Για την πιθανότητα αναθέρμανσης των ρωσοϊαπωνικών σχέσεων

240216_Japan_620Τα σημαντικά οφέλη από μια αναθέρμανση των ρωσοϊαπωνικών σχέσεων στην παρούσα συγκυρία αναδεικνύει η απόφαση του Ιάπωνα Πρωθυπουργού Σίνζο Άμπε να επισκεφτεί τη Μόσχα το Μάη. Παρότι ο Άμπε έχει συναντήσει 12 φορές τον Πούτιν τα τελευταία 4 χρόνια, η απόφαση αυτή δείχνει ακόμα πιο σημαντική, καθώς, σύμφωνα με το ιαπωνικό πρακτορείο Kyodo, ο Ομπάμα πίεσε τον Άμπε να μην επισκεφτεί τη Μόσχα, διότι “δεν είναι η κατάλληλη στιγμή”. Ισχύει όμως ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή; Για ποιον, άραγε; Ας σταθμίσουμε όλα τα δεδομένα και τη συγκυρία.

Η Ιαπωνία θέλει να γίνει μεγάλη δύναμη, αλλά αυτό προϋποθέτει επανεξοπλισμό από τις ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει πως μεσοπρόθεσμα, η Ιαπωνία δεν επιθυμεί άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, τουλάχιστον στα συμβολικά ζητήματα. Έτσι, για παράδειγμα, έχει προσχωρήσει στις διεθνείς κυρώσεις εναντίον ρώσων αξιωματούχων εξαιτίας του ρωσικού ρόλου στο διαμελισμό της Ουκρανίας. Από την άλλη, το να φτάσει στα άκρα τη σύγκρουση με τη Ρωσία, μόνο νερό στο μύλο άλλων θα έχυνε, χωρίς απτό κέρδος για αυτήν. Πρώτα από όλα, ο Πούτιν εδώ και 11 χρόνια έχει επισημάνει ότι επιθυμεί “αμοιβαία αποδεκτή λύση για τις Κουρίλες Νήσους” που διεκδικεί η Ιαπωνία, και προφανώς η Ιαπωνία δεν θέλει να χάσει την ευκαιρία, πολλώ δε μάλλον σε μια πρωτοφανή περίοδο που οι δύο χώρες έχουν επικεφαλής δύο ισχυρούς πολιτικούς άνδρες οι οποίοι έχουν αναπτύξει και μια πιο συχνή επαφή. Παράλληλα, ωστόσο, η Ρωσία έχει επιδοθεί σε επανεξοπλισμό των Κουρίλων Νήσων, ενώ, όπως κάνει συνήθως στην εξωτερική της πολιτική, έχει διατυπώσει ταυτόχρονα και την πρόταση – κάλεσμα (δια στόματος του ρώσου αναπληρωτή πρωθυπουργού Αρκάντι Ντβόρκαβιτς) σε ιαπωνικές εταιρίες να επενδύσουν σε ενεργειακά πρότζεκτ της Ρωσίας στις Νήσους. Το σύνολο αυτών των ρωσικών κινήσεων έχει και παγίδες αλλά και ευκαιρίες για την Ιαπωνία. Για παράδειγμα, η συμμετοχή εταιριών σε ρωσικά πρότζεκτ στην ενεργειακά πλούσια περιοχή, σημαίνει ντε φάκτο αναγνώριση της ρωσικής δικαιοδοσίας ενώ ακόμα δεν έχει υπογραφεί συνθήκη ειρήνης με τη Ρωσία. Από την άλλη, τη στιγμή που οι ΗΠΑ με τη Ρωσία φαίνεται πως έχουν αναλάβει το Συριακό σε βάρος των υποψήφιων περιφερειακών δυνάμεων, μια τέτοια συμμετοχή σπάει την ιαπωνική υποταγή στις αμερικανικές προσταγές έχοντας μια κατάλληλη δικαιολογία. Ταυτόχρονα, στη χειρότερη των περιπτώσεων, μια ιαπωνική επένδυση θα μπορούσε να μειώσει το ρυθμό του επανεξοπλισμού των Νήσων, ο οποίος θα επέφερε αρνητικά για την Ιαπωνία τετελεσμένα. Έτσι, η Ιαπωνία έχει κάθε λόγο να θέλει να αξιοποιήσει την ευκαιρία.

Άμπε και Πούτιν στο Κρεμλίνο, στις 29 Απρίλη 2013 (φωτό ΑΡ)

Όμως και καθ’όσον αφορά το θέμα της κορεατικής χερσονήσου, η Ιαπωνία είχε κάθε συμφέρον να θέλει να προσεγγίσει τη Ρωσία. Σε μια περίοδο που η Ρωσία φαινόταν ότι σπεύδει να καλύψει το έδαφος που αφήνει η Κίνα στη Β. Κορέα με πρωτοβουλία της τελευταίας, το ιαπωνικό “άνοιγμα” φαίνεται ικανό να αναστείλει μια πιθανή ρωσική φτερούγα στη χερσόνησο (η οποία επεκτεινόταν και στο νότο, με το πρόγραμμα σιδηροδρομικής διασύνδεσης της Ν. Κορέας, μέσω της Βόρειας και της Ρωσίας, με την Ευρώπη). Δεν είναι ασύνδετο με αυτή την εξέλιξη το οτι η Ρωσία – από κοινού με την Ιαπωνία – καταδίκασε την πρόσφατη δοκιμή βόμβας υδρογόγου από τη Β. Κορέα. Ενδιαφέρον έχει ότι ο γραμματέας του ιαπωνικού υπουργικού συμβουλίου ανέφερε ότι Τόκιο και Μόσχα θα συνεργαστούν για το θέμα “και εντός των Ηνωμένων Εθνών”, δηλαδή, θα έχουν κοινή παρέμβαση και εκτός. Στο δε θέμα της εκτόξευσης βορειοκορεατικού δορυφόρου, το Κρεμλίνο “έδωσε” την Πιονγκ Γιανγκ, αναφέροντας πως ο δορυφόρος αυτός μπορεί να αναπτύξει κατασκοπευτικές δραστηριότητες.

Εξάλλου, και στο θέμα της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας, η Ιαπωνία έχει να κερδίσει από μια αναθέρμανση των σχέσεων με τη Ρωσία, καθώς η τελευταία, εκ πρώτης όψεως, περιέργως, αποφεύγει να υποστηρίξει την Κίνα. Όμως, ταυτόχρονα, το Κρεμλίνο συνεχίζει να εξοπλίζει με υποβρύχια το Βιετνάμ, έτερο παράγοντα στο ζήτημα. Είναι προφανές, λοιπόν, πως η Ιαπωνία θα ήθελε να επενδύσει στους παράγοντες που αποθαρρύνουν μια φιλοκινεζική ρωσική στάση ή γενικότερη ανάμειξη στο θέμα, αλλά και να μη μείνει ο παράγοντας με τις χειρότερες σχέσεις με τη Ρωσία. Άλλωστε, στα πλαίσια των περιφερειακών της φιλοδοξιών, δεν θα επιθυμούσε ενεργότερη ανάμειξη των δύο υπερδυνάμεων, καθώς αυτές, με βάση την εμπειρία και στο Συριακό και στο Ουκρανικό, φαίνεται πως, όταν εμπλέκονται, προτιμούν “ρίχνουν” τους περιφερειακούς παράγοντες.

Putin-Abe

Το ζήτημα της ρωσικής μη φιλοκινεζικής στάσης για τη Νότια Κινεζική Θάλασσα δείχνει την αυξανόμενη σημασία των δευτερεουσών αντιθέσεων στη διεθνή σκηνή. Έτσι, και η Ρωσία, με τη σειρά της, θα ήθελε να αξιοποιήσει τις πιθανότητες για καλύτερες σχέσεις με την Ιαπωνία, όσον αφορά όμως, όχι μόνο για την απόσπαση του Τόκιο από την Ουάσινγκτον, αλλά και για το μετριασμό των σχέσεων της Ιαπωνίας με έναν άλλο παράγοντα που απομακρύνεται από το – επίσης σε φάση χαλάρωσης – “στρατόπεδο” των BRICS: την Ινδία (βλ.εδώ).

Εν κατακλείδι, οι ρωσοϊαπωνικές σχέσεις έχουν πολλές προοπτικές και δυνατότητες. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, όσο κι αν πολλοί είναι οι παράγοντες που εξακολουθούν να αποτρέπουν μια θεαματική βελτίωση στις σχέσεις Ρωσίας – Ιαπωνίας, οι ανατροπές στις παραδοσιακές σχέσεις είναι μια τάση της εποχής μας στη διεθνή σκηνή, που μόνο πολιτικά εκμεταλλεύσιμοι μπορούν να αγνοούν και να αποφεύγουν να μελετούν, θεωρώντας πως ο κόσμος παραμένει χωρισμένος βάσει των στρατοπέδων που υπήρχαν στον ψυχρό πόλεμο (ή μιας ασήμαντης μετεξέλιξής τους τύπου “Δύση vs. BRICS”).

Advertisements

Tagged: , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: