Συζήτηση Στάλιν και Βρετανού Πρέσβη Στάφφορντ Κριππς (01/07/1940)

Τον Ιούλη του 1940, η κατάσταση στην Ευρώπη είχε δραματικά αλλάξει. Η Γαλλία είχε παραδοθεί στη ναζιστική Γερμανία, όπως και το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Νορβηγία και η Δανία. Από την άλλη, η ΕΣΣΔ μόλις (28 Ιούνη) είχε ανακτήσει το αποσπασμένο από τη Ρουμανία έδαφος της Βεσσαραβίας, και τη Βόρια Βουκοβίνα, ενώ είχαν αρχίσει οι λαϊκές επαναστάσεις στις βαλτικές χώρες που τις οδήγησαν στην προσχώρηση στη Σοβιετική Ένωση. Από την άλλη, η ΕΣΣΔ ήδη υλοποιούσε την εμπορική συμφωνία με τη Γερμανία, ενώ η Αγγλία, μόνη πια, αφού οι ΗΠΑ δεν είχαν ακόμα εμπλακεί σε πόλεμο με τη ναζιστική Γερμανία, προσπαθούσε να στρέψει την ΕΣΣΔ ενάντια στη Γερμανία, σε μια προσπάθεια αναβίωσης του ενιαίου καπιταλιστικού μπλοκ Δύσης – Ναζί. Και, παρότι ήδη είχαν σημειωθεί κινήσεις των Ναζί με στόχο τους σοβιετικούς, οι οποίες είχαν καταγραφεί από τους τελευταίους, δεν είναι βέβαιο ότι είχαν λήξει οι εσωτερικές αντιθέσεις των Ναζί αναφορικά με το χρόνο επίθεσης στη Σοβιετική Ένωση. Αυτό καταγράφεται να λέει και ο Στάλιν, προσπαθώντας να μην τσιμπίσει στις αγγλικές προτάσεις. Έχει, λοιπόν, ένα ενδιαφέρον, η συζήτηση μεταξύ του Στάλιν και του μόλις διορισμένου πρέσβη της Βρετανίας Στάφφορντ Κριππς την 1η Ιούλη του 1940, αφού όμως λάβουμε υπ’όψη το ιστορικό πλαίσιο που αυτή έλαβε χώρα.

Όπως γράφει και η σημείωση στην ιστοσελίδα από όπου μεταφράστηκαν τα πρακτικά της συζήτησης:

Η συζήτηση έλαβε χώρα λόγω του ορισμού του Στάφορντ Κριππς ως Πρέσβη της Αγγλίας στην ΕΣΣΔ. Ο Κριππς, μέλος της αριστερής μειοψηφίας στο κοινοβούλιο, γνωστός για τις αντιφασιστικές του απόψεις, είχε διαγραφεί από το Εργατικό Κόμμα, λόγω της συνηγορίας του στο σχηματισμό αντιχιτλερικού ενιαίου μετώπου με τους κομμουνιστές. Το γεγονός αυτό είχε ληφθεί υπ’ όψη από το Λονδίνο κατά την επιλογή των υποψηφίων για την πλήρωση μιας τέτοιας σημαντικής θέσης. Όπως προκύπτει από το ημερολόγιο του τότε υπουργού εξωτερικών της Βρετανίας Χάλιφαξ, οι προκαταρκτικές συζητήσεις με τον πρέσβη της ΕΣΣΔ στο Λονδίνο Μάισκι για τον Κριππς, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι αντί να αποσταλεί “για διερευνητική αποστολή για εμπορική συμφωνία”, οι Άγγλοι έπρεπε να τον στείλουν ως πρέσβη (“Η σοβιετική κυβέρνηση συμφωνεί για τον Κριππς, όμως θέλουν να είναι πρέσβης..”).

Φυσικά, το ζήτημα εδώ δεν είχε να κάνει με προσωπικές ή ιδεολογικές συμπάθειες ή αντιπάθειες. Στα τέλη Μάη του 1940, ο Μολότοφ εκφράστηκε αρκετά ξεκάθαρα: “Ο ορισμός του προσώπου για πρέσβη στη Μόσχα είναι ζήτημα της βρετανικής κυβέρνησης”, όμως θα ήταν λάθος να πιστεύει κανείς ότι “το πρόσωπο οποιουδήποτε αριστερού ηγέτη” θα συναντούσε προνομιακή μεταχείριση: πιο σημαντικό ήταν ο νέος πρέσβης να είναι ένα “πρόσωπο, το οποίο θα εκπροσωπεί την πραγματική άποψη της βρετανικής κυβέρνησης”. Η σοβιετική κυβέρνηση σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη περίοδο απαιτούσε να οριστεί ένας με κύρος και ικανός εκπρόσωπος των συμφερόντων της Βρετανίας. Δεν είχε ξεχαστεί η κατάσταση το καλοκαίρι του 1939 όταν οι Βρετανοί είχαν στείλει για διαπραγματεύσεις στη Μόσχα δευτερεύουσες προσωπικότητες, οι οποίες οδήγησαν στην αποτυχία των διαπραγματεύσεων πριν καν αυτές αρχίσουν.

Εκείνη την περίοδο, η βρετανική κυβέρνηση ενδιαφερόταν για διαπραγματεύσεις σε μεγαλύτερο βαθμό από τη σοβιετική. Ο Κριππς αργότερα θυμόταν ότι ο λόγος που τον έφερε στη Μόσχα για προτάσεις ήταν “η επιθυμεία να κάνουμε [τη Σοβιετική Ένωση] να μας βοηθήσει να βγούμε από τη δύσκολη κατάσταση, και έπειτα θα μπορούσαμε να τους ρίξουμε, και μάλιστα να ενωθούμε με τους εχθρούς, οι οποίοι τώρα τους περικυκλώνουν. Η διατύπωση αυτών των προτάσεων από το βρετανικό Γενικό Επιτελείο ήταν ακόμα πιο κατηγορηματικό: ως τρόπος “για να σπρώξουμε τη Ρωσία προς τη Γερμανία” (Βλ. Γκ. Γκαρατζέτσκι, Μοιραία Πλάνη. Ο Στάλιν και η επίθεση των Γερμανών στη Σοβιετική Ένωση, Μόσχα, 2001, σ.σ. 33-34, 49-50).

Ο Στάλιν, παρά την ειλικρινή επιθυμία την παραμονή της σύγκρουσης μεταξύ Γερμανίας και ΕΣΣΔ να δημιουργηθούν γερές εμπορικές επαφές με τη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ, όπως είναι προφανές από το πρακτικό των συζητήσεων, συμπεριφέρθηκε με εξαιρετική φειδώ, επιδεικνύοντας χαμηλό προφίλ, το οποίο προφανώς απογοήτευσε όσους ήθελαν “άλλοι να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά”.”

***

cripps-molotov-stalin

12/07/1941. Ο Κριππς υπογράφει τη συμφωνία της Βρετανίας με την ΕΣΣΔ, μετά τη ναζιστική εισβολή στο έδαφος της τελευταίας. Βλ. και σχετικό βίντεο εδώ.

Ο Κριππς αρχίζει με το ότι, βάσει των διαφόρων θεμάτων που θίγονται στην επιστολή του [βρετανού] πρωθυπουργού (σ.parapoda: που μόλις πριν μία ώρα έχει στείλει), με τη σειρά του, θα πραγματευτεί αυτά τα ζητήματα.

Ο Κριππς εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, όπως είναι ξεκάθαρο από την ίδια την επιστολή, η Αγγλία επιθυμεί καλές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση και ότι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της μόλις επιδοθείσας επιστολής είναι ότι η Αγγλία επιθυμεί τη δημιουργία καλών εμπορικών σχέσεων με την ΕΣΣΔ.

Πραγματευόμενος ακολούθως τα καθήκοντα που έχει θέσει επί του παρόντος η Αγγλία, ο Κριππς ξανά αναφερόμενος στην επιστολή του πρωθυπουργού, αναφέρει ότι το κύριο καθήκον της Αγγλίας συνίσταται στην προστασία της Αγγλίας από τη γερμανική επίθεση και ταυτόχρονα η διατήρηση της ισορροπίας στην Ευρώπη. Αυτό ισχύει επίσης και με την πολιτική της Αγγλίας στην Άπω Ανατολή, όπου η Αγγλία επίσης επιθυμεί τη διατήρηση της ισορροπίας. Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν την πραγματική πολιτική της ΕΣΣΔ στο σημερινό πόλεμο – πολιτική διατήρησης ουδετερότητας.

Ο Κριππς λέει περαιτέρω ότι, από τη στιγμή της ήττας της Γαλλίας, υπάρχουν νέες συνθήκες στην κατάσταση στην Ευρώπη, οι οποίες δημιουργούν μεγάλη αναταραχή και ανησυχία στην αγγλική κυβέρνηση.

Σε μια τέτοια κατάσταση, ένα από τα κύρια καθήκοντα της Αγγλίας είναι η διατήρηση φιλικών σχέσεων με την ΕΣΣΔ και με την Τουρκία. Ως γνωστό, η Αγγλία έχει με την Τουρκία συμφωνία, η οποία πλέον αποκτά ιδιαίτερο βάρος και με την οποία η Αγγλία μπορεί να εμπλακεί σε τέτοιο δρόμο, στον οποίο να συγκρουστούν τα συμφέροντα ΕΣΣΔ και Αγγλίας, κάτι που θα ήταν εξαιρετικά ανεπιθύμητο και οι Άγγλοι θα ήθελαν να αποφύγουν.

Όπως αναφέρει ο Κριππς, αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο αναγκάστηκε ήδη πριν να μιλήσει με τον πρόεδρο για την επιθυμία της Αγγλίας να δει τη σταθεροποίηση της κατάστασης στα Βαλκάνια υπό την αιγίδα της ΕΣΣΔ. Η αγγλική κυβέρνηση τώρα, λόδω των εξελίξεων στα Βαλκάνια θεωρεί πολύ χρήσιμη, αν είναι εφικτή, την ανταλλαγή γνωμών για το μέλλον, ώστε η Αγγλία να μην εκπλαγει και να μην εγκλωβιστεί από διαφορές απόψεων.

Αναφερόμενος στην επιστολή του πρωθυπουργού, ο Κριππς αναφέρει ότι πρώτο μεγάλο ζήτημα είναι η πολιτική σχέσεων, η οποίες είναι η βάση για την έναρξη διαπραγματεύσεων για εμπορική συμφωνία. Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα που ο Κριππς πιστεύει ότι πρέπει να συζητήσει είναι τα μέσα αποφυγής (αποτροπής) οποιουδήποτε προβλήματος που θα μπορούσε να προκύψει στη νοτιοανατολική Ευρώπη εξαιτίας απρόβλεπτων περιστάσεων.

Ο Κριππς αναφέρει ότι δεν έχει άλλα να προσθέσει και ρωτά το σ. Στάλιν αν έχει οποιαδήποτε ερώτηση για την επιδοθείσα επιστολή του πρωθυπουργού.

Ο Στάλιν απαντά ότι δεν έχει ερωτήσεις, όμως θα ήθελε να εκφράσει τις απόψεις του για τα ζητήματα που έχουν εγερθεί.

Ο σ.Στάλιν αρχίζει με μερικά ζητήματα, που έχουν να κάνουν με τις σχέσεις μεταξύ ΕΣΣΔ και Γερμανίας, από τη στιγμή της κήρυξης πολέμου. Ο σ. Στάλιν λέει ότι, αν ο κύριος πρωθυπουργός θέλει να γνωρίζει περί της σχέσης μας με τη Γερμανία, μπορούμε να ανακοινώσουμε ότι δεν έχουμε σχηματίσει κοινό μπλοκ με τη Γερμανία στο ζήτημα του πολέμου έναντι της Αγγλίας. Έχουμε μόνο σύμφωνο μη επίθεσης.

Αναφορικά με το ζήτημα της ισορροπίας, ο σ. Στάλιν λέει ότι εμείς επιθυμούμε να αλλάξουμε την παλιά ισορροπία στην Ευρώπη, η οποία δρούσε ενάντια στην ΕΣΣΔ. Όπως είναι γνωστό από τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων, οι Άγγλοι και οι Γάλλοι δεν έκαναν σε αυτό το ζήτημα βήματα μπροστά. Αυτό αποτέλεσε τη βάση προσέγγισης της ΕΣΣΔ με τη Γερμανία η οποία έλαβε χώρα στην προαναφερθείσα και μόνο διάσταση. Ο σ. Στάλιν αναφέρει ότι αν υπάρχει ζήτημα αποκατάστασης της ισορροπίας και, ειδικότερα, της ισορροπίας έναντι της ΕΣΣΔ, τότε εμείς πρέπει να πούμε ότι δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε.

Ο σ. Στάλιν εκφράζει την άποψη ότι η ισορροπία, το ζήτημα της ισορροπίας στην Ευρώπη ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου, είναι ακόμα πολύ δύσκολο να επιλυθεί.

Στρεφόμενος στο τρίτο και τελευταίο ζήτημα, αυτό της επιθυμίας εγκαθίδρυσης της τάξης στα Βαλκάνια υπό την αιγίδα της ΕΣΔ, ο σ. Στάλιν θεωρεί πως πρέπει να πει ότι η ΕΣΣΔ δεν έχει τέτοια πρόθεση. Η ΕΣΣΔ δεν επιδιώκει να κυριαρχήσει στα Βαλκάνια και τέτοια φιλοδοξία την βρίσκει παράτολμη και επικίνδυνη.

Παραπέρα, ο σ. Στάλιν προχωρά στο κύριο – την κυριαρχία της Γερμανίας στην Ευρώπη.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι πιστεύει πως είναι ακόμα πρόωρο να μιλά κανείς για κυριαρχία της Γερμανίας στην Ευρώπη. Η συντριβή της Γαλλίας – αυτό ακόμα δεν σημαίνει κυριαρχία στην Ευρώπη. Για κάτι τέτοιο, γγια να κυριαρχήσει κανείς στην Ευρώπη, χρειάζεται να έχει κυριαρχία στις θάλασσες, και τέτοια κυριαρχίαη Γερμανία δεν την έχει, και είναι λίγο πιθανό να την πετύχει. Ευρώπη χωρίς θαλάσσιους διαδρόμους σημαίνει ότι θα είναι χωρίς αποικίες, δηλαδή χωρίς μεταλλεύματα και άλλες πρώτες ύλες.

Ο σ. Στάλιν αναφέρει ότι αυτό το αντικειμενικό γεγοός δείχνει πως είναι πρόωρο να μιλά κανείς για τον κίνδυνο της κυριαρχίας στην Ευρώπη.

Αναφορικά με τα υποκειμενικά δεδομένα περί των φιλοδοξιών για κυριαρχία στην Ευρώπη, ο σ. Στάλιν θεωρεί ότι πρέπει να δηλώσει ότι σε όλες τις συναντήσεις που είχε με γερμανούς αξιωματούχους, τέτοια επιθυμία από πλευράς Γερμανίας – την κυριαρχία στον κόσμο – δεν την επισήμανε.

Ο Κριππς υποδέχεται θετικά αυτή την αποσαφήνιση του σ. Στάλιν για το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ ΕΣΣΔ και Γερμανίας, κάτι που δίνει μια ξεκάθαρη κατανόηση των θέσεων της ΕΣΣΔ.

Για το ζήτημα της ισορροπίας, έπειτα, ο Κριππς αναφέρει πως πιστεύει ότι η αγγλική κυβέρνηση δεν θεωρεί εφικτή την αποκατάσταση της παλιάς ισορροπίας. Χωρίς αμφιβολία, τίθεται το ερώτημα ποια θα πρέπει να είναι η ισορροπία. Κατά την άποψη του πρωθυπουργού – καποια ισορροπία θα πρέπει να υπάρχει, όμως αυτή δεν πρέπει να είναι η κυριαρχία μόνο μιας δύναμης, οποιαδήποτε κι αν είναι αυτή.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι αυτό είναι απολύτως σωστό.

Επανερχόμενος στο ζήτημα των Βαλκανίων, ο Κριππς απολογείται γιατί αυτός εσφαλμένα έθεσε το ζήτημα και εξηγεί ότι δεν αναφερόταν σε πιθανή επιθυμία της ΕΣΣΔ για κυριαρχία στα Βαλκάνια, αλλα για τη δυσκολία επίτευξης ισορροπίας χωρίς οποιαδήποτε μεγάλη γειτονική δύναμη, η οποία να δίνει καθοδήγηση προς μια κατεύθυνση, να σταθεροποιεί τις σχέσεις στα Βαλκάνια, συνδέοντας τα γειτονικα βαλκανικά κράτη το ένα με το άλλο. Ο Κριππς αναφέρει ότι σε αυτό το ζήτημα η ΕΣΣΔ και η Τουρκία, με την υπάρχουσα παραδοσιακή φιλία έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για τα Βαλκάνια και έχουν τη δυνατότητα να φέρουν περισσότερη σταθερότητα στη σημερινή κατάσταση.

Ο Κριππς λέει ότι οι Άγγλοι νιώθουν μεγάλη ανησυχία σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση, καθώς η Αγγλία έχει συμφωνία με την Τουρκία και το ξέσπασμα οποιασδήποτε σύγκρουσης στα Βαλκάνια θα μπορούσε να εμπλέξει την Αγγλία στην υλοποίηση αυτής της συμφωνίας. Η Αγγλία αισθάνεται ότι, στο βαθμό που η Γερμανία στερείται πρόσβασης σε πετρελαιοειδή, υπάρχει ο κίνδυνος διείσδυσης της Γερμανίας στα Βαλκάνια και στην Εγγύς Ανατολή προκειμένου να αποκτήσει περισσότερα πετρελαιοειδή.

Ο Κριππς εκφράζει πλήρη συμφωνία με το σ. Στάλιν για το ζήτημα της κυριαρχίας στις θάλασσες και αναφέρει ότι πιστεύει ότι αυτός είναι ένας σημαντικός παράγοντας που στέκει εμπόδιο στο δρόμο μεταξύ της κυριαρχίας της Γερμανίας και της σημερινής της θέσης.

Σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη, ο Κριππς αναφέρει ότι εκτός της Μεγάλης Βρετανίας, δεν υπάρχει μεγάλη δύναμη η οποία θα μπορούσε να αποτρέψει τη γερμανική κυριαρχία.

Ο σ. Στάλιν επισημαίνει στον Κριππς ότι ο τελευταίος ξέχασε τις ΗΠΑ.

Ο Κριππς απαντά ότι οι ΗΠΑ ακόμα δεν έκαναν δηλώσεις περί αποστολής οποιασδήποτε δύναμης για βοήθεια προς την Ευρώπη.

Συνεχίζοντας περαιτέρω, ο Κριππς λέει ότι η σημερινή κατάσταση καθιστά το εμπάργκο στη Γερμανία πολύ σημαντικό παράγοντα για την αξιοποίηση όλων των πιθανοτήτων για την αποτροπή της εισόδου στη Γερμανία εμπορευμάτων από την Αγγλία, τις αποικίες και την Αμερική.

Για το ζήτημα της επιθυμίας της Γερμανίας να κυριαρχήσει στην Ευρώπη, ο Κριππς αναφέρει ότι δεν μπόρεσε να συναντήσει τους Γερμανούς και να μιλήσει μαζί τους, όμως ήταν σε θέση να διαβάσει τι γράφουν. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με πληροφορίες που εστάλησαν από τη βρετανική μυστική υπηρεσία, ο Κριππς έχει δημιουργήσει την ισχυρή πεποίηση ότι η επιθυμία του Χίτλερ για κυριαρχία στη Δύση είναι ίδια με την επιθυμία του για κυριαρχία στην Ανατολή. Αυτή την περίοδο ο Χίτλερ διαβάζει το βιβλίο “Ο Χίτλερ μού είπε”, όπου ο Χίτλερ μιλά για τις απόψεις του για κυριαρχία στον κόσμο. Όλες αυτές οι δηλώσεις για την ανατολική Ευρώπη επαναλαμβάνονται την τελευταία εβδομάδα στο Βερολίνο από τον Γκέρινγκ.

Ο σ. Στάλιν απαντά ότι αυτός δεν πιστεύει πάντοτε αυτό για το οποίο πολλοί φωνάζουν, γιατί από την εμπειρία του γνωρίζει πως αν για κάτι φωνάζουν, αυτό είναι μόνο ένα στρατήγημα. Ο σ. Στάλιν λέει ότι αυτός δεν αποκλείει ότι μεταξύ των Εθνικοσοσιαλιστών υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι να κάνουν λόγο για κυριαρχία της Γερμανίας σε όλο τον κόσμο. Όμως, λέει ο σ. Στάλιν, εγώ γνωρίζω ότι στη Γερμανία υπάρχουν και διόλου ανόητοι άνθρωποι, οι οποίοι καταλαβαίνουν ότι η Γερμανία δεν έχει τη δύναμη για να κυριαρχήσει σε όλο τον κόσμο.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι δεν είναι τόσο αφελής ώστε να πιστέψει καποιες προφορικές δηλώσεις μεμονωμένων ηγετών σχετικά με την επιθυμία τους για κυριαρχία στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο. Εγώ αυτά τα δύο τα συνδέω σε ένα, δηλαδή θεωρώ πως δεν γίνεται να κυριαρχήσεις στην Ευρώπη χωρίς να κυριαρχήσεις στον κόσμο. Αλλά αν συνεχίζω να πιστεύω, λέει ο Στάλιν στο δισταγμό των βασικών ηγετών της Γερμανίας για κυριαρχία στην Ευρώπη, το κάνω γιατί γνωρίζω ότι δεν έχουν τη δύναμη να κυριαρχήσουν σε όλο τον κόσμο.

Αναφορικά με τα Βαλκάνια, ο σ. Στάλιν λέει ότι τα αιτήματα της ΕΣΣΔ προς τη Ρουμανία περιορίζονται σε αυτές τις δηλώσεις οι οποίες έχουν δημοσιευτεί. Η ΕΣΣΔ δεν έχει έναντι της Ρουμανίας καμία αξίωση.

Αναμφίβολα, λέει ο σ. Στάλιν, δεν αποκλείεται η Ιταλία και η Γερμανία να θέλουν να αποκτήσουν αυτές το ρουμανικό πετρέλαιο, όμως του φαίνεται ότι η ίδια η Ρουμανία δεν θα είχε αντίρρηση για κατι τέτοιο.

Ο σ. Στάλιν αναφέρει ότι, ανεξάρτητα ποια μεγάλη δύναμη θα γινόταν στα Βαλκάνια ηγέτης, θα είχε όλες τις πιθανότητες να χαθεί εκεί μέσα.

Σε σχέση με αυτό, ο Κριππς κάνει μια ερώτηση αν υπάρχει στα Βαλκάνια για οποιαδήποτε χώρα να εμπλακεί με παρόμοιο τρόπο, αν δεν υπάρχει οποιαδήποτε δυνατή καθοδηγητική δύναμη.

Ο σ. Στάλιν απαντά ότι στα Βαλκάνια πολύ εύκολα θα μπορούσε να μπει τάξη. Με το να μπουν στρατεύματα εκεί και να ειπωθεί το “Αρκετά”. Όμως, τότε δεν θα πρόκειται για καθοδηγητή, αλλά για πραγματική κατοχή. Και η ΕΣΣΔ δεν θα ήθελε να αναλάβει τέτοιο ρόλο.

Ο σ. Στάλιν προχωρά στο ζήτημα της Τουρκίας.

Τι μπορεί να ειπωθεί για την Τουρκία. Εμείς έχουμε όχι άσχημες σχέσεις με τους Τούρκους, όμως οι Τούρκοι, τόσο πολύ παίζουν με την πολιτική και τόσο πολύ ρίχνουν ασυνήθιστα τρικ, ώστε είναι δύσκολο να συνάγει κανείς τι ακριβώς θέλουν.

Αναφορικά με τις φιλοδοξίες της Ιταλίας και της Γερμανίας στην Εγγύς Ανατολή, ο σ. Στάλιν θεωρεί ότι τέτοιες φιλοδοξίες δεν πρέπει να αποκλείεται ότι υπάρχουν, όμως εδώ πολλά εξαρτώνται από τη θέση της Τουρκίας. Τι άλμα και προς πού θα τo κάνει, είναι πολύ δύσκολο κανείς να μαντέψει.

Ο Κριππς απαντά ότι, σαφώς, οι Τούρκοι θα κάνουν το άλμα αν υπάρξει κίνδυνος για την Πόλη ή για την περαιτέρω αναθεώρηση του καθεστώτος στο Βόσπορο ή στη Μαύρη Θάλασσα. Αν είναι εφικτό για την Αγγλία να κάνει οτιδήποτε προς την κατεύθυνση της επίλυσης αυτού του ζήτήματος, η Αγγλία ευχαρίστως θα έκανε ό,τι ήταν εφικτό.

Ο σ. Στάλιν προχωρά στο ζήτημα των Βαλκανίων.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι χρειάζεται να εξεταστεί αυτό το ζήτημα. Πιστεύω, λέει ο σ. Στάλιν, ότι για τη Γερμανία δεν έχει νόημα να αποσύρει στρατεύματα από το Δυτικό Μέτωπο και να τα μεταφέρει στα Βαλκάνια. Στη Ρουμανία πολλοί λένε ότι λόγω του πολέμου στη Μεσόγειο Θάλασσα οι Ρουμάνοι δεν μπορούν πουθενά να στείλουν πετρέλαιο. Οι Ρουμάνοι πωλούν πετρέλαιο στη Γερμανία και την Ιταλία. Επομένως, ζήτημα είναι αν υπάρχει σημαντικός λόγος για την απόσπαση δυνάμεων για τα Βαλκάνια.

Αναφορικά με την Τουρκία, την Πόλη και τα Στενά. Ποιος είναι ο κίνδυνος που θα μπορούσε να υπάρξει για την Τουρκία σε αυτό το ζήτημα. Ίσως ειναι ένας επίπλαστος κίνδυνος για την Τουρκία, τον οποίο αυτή μπορεί να αναδείξει και να στρέψει εκεί την προσοχή. Αν δεν μιλάμε για φανταστικούς, αλλά για πραγματικούς κινδύνους, τότε η ομιλία του σ. Μολότοφ θα πρέπει πλήρως να καθησυχάζει τους Τούρκους. Η σχέση που έχουμε μαζί τους είναι καλή στο βαθμό που εμείς δεν σκοπεύουμε να επιθετούμε ο ένας στον άλλο. Αναφορικά με τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις είναι χρήσιμο να πούμε ειλικρινά ότι εμείς με τους τούρκους δεν συμφωνήσαμε και φύγαμε δυσαρεστημένοι ο ένας με τον άλλο.

Κατά την τελευταία του επίσκεψη, λέει ο σ. Στάλιν, ο Σαράτσογλου δεν ήθελε να συζητήσει σχετικά με τα Στενά, και πιστεύω πως οι σχέσεις μας χρειάζεται να βελτιωθούν. Αν η Μεγάλη Βρετανία έχει την πρόθεση να κάνει μια προσπάθεια να βελτιωθούν οι σχέσεις, εμείς δεν θα έχουμε αντίρρηση.

Ο Κριππς λέει ότι θα μεταφέρει στην κυβέρνηση τη συζήτηση για αυτό το θέμα.

Αναφερόμενος στο θέμα των διαπραγματεύσεων για εμπορική συμφωνία, ο Κριππς λέει ότι η Αγγλία, αναφορικά με αυτές τις διαπραγματεύσεις, πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα του εμπάργκο στη Γερμανία, όμως, ταυτόχρονα, η Αγγλία επιθυμεί να κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να δώσει στην ΕΣΣΔ ό,τι χρειάζεται για την οικονομία της.

Ο Κριππς θέτει το ερώτημα σχετικά με το αν μπορεί η Αγγλία να υπολογίζει σε αρκετά φιλική στάση, τέτοια ώστε να μην είναι δυνατό να φτάσουν αγγλικά αγαθά στα χέρια των εχθρών της Αγγλίας.

Ο σ. Στάλιν απαντά ότι, κατά τη σύναψη των συμφωνιών η ΕΣΣΔ εκκινούσε από τον υπολογισμό των πλεονασμάτων, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι γενικά μπορεί να τα εξάγει στο εξωτερικό. Όπως πριν τον πόλεμο, αλλά και μετά, εμείς έχουμε έλλειψη σε νικέλιο και χαλκό· στερούμαστε πλήρως ακατέργαστο καουτσούκ. Η παραγωγή κασσίτερου της ΕΣΣΔ δεν αρκεί. Δεν αρκούν τα μηχανήματα. Αν οι Άγγλοι θα σκέφονται κάθε φορά, όταν εμείς εισάγουμε τα εμπορεύματα που μας λείπουν, ότι αυτά προορίζονται για τη Γερμανία, αυτό θα ήταν λάθος. Η συμφωνία με τους Γερμανούς δεν μας υποχρεώνει να τους παρέχουμε μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, όμως, πρέπει να πω ότι είμαστε υποχρεωμένοι να δίνουμε στους Γερμανούς μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, τα οποία είναι απαραίτητα για την υλοποίηση των παραγγελιών που γίνονται στη Γερμανία. Για παράδειγμα, πρόσφατα η ΕΣΣΔ αγόρασε από τη Γερμανία μη ολοκληρωμένο θωρηκτό, αγοράζουμε για το πυροβολικό, αγοράζουμε τροχοφόρα, καποια ποσότητα αεροπλάνων. Όλα αυτά σίγουρα θα απαιτήσουν μη σιδηρούχα μεταλεύματα. Βεβαίως δεν θα παρέχουμε στους Γερμανούς όλες τις ποσότητες των μη σιδηρούχων μεταλλεύματων, αλλά μόνο ως ένα σημείο.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι πρέπει ειλικρινά να πει ότι η ΕΣΣΔ θα παραδώσει στους Γερμανούς μη σιδηρούχα μεταλλεύματα για την παραγωγή προϊόντων που προορίζονται για την ΕΣΣΔ. Αν οι Γερμανοί δεν υπόσχονταν να μας δώσουν τα παραπάνω όπλα, εμείς δεν θα είχαμε καμία συμφωνία μαζί τους που να υπογράφαμε, και αν αυτό το γεγονός συνιστά εμπόδιο για τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΕΣΣΔ και Αγγλίας, τότε, λέει ο σ. Στάλιν, πρέπει να πω ότι δεν θα λάβει χώρα αυτή η συμφωνία. Εν συντομία, έχουμε μια συμφωνία με τους Γερμανούς, με την οποία πρέπει να τους δώσουμε μέρος από μη σιδηρούχα μεταλλεύματα για την υλοποίηση των παραγγελιών μας και, καθώς οι ίδιοι στερούμαστε τα απαραίτητα μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, είναι ξεκάθαρο ότι τμήμα από τα εισαγόμενα μεταλλεύματα θα πάνε στη Γερμανία. Τη συμφωνία με τη Γερμανία ή με οποιονδήποτε, δεν μπορούμε να την παραβιάσουμε, και κατά τις διαπραγματεύσεις, οι Άγγλοι πρέπει να λάβουν υπόψη αυτή την περίπτωση, αν θεωρούν εφικτό γενικά το να τη λάβουν υπ’ όψη.

Φυσικά, λέει ο σ. Στάλιν, εγώ μπορώ να σας υποσχεθώ ότι ούτε γραμμάριο από τα εισαγόμενα εμπορεύματα δεν θα σταλεί στη Γερμανία, όμως αυτό δεν θα ήταν μια ειλικρινής υπόσχεση, και, φυσικά, ο κ. Κριππς δεν χρειάζεται μια τέτοια υπόσχεση. Για αυτό, ανοιχτά σας αναφέρω όλη την αλήθεια.

Ο Κριππς απαντά ότι στην Αγγλία, όπως και σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, υπάρχουν άνθρωποι που υποπτεύονται κάθε εξαγωγή. Επιπροσθέτως, υπάρχει το ζήτημα του εμπάργκο, το οποίο έχει να κάνει με αυτό το ζήτημα και αξιοποιεί όλες τις πιθανότητες για την αποτροπή εισαγωγής εμπορευμάτων στη Γερμανία για χρήση τους από τους Γερμανούς. Ταυτόχρονα, η Αγγλία, δεν έχει καμία πρόθεση να αποτρέψει την ΕΣΣΔ να κάνει τις παραγγελίες της όπου αυτή θέλει.

Ο Κριππς λέει ότι, αν και δεν έχει οδηγίες από την κυβέρνησή του, ωστόσο, πιστεύει ότι δεν υπάρχουν αξεπέραστες δυσκολίες που θα εμποδίσουν να λάβουν χώρα οι διαπραγματεύσεις.

Στο τέλος της συνάντησης, ο Κριππς υπόσχεται να λάβει οδηγίες από την κβέρνησή του και εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά από αυτή την πολύ χρήσιμη συζήτηση θα είναι εφικτή η έναρξη διαπραγματεύσεων με το σ. Μικογιάν, όταν ο τελευταίος θα είναι ελεύθερος.

Τη συνάντηση κατέγραψε ο Ποτρούμπατς

Διπλωματικό Δελτίο, Μ. 1993, σ.σ.74-77

Το κείμενο στα ρώσικα: http://grachev62.narod.ru/stalin/t18/t18_085.htm

Advertisements

Tagged: , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: