Τα προοδευτικά μαζικά κινήματα και η στάση της Λ.Δ. Κίνας στην εξέγερση στην Κεϋλάνη (1971)

Υπάρχει μια κυρίαρχη αντίληψη, όχι μόνο μέσα στους αριστερούς, αλλά και γενικά τους καλοπροαίρετους ανθρώπους, ότι πρέπει να στηρίζουμε κάθε κίνημα και λαϊκό ξεσηκωμό που έχει προοδευτικά αιτήματα, ακόμα και κάθε ένοπλο αγώνα που διεξάγεται από προοδευτικούς ανθρώπους. Αποκλειστικό κριτήριο αυτής της αντίληψης είναι η προοδευτικότητα των αιτημάτων και ενίοτε και η μαζικότητα. Η στάση αυτή, ωστόσο, όσο και να φαίνεται εκ πρώτης όψεως περίεργο, είναι εσφαλμένη. Δεν μπορεί να ισχύει το ότι “όλο και καλύτερα θα τα κάνουν” οι προοδευτικοί. Δεν μπορεί να ισχύει η λογική του “μικρότερου κακού”. Κι αυτό, γιατί όταν πρόκειται για το ζήτημα της εξουσίας σε μια χώρα, οι μαρξιστές – λενινιστές δεν μπορούν παρά να λαμβάνουν υπ’όψη και τη θέση της χώρας στο διεθνές πλαίσιο, τις σχέσεις της με τις άλλες χώρες και δη με τους ιμπεριαλιστές. Όπως, λοιπόν, κάθε κίνηση και πρόταση των κομμουνιστών, έτσι και η διεξαγωγή ή μη καποιας λαϊκής εξέγερσης, πρέπει να γίνεται μόνο βάσει ενός αυστηρού υπολογισμού του διεθνούς συσχετισμού, των επιπτώσεων αυτής της εξέγερσης στην αντίθεση “ιμπεριαλισμός – λαοί” ή στις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις.

Χαρακτηριστική από αυτή την άποψη είναι η στάση της Λαϊκής Δημοκρατικής της Κίνας το 1971 απέναντι στην λαϊκή εξέγερση στη Σρι Λάνκα, η οποία καθοδηγήθηκε από ένα προοδευτικό (γκεβαριστικού, μάλιστα, δηλαδή, αγνού επαναστατικού χαρακτήρα) πολιτικό κίνημα, το Janatha Vimukthi Peramuna (Λαϊκό Επαναστατικό Μέτωπο), με επικεφαλής το χαρισματικό ηγέτη Patabendi Don Nandasiri “Rohana” Wijeweera (1943-1989), ο οποίος ηγήθηκε δύο ένοπλων εξεγέρσεων (1971, και 1987-89).

Όπως διαβάζουμε στο βιβλίο του μέλους της Catherine Quiminal “Η Εξωτερική Πολιτική της Κίνας” (Εκδόσεις Γη, Αθήνα, 1976, σ.σ.267-269):

Ποια είναι η λογική της κινέζικης πολιτικής σ’ αυτή την υπόθεση;

Η πολιτική ανάλυση της κατάστασης έχει ως εξής: από τη μια πλευρά, υπάρχει το καθεστώς της κας. Μπανταρανάικε, που είναι αναμφισβήτητα αντιδραστικό. Το καθεστώς αυτό επιχειρεί, τουλάχιστον, να προασπίσει και να ενισχύσει την ανεξαρτησά και την εθνική κυριαρχία της χώρας και εφαρμόζει μια πολιτική ουδετερότητας, πιθανό έρεισμα για την αναχαίτιση του ινδικού επεκτατισμού. Η κυβέρνηση Μπανταραντάικε αναθεωρεί το καθεστώς των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων, αρνείται να συμμετάσχει σε οποιοδήποτε στρατιωτικό συνασπισμό, διώχνει τους Αμερικανούς των Peace Corps (Σώματα Ειρήνης), διαόπτει τις σχέσεις της με το Ισραήλ, αναγνωρίζει τη Β. Κορέα και την Κίνα. Στο εσωτερικό, ωστόσο, ακολουθεί μια πολιτική άγριας καταπίεσης. Στις 16 Μαρτίου 1971 κηρύσσεται κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και επακολουθούν πουλάριθμες συλλήψεις. Το JVP, κύριος στόχος της καταπίεσης, αποφασίζει τότε να περάσει στην επίθεση, σαν μόνη λύση, κατά τη γνώμη του, για να αποτρέψει τον αφανισμό του. Τη νύχτα της 5ης προς την 6η Απριλίου, ορισμένοι αστυνομικοί σταθμοί δέχτηκαν επίθεση.

SB101013SLΗ πρωθυπουργός της Σρι Λάνκα (1970-1972), Sirimavo Bandaranaike

Το JVP ξεσηκώνει ένα μαζικό κίνημα, που περιλαμβάνει ένα τμήμα από τις αγροτικές μάζες, με σκοπό την κατάληψη της κρατικής εξουσίας, και μάλιστα χωρίς να έχει καθόλου όπλα. Επιλέγοντας την εξέγερση, αποκλείει την περίπτωση να κυριεύσει όπλα από τον εχθρό, πράγμα που θα απαιτούσε έναν πόλεμο μεγάλης διάρκειας. Αλλά το JVP είναι χωρίς όπλα, χωρίς λαϊκό στρατό, χωρίς επαναστατικό πρόγραμμα, χωρίς την αναγκαία κοινωνική βάση. Ελέγχει ένα τμήμα των σιγκαλέζων αγροτών, αλλά δεν έχει κανέναν σχεδόν δεσμό με το αγροτικό προλεταριάτο ή την εργατική τάξη των πόλεων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, μορούμε να πούμε πως δεν υπάρχει καμμιά διαδικασία λαϊκής και δημοκρατικής επανάστασης. Η πολιτική καθοδήγηση του JVP ήταν τυχοδιωκτική, μικροαστική κι ασυνεπής, οπότε οι ενέργειές της δεν μπορούσαν παρά να οδηγήσουν τις μάζες στη σφαγή και να αποδυναμώσουν τις μοναδικές θετικές πλευρές της κυβέρνησης Μπανταρανάικε.  

Μπροστά σε αυτή την κατάστααη, οι κινέζοι, σαν ανελέητοι ματεριαλιστές, θεωρούν ότι η συντριβή μιας τέτοιας καθοδήγηση θα είναι θετική από τη σκοπιά του λαού της Κεϋλάνης. Κι αυτό, όχι μόνο γιατί οι χώρες θέλουν την ανεξαρτησία, αλλά και γιατί οι λαοί θέλουν την επανάσταση, ενώ αυτό το κίνημα δεν είναι άλλο περιεχόμενο από το να αποδυναμώσει την πρώτη τάση χωρίς να προωθήσει τη δεύτερη.

Η επιστολή του Τσου Εν Λάι [σημ.CQ: Επιστολή που δημοσιεύτηκε στις 27 Μάη 1971 στο Ceylon Daily News, η αυθεντικότητα της οποίας ούτε επιβεβαιώθηκε, ούτε διαψεύστηκε από την κινεζική κυβέρνηση] – που δεν αποτελεί δημόσιο έγγραφο που απευθύνεται στο επαναστατικό κίνημα, αλλά επιστολή προς τον αρχηγό ενός κράτους – κάνει αυτό τον υπαινιγμό, όταν χαρακτηρίζει το κίνημα “υπεραριστερό οπορτουνιστικό”, μολονότι το θεωρεί επαναστατικό. Αν το κείμενο αυτό ενοχλεί, είναι γιατί έχουμε να κάνουμε με ένα μαζικό αγροτικό κίνημα. Και δεν είναι εύκολο να ενθαρρύνει κανείς την αιματηρή καταστολή ενός μαζικού κινήματος, ιδιαίτερα όταν γίνεται από δεδηλωμένους αντιδραστικούς.

Αυτού του είδους οι σκέψεις, που από ηθική άποψη είναι νόμιμες, λείπουν τελείως από την πολιτική προβληματική των Κινέζων. Το μαζικό κίνημα καθ’αυτό, θεωρημένο τυπικά και αποσπασμένο από το πολιτικό και ιστορικό του περιεχόμενο, δεν αποτελεί παρά μια ηθική κατηγορία κι όχι μια πολιτική κατηγορία. Τα πάντα παίζονται στο επίπεδο της ιστορικής του πραγματικότητας, της εσωτερικής πολιτικής του φύσης. Από αυτή την άποψη, κρίνεται όπως και οποιαδήποτε άλλη δύναμη: Αν τα αποτελέσματα αυτής της δύναμης είναι αρνητικά, τότε η εξάλειψή της θεωρείται θετική.

Rohana Wijeweera Ο ηγέτης του Janatha Vimukthi Peramuna, Rohana Wijeweera (1943-1989)

Άλλες ιστορικές εμπειρίες έδειξαν ότι η καθαρά ηθική ευαισθησία απέναντι στα μαζικά κινήματα δεν αποτελεί, με κανένα τρόπο, παράγοντα της κινεζικής πολιτικής.”

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι ακόμα και το γεγονός ότι έστω και έμμεσα μπορεί να ευνοούταν μια περιφερειακή δύναμη, η οποία ήταν σύμμαχη ενός ιμπεριαλισμού, συγκεκριμένα, ο ινδικός επεκτατισμός (υποτελής της σοσιαλιμπεριαλιστικής – το 1971 – μπρεζνιεφικής Σοβιετικής Ένωσης), ήταν άλλος ένας παράγοντας ώστε να μην πρέπει να στηριχτεί η σχετικά μαζική εξέγερση στη Σρι Λάνκα. Επίσης, το γεγονός ότι δεν υπήρχε πρόγραμμα, αλλά, πρακτικά εξωθήθηκαν από τον ανίπαλο (κυβέρνηση) οι επαναστάτες να πάρουν τα όπλα, δείχνει ακόμα ότι η προσφυγή στην εξέγερση δεν ήταν αποτέλεσμα αυστηρού υπολογισμού δυνάμεων και μακροχρόνιας προετοιμασίας. Ούτε η μαζικότητα αρκεί, καθώς, όπως λέει και η Quiminal, το μαζικό κίνημα δεν είναι μια ηθική κατηγορία, αλλά πολιτική, ενταγμένη σε ένα ιστορικό πλαίσιο.

Και, κάνοντας μια παρέκβαση, εδώ, ο νους μας πάει στην “Αραβική Άνοιξη” και στο Κίνημα των Αγανακτισμένων του 2011 στην Ελλάδα. Είχε προοδευτικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι είδαμε ότι ανέδειξε τους ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ, Χρυσή Αυγή, ως πολιτικό αποτέλεσμα; Μπορεί να πει κανείς ότι είχε. Γιατί μπορεί προσωρινά να ανέδειξε, σε κομματικό και μόνο επίπεδο, τα παραπάνω κόμματα (και τη δολοφονική συμμορία), χωρίς ταυτόχρονα να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ πολιτικών οργανισμών και λαού, μπορεί να μην ανέσχεσε το βάθαιμα της εξάρτησης της χώρας από διάφορους ιμπεριαλιστές, όμως, σε εκείνο το σημείο ο λαός έφτασε σε πρωτοφανές, μετά από πολλές δεκαετίες νηνεμίας, να νιώσει ότι μπορεί να αλλάξει την κατάσταση. Και αυτό μπορεί να ειπωθεί δεδομένου ότι αυτό το κίνημα, σε αντίθεση με ό,τι λένε μερικοί φαντασιόπληκτοι “αμεσοδημοκράτες” και παραχαράκτες της ιστορίας ή καποιοι επαναστάτες, οι οποίοι είναι δυστυχώς πιο καχύποπτοι (και για αυτό, έχουν κι αυτοί ευθύνες για το ποιοι το καρπώθηκαν κομματικά το Κίνημα αυτό), οι “Αγανακτισμένοι” δεν αντιπαρατέθηκαν στο συνδικαλιστικό, στο οργανωμένο μαζικό λαϊκό κίνημα. Απόδειξη της σύγκλισης αυτής είναι η αξέχαστη διήμερη απεργία 28-29 Ιούνη 2011. Έτσι, αυτή η “ιστορική μνήμη” του ελληνικού λαού, μπορεί πλέον αποτελεσματικά να μετακυληθεί στο οργανωμένο μαζικό λαϊκό κίνημα, ιδίως το συνδικαλιστικό, και να “καθαρίσει” την κατάσταση, ειδικά όσον αφορά το σκέλος της δημοκρατικότητας και της εξάλειψης της διάστασης λόγων – έργων, δύο σημεία που είχε αναδείξει ντε φάκτο το Κίνημα, καθώς έτσι τα νιώθει ο λαός αυτά τα ζητήματα, τα θεωρεί αυτονόητα, γιατί έτσι τα ζει καθημερινά. (Εννοείται ότι μια επανάληψη των Αγανακτισμένων, όπως γίνεται απόπειρα να επαναληφθεί, βλ. “Αρκετά – 15 Μάη”, δεν μπορεί αυτομάτως να αποτιμηθεί ακριβώς όπως η εμπειρία του 2011, καθώς διεξάγεται σε νέο ιστορικό πλαίσιο). Ομοίως, και η Αραβική Άνοιξη. Έδειξε στους αραβικούς λαούς ότι μπορούν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Όμως χρειάζεται οργάνωση, και ένα μαρξιστικό – λενινιστικό κόμμα που να κάνει πλατιές πολιτικές συμμαχίες, ώστε όχι μόνο να μην καταφέρνουν οι ιμπεριαλιστές να εκμεταλλεύονται και να διασπούν τις πολυπολιτισμικές τους κοινωνίες, αλλά και να επιβάλλουν έστω μια μισοδημοκρατία, τύπου Τυνησίας.

Με αφορμή και τη συμπλήρωση, αυτή την περίοδο, 45 ετών από την έναρξη της εξέγερσης του JVP στη Σρι Λάνκα, παρακάτω υπάρχει η επιστολή του Τσου Εν Λάι στην πρωθυπουργό της Σρι Λάνκα εκείνη την περίοδο, Sirimavo Bandaranaike, στις 26 Απρίλη 1971:

30zhou-web1-master768

Ο πρωθυπουργός της Λ.Δ. Κίνας, Τσου Εν Λάι, σε φωτό του 1973

Επιστολή του πρωθυπουργού της Λ.Δ. της Κίνας Τσου Εν Λάι προς την πρωθυπουργό της Σρι Λάνκα Sirimavo Bandaranaike

26 Απρίλη 1971

Είμαι ευγνώμων στην Εξοχότητά σας και την Κυβέρνηση της Κεϋλάνης για την εμπιστοσύνη σας στην Κινεζική Κυβέρνηση και τα φιλικά σας αισθήματα προς τον κινεζικό λαό. Η φιλία μεταξύ Κίνας και Κεϋλάνης είναι προς το θεμελιακό συμφέρον των δύο λαών και μπορεί επιτυχώς να περάσει εξετάσεις. Η Κινεζική Κυβέρνηση και ο κινεζικός λαός θεωρούν πολύτιμη τη φιλία μεταξύ των δύο χωρών μας και κανένας που έχει διαφορετικούς σκοπούς δεν θα πετύχει ποτέ να σπείρει διχόνοια και να υπονομεύσει τις φιλικές μας σχέσεις.

Ακολουθώντας τα διδάγμτα του Προέδρου Μαο Τσε Τουνγκ, ο κινεζικός λαός πάντοτε αντιτίθονταν τόσο στον “υπεραριστερό” όσο και το δεξιό οπορτουνισμό κατά τους παρατεταμένους επαναστατικούς του αγώνες. Είμαστε χαρούμενοι να βλέπουμε ότι, χάρη στις προσπάθειες της Εξοχότητός σας και της Κυβέρνησης της Κεϋλάνης, η χαοτική κατάσταση που δημιουργήθηκε από μερικούς ανθρώπους που παρουσιάζονται ως “Γκεβαριστές” και στις τάξεις των οποίων παρείσφρυσαν ξένοι κατάσκοποι, έχει τεθεί υπό έλεγχο. Πιστεύουμε ότι, ως αποτέλεσμα της ηγεσίας από την Εξοχότητά σας και τη συνεργασία και υποστήριξη του κεϋλανικού λαού, αυτές οι κινήσεις εξέγερσης, οι οποίες εξυφάνθηκαν από αντιδραστικούς στο εσωτερικό και το εξωτερικό, με σκοπό την υπονόμευση των συμφερόντων του λαού της Κεϋλάνης, θα αποτύχουν.

Συμφωνούμε πλήρως στην ορθή θέση της υπεράσπισης της κρατικής κυριαρχίας και της διασφάλισης από οποιαδήποτε ξενική επέμβαση, όπως ανέφερε η Εξοχότητά σας. Η Κινεζική Κυβέρνηση και ο κινεζικός λαός θαυμάζουν αυτή τη θέση και πλήρως υποστηρίζουν την Κεϋλάνη στο δίκαιο αγώνα της προς το σκοπό αυτό. Καθώς η Εξοχότητά σας γνωρίζει ότι η Κινεζική Κυβέρνηση με συνέπεια καθοδηγείται από τις Πέντε Αρχές της Ειρηνικής Συνύπαρξης, δεν έχει ποτέ αναμειχθεί στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, και είναι επίσης σταθερά αντίθετη στην ανάμειξη οποιασδήποτε χώρας στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, και ειδικότερα στο να επωφελούνται ξένοι αντιδραστικοί των ευκαιριών για να προβαίνουν σε ένοπλες επεμβάσεις. Θα ήθελα άλλη μια φορά να επανεπιβεβαιώσω αυτή την ακλόνητη στάση της Κινεζικής Κυβέρνησης.

Προς το συμφέρον της φιλίας μεταξύ Κίνας και Κεϋλάνης, και λαμβάνοντας υπ’ όψη τις ανάγκες της Κυβέρνησης της Κεϋλάνης, η Κινεζική Κυβέρνηση, ανταποκρινόμενη στο αίτημα της Κυβέρνησης της Κεϋλάνης, συμφωνεί να της παρέχει ένα μακροχρόνιο άτοκο δάνειο 150 εκατομμυρίων ρουπίων σε μετατρέψιμο ξένο συνάλλαγμα. Θα θέλαμε να ακούσουμε οποιαδήποτε άποψη έχει η Εξοχότητά σας επί του ζητήματος. Είμαστε προετοιμασμένοι να χορηγήσουμε ένα τμήμα του δανείου το Μάη και να υπογράψουμε ένα κείμενο επ’ αυτού. Όσον αφορά καποια άλλη υλική βοήθεια, παρακαλώ καταστήστε μας γνωστό αν αυτή χρειάζεται.”

Ceylon Daily News, 27 Μάη 1971. Αναδημοσιεύτηκε, μεταξύ άλλων και στο New Left Review, I/69, Σεπτέμβρης – Οκτώβρης 1971, σ. 91 (από όπου και μεταφράστηκε)

Για μια παρόμοια κατάσταση, ειδικά για τη στάση ενός μεγάλου τμήματος της αριστεράς έναντι των αποσχιστικών- εθνικού χαρακτήρα – κινημάτων στην ανατολική Ουκρανία και τη βόρεια Συρία, βλ. Οι σημερινοί εθνικοαπελευθερωτικοί-αποσχιστικοί αγώνες & η μαοϊκή Κίνα για το Μπανγκλαντές (1971)

Advertisements

Tagged: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: