Δημοκρατικός συγκεντρωτισμός, ευθύνη και πειθαρχία

Δεν είναι τυχαίο ότι, σε στιγμές καμπής, ή και υποχώρησης του προοδευτικού κινήματος, υψώνονται στο μέγιστο οι οπορτουνιστικές φωνές, οι ίδιες που υψώνονται στο μέγιστο και κατά την προέλαση του κινήματος. Στην πρώτη περίπτωση, πάντα, κατ’ αυτούς, “φταίει το μοντέλο”. Πάντα “φταίει ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός”. Φυσικά, πίσω από αυτή την αβάσιμη κατηγορία, κάνει μπαμ ότι προσπαθούν να ξεφύγουν από τις συγκεκριμένες ευθύνες που έχουν για συγκεκριμένες πράξεις ή παραλείψεις και δεν φταίει “το μοντέλο”. Εξάλλου, συνήθως είναι οι ίδιοι που τσαλαπατούν όλες τις αρχές το σύνολο των οποίων (αρχών, και όχι «μοντέλο») αποτελεί ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός: εκλογιμότητα των πάντων, καταμερισμός εργασίας για συλλογική δουλειά αλλά και για προσωποποιημένη ευθύνη, τακτική λογοδοσία, διάδοση της πληροφόρησης και της εμπειρίας, δουλειά στις μάζες, παρεμπόδιση της παρείσφρυσης (πολλώ δε μάλλον αποφυγή της συνειδητής ανάπτυξης) της πρακτικής της καλλιέργειας εγωισμών (είτε με το τσαλαπάτημα της προσωπικότητας, είτε με την εκθείαση, την κοοπτάτσια, την προστασία από καταλογισμό ευθυνών), η οποία είναι ίδιον της καπιταλιστικής κοινωνίας. Έστω και μία από αυτές τις αρχές να μην υπάρχει, δεν υπάρχει ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός. Όταν δεν υπάρχουν αυτές οι προϋποθέσεις, αυτές οι αρχές, τότε, προφανώς, δεν νοείται και καμία απαίτηση για “πειθαρχία στα ανώτερα όργανα”.

Αυτές οι αρχές πάνε, λοιπόν, πακέτο. Να γιατί ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός είναι ο ορισμός της δημοκρατίας, το πλέον δημοκρατικό σύστημα συγκρότησης μιας οργάνωσης και είναι η πρακτική πρόταση της οποιας συλλογικότητας για τη συγκρότηση της ίδιας της κοινωνίας.

Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός είναι απολύτως κατανοητός στους εργαζόμενους. Κι αυτό είναι αποτέλεσμα της αναπόφευκτης κοινωνικοποίησης της παραγωγής, της εργασίας. Ακόμα και σε κλάδους μη παραγωγικής εργασίας, οι εργαζόμενοι συνεργάζονται, υπάρχει μεν (ακόμα και άτυπη) μια ιεραρχία, αλλά η εμπειρία διαχέεται, αναπτύσσεται η αλληλεγγύη, η δουλειά βγαίνει (γιατί αλλιώς το ψωμί δεν βγαίνει). Και η πρωτοβουλία στα νεότερα μέλη δίνεται απλόχερα, ακριβώς για να βγει η δουλειά πιο γρήγορα, καλύτερα, και πιο εύκολα, ακριβώς γιατί υπάρχει κοινό συμφέρον. Όσο για τη διάχυση της εμπειρίας, που γίνεται για να βγει η δουλειά γρήγορα, καλύτερα και ευκολότερα, δεν δείχνει τίποτε άλλο ότι, αυτό που αποτελεί προϋπόθεση για δημοκρατία (ίση πληροφόρηση), είναι αυτονόητο στους εργαζόμενους. Για αυτό και η δημοκρατία δεν αποτελεί ακριβώς αίτημα, αλλά είναι αυτονόητο ότι υπάρχει. Αλλιώς, οι εργαζόμενοι αδιαφορούν για την οποια τέτοια συλλογικότητα, κόμμα ή οργάνωση.

Δεν έχει λοιπόν μόνο, ή τόσο, “καταπιεστική” διάσταση το μόνο δημοκρατικό σύνολο αρχών συγκρότησης μιας συλλογικότητας, ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός, αλλά έχει – κυρίως – οργανωτική και πρακτική διάσταση. Μόνο όσοι εργάζονται μεμονωμένα, διάφοροι μικροαστοί, δηλαδή, τα μέλη αυτής της καταδικασμένης ιστορικά τάξης και παραγωγής, αυτοί δηλαδή που είναι το χτες, κυριολεκτικά αυτοί που ξεβράζει η Ιστορία, μόνο τα αποβράσματα της ιστορίας και της κοινωνίας, βλέπουν κυρίως “καταπιεστική” διάσταση στο δημοκρατικό συγκεντρωτισμό. Αυτούς, συν τοις άλλοις, δεν τους πολυκαίγεται καρφί για το αν “βγει η δουλειά”, δηλαδή, προχωρήσει το κομμουνιστικό κόμμα ή η οργάνωση. Κατά βάση, για χόμπι ή για αυτοπροβολή ασχολούνται με το κίνημα. Γι’ αυτό και όταν υπάρχει υποχώρηση, δεν βλέπουν την ανάγκη για συγκεκριμένο απολογισμό, που θα βγάλει χρήσιμα συμπεράσματα για το μέλλον, αλλά για γενικό απολογισμό, τόσο γενικό ώστε να μην είναι δυνατό να αποδοθούν συγκεκριμένες ευθύνες, αφού ενίοτε, κλείνει ένας κύκλος, κατ’ αυτούς. Οι ίδιοι που επιτίθενται στο δημοκρατικό συγκεντρωτισμό είναι οι ίδιοι που ανέκαθεν ήταν οι πιο σατράπηδες και οι πιο ευθυνόφοβοι, αυτοί που κατέστελλαν την όποια πρωτοβουλία των μελών. Η ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος, ως τις μέρες μας, παρέχει πολλά στοιχεία επ’αυτού.

Φυσικά, ενίοτε, δεν ευθύνεται άμεσα η μικροαστική καταγωγή των στελεχών για την καταστρατήγηση της δημοκρατίας (δημοκρατικού συγκεντρωτισμού) σε ένα κόμμα ή σε μια συλλογικότητα. Μπορεί αυτή η καταστρατήγηση να οφείλεται σε αδυναμίες συνήθειας και βιασύνης ή και απειρίας.

Τι γίνεται, όμως, όταν, για παράδειγμα, τα όργανα δεν παίρνουν καμία πρωτοβουλία, δεν προβαίνουν σε καταμερισμό εργασίας και αναθέτουν στα μέλη καμία συγκεκριμένη εργασία και ευθύνη (επικαλούμενα την… “αποκέντρωση”), δεν στέλνουν τα μέλη στις μάζες, καλλιεργούν εγωισμούς, δεν θέτουν πλαίσιο για να συζητούνται τα ζητήματα, και αντί να απολογίζουν συγκεκριμένες ενέργειες και περιόδους, απολογίζουν “μοντέλα”; Είναι προφανές πως προβοκάρουν τα μέλη να αρχίσουν «αγώνα ενάντια στα ανώτατα όργανα», να διαδώσουν τις “αποκεντρωτικές” (ελλείψει “κέντρου”) και “δημοκρατικίστικες” (ελλείψει δημοκρατικού συγκεντρωτισμού) αντιλήψεις και πρακτικές. Δηλαδή, προβοκάρουν τα μέλη να αυτοπροβοκαριστούν και «να διαλύσουν το κόμμα». Όμως σε μια τέτοια περίπτωση, δεν πρόκειται για διάλυση του κόμματος από τα μέλη: η τυπική και ουσιαστική διάλυση έχει έρθει από τα “πάνω”.

Φυσικά, οι εργαζόμενοι, όταν αντιλαμβάνονται τέτοιους πονηρούληδες, τους τιμωρούν ενεργητικά, αργά ή γρήγορα. Η ακόμα καλύτερα, αδιαφορούν για την ύπαρξή τους, και καποια στιγμή το εγωπαθές τους σαρκίο συνταξιοδοτείται, χωρίς κανείς να το πάρει χαμπάρι, εκτός από τα άτυχα μέλη τους που δεν κατάφεραν να τους συνταξιοδοτήσουν πιο νωρίς. Άτυχα, μέχρι να καταλάβουν ότι, τουλάχιστον τη σύνδεση με τις μάζες δεν την αφήνεις ποτέ, οποιαδήποτε κι αν είναι η εντολή (ή η σιωπή) “από τα πάνω”.

***

Δημοκρατικός συγκεντρωτισμός, ευθύνη και πειθαρχία

Όπως είναι γνωστό, το κόμμα της εργατικής τάξης έχει μορφή συγκεντροποιημένου κόμματος. Ωστόσο, αυτή η συγκεντροποίηση της δομής του κόμματος δεν είναι οποιαδήποτε σύνηθης συγκεντροποίηση. Συνυπάρχει με τη δημοκρατία, η οποία, παρότι μπορεί να περιοριστεί υπό καποιες συγκεκριμένες συνθήκες, ποτέ δεν εξαφανίζεται πλήρως.

Ο συγκεντρωτισμός στο κόμμα αντλεί τη νομιμοποίησή του από την αναπόφευκτη αναγκαιότητα των εργατών να δρούν ως ξεχωριστή τάξη. Όσον αφορά τη δημοκρατία, η πηγή της βρίσκεται στην ανάγκη να επιτευχθεί η συγκεντροποίηση του κινήματος μέσω των εργατών, η αφύπνιση, η οργάνωση και η καθοδήγηση των οργανώσεών τους.

Παρότι μπορεί να υπάρχουν διαφορές στις συνθήκες της εφαρμογής του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, το εργατικό κόμμα, δρώντας υπό τη μορφή είτε ενός στενού παράνομου κομμουνιστικού κόμματος είτε ενός πλατιού μαζικού κόμματος, δεν είναι απλώς συγκεντρωτικό, αλλά δημοκρατικό συγκεντρωτικό κόμμα.

* * *

Συγκεντρωτισμός σημαίνει ότι, βάσει μιας πειθαρχίας που απαιτείται λόγω της ανάληψης ευθυνών, τα κατώτερα όργανα υπόκεινται στα ανώτερα (και η μειοψηφία στην πλειοψηφία), και η οργάνωση ως σύνολο (μέσω της συγκεντροποίησης της πληροφόρησης και οτιδήποτε άλλου) στο κεντρικό όργανο. Ποια η κατάσταση στις οργανώσεις μας, από αυτή την άποψη; Στις οργανώσεις μας, δεν υπάρχουν φυσικά ανοιχτές τάσεις ενάντια στο συγκεντρωτισμό ή απροθυμία για αυτόν. Ωστόσο, δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι, όσον αφορά στο συγκεντρωτισμό και την πειθαρχία, οι εκφυλισμένες αντιλήψεις της “πιάτσας” του αστικού και μικροαστικού “σοσιαλισμού” έχουν μια καταστροφική επιρροή στις αντιλήψεις για αυτά και τις σχέσεις εντός των οργανώσεων και των κύκλων μας.

Όσον αφορά τη δημοκρατία, παρότι υπάρχουν εξαιρέσεις που προκαλούνται από αδυναμίες συνήθειας και βιασύνης, δεν υπάρχει έλλειψη δημοκρατίας ως αποτέλεσμα πίεσης από τα κεντρικά όργανα. Ωστόσο, όπως ισχύει με το συγκεντρωτισμό, οι προαναφερθείσες εκφυλιστικές αντιλήψεις έχουν καταστροφικό αποτέλεσμα και στην αντίληψη για τη δημοκρατία και την εφαρμογή της στις οργανώσεις μας, παραποιώντας το συγκεντρωτισμό και ρίχνοντάς τον στο επίπεδο μιας ατομικιστικής, ανεύθυνης και χοντροκομμένης “δημοκρατίας”. Η δημοκρατία είναι ένα μέσο για να μοιραζόμαστε την πληροφόρηση και την εμπειρία, για να διαμορφώνουμε μια κοινή θέληση και να ενισχύουμε την εθελοντική βάση ευθύνης και πειθαρχίας. Ωστόσο, η περιφρόνηση της ανάληψης ευθύνης και της πειθαρχίας, και ένας ελαττωματικός συγκεντρωτισμός, οδηγούν στην ανάπτυξη συμφέροντος εντός της οργάνωσης για μια εκφυλισμένη μορφή δημοκρατίας αυτής της “πιάτσας”.

Μια ατομικιστική ανευθυνότητα που απορρίπτει το να μοιράζεται, το να αναλαμβάνει την ευθύνη για κάτι ή σε καποιον, που δεν αναγνωρίζει οποιαδήποτε αξία όπως η υπαγωγή στα ανώτερα όργανα κλπ, δεν μπορούν ποτέ να συνάδουν με μια εργατική οργάνωση: δεν μπορεί ποτέ να υπάρχει μια τέτοια “δημοκρατία”. Η εκφυλισμένη αντίληψη για τη “δημοκρατία” είναι μία ανοησία κύκλων που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας και θεωρείται “θεϊκή” γιατί “χρησιμεύει” στην καταστροφή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού της εργατικής τάξης.

Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός και μια συγκεντροποιημένη δομή σε μια οργάνωση αποτελούν εγγύηση για τον αγώνα της εργατικής τάξης και για την ικανότητά της να παλεύει. Ο συγκεντρωτισμός είναι απαραίτητος για προφανείς λόγους. Όμως αυτό δεν σημαίνει ποτέ άρνηση της δημοκρατίας. Αντίθετα, συνδέοντάς τον με τα συμφέροντα του κινήματος και με τη ζωή του κόμματος, δημιουργεί τη δυνατότητα και τα θεμέλια για μια ταξική βάση. Ο συγκεντρωτισμός μπορεί να γίνει ισχυρότερος και η δημοκρατία να περιοριστεί σχετικά, κατά διαστήματα, σε μια οργάνωση. Όμως αυτό δεν έχει να κάνει επ’ουδενί με την απαίτηση για συγκεντρωτισμό αυτή καθ’εαυτή, αλλά με τις συνθήκες της ταξικής πάλης.

Ο βαθμός εφαρμογής της δημοκρατίας στην οργάνωσή μας είναι προφανής σε όλους. Παρά καποια υπολείμματα διαφόρων κακών συνηθειών και μερικές ατομικές γραφειοκρατικές στάσεις, μπορούμε να πούμε ότι δεν υπάρχουν τάσεις για παρεμπόδιση της δημοκρατίας ή σημάδια για μετατροπή αυτών των τάσεων σε γραμμή.

Άλλο ένα σημάδι έκφρασης των προοπτικών για τη δημοκρατία στην οργάνωσή μας είναι η αναβίωση των αρχών της “ανοιχτότητας”, αν και όχι πλήρως, και της “εκλογής όλων των αντιπροσώπων”. Μία από τις διασφαλίσεις για την ανάπτυξη των δημοκρατικών ηθών ειναι η προσπάθεια των ηγετικών μας οργάνων να ενθαρρύνουν τις μάζες να παίρνουν ενεργητικά μέρος στη λήψη αποφάσεων και στην οργανωτική ζωή, τόσο φυσικά όσο και πνευματικά.

Ωστόσο, από την άλλη, δεν μπορούμε να αρνηθούμε το γεγονός ότι στην οργάνωσή μας υπάρχουν εμπόδια και προβλήματα τόσο για τη δημοκρατία, όσο και για το συγκεντρωτισμό. Αυτά εμφανίζονται ως “αποκεντρωτικοί” προσανατολισμοί και “δημοκρατικές” δράσεις που αποδυναμώνουν το κίνημα και την οργάνωση, που στερούν το έργο μας από πνεύμα και δυναμισμό για να αγκαλιάσουμε τις μάζες και που, εξαιτίας της μακρόχρονης επίδρασής τους, έχουν δημιουργήσει ιδιαίτερα ήθη ως προς τη φύση τους. (Αυτά επίσης αντανακλώνται στην αντίληψη και τη στάση των κεντρικών οργάνων). Όλοι μπορούν να συνειδητοποιήσουν ότι αυτοί οι λόγοι αποδυναμώνουν τη δημοκρατία, η οποία μπορεί να αναπτυχθεί στη βάση της ευθύνης και της πειθαρχίας.

Η “αποκεντρωτική” και “δημοκρατικίστικη” γραμμή δεν μπορεί και δεν αποτελούν αντικείμενο υπεράσπισης στο κόμμα μας. Ωστόσο, η αντανάκλασή τους δεν μπορεί να αγνοηθεί και να υποτιμηθεί, καθώς όχι μόνο αποδυναμώνουν το έργο και την οργάνωση, αλλά και αποτελούν κίνδυνο, αφού είναι η αντανάκλαση αστικών ρευμάτων που οργανώνονται στην κοινωνία ως “σοσιαλιστικά” ρεύματα.

Μερικές από αυτές τις αντανακλάσεις έχουν ως εξής: Η διατύπωση υποσχέσεων αναφορικά με το έργο, αλλά η μη εκπλήρωσή τους· το να μιλάμε περισσότερο από όσο πράττουμε· το να παραπονιόμαστε αντί να κάνουμε τη δουλειά· το να μη δρούμε σοβαρά και ενεργητικά ως απάντηση στα καλέσματα των ανώτερων οργάνων του κόμματος· η μη σοβαρή και υπεύθυνη χρήση των εργαλείων της οργάνωσης, ειδικά των εκδόσεων της, σε αντιστοιχία με το ρόλο τους· η αυθαίρετη αλλαγή της ατζέντας της οργάνωσης και των οργάνων τους· η κατάσταση όπου αντί να προσπαθούμε να μαθαίνουμε μέσα από τη δράση, να απασχολούμε την οργάνωση μόνο με δήθεν κριτική· αντί να επικεντρωνόμαστε στο κομματικό κέντρο, τις εκδόσεις του, τα αρμόδια όργανα και τους προχωρημένους εργάτες, να στρέφουμε το ενδιαφέρον στο να μαθαίνουμε από άλλες “οργανώσεις” και να συμμετέχουμε στην κομματική ζωή με ό,τι έχουμε μάθει από αυτούς· ή αντί να επιβάλλουμε την κυριαρχία της κομματικής γραμμής και την εκπλήρωση των απαιτήσεων της, να υποτασσόμαστε στο οπισθοδρομικό και το πρωτόγονο, στο όνομα της “δημοκρατίας” κλπ. Επιπρόσθετα, βλέπουμε εσφαλμένες ενέργειες όπως “δουλειά για τη δουλειά” χωρίς σκέψη για τη χρησιμότητά της· αξιοποίηση της ανωτερότητας επειδή κάναμε τη “δουλειά” μας για να αποκλείσουμε άλλους· το να παραμένουμε απομονωμένοι από τις μάζες· το να είμαστε αδιάφοροι και εγωκεντρικοί έναντι των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των κατώτερων οργάνων, αλλά να έχουμε μια φιλελεύθερη και “δημοκρατικίστικη” θέση έναντι των ανώτερων οργάνων και της αναγκαιότητας για συγκεντρωτισμό κλπ.

Τέτοιες αντιλήψεις και ενέργειες και τέτοιοι άνθρωποι και οι οργανώσεις που τους έχουν μέλη δεν αντλούν προφανώς την έμπνευση από το κόμμα μας, από την εργατική τάξη και τους συνειδητοποιημένους εκπροσώπους της. Αλλιώς, η προσέγγισή τους θα ήταν διαφορετική και θα επικεντρώνονταν στην υλοποίηση των ευθυνών τους αποτελεσματικά στον δικό τους τομέα ευθύνης αντί για την ενασχόληση με ζητήματα που δεν έχουν δικαιοδοσία.

Ένα άτομο που δεν έχει τέτοιες αντιλήψεις θα πίστευε από τα βάθη της καρδιάς του ότι τα μέλη του κόμματος δουλεύουν σκληρά τουλάχιστον όσο αυτό, και ότι αν ένα μέλος σε έναν τομέα δεν έκανε τη δουλειά του, το αρμόδιο όργανο θα έπρεπε να πάρει τα απαραίτητα μέτρα. Δεν αξιοποιεί τη δράση του ως βάση για να ασκεί κριτική σε άλλους· αντίθετα, προσπαθεί να μάθει από τους συντρόφους του, και αν υπάρχει κάτι που πρέπει να “συζητηθεί”, θέτει το ζήτημα που το αφορά με την κατάλληλη μορφή που ορίζουν τα αρμόδια όργανα. Για το επαναστατικό προλεταριάτο, αυτό αποτελεί την πιο χαρακτηριστική πτυχή των κομματικών αρχών και ηθικής.

Η πηγή έμπνευσης για τετοιες καταστροφικές αντιλήψεις και δράσεις είναι, παρότι φαίνονται αντίθετα μεταξύ τους, από τη μια, τα τμήματα της μικροαστικής τάξης που είναι έτοιμα να συμβιβαστούν με το κεφάλαιο, καθώς είναι περισσότερο ενάντια στην εργατική τάξη (η ηγεσία του Κόμματος Ελευθερίας & Αλληλεγγύης, ODP)· και από την άλλη, τα τμήματα που έχουν αποσυντεθεί, καθίστανται ανεύθυνα έναντι των τμημάτων από τα οποία έχουν αποσπαστεί, καθίστανται σέχτες, εμφορούμενες από την ιδέα του “μάρτυρα” και υπηρετούν τη σέχτα και τον ηγέτη (η ηγεσία της Επαναστατικής Αριστεράς, το ΚΚΤ – ΜΛ, κλπ).

Αναμφίβολα, οι “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις και δράσεις βασίζονται στο κεφάλαιο και προκύπτουν ως επιρροή του φιλελεύθερου “σοσιαλισμού”, της “ανερχόμενης τάσης” σήμερα (η επιρροή του αριστοκρατικού και τρομοκρατικού “σοσιαλισμού” φέρει κυρίως φιλελεύθερες αμφιέσεις σήμερα). Ο ρόλος που αυτές οι αντιλήψεις και δράσεις παίζουν στις εργατικές οργανώσεις διαφέρει από το ρόλο που παίζουν στις οργανώσεις από τις οποίες πηγάζουν. Στις εργατικές οργανώσεις έχουν μια καταστροφική επίδραση στη δουλειά και στην οργάνωση· αποδιοργανώνουν το κίνημα και προκαλούν εκφυλισμό. Επομένως, δεν είναι τυχαίo ότι από τους κύκλους μας όπου διαδίδονται “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις και δράσεις προκύπτουν εκφυλισμένα στοιχεία που ξεχνούν ότι το κόμμα μας είναι κόμμα της εργατικής τάξης και ότι το καθήκον που προκύπτει από τη συμμετοχή τους στην τάξη δεν είναι άλλο από τη βοήθεια προς τους εργάτες. Αυτοί είναι άνθρωποι που αποπειρώνται ακόμα και να “καταστρέψουν” την οργάνωση όσο πιο πολύ αυτή προσεγγίζει τους εργάτες. Η “επιμονή” στην αποκέντρωση” και ο ψευτοδημοκρατισμός, όπως και οι απόπειρες για “καταστροφή” της οργάνωσης έχουν την ίδια ταξική καταγωγή.

Αυτές οι αντιλήψεις, οι ενέργειες και τα ήθη μπορεί να μην προκαλούν κανένα πρόβλημα σε αυτά τα ρεύματα και τα τμήματα από όπου προέρχονται. Ωστόσο, είναι ξένα προς το κόμμα της εργατικής τάξης, και η ύπαρξή τους σημαίνει ότι το κεφάλαιο σπέρνει τη διχόνοια στους εργάτες, χρησιμοποιώντας τα πιο εκφυλισμένα και περιθωριακά στοιχεία της μικροαστικής τάξης. Οι καταστροφικές αντιλήψεις και δράσεις όπως η απαλλαγή των μελών του κόμματος από αρμοδιότητες και ευθύνες, το τράβηγμά τους σε έναν ατομικιστικό ανταγωνισμό και το προβοκάρισμά τους ενάντια στα ανώτατα όργανα κλπ, δεν μπορεί ποτέ να επιτρέπεται στις τάξεις ενός επαναστατικού κόμματος της εργατικής τάξης.

Η “αποκέντρωση” και ο “δημοκρατισμός”, όπως και η απόδραση από την ανάληψη ευθύνης και την πειθαρχία οδηγούν σε παρακμή, στο επίπεδο της ανευθυνότητας και του πρωτογονισμού του ερασιτέχνη “επαναστάτη”. Σημαίνουν επίσης την αποδυνάμωση του κινήματος και της οργάνωσης και την εξάλειψη της ικανότητας και της δυνατότητάς της να αγωνίζεται. Πρέπει να παραδεχτούμε ότι αυτά σημαίνουν μια “διαφορά μεταξύ λόγων και έργων” και μια ντροπή για τους επαναστάτες κομμουνιστές και για τους εργάτες.

Και η παραμικρή ανοχή σε αυτά τα πράγματα αναπόφευκτα θα οδηγούσε στον εκφυλισμό της οργάνωσης των στελεχών και των μελών της. Επιπλέον, θα επεκτεινόταν και θα είχε αρνητική επίδραση στις νέες γενιές. Δεν είναι δυνατό οι εργάτες να εμπιστεύονται τέτοιες οργανώσεις. Αυτός είναι ένας από τους λόγους γιατί μερικοί από τους εργάτες που εντάχθηκαν στις οργανώσεις μας δεν βρίσκονται μαζί μας σήμερα.

Συγκεντρωτισμός και πειθαρχία, και δημοκρατία βασισμένη σε αυτές τις αρχές είναι οι πυλώνες μιας εργατικής οργάνωσης, που με το συνδυασμό τους καθορίζουν τη διάρθρωσή της. Η “αποκέντρωση” και ο “δημοκρατικισμός”, από την άλλη, σημαίνει άρνηση των κομματικών αρχών και της πειθαρχίας που, όπως λέει ο Λένιν, “είναι το ίδιο με το να αφοπλίζουμε το προλεταριάτο υπέρ της αστικής τάξης”.

Λαμβάνοντας όλα αυτά υπ’όψη, δεν θα μπορούσε να πει κανείς ότι δεν έχουμε κακά παραδείγματα συγκεντρωτισμού που προκαλούνται από απειρία ή κακές συνήθειες, ή ότι δεν νοιαζόμαστε για τη δημοκρατία στην οργάνωσή μας. Αυτό συμβαίνει γιατί το κόμμα μας ειλικρινά προπαγανδίζει την ιδέα ότι η δημοκρατία είναι το καλύτερο εργαλείο για τη διαμόρφωση χαρακτήρα στα στελέχη της και για μια ενεργή συμμετοχή των υποστηρικτών του κόμματος και των εργατών στην ανάπτυξη και την εφαρμογή της κομματικής γραμμής. Η στάση μας ενάντια στην παραβίαση του συγκεντρωτισμού και την πειθαρχία, με άλλα λόγια, η πάλη μας ενάντια σε “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις και δράσεις είναι η διασφάλιση της ύπαρξης και της δημοκρατίας στην οργάνωσή μας. Δεν θέλουμε η οργάνωσή μας να γίνει ένας “όμιλος συζητήσεων”, ένα “χόμπι”, ή μια σύνηθης “οργάνωση”, αλλά η οργάνωση της εργατικής τάξης.

Για αυτό το λόγο, το κόμμα μας πάντοτε συνηγορούσε υπέρ της εσωκομματικής δημοκρατίας και ποτέ δεν απέρριπτε το συγκεντρωτισμό· αντίθετα, πάντοτε ακολουθούσε την πολιτική του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού (Λένιν). Ασχέτως αν είναι μικρό παράνομο ή ανοιχτό μαζικό κόμμα, αν το κόμμα μας είναι να γίνει ένα πραγματικό κόμμα της εργατικής τάξης, πρέπει να κάνει πρακτική και εφαρμοσμένη την πολιτική της βαθιάς υιοθέτησης του συγκεντρωτισμού, της ενίσχυσης της δημοκρατίας και της εδραίωσης της δομής του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού.

Όποιες και να είναι οι συνθήκες, στα μέλη του επαναστατικού κομμουνιστικού κόμματος, τους ακτιβιστές και τους νεολαίους που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κινήματος, η ατομικιστική ανευθυνότητα και η απείθαρχη συμπεριφορά, οι “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις, συμπεριφορές και δράσεις δεν πρέπει ποτέ να επιτρέπονται. Το πρόβλημα της οργάνωσής μας δεν είναι ο ακραίος συγκεντρωτισμός ή η καταστολή της δημοκρατίας κλπ, αλλά η “αποκεντρωτική” και “δημοκρατικίστικη” αντίληψη και δράσεις που καταστρέφουν τη δημοκρατία, όπως και το συγκεντρωτισμό και την πειθαρχία.

Επομένως, αν η οργάνωσή μας είναι να γίνει μια πραγματική ταξική οργάνωση, πρέπει πραγματικά να αναγνωρίσουμε τη σημασία της εξάλειψης “αποκεντρωτικών” και “δημοκρατικίστικων” αντιλήψεων και δράσεων στην οργάνωση, και να κάνουμε κυρίαρχη την αρχή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού και της πειθαρχίας στους επαναστάτες κομμουνιστές αγωνιστές και τους νεολαίους και τους παλαιότερους που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κινήματος.

Το κόμμα μας δεν μπορεί ποτέ να αμελεί την ανάγκη συγκεντροποίησης και πειθαρχίας στην οργάνωση. Αυτό συμβαίνει γιατί αυτή η αναγκαιότητα είναι επιτακτική και είναι μια βασική οργανωτική αρχή για την οργάνωσή μας ώστε να αναπτύξει την ικανότητά της να παλεύει, καθώς και για πολλά άλλα επαναστατικά καθήκοντα.

Για παράδειγμα, σε μια οργάνωση με φιλελεύθερο “δημοκρατικίστικο” ατομικισμό που δεν αναγνωρίζει καμία πειθαρχία, ή με εγωκεντρική “αριστερίστικη” ανευθυνότητα, η οποία είναι μια άλλη μορφή ατομικισμού, η οποία επενεργεί και με τους δύο τρόπους, δεν είναι εφικτό να γίνει οποιαδήποτε σοβαρή οργανωτική δουλειά, στην ανάδειξη στελεχών υπεύθυνων προς την τάξη και το λαό, πραγματικών επαναστατών με χαρακτήρα ή εξειδικευμένων και επαγγελματιών ηγετών που να είναι καλοί στα καθήκοντά τους. Προφανώς, αυτό το είδος επιτεύξεων απαιτεί ένα περιβάλλον όπου η υπευθυνότητα και η πειθαρχία είναι κυρίαρχες· όταν όλοι κάνουν τα καθήκοντά τους σύμφωνα με έναν καταμερισμό εργασίας και σε συνεργασία· και όπου η δημοκρατία και ο συγκεντρωτισμός καθοδηγούν την οργανωτική ζωή.

Το κόμμα μας και η οργάνωση δεν μπορούν να επιτύχουν τίποτε, εφ’ όσον “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις, ήθη και ενέργειες λαμβάνουν χώρα στη ζωή και τη δράση του. Αυτό γιατί ο “αποκεντρωτικός” “δημοκρατικισμός” οδηγεί σε οργανώσεις εκφυλισμένες και απομονωμένες από τους εργάτες. Όμως επίσης οδηγεί στην καταστροφή της δυναμικής των εργατών και των εργαζομένων, οι οποίοι περιορίζονται στον αυθορμητισμό, και οδηγεί και στην εξάλειψη των δυνατοτήτων για επαναστατική ανάπτυξη και συγκεντρωτισμό.

Τα γεγονότα δείχνουν ότι το εργατικό και λαϊκό κίνημα εισέρχεται σε νέα φάση και παίρνει μια νέα κατεύθυνση. Παρ’όλες τις ελλείψεις, η θέση του κόμματός μας σε αυτό το κίνημα είναι ξεκάθαρη και αυτό αποτελεί ευκαιρία τόσο για το κίνημα όσο και για το κόμμα μας. Ωστόσο, αυτές οι ευκαιρίες δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως χωρίς να έχουμε μια αποφασιστική στάση απέναντι σε αυτές τις “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις και δράσεις, και χωρίς να απαλλάξουμε στελέχη και μέλη του κόμματος από την επιρροή τους.

Ο δρόμος για το ξεπέρασμα των αδυναμιών και των ελλείψεων αυτών στη δουλειά μας, και για να βοηθήσουμε το εργατικό κίνημα από πιο προωθημένες θέσεις είναι να διεξάγουμε μια αποτελεσματική πάλη ενάντια στην “αποκεντρωτική” και “δημοκρατικίστικη” φιλελεύθερη επιρροή στις τάξεις μας. Οι οργανώσεις μας πρέπει να διεξάγουν αυτή την πάλη ως έναν αγώνα εκπαίδευσης και αποκάθαρσης.

Αν το κόμμα μας είναι να εκπληρώσει τα καθήκοντα που απαιτεί η επερχόμενη περίοδος και να επιτύχει στο να βοηθήσει το κίνημα να πάει μπροστά, χρησιμοποιώντας τη δυναμική του, πρέπει να ξεπεράσει αυτές τις αντιλήψεις και να ανανεώσει την αντίληψη και το στυλ δουλειάς και οργάνωσης των στελεχών του στη βάση του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού και της πειθαρχίας στη δουλειά.

* * *

Δεν είναι τυχαίο ότι ασχοληθήκαμε με το ζήτημα του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού και την πειθαρχία σε αυτό το άρθρο. Ένα από τα συμπεράσματα που συνάγαμε από την ανάλυσή μας είναι ότι με τον ίδιο τρόπο που συνδέονται οι “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατικίστικες” αντιλήψεις και δράσεις με την καθυστέρηση του ερασιτεχνισμού, υπάρχει σύνδεση μεταξύ του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, της πειθαρχίας και της υπευθυνότητας στην οργάνωση με τον επαγγελματικό τρόπο δουλειάς, τη συγκέντρωση όλου του έργου και και τις δράσεις στα χέρια μιας ομάδας επαγγελματιών.

Επομένως, το ζήτημα της ανανέωσης της κατανόησης των καθηκόντων και της δημοκρατικής συγκεντρωτικής δομής της οργάνωσης είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που σχετίζονται με το καθήκον της ανόδου της δουλειάς μας στο επίπεδο του επαγγελματισμού και της οικοδομησης της οργάνωσης η οποία αποτελείται, γενικά, από επαγγελματίες επαναστάτες. Σε αυτή τη νέα περίοδο πάλης που το εργατικό κίνημα και η οργάνωσή μας εισέρχονται, το κύριο καθήκον, ειδικά στο κεντρικό όργανο, είναι να αρχίσουμε εκ νέου την πάλη ενάντια στις “αποκεντρωτικές” και “δημοκρατίστικες” αντιλήψεις και να καθιερώσουμε αποφασιστικά τις αρχές του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού και της πειθαρχίας εντός οργάνωσης.

Το κείμενο υπάρχει στα αγγλικά στο Διεθνές Δελτίο του Επαναστατικού Κομμουνιστικού Κόμματος Τουρκίας (TDKP) “Voice of the Revolution”, τ.12, Απρίλης 2000

Advertisements

Tagged: ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: