπέρ σας κατά την εκλογή σας. Υπάρχει εδώ ένας αμερικάνος ονόματι Φρανκ Κο, ο οποίος είχε γράψει ένα άρθρο, ακριβώς όταν η χώρα σας βρισκόταν σε μια έντονη ζύμωση, κατά την τελευταία προεκλογική σας εκστρατεία. Είχε πει ότι θα εκλεγείτε Πρόεδρος. Εκτίμησα πολύ εκείνο το άρθρο. Όμως τώρα είναι ενάντια στην επίσκεψή σας.

Πρόεδρος Νίξον: Όταν ο Πρόεδρος [Μαο] λέει ότι με ψήφισε, εννοεί ότι ψήφισε για το μικρότερο κακό.

Πρόεδρος Μαο: Προτιμώ τους δεξιούς. Ο κόσμος λέει ότι είστε δεξιοί, ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα είναι δεξιό, ότι ο Πρωθυπουργός Χηθ [της Βρετανίας] είναι επίσης δεξιός.

Πρόεδρος Νίξον: Όπως και ο Στρατηγός Ντε Γκωλ.

Πρόεδρος Μαο: Ο Ντε Γκωλ είναι ένα διαφορετικό ζήτημα. Λένε επίσης ότι το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα της Δυτικής Γερμανίας είναι επίσης δεξιό. Είμαι συγκριτικά πιο χαρούμενος όταν αυτοί οι άνθρωποι στη δεξιά αναλαμβάνουν την εξουσία.

Πρόεδρος Νίξον: Νομίζω πως το σημαντικό που πρέπει να επισημάνουμε είναι ότι στην Αμερική, τουλάχιστον τώρα, οι δεξιοί μπορούν να κάνουν αυτό για το οποίο στην αριστερά κάνουν μόνο λόγο.

Δρ. Κίσιντζερ: Υπάρχει και ένα άλλο σημείο, κ. Πρόεδρε [Νίξον]. Όσοι είναι στην αριστερά είναι φιλοσοβιετικοί και δεν ενθαρρύνουν μια κίνηση προς τη Λαϊκή Δημοκρατία και, στην πραγματικότητα, σας επικρίνουν σε αυτή τη βάση.

nixon-chou-en-lai-1972

Πρόεδρος Μαο: Ακριβώς αυτό. Μερικοί σας αντιτίθενται. Στη χώρα μας επίσης υπάρχει μια αντιδραστική ομάδα που αντιτίθεται στην επαφή μας μαζί σας. Το αποτέλεσμα ήταν να πάρουν ένα αεροπλάνο και να φύγουν στο εξωτερικό (σ.μετ.:κάνει λόγο για το Λιν Πιαο).

Πρωθυπουργός Τσου: Ίσως το γνωρίζετε αυτό.

Πρόεδρος Μαο: Σε όλο τον κόσμο, οι εκθέσεις των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ είναι σχετικά ακριβείς. Μετά, είναι η Ιαπωνία. Όσον αφορά τη Σοβιετική Ένωση, τελικά πήγαν και ξέθαψαν τα πτώματα, όμως δεν είπαν τίποτε για αυτό.

Πρωθυπουργός Τσου: Στην εξωτερική Μογγολία (σ.μετ.: η εσωτερική ανήκει στην Κίνα).

Πρόεδρος Νίξον: Είχαμε παρόμοια προβλήματα πρόσφατα, σχετικά με την ινδοπακιστανική κρίση. Η αμερικανική Αριστερά με επέκρινε σφόδρα γιατί δεν πήρα το μέρος της Ινδίας. Αυτό το έκανε για δύο λόγους: γιατί ήταν ινδόφιλη και φιλοσοβιετική. Θεωρούσα πως έπρεπε να δούμε το πιο μεγάλο ζήτημα. Δεν μπορούσαμε να αφήσουμε μια χώρα, όσο μεγάλη κι αν είναι, να καταπιεί το γείτονά της. Μου κόστησε – δεν το λέω αυτό με λύπη, αφού ήταν δίκιο – μου κόστησε πολιτικά, όμως νομίζω ότι η ιστορία θα καταγράψει ότι έκανα το σωστό.

Πρόεδρος Μαο: Ως πρόταση, μπορώ να προτείνω να κάνετε λίγο λιγότερη ενημέρωση; (Ο Πρόεδρος [Νίξον] δείχνει προς το δρ. Κίσιντζερ και ο Τσου γελάει). Νομίζετε ότι είναι καλό αν ενημερώσετε άλλους για αυτό που συζητάμε, για τις φιλοσοφικές μας συζητήσεις εδώ;

Πρόεδρος Νίξον: Ο Πρόεδρος [Μαο] μπορεί να είναι σίγουρος πως ό,τι συζητήσουμε ή ό,τι εγώ και ο Πρωθυπουργός [Τσου] συζητήσουμε, τίποτα δεν θα βγει εκτός δωματίου. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να έχουμε συζητήσεις στο ανώτερο επίπεδο.

Πρόεδρος Μαο: Αυτό είναι καλό.

Πρόεδρος Νίξον: Για παράδειγμα, ελπίζω να συζητήσω με τον Πρωθυπουργό και έπειτα με τον Πρόεδρο [Μαο] για ζητήματα όπως η Ταϊβάν, το Βιετνάμ και η Κορέα. Θέλω επίσης να συζητήσουμε – και αυτό είναι ένα πολύ ευαίσθητο ζήτημα – για το μέλλον της Ιαπωνίας, για το μέλλον της υποηπείρου, και για το ποιος θα είναι ο ρόλος της Ινδίας· και από ευρύτερη παγκόσμια σκοπιά, να συζητήσουμε για το μέλλον των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων. Γιατί μόνο αν δούμε τη συνολική εικόνα του κόσμου και τις μεγάλες δυνάμεις που κινούν τον κόσμο θα είμαστε σε θέση να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις για τα άμεσα και φλέγοντα προβλήματα που πάντοτε πλήρως κυριαρχούν σε αυτά που βλέπουμε.

Πρόεδρος Μαο: Δεν θέλω να υπεισέλθω σε όλα αυτά τα ενοχλητικά προβλήματα. Νομίζω ότι τα φιλοσοφικά ζητήματα είναι καλύτερο αντικείμενο.

Πρόεδρος Νίξον: Για παράδειγμα, κε. Πρόεδρε, είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι οι περισσότερες χώρες θα ενέκριναν αυτή τη συνάντηση, όμως οι Σοβιετικοί όχι, οι Ιάπωνες έχουν αμφιβολίες τις οποίες διατυπώνουν, όπως και οι Ινδοί, οι οποίοι δεν εγκρίνουν. Επομένως, πρέπει να εξετάσουμε το γιατί, και να καθορίσουμε πώς πρέπει να αναπτύξουμε τις πολιτικές μας ώστε να ασχοληθούμε με όλο τον κόσμο και να αντιμετωπίσουμε τα άμεσα προβλήματα όπως αυτά της Κορέας, του Βιετνάμ και, φυσικά, της Ταϊβάν.

nixmao

Πρόεδρος Μαο: Ναι, συμφωνώ.

Πρόεδρος Νίξον: Εμείς, για παράδειγμα, πρέπει να αναρωτηθούμε – πάλι εντός των τοίχων του δωματίου αυτού – γιατί οι Σοβιετικοί έχουν περισσότερα σύνορα στα σύνορά σας παρά στα σύνορά τους με τη Δυτική Ευρώπη. Πρέπει να αναρωτηθούμε ποιο είναι το μέλλον της Ιαπωνίας. Είναι καλύτερο – εδώ γνωρίζω ότι διαφωνούμε – είναι καλύτερο για την Ιαπωνία να είναι ουδέτερη, εντελώς χωρίς άμυνα, ή είναι καλύτερο για καποιο διάστημα για την Ιαπωνία να έχει καποιες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες; Το θέμα είναι – και τώρα μιλώ φιλοσοφικά – ότι στις διεθνείς σχέσεις δεν υπάρχουν καλές επιλογές. Ένα είναι σίγουρο: δεν μπορούμε να αφήνουμε κενά, γιατί αυτά καλύπτονται. Ο Πρωθυπουργός [Τσου], για παράδειγμα, είχε επισημάνει ότι οι ΗΠΑ απλώνουν τα χέρια τους και ότι η Σοβιετική Ένωση απλώνει κι αυτή τα χέρια της. Το ερώτημα είναι ποιον κίνδυνο αντιμετωπίζει η Λαϊκή Δημοκρατία, τον κίνδυνο μιας αμερικάνικης επίθεσης ή μιας σοβιετικής επίθεσης. Αυτά είναι δύσκολα ζητήματα, τα οποία πρέπει να τα συζητήσουμε.

Πρόεδρος Μαο: Επί του παρόντος, η πιθανότητα επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή επίθεσης από την Κίνα είναι πολύ μικρή: δηλαδή, θα μπορούσε να ειπωθεί πως αυτό δεν είναι ένα σημαντικό ζήτημα, γιατί στην παρούσα κατάσταση δεν υπάρχει μια εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ των χωρών μας. Θέλετε να αποσύρετε καποια από τα στρατεύματά σας και να επιστρέψουν στη χώρα σας, τα δικά μας επίσης δεν πάνε στο εξωτερικό.

Επομένως, η κατάσταση μεταξύ των δύο χωρών μας είναι παράξενη, γιατί κατά τα τελευταία 22 χρόνια οι ιδέες μας δεν συναντήθηκαν ποτέ σε συνομιλίες. Τώρα, είναι κάτι λιγότερο από 10 μήνες που ξεκινήσαμε να παίζουμε πινγκ-πονγκ: αν καποιος μετρήσει το χρόνο από τότε που διατυπώσατε την πρότασή σας στη Βαρσοβία, είναι κάτι λιγότερο από δύο χρόνια. Η πλευρά μας επίσης είναι γραφειοκρατική στην αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων. Για παράδειγμα, θέλατε μια ανταλλαγή προσώπων, σε ατομικό επίπεδο, πράγματα τέτοια: επίσης, εμπόριο. Όμως αντί να αποφασίσουμε, κολλήσαμε με τη στάση μας που συνίστατο στο ότι χωρίς να επιλύσουμε τα μεγάλα ζητήματα δεν υπάρχει τίποτα να κάνουμε με τα μικρότερα ζητήματα. Εγώ ο ίδιος επέμενα σε μια τέτοια θέση. Αργότερα είδα ότι είχατε δίκιο, και παίξαμε πινγκ πονγκ. Ο πρωθυπουργός είπε ότι αυτό έγινε αφότου ο Πρόεδρος Νίξον ανέλαβε την εξουσία.

Ο πρώην Πρόεδρος του Πακιστάν μας σύστησε τον Πρόεδρο Νίξον. Τότε, ο Πρέσβης μας στο Πακιστάν είχε αρνηθεί να έχουμε μια επαφή μαζί σας. Είχε πει ότι θα πρέπει να συγκρίνουμε αν με τον Πρόεδρο Τζόνσον ή με τον Πρόεδρο Νίξον θα ήταν καλύτερα. Όμως ο Πρόεδρος Γιάχια είχε πει ότι οι δύο αυτοί άνδρες δεν μπορούν να συγκριθούν, ότι δεν είναι συγκρίσιμοι. Είχε πει, μάλιστα, ότι ο ένας ήταν σαν γκάνγκστερ – εννοούσε τον Πρόεδρο Τζόνσον. Δεν γνωρίζω πως αποκόμισε μια τέτοια εντύπωση. Από την πλευρά μας, ούτε εμείς ήμαστε ευχαριστημένοι με εκείνο τον Πρόεδρο. Δεν ήμαστε πολύ ευχαριστημένοι με τους προηγούμενούς σας προέδρους, αρχίζοντας από τον Τρούμαν και φτάνοντας στο Τζόνσον. Δεν ήμαστε χαρούμενοι με αυτούς τους προέδρους, Τρούμαν και Τζόνσον. Στο μεταξύ, υπήρχαν οχτώ χρόνια ενός ρεπουμπλικανού προέδρου. Ούτε εκείνη πιθανώς την περίοδο είχατε σκεφτεί τίποτα.

Frankel-jumboΚίσιντζερ, Νίξον, Χόλντριτζ και απέναντι ο Τσου Εν Λάι. Φωτό: John Dominis/Time & Life Pictures — Getty Images

Πρωθυπουργός Τσου: Το κύριο ήταν η πολιτική του Τζον Φόστερ Ντούλλες.

Πρόεδρος Μαο: [Ο Τσου] είχε επίσης συζητήσει προηγουμένως αυτό με το δρ. Κίσιντζερ.

Πρόεδρος Νίξον: Όμως αυτοί (δείχνοντας προς τον Πρωθυπουργό Τσου και το δρ. Κίσιντζερ) έδωσαν τα χέρια (Ο Τσου γελάει).

Πρόεδρος Μαο: Έχετε κάτι να πείτε, δρ.[Κίσιντζερ];

Δρ. Κίσιντζερ: Κύριε Πρόεδρε, η παγκόσμια κατάσταση έχει επίσης αλλάξει δραματικά από εκείνη την περίοδο. Χρειάστηκε να μάθουμε πολλά. Πιστεύαμε ότι όλα τα σοσιαλιστικά/ κομμουνιστικά κράτη αποτελούσαν το ίδιο φαινόμενο. Δεν καταλαβαίναμε, μέχρι να αναλάβει ο Πρόεδρος [Νίξον] την εξουσία, τη διαφορετική φύση της επανάστασης στην Κίνα και τον τρόπο με τον οποίο είχε αναπτυχθεί η επανάσταση σε άλλα σοσιαλιστικά κράτη.

Πρόεδρος Νίξον: Κύριε Πρόεδρε, αναγνωρίζω ότι για μια περίοδο ετών η θέση μου έναντι της Λαϊκής Δημοκρατίας ήταν τέτοια με την οποία διαφωνούν πλήρως ο Πρόεδρος [Μαο] και ο Πρωθυπουργός [Τσου]. Αυτό που μας φέρνει κοντά είναι η αναγνώριση μιας νέας κατάστασης στον κόσμο και η αναγνώριση από πλευράς μας ότι το σημαντικό δεν είναι η πολιτική φιλοσοφία που υπάρχει στο εσωτερικό μιας χώρας. Το σημαντικό είναι η πολιτική της έναντι του υπόλοιπου κόσμου και έναντι ημών. Να γιατί – πιστεύω πως αυτό μπορεί να ειπωθεί για να είμαι ειλικρινής – έχουμε διαφορές. Ο Πρωθυπουργός [Τσου] και ο δρ. Κίσιντζερ συζήτησαν αυτές τις διαφορές.

Μπορεί επίσης να ειπωθεί – κοιτώντας τις δύο μεγάλες δυνάμεις, τις ΗΠΑ και την Κίνα – ότι γνωρίζουμε πως η Κίνα δεν απειλεί το έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών. Νομίζω πως γνωρίζετετ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν εδαφικές βλέψεις σε βάρος της Κίνας. Γνωρίζουμε πως η Κίνα δεν θέλει να κυριαρχήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πιστεύουμε πως κι εσείς αναγνωρίζετε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν να κυριαρχήσουν στην Κίνα. Επίσης – μπορεί ίσως να μην το πιστεύετε, εγώ όμως το πιστεύω – ούτε η Κίνα ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, δύο μεγάλες χώρες, δεν θέλουν να κυριαρχήσουν στον κόσμο. Επειδή η στάση μας είναι ίδια σε αυτά τα δύο ζητήματα, δεν απειλούμε ο ένας τα εδάφη του άλλου. Επομένως, μπορούμε να βρούμε κοινό έδαφος, παρά τις διαφορές μας, να δημιουργήσουμε μια παγκόσμια αρχιτεκτονική στην οποία και οι δύο να είναι ασφαλείς να αναπτυχθούν με το δικό τους τρόπο, στο δικό τους δρόμο. Αυτό δεν μπορεί να ειπωθεί για μερικές άλλες χώρες στον κόσμο.

 Nixon_shakes_hands_with_Chou_En-lai

Ο Νίξον και η σύζυγός του μόλις έχουν αποβιβαστεί στην Κίνα. Τους υποδέχεται ο πρωθυπουργός της Κίνας Τσου Εν Λάι

Πρόεδρος Μαο: Ούτε εμείς απειλούμε την Ιαπωνία ή τη Νότια Κορέα.

Πρόεδρος Νίξον: Ούτε καμια άλλη χώρα. Ούτε εμείς.

Πρόεδρος Μαο: (Βλέποντας με τον Τσου την ώρα). Πιστεύετε ότι έχουμε καλύψει αρκετά θέματα σήμερα;

Πρόεδρος Νίξον: Ναι. Θα ήθελα να πω, καθώς τελειώνουμε, κε. Πρόεδρε, γνωρίζουμε ότι εσείς και ο Πρωθυπουργός έχετε πάρει μεγάλο ρίσκο με το να μας προσκαλέσετε εδώ. Για εμάς επίσης ήταν μια δύσκολη απόφαση. Όμως έχοντας διαβάσει μερικές από τις δηλώσεις του Προέδρου [Μαο], γνωρίζω ότι είναι καποιος που βλέπει την ευκαιρία όταν αυτή έρχεται, ότι αδράττει την ώρα και τη μέρα.

Θα ήθελα να πω κάτι σε προσωπικό τόνο – και αυτό προς εσάς κε. Πρωθυπουργέ: ότι δεν με γνωρίζετε. Αφού δεν με γνωρίζετε, δεν θα πρέπει να με εμπιστεύεστε. Θα ανακαλύψετε όμως ότι ποτέ δεν λέω κάτι που δεν μπορώ να κάνω. Και πάντοτε κάνω παραπάνω από όσα μπορώ να πω. Σε αυτή τη βάση, θέλω να έχω ειλικρινείς συνομιλίες με τον Πρόεδρο [Μαο] και, φυσικά, με τον Πρωθυπουργό.

Πρόεδρος Μαο: (Δείχνοντας προς το δρ. Κίσιντζερ) “Άδραξε την ώρα και τη μέρα”. Πιστεύω ότι, γενικά μιλώντας, άνθρωποι σαν εμένα ακούγονται πολύ σαν βαριά κανόνια. (Ο Τσου γελάει). Δηλαδή, πράγματα όπως “όλος ο κόσμος θα πρέπει να ενωθεί και να νικήσει τον ιμπεριαλισμό, το ρεβιζιονισμό και όλους τους αντιδραστικούς, και να εγκαθιδρύσει το σοσιαλισμό”.

Πρόεδρος Νίξον: Όπως εγώ…Και οι συμμορίτες.

Πρόεδρος Μαο: Ίσως όμως εσείς ως άτομο να μην είστε μεταξύ εκείνων που πρέπει να ανατραπούν. Λένε ότι αυτός (ο δρ. Κίσιντζερ) είναι επίσης μεταξύ εκείνων που δεν πρέπει να ανατραπούν προσωπικά. Και αν όλοι εσείς ανατραπείτε, τότε δεν θα έχουμε πια φίλους.

Πρόεδρος Νίξον: Κε. Πρόεδρε, η ζωή του Προέδρου [Μαο] είναι πολύ γνωστή σε όλους μας. Προέρχεται από πολύ φτωχή οικογένεια και έφτασε στην κορυφή της πολυπληθέστερης χώρας στον κόσμο, μιας μεγάλης χώρας. Το δικό μου παρελθόν δεν είναι τόσο γνωστό. Κι εγώ κατάγομαι από πολύ φτωχή οικογένεια, και έφτασα στην ηγεσία μιας πολύ μεγάλης χώρας. Η ιστορία μάς έφερε κοντά. Το ζήτημα είναι αν εμείς, που έχουμε διαφορετικές φιλοσοφίες, αλλά τα πόδια μας πατούν στη γη, και έχουμε προέλθει από το λαό, μπορούμε να κάνουμε ένα μεγάλο βήμα που δεν θα εξυπηρετήσει μόνο την Κίνα και την Αμερική, αλλά ολόκληρο τον κόσμο για τα επόμενα χρόνια. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είμαστε εδώ.

Πρόεδρος Μαο: Το βιβλίο σας “Οι έξι κρίσεις” δεν είναι ένα κακό βιβλίο.

History_Speeches_1097_Nixon_Trip_to_China_still_624x352

Πρόεδρος Νίξον: Αυτός [ο Μαο] διαβάζει πάρα πολύ.

Πρόεδρος Μαο: Πολύ λίγο. Δεν γνωρίζω πολλά για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρέπει να σας ζητήσω να μας στείλετε μερικούς δασκάλους εδώ, ιδίως δασκάλους ιστορίας και γεωγραφίας.

Πρόεδρος Νίξον: Αυτό είναι καλό, το καλύτερο.

Πρόεδρος Μαο: Αυτό είπα στον κ. Έντγκαρ Σνόου, τον ανταποκριτή που πέθανε πριν από λίγες μέρες.

Πρόεδρος Νίξον: Αυτό ήταν πολύ λυπηρό.

Πρόδρος Μαο: Ναι, πράγματι. Είναι εντάξει να μιλάμε καλά και επίσης εντάξει αν δεν υπάρχουν συμφωνίες, γιατί τι νόημα έχει να βρισκόμαστε σε αδιέξοδο; Γιατί πρέπει να φτάσουμε σε αποτελέσματα; Ο κόσμος θα λέει, αν αποτύχουμε την πρώτη φορά, γιατί δεν ήμαστε σε θέση να επιτύχουμε με την πρώτη φορά; Ο μόνος λόγος θα είναι γιατί πήραμε το λάθος δρόμο. Τι θα λένε αν πετύχουμε τη δεύτερη φορά;

(Υπάρχουν κάποιες φιλοφρονήσεις στο κλείσιμο. Ο Πρόεδρος [Μαο] αναφέρει πως δεν αισθάνεται καλά. Ο Πρόεδρος Νίξον απαντά πως δείχνει καλά. Ο Πρόεδρος [Μαο] λέει ότι η εξωτερική εμφάνιση εξαπατά. Μετά από χειραψίες και περισσότερες φωτογραφίες, ο Πρωθυπουργός Τσου συνοδεύει τον Πρόεδρο [Νίξον] ως την έξοδο).

Σημείωση:

  1. Προφανής αναφορά στο αεροπορικό ταξίδι του Νίξον από τη Σαγκάη στο Πεκίνο το πρωί της 21 Φλεβάρη. Δεν έχει βρεθεί καταγραφή της συζήτησης αυτής. Ο αναπληρωτής υπουργός εξωτερικών Τσιάο Κουάν Χούα και άλλοι αξιωματούχοι της ΛΔΚ συνόδευσαν το Νίξον στο αμερικανικό προεδρικό αεροπλάνο “Το πνεύμα του ’76”.

Πηγή: Εθνικά Αρχεία, Προεδρικά Υλικά Νίξον, Ειδικοί Φάκελοι Λευκού Οίκου, Φάκελοι Προεδρικού Γραφείου, Κιβώτιο 87, Υπομνήματα για τον Πρόεδρο. Άκρως Απόρρητο – Ευαίσθητο – Αποκλειστικά Ανάγνωση δια οφθλαμού. Η συνάντηση διεξήχθη στην κατοικία του Μαο. Ένα υπόμνημα με ημερομηνία 8 Μάρτη από το Κίσιντζερ στο Νίξον αναφέρει: “Επισυνάπτεται η απομαγνητοφώνηση της συνεδρίασής σας με τον Πρόεδρο Μαο. Σκέφτηκα πως θα ήταν ενδιαφέρον να το δείτε πριν το βάλουμε στα αρχεία”. Μια σημείωση στο υπόμνημα δείχνει πως ο Πρόεδρος το είδε. Σύμφωνα με το υπόμνημα της 28 Μάρτη από το Χόλντριτζ και το Λορντ στον Κίσιντζερ, το επιτελείο του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας επέβλεπε τη “μαζική δουλειά δακτυλογράφησης” που χρειάστηκε για την προετοιμασία αυτών των υπομνημάτων (στο ίδιο, Φάκελοι Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Φάκελοι Γραφείου Κίσιντζερ, Κιβώτιο 88, Φάκελοι Χωρών, Άπω Ανατολή, Ευαίσθητο, Κίνα – Ταξίδι Προέδρου 15-29 Φεβρουαρίου 1972). Τα υπομνήματα που καταχωρήθηκαν ανά θέμα είναι στο ίδιο, Φάκελοι Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Φάκελος Προέδρου – Ταξίδι στην Κίνα, Προεδρικές συζητήσεις στη ΛΔΚ καταχωρημένες αναθέμα). Αντίγραφα μικρών, χειρόγραφων σημειώσεων από τον Κίσιντζερ και τον Πρόεδρο κατά τις συνομιλίες τους με τον Τσου βρίσκονται στη Βιβλιοθήκ του Κογκρέσου, Τμήμα Χειρογράφων, Έγγραφα Κίσιντζερ, Γεωπολιτικοί Φάκελοι, Κιβώτιο CL115, Κίνα, Ταξίδια, Φεβρουάριος 1972, Ρίτσαρντ Νίξον. Μια πλήρης συλλογή των καταγραφών των συνομιλιών του Κίσιντζερ στη ΛΔΚ βρίκσεται στα Εθνικά Αρχεία, Προεδρικά Υλικά Νίξον, Φάκελοι Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Φάκελοι Γραφείου Κίσιντζερ, Κιβώτιο 92, Ταξίδι Προέδρου, Φεβρουάριος 1972, Συζητήσεις ΗΑΚ, και στο ίδιο, Κιβώτιο 92, Ο Δρ. Κίσιντζερ στη ΛΔΚ κατά τη διάρκεια της Επίσκεψης του Προέδρου, Φεβρουάριος 1972.

***

Κοινό Ανακοινωθέν

Η κινεζική και αμερικανική πλευρά κατέληξαν σε συμφωνία στις 27 Φλεβάρη στη Σαγκάη για ένα κοινό ανακοινωθέν. Το πλήρες κείμενο έχει ως εξής:

Ο Πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής επισκέφτηκε τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας κατόπιν πρόσκλησης του Πρωθυπουργού Τσου Εν Λάι της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας από τις 21 ως τις 28 Φλεβάρη 1972. Τον Πρόεδρο συνόδευαν η κα. Νίξον, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Γουίλιαμ Ρότζερς, ο Βοηθός του Προέδρου δρ. Χένρι Κίσιντζερ, και άλλοι αμερικανοί αξιωματούχοι.

Ο Πρόεδρος Νίξον συναντήθηκε με τον Πρόεδρο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας Μαο Τσε Τουνγκ στις 21 Φλεβάρη. Οι δύο ηγέτες προέβησαν σε μια σοβαρή και ειλικρινή ανταλλαγή απόψεων για τις σινοαμερικανικές σχέσεις και για παγκόσμια ζητήματα.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, εκτεταμένες, σοβαρές και ειλικρινείς συζητήσεις διεξήχθησαν μεταξύ του Προέδρου Νίξον και του Προέδρου Τσου Εν Λάι για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, καθώς και για άλλα ζητήματα που ενδιαφέρουν τις δύο πλευρές. Επίσης, ο Υπουργός Εξωτερικών Γουίλιαμ Ρότζερς και ο Υπουργός Εξωτερικών Τσι Πενγκ Φέι διεξήγαγαν συζητήσεις σε αυτό το πνεύμα.

AP72022407061418943850

Ο Πρόεδρος Νίξον και η ομάδα του επισκέφτηκαν το Πεκίνο και είδαν πολιτιστικά, βιομηχανικά και αγροτικά μέρη και επίσης επισκέφτηκαν το Χάνγκτσοου και τη Σαγκάη όπου, συνεχίζοντας τις συζητήσεις με τους κινέζους αξιωματούχους, είδαν παρόμοια μέρη ενδιαφέροντος.

Οι επικεφαλής της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής θεώρησαν επωφελές να έχουν αυτή την ευκαιρία, μετά από τόσα χρόνια χωρίς επαφή, για να παρουσιάσουν ευθέως τις απόψεις τους στον άλλο για πληθώρα ζητημάτων. Πραγματεύτηκαν τη διεθνή κατάσταση, όπου σημαντικές αλλαγές και μεγάλες αναταραχές λαμβάνουν χώρα και εξέθεσαν τις θέσεις και τις απόψεις τους.

Η κινεζική πλευρά δήλωσε: Οπουδήποτε υπάρχει καταπίεση, υπάρχει αντίσταση. Οι χώρες θέλουν την ανεξαρτησία, τα έθνη απελευθέρωση και οι λαοί την επανάσταση: αυτή έχει καταστεί η ακαταμάχητη τάση της ιστορίας. Όλα τα έθνη, μεγάλα ή μικρά, θα πρέπει να είναι ίσα. Τα μεγάλα έθνη δεν θα πρέπει να τραμπουκίζουν τα μικρά και τα ισχυρά έθνη δεν θα πρέπει να τραμπουκίζουν τα αδύνα,α. Η κινεζική πλευρά δήλωσε ότι υποστηρίζει σθεναρά τους αγώνες όλων των καταπιεσμένων λαών και εθνών για ελευθερία και απελευθέρωση και ότι οι λαοί όλων των χωρών έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν τα κοινωνικά τους συστήματα, ανάλογα με τις δικές τους επιθυμίες, και το δικαίωμα να διαφυλάττουν την ανεξαρτησία, κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα των χωρών τους, όπως και να αντιτίθενται στην ξενική επίθεση, ανάμειξη, έλεγχο και υπονόμευση. Όλα τα ξένα στρατεύματα θα πρέπει να επιστρέψουν στις χώρες τους. Η κινεζική πλευρά εξέφρασε τη σθεναρή υποστήριξή της στους λαούς του Βιετνάμ, του Λάος και της Καμπότζης στις προσπάθειές τους για επίτευξη του σκοπού της, όπως και τη σθεναρή υποστήριξή της στην πρόταση 7 σημείων της Προσωρινής Επαναστατικής Κυβέρνησης της Δημοκρατίας του Νότιου Βιετνάμ και την προώθηση αυτό το Φλεβάρη των δύο βασικών ζητημάτων στην πρόταση, όπως και στην Κοινή Δήλωση της Συνόδου Κορυφής των λαών της Ινδοκίνας. Υποστηρίζει σθεναρά το πρόγραμμα 8 σημείων για την ειρηνική επανένωση της Κορέας που προώθησε η κυβέρνηση της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Κορέας στις 12 Απρίλη 1971 και τη θέση για την κατάργηση της “Επιτροπής ΟΗΕ για την Ενοποίηση και την Αποκατάσταση της Κορέας”. Σθεναρά αντιτίθεται στην αναβίωση και ωμή επέκταση του ιαπωνικού μιλιταρισμού και σθεναρά υποστηρίζει την επιθυμία του ιαπωνικού λαού να οικοδομήσει μια ανεξάρτητη, δημοκρατική, ειρηνική και ουδέτερη Ιαπωνία. Έχει τη σταθερή γνώμη ότι η Ινδία και το Πακιστάν θα πρέπει, σε αντιστοιχία με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ για το ινδοπακιστανικό ζήτημα, άμεσα να αποσύρουν όλες τις δυνάμεις τους στα αντίστοιχα εδάφη τους πίσω από τη γραμμή κατάπαυσης πυρός στο Τζαμού – Κασμίρ και σθεναρά υποστηρίζει την πακιστανική κυβέρνηση και τον πακιστανικό λαό στον αγώνα τους να διατηρίσουν την ανεξαρτησία και την κυριαρχία τους και το λαό του Τζαμού και Κασμίρ στον αγώνα τους για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.

556aef6796f9749c274b9231244bc7e6

Ο Νίξον και η σύζυγος του Μαο (φωτό)

Η αμερικανική πλευρά δήλωσε: Η ειρήνη στην Ασία και η ειρήνη στον κόσμο απαιτεί προσπάθειες τόσο για μείωση των άμεσων εντάσεων όσο και εξάλειψη των βασικών αιτιών που προκαλούν τις συγκρούσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εργαστούν για μια δίκαιη και ασφαλή ειρήνη: δίκαιη, γιατί υλοποιεί τις φιλοδοξίες των λαών και των εθνών για ελευθερία και πρόοδο, και ασφαλή, γιατί απομακρύνει τον κίνδυνο ξένης επίθεσης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν την ατομική ελευθερία και κοινωνική πρόοδο για όλους τους λαούς του κόσμου, χωρίς έξωθεν πιέσεις ή επεμβάσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιστεύουν ότι η προσπάθεια για μείωση των εντάσεων εξυπηρετείται με τη βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ χωρών που έχουν διαφορετικές ιδεολογίες ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι σύγκρουσης λόγω τυχαίων αιτιών, κακών υπολογισμών ή παρεξηγήσεων. Οι χώρες θα πρέπει η μία να μεταχειρίζεται την άλλη με αμοιβαίο σεβασμό και να θέλουν να ανταγωνίζονται μεταξύ τους ειρηνικά, αφήνοντας την απόδοση να είναι ο τελικός κριτής. Καμία χώρα δεν θα πρέπει να ισχυρίζεται πως είναι αλάθητη και κάθε χώρα θα πρέπει να είναι έτοιμη να επανεξετάζει τη στάση της, προς χάρη του κοινού καλού. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τόνισαν ότι στους λαούς της Ινδοκίνας θα πρέπει να επιτραπεί να καθορίσουν τη μοίρα τους χωρίς εξωτερική επέμβαση: ο σταθερά πρώτος στόχος τους είναι μια λύση κατόπιν διαπραγματεύσεων. Η πρόταση 8 σημείων της Δημοκρατίας του Βιετνάμ και των Ηνωμένων Πολιτειών της 27ης Ιανουαρίου 1972 συνιστά βάση για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Χωρίς μια διευθέτηση κατόπιν διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν την απώτερη απόσυρση όλων των δυνάμεων των ΗΠΑ από την περιοχή συνεπή με το στόχο για αυτοδιάθεση κάθε χώρας της Ινδοκίνας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διατηρήσουν τους στενούς δεσμούς τους και την υποστήριξή τους προς τη Δημοκρατία της Κορέας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υποστηρίξουν τις προσπάθειες της Δημοκρατίας της Κορέας για αποκλιμάκωση της έντασης και για αυξημένη επικοινωνία στην κορεατική χερσόνησο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδίδουν την υψηλότερη αξία στις φιλικές τους σχέσεις με την Ιαπωνία. Θα συνεχίουν να αναπτύσσουν τους ήδη υπάρχοντες στενούς δεσμούς. Συνεπείς προς το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ της 21ης Δεκεμβρίου 1971, οι Ηνωμένες Πολιτείες διάκεινται θετικά προς τη συνέχιση της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν και την απόσυρση όλων των ένοπλων δυνάμεων εντός των εδαφών τους και πίσω από τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός στο Τζαμού – Κασμίρ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν το δικαίωμα των λαών της Νότιας Ασίας να διαμορφώσουν το δικό τους μέλλον εν ειρήνη, χωρίς στρατιωτικές απειλές, και χωρίς να είναι η περιοχή πεδίο αντιπαλότητας των μεγάλων δυνάμεων.

Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών στα κοινωνικά συστήματα και την εξωτερική τους πολιτική. Ωστόσο, οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι οι χώρες, ανεξάρτητα από το κοινωνικό τους σύστημα, θα πρέπει να συμπεριφέρονται στις σχέσεις τους πάνω στις αρχές του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών, της μη επίθεσης ενάντια σε άλλα κράτη, της μη ανέμειξης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών, της ισότητας και του αμοιβαίου οφέλους και στην ειρηνική συνύπαρξη. Οι διεθνείς διενέξεις θα πρέπει να διευθετούνται σε αυτή τη βάση, χωρίς προσφυγή στη χρήση ή την απειλή χρήσης βίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας είναι έτοιμες να εφαρμόσουν αυτές τις αρχές στις μεταξύ τους σχέσεις.

Nixon_and_Zhou_toastΈχοντας κατά νου αυτές τις αρχές στις διεθνείς σχέσεις, οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι

  • η πρόοδος προς την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών είναι προς το συμφέρον όλων των χωρών

  • και οι δυο επιθυμούν τη μείωση του κινδύνου μιας διεθνούς ένοπλης σύρραξης

  • κανείς δεν πρέπει να επιδιώκει ηγεμονία στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού και ότν αντιτίθενται στις προσπάθειες οποιασδήποτε χώρας ή ομάδας χωρών να πετύχουν τέτοια ηγεμονία, καθώς και ότι

  • κανείς δεν πρέπει να προετοιμάζεται να διαπραγματευτεί για λογαριασμό τρίτου ή να προβαίνει σε συμφωνίες ή “κατανοήσεις” σε βάρος άλλων κρατών.

Και οι δύο πλευρές είναι της άποψης ότι είναι ενάντια στα συμφέροντα των λαών των χωρών οποιαδήποτε μεγάλη χώρα να συνομωτεί με άλλη εναντίον άλλων χωρών, ή μεγάλες χώρες να διαιρούν τον κόσμο σε σφαίρες ενδιαφέροντος.

Οι δύο πλευρές πραγματεύτηκαν τις χρονίζουσες σοβαρές διαφορές μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών. Η κινεζική πλευρά επανεπιβεβαίωσε τη θέση της: το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το καθοριστικό ζήτημα που εμποδίζει την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών· η Ταϊβάν είναι επαρχία της Κίνας η οποία έχει επιστρέψει προ πολλού στην πατρίδα· η απελευθέρωση της Ταϊβάν είναι εσωτερικό ζήτημα της Κίνας στο οποίο καμία άλλη χώρα δεν έχει το δικαίωμα να αναμειγνύεται· όλα τα στρατεύματα και οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ θα πρέπει να αποσυρθούν από την Ταϊβάν. Η Κινεζική κυβέρνηση αντιτίθεται σθεναρά σε οποιαδήποτε δραστηριότητα που στοχεύει στη δημιουργία “μίας Κίνας, μιας Ταϊβαν”, “μίας Κίνας, δύο κυβερνήσεων”, “δύο Κινών”, μιας “ανεξάρτητητς Ταϊβάν” ή υποστηρίζει ότι “το καθεστώς της Ταϊβάν μένει να καθοριστεί”.

Η αμερικανική πλευρά δήλωσε: Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν ότι όλοι οι κινέζοι και από τις δύο πλευρές του Στενού της Ταϊβάν ισχυρίζονται πως δεν υπάρχει παρά μία Κίνα και πως η Ταϊβάν αποτελεί τμήμα της Κίνας. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών δεν αμφισβητεί αυτή τη θέση. Επανεπιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της για μια ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος της Ταϊβάν από τους ίδιους τους κινέζους. Με αυτή την αντίληψη κατά νου, επιβεβαιώνει τον απώτερο στόχο της απόσυρσης όλων των αμερικανικών δυνάμεων και στρατιωτικών εγκαταστάσεων από την Ταϊβάν. Στο μεταξύ, βαθμιαία θα περιορίζει τις δυνάμεις και τις στρατιωτικές της εγκαταστάσεις στην Ταϊβάν ανάλογα με τη μείωση της έντασης στην περιοχή.

nixon-zhou

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι είναι επιθυμητό να διευρυνθεί η κατανόηση μεταξύ των δύο λαών. Προς τούτο, συζήτησαν για συγκεκριμένους τομείς όπως την επιστήμη, την τεχνολογία, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό και τη δημοσιογραφία, όπου οι επαφές άνθρωπο με άνθρωπο και οι ανταλλαγές θα είναι αμοιβαία επωφελείς. Κάθε πλευρά αναλαμβάνει να διευκολύνει την περαιτέρω ανάπτυξη τέτοιων επαφών και ανταλλαγών.

Και οι δύο πλευρές θεωρούν το διμερές εμπόριο ως μια άλλη περιοχή από την οποία μπορεί να υπάρξει αμοιβαίο όφελος, και συμφώνησαν ότι οι οικονομικές σχέσεις που βασίζονται στην ισότητα και το αμοιβαίο όφελος είναι προς το συμφέρον των λαών των δύο χωρών. Συμφωνούν να διευκολύνουν την προοδευτική ανάπτυξη του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρήσουν επαφή μέσω διαφόρων καναλιών, όπως την αποστολή ανώτατου εκπροσώπου των ΗΠΑ στο Πεκίνο κατά διαστήματα, για συγκεκριμένες διαβουλεύσεις για την περαιτέρω εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και τη συνέχιση της ανταλλαγής απόψεων για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Οι δύο πλευρές εξέφρασαν την ελπίδα όσα επιτεύχθηκαν από αυτή την επίσκεψη να ανοίξουν νέες προοπτικές για τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Πιστεύουν ότι η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών δεν είναι μόνο προς το συμφέρον των λαών της Κίνας και των ΗΠΑ αλλά και ότι συμβάλει στη χαλάρωση της έντασης στην Ασία και τον κόσμο.

Ο Πρόεδρος Νίξον, η κα. Νίξον και η αμερικανική αντιπροσωπεία εξέφρασαν την ευχαρίστησή τους για τη ζεστή φιλοξενία από την Κυβέρνηση και το λαό της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

28 Φεβρουαρίου 1972

Πηγή: Επιθεώρηση Πεκίνου, 3 Μάρτη 1972, έτος 9ο, τεύχος 9, σ.σ.4-5.

Δείτε εδώ 45λεπτο οπτικοακουστικό υλικό από την επίσκεψη Νίξον στην Κίνα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: