Εκτιμήσεις για την εξέλιξη των διεθνών αντιθέσεων μετά το Brexit

Η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ δεν στέκεται ενάντια στις κύριες τάσεις στις διεθνείς εξελίξεις. Με δεδομένο ότι η κύρια πτυχή της βασικής αντίθεσης σε αυτές είναι η στρατηγική εξασθένιση των ΗΠΑ, η οποία καθορίζει και τη γενικότερη εξασθένιση της «Δύσης», η Βρετανία έχει κάθε λόγο να θέλει να διαχειριστεί πιο ανεξάρτητα από τις καταρρέουσες ΗΠΑ τη δική της εξασθένιση. Δεν έχει λόγο να σπαταλά πλέον πολύτιμο και μειούμενο πολιτικό φορτίο υπονομεύοντας τη γερμανική «Ευρωπαϊκή Ενοποίηση» για λογαριασμό των ΗΠΑ. Θεωρείται τώρα βέβαιο ότι θα αναδείξει την παλαιά «αυτοκρατορική» της διάσταση. Αυτό θα οξύνει την αντίθεσή της με τις ΗΠΑ, σε διάφορα σημεία της υφηλίου, όπως τη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο, όπου η Βρετανία διαθέτει ακόμα καποια ερείσματα. Μπορεί να είχε σχεδόν ξεχαστεί αυτή η αντίθεση, όμως, στον 20ό αιώνα, είχε δημιουργήσει τερατουργήματα στην περιοχή μας, όπως το κράτος του Ισραήλ (όπου οι ΗΠΑ νίκησαν), και το κράτος Ζυρίχης – Λονδίνου της Κύπρου (όπου υπήρξε συμβιβασμός). Η περίπτωση της Κύπρου δείχνει ότι η βρετανική εξωτερική πολιτική είναι «μακράς πνοής», ότι η Βρετανία πάντοτε επιβιώνει, ακόμα και όταν χάνει το αυτοκρατορικό της στάτους, και ότι μάλλον θα ξανακούσουμε για αυτή όσον αφορά «δικά μας» θέματα.

brexit-1

Οι ΗΠΑ – και οι δύο πτέρυγες – δεν επιθυμούν να έχουν άλλον έναν πιο ανεξάρτητο στα πόδια τους. Γι΄αυτό, ακόμα και ο Ομπάμα, εκπρόσωπος της πτέρυγας των ΗΠΑ που υλοποιεί όχι τόσο ένα ψυχροπολεμικό «Δυτικό» μέτωπο κατά των αναδυόμενων, αλλά μια άτυπη συνεννόηση με τη Ρωσία σε βάρος όλων των υπόλοιπων ανεξαρτητοποιούμενων παραγόντων (ΕΕ, Σ.Αραβία, Τουρκία κ.α.), επιθυμούσε την παραμονή του ΗΒ στην ΕΕ. Όμως με αναμενόμενη την όξυνση των αντιθέσεων ΗΠΑ – ΗΒ, ούτε η πτέρυγα που επιθυμούσε να διατηρηθεί και να σκληρύνει το ψυχροπολεμικό και υπό αμερικανική ηγεμονία μέτωπο κατά των αναδυόμενων και δη της Ρωσίας, εξέρχεται ενισχυμένη από την έξοδο του ΗΒ από την ΕΕ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο έβλεπε την τελευταία ευκαιρία να διαχειριστεί πιο ανεξάρτητα του την επιβίωσή του δεδομένης της εξασθένισης της «Δύσης», να χάνεται ενώ οι άλλοι Ευρωπαϊκοί παράγοντες είχαν αρχίσει ήδη να συμπεριφέρονται πιο ανεξάρτητα. Για παράδειγμα, στο Συριακό, η Γαλλία προσπέρασε το ΗΒ και έσπευσε να αποτελέσει την τρίτη δύναμη στον «παγκόσμιο πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους» μετά τις ΗΠΑ και τη Ρωσία (φυσικά, είναι παρούσα και στο αντι-Άσαντ μέτωπο). Αντίστοιχα, στο Ουκρανικό, η Γερμανία έχει δημιουργήσει μια προνομιακή σχέση με τη Ρωσία, ανεξάρτητη των ΗΠΑ (με τη Ρωσία να υπονομεύει εναλλάξ τους δύο στο Ουκρανικό, αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση). Αν, λοιπόν, θεωρείται αναμενόμενη η όξυνση των αντιθέσεων ΗΒ – ΗΠΑ, τότε πρέπει να θεωρείται βέβαιη η όξυνση των αντιθέσεων μεταξύ ΗΒ – Γαλλίας, των δύο πρώην αυτοκρατοριών, σε διάφορα μέτωπα όπου και οι δύο διαθέτουν ερείσματα (Μ.Άνατολή, Αφρική), αλλά και η όξυνση των αντιθέσεων ΗΒ – Γερμανίας, του χρηματοπιστωτικού και του βιομηχανικού κέντρου της Ευρώπης, αντιστοίχως (παρότι μια μορφή σύνδεσης θα διατηρηθεί).

Πολλοί ισχυρίζονται ότι και οι αντιθέσεις μεταξύ Γερμανίας – Γαλλίας θα οξυνθούν, και άρα και η ΕΕ θα καταρρεύσει, γιατί η Γαλλία, είτε μέσω των ακροδεξιών είτε λόγω του φόβου της επικράτησης των ακροδεξιών, θα ζητήσει περαιτέρω αυτονομία έναντι της Γερμανίας. Αυτό θα ίσχυε, αν η Γαλλική οικονομία ήταν σφριγηλή. Τη στιγμή όμως που αυτό δεν συμβαίνει στη Γαλλία, ενώ το νεοαποικιοκρατικό της παρόν στην Αφρική θα δεχτεί ισχυρότερο ανταγωνισμό από το ΗΒ και ήδη δέχεται αυτόν των ΗΠΑ, η Γαλλία, ασχέτως αν το επιδιώξει (με αποτέλεσμα νέες αιματοχυσίες και πραξικοπήματα στην Αφρική), δεν μπορεί να βασιστεί στην περαιτέρω απομύζηση των εξαρτώμενων από αυτή χωρών, για να αντισταθμίσει την προβληματική της οικονομία. Από την άλλη, η Γερμανία, έχοντας δεχτεί, μεν, πλήγμα που μειώνει περαιτέρω το αναιμικό διεθνές πολιτικό της βάρος, διατηρεί, δε, την οικονομική της ισχύ, η οποία βοηθήθηκε από τη χαμηλή τιμή του πετρελαίου (συνεπεία της όξυνσης των σχέσεων των ΗΠΑ και της αποσπώμενης από αυτές Σ. Αραβίας). Συνεπώς, και οι δύο βασικοί παράγοντες της ΕΕ, βρίσκονται αναγκασμένοι να προβούν σε «φυγή προς τα μπρος», όπως έχει δείξει ότι πάντοτε συμβαίνει στη μεταπολεμική πορεία ενοποίησης της ΕΟΚ/ΕΕ. Για παράδειγμα, η κρίση του 1966 – ’69 στην ΕΟΚ απαντήθηκε με τη διεύρυνση του 1973, ενώ η πολιτική ήττα στο Γιουσκοσλαβικό, όταν για πρώτη φορά, μεταψυχροπολεμικά, η Γερμανία επεδίωξε να κινηθεί ανεξάρτητα από τις ΗΠΑ, αλλά είδε τελικά τις ΗΠΑ να επικρατούν στην πρώην πίσω αυλή της, «απαντήθηκε» με τη νομισματική ενοποίηση. Η «φυγή προς τα εμπρός» δεν αναιρεί το ότι η Γαλλία θα επιδιώξει περαιτέρω πολιτική εξουσία εντός ΕΕ, αλλά και οικονομικά οφέλη από τη Γερμανία. Η Γερμανία υποχρεούται να τα δώσει, αφού, αντικειμενικά, χωρίς το ΗΒ, το βάρος της Γαλλίας εντός ΕΕ μεγαλώνει.

Εξάλλου, όσον αφορά τα οικονομικά οφέλη, υποχρεούται να τα παραχωρήσει η Γερμανία και σε άλλους, για να ανασχέσει τον αμερικανικό παράγοντα (“Νέα Ευρώπη”) στα ανατολικά της, που με διάφορες αιχμές (π.χ. προσφυγικό, που εξαρτάται και από το πόσο θα βομβαρδίζουν οι ΗΠΑ), πριόνιζε το βατήρα επί του οποίου η Γερμανία (και η πτέρυγα Μέρκελ και η πτέρυγα Σόιμπλε που θέλει “ΕΕ – σκληρό πυρήνα”) φιλοδοξεί να κάνει το άλμα στο στάτους της παγκόσμιας δύναμης, την ΕΕ. Στο σημείο αυτό πρέπει να λάβει υπ’όψη ειδικότερα και τον παράγοντα Πολωνία, το βάρος της οποίας αυξάνεται περαιτέρω εντός ΕΕ, και για πληθυσμιακούς και για οικονομικούς λόγους. Γιατί για την απόδοση οικονομικών οφελών στους «εταίρους», μάλλον έχει κατά νου αναθέρμανση των οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία (και ως αντιστάθμισμα και των διατλαντικών εμπορικών συμφωνιών). Δεν είναι τυχαία η πρόσφατη δήλωση – εις διπλούν – της Μέρκελ για κοινή οικονομική ζώνη με τη Ρωσία και τις νέες ρωσόφιλες δηλώσεις του γερμανού υπ.εξ. Στάινμαγιερ. Για να αντισταθμιστεί η γκρίνια των αμερικανόφιλων ευρωπαϊκών «εταίρων», όπως και οι αυτονομούμενες σχέσεις της – «ριγμένης» από τις δυτικές αντιρωσικές κυρώσεις – Ιταλίας με τη Ρωσία, η Γερμανία πρέπει να προβεί σε οικονομικές παραχωρήσεις.

Στο κάτω – κάτω, μπορεί νέοι και δη μη κρατικοί παράγοντες να παρεμβαίνουν αυτόνομα στη διεθνή σκηνή, όμως, όπως δείχνουν και οι αυτόνομες διακρατικές σχέσεις τόσο εντός της ΕΕ (βλ.δάνεια σε Ελλάδα), όσο και αυτόνομες σχέσεις μελών της ΕΕ (ακόμα και της Γερμανίας) με τη Ρωσία, αλλά και το χτεσινό δημοψήφισμα, η έννοια «κράτος» (όπως και η κατηγορία «έθνος») αργεί να εξαφανιστεί ακόμα.

Advertisements

Tagged:

2 thoughts on “Εκτιμήσεις για την εξέλιξη των διεθνών αντιθέσεων μετά το Brexit

  1. @maoista Ιουνίου 25, 2016 στο 11:46 πμ Reply

    Από το σχόλιό σου, αν θες την άποψη μου, πέρα από επί μέρους εκτιμήσεις, λείπει η αξιολογική, μαρξιστική κρίση για το ποιες εξελίξεις ευνοούν αντικειμενικά τη δημοκρατία και την πρόοδο και ποιες τη δυσχεραίνουν. Επίσης η διάταξη δυνάμεων, πρώτος – δεύτερος κόσμος κλπ. Το «γενικά είναι όλοι ιμπεριαλιστές, και κάνουν αυτό σε απάντηση εκείνου», είναι δημοσιογραφικό δόκιμο, αλλά αναλυτικά – μαρξιστικά σχεδόν ανούσιο. Χώρια που πολλά που λες είναι εντελώς λάθος και αυθαίρετα (π.χ. ότι φτιάξαν το ευρώ λόγω αμερικανικής εμπλοκής στη Βοσνία).

    • parapoda Ιουνίου 25, 2016 στο 12:08 μμ Reply

      Προφανώς δεν έφτιαξαν το ευρώ «λόγω» αμερικανικής εμπλοκής στη Βοσνία. Στο κείμενο γράφεται ως απόδειξη του ισχυρισμού ότι η ΕΕ/ΕΟΚ «μάς» έχει συνηθίσει μετά τις ήττες/κρίσεις να κάνει βήματα εμπρός, το ότι προχώρησαν σε ένα σοβαρό βήμα περαιτέρω ενοποίησης (που είχαν στα σκαριά από τη δεκαετία του ’70), παρά τη μεγάλη ήττα, στην αρχή μιας νέας περιόδου, όπου επεδίωξαν κάτι μεγάλο σε διεθνές – πολιτικό επίπεδο (που και αυτό, η «εμφάνιση προς τα έξω», αποτελεί προϋπόθεση για την πολιτική ενοποίηση).
      Επίσης, η ανάλυση «πρώτος-δεύτερος-τρίτος κόσμος» δεν υιοθετείται, αλλά μπορεί κανείς να δει στο κείμενο τη διαπίστωση για το ότι υπάρχει μια τάση εντός των ΗΠΑ που προτιμά κάτι αντίστοιχο του «πρώτου κόσμου» για τη στάση του έναντι των «άλλων» κόσμων (χωρίς όμως να θεωρείται καλύτερη για την ειρήνη η «ψυχροπολεμική» πτέρυγα – δεν είμαστε στη δεκαετία του ’70).
      Τέλος, το ποιες εξελίξεις ευνοούν αντικειμενικά τη δημοκρατία, αναγράφεται επιγραμματικά: η μεγαλύτερη εμπλοκή του ΗΒ σε Μεσόγειο-Μ.Ανατολή δεν την ευνοεί, η προσφυγή (και) της Γαλλίας σε νέο κύμα αποσταθεροποίησης της Αφρικής δεν την ευνοεί, κ.α. Σε κάθε περίπτωση, η ύπαρξη «πολυπολικού» κόσμου είναι καλύτερη από την ύπαρξη διπολικού, αλλά καλύτερο για τους εργαζόμενους είναι η ύπαρξη και ο αγώνας για δημιουργία ενός α-πολικού κόσμου (δηλ. να μην κάνουμε τα στραβά μάτια για κανέναν ιμπεριαλιστή ή φιλόδοξο).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: