Βολιβία: Για τη δολοφονία φιλεργατικού υπουργού από τα χαϊδεμένα παιδιά του

Η δολοφονία του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών και Αστυνομίας της Βολιβίας, Rodolfo Illanes, από “συνεταιριστές” στον τομέα των ορυχείων την Πέμπτη 25 Αυγούστου δεν πρέπει να θεωρείται κεραυνός εν αιθρία. Και μόνο να σταθεί κανείς στην αφορμή για τη δολοφονία, καταλαβαίνει πως πρόκειται απλώς για την πιο προφανή απόδειξη του αδιεξόδου στο οποίο ήταν λογικό να περιέλθει και αυτός, ο εκσυγχρονισμένος ρεφορμισμός.

_90935069_gettyimages-595426452Από τις συγκρούσεις των «συνεταιριστών» με ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας (πηγή)

Ο νόμος για τον οποίο διαμαρτύρονται εδώ και εβδομάδες οι “συνεταιριστές”, πρακτικά αναιρεί το άρθρο 37 του “Νόμου περί Συνεταιρισμών” και συγκεκριμένα το εδάφιο 2 της υποπαραγράφου 4 στο οποίο προβλέπεται ότι “καμία και κανένας συνέταιρη και συνέταιρος σε έναν Παραγωγικό Συνεταιρισμό, Συνεταρισμό Υπηρεσιών και Δημοσίων Υπηρεσιών δεν μπορεί να ανήκει σε ένα εργατικό συνδικάτο του ιδίου συνεταιρισμού”. Στην ουσία, αυτό απαγόρευε τη δημιουργία συνδικάτων εντός των συνεταιρισμών. Και αυτή η απαγόρευση, αποτελούσε άλλο ένα προνόμιο, μαζί με πλήθος άλλων φορολογικών και (αντι-) περιβαλλοντικών κινήτρων, στους συνεταιριζόμενους, για να αναπτύξουν, παρ’όλα τα όμορφα λόγια περί “ισότητας, αλληλεγγύης κλπ”, πρώτα και πάνω από όλα την επιχειρηματικότητά τους, αφού σε αυτές τις ρυθμίσεις περιλαμβάνονταν και όσες αίρουν το μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα τους (άρθρο 4). Δεν είναι τυχαίο, επομένως, ότι ο αριθμός αυτών των “συνεταιρισμών” πενταπλασιάστηκε επί προεδρίας Μοράλες. 

Φυσικά, αυτά τα προνόμια δόθηκαν σε βάρος άλλων τάξεων και στρωμάτων. Ο Μοράλες “έπαιξε” με μια σειρά ταξικών αντιθέσεων: Πρώτα από όλα, σε βάρος των ίδιων των μισθωτών εργαζόμενων, οι οποίοι είδαν χαλίφη να μπαίνει στη θέση του χαλίφη, και οι οποίοι μάλιστα, δηλητηριάστηκαν και ιδεολογικά, αφού “και αυτοί” θα μπορούσαν (στην πράξη, όχι) να γίνουν τέτοιοι. Χαρακτηριστικά είναι τα αιματηρά γεγονότα, λίγους μήνες μόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας από το Μοράλες, στη Χουανούνι, όταν “συνεταιριστές” συγκρούστηκαν με μισθωτούς εργάτες για τον έλεγχο ορυχείου της κρατικής εταιρίας (Comibol). Η σύγκρουση αυτή δεν ανέδειξε απλώς την ανταγωνιστική αντίθεση των “συνεταιριστών” με τους μισθωτούς, αλλά εγκαινίασε και τη σειρά πολιτικών που αποδείκνυε την προτίμηση του Μοράλες στους “συνεταιριστές” έναντι του ως τότε γραφειοκρατικού κεφαλαίου. Ο Μοράλες πρόκρινε τη δημιουργία (και φυσικά, έλεγχο) μίας νέας γραφειοκρατικής αστικής τάξης. Η σειρά, όμως, προνομίων στους συνεταιριστές έδειξε και την προτίμησή του έναντι του άλλου (μεγάλου) ιδιωτικού κεφαλαίου που αντιπροσώπευε “το παλιό”. Σε αυτή την αντίθεση, μάλιστα, ο χαρακτήρας έλαβε και “εθνική” διάσταση, αφού το ιδιωτικό κεφάλαιο, συνδεόμενο με το ξένο, ήταν μεταπρατικό.

1160092301_g_0

Από τις συγκρούσεις του 2006 ανάμεσα σε «συνεταιριστές» και εργάτες  (πηγή)

Ταυτόχρονα, παρά την ονομαστική μείωση της κατοχής της γης (μετά δημοψηφίσματος) στα 5.000 εκτάρια, ο Μοράλες ουδετεροποίησε και διέσπασε τους μεγαλοκτηματίες, μειώνοντας, έτσι, τη σχετική πολιτική ισχύ τους, με διάφορα μέτρα, όπως τη μη αναδρομική ισχύ του νόμου αυτού, την παράταση στα 5 χρόνια του ελέγχου για τον “κοινωνικό-οικονομικό ρόλο” των εκτάσεων (πρακτικά, για το αν μένουν ακαλλιέργητες), που, συν τοις άλλοις, τους έδωσε το χρόνο να αναδιαρθώσουν τις επενδύσεις τους, όπως επίσης και τη μη συμπερίληψη των εκτάσεων υπό αγρανάπαυση στο όριο των 5.000 εκταρίων και τη μείωση του χρόνου για νέα αγρανάπαυση.

Είναι προφανές πως ο Μοράλες “επένδυσε”, και, πρακτικά, ως “σκληρό πυρήνα” υποστήριξής του όρισε τους «συνεταιριστές». Ήταν, άλλωστε, οι 130.000 «συνεταιριστές» (χωρίς τις οικογένειές τους) στους 5 εκατομμύρια εκλογείς αυτοί στους οποίους είχε βασιστεί ο Μοράλες για την αναρρίχησή του στην εξουσία και στις διαδοχικές εκλογές.

Με την πολιτική και οικονομική ισχύ τους στο απόγειο, οι “συνεταιριστές”, έχοντας ήδη τουλάχιστον 7 βουλευτές να στηρίζουν το Μοράλες, και δικτυωμένοι στον κρατικό μηχανισμό, έφτασαν στο σημείο να ζητούν την είσοδο εκπροσώπου τους στην κυβέρνηση, και να μπορούν να συνάπτουν απ’ ευθείας συμβάσεις με ξένες εταιρίες. Μόνο τότε, βλέποντας το μονοπώλιό της να αμφισβητείται και δομικό πρόβλημα να της δημιουργείται, η κυβέρνηση “επιστράτευσε” την εργατική τάξη, “ενθυμούμενη” το … δικαίωμα της τελευταίας να συνδικαλίζεται, και ο ίδιος ο Μοράλες έσπευσε να δηλώσει ότι “ο μόνος που μπορεί να συνάπτει συμβόλαια είναι το κράτος”.

Στο σημείο αυτό έρχεται και η διεθνής διάσταση, η οποία, με την αυξανόμενη σημασία της στα εσωτερικά των χωρών, αποδεικνύει ότι το φαινόμενο κυβερνήσεων τύπου Βολιβίας δεν μπορεί να ενταχθεί στα πλαίσια του “παραδοσιακού” ρεφορμισμού που “απλώς” εγκαταλείπει την εργατική τάξη και παίζει με αντιθέσεις εντός της αστικής τάξης ή δημιουργεί μια νέα κρατικοδίαιτη αστική τάξη, η οποία φτάνει στο σημείο να θέλει να στερήσει από το χέρι (κράτος) που την ταΐζει τη μονοπωλιακή δύναμή του.

_90945134_543e429c-59de-4787-b011-2ae753831a75

Ο Μοράλες μιλά σε συγκέντρωση της Εθνικής Συνομοσπονδίας Συνεταιρισμών Βολιβίας το 2014 (πηγή)

Σαφώς, (και) ο Μοράλες, στην καλύτερη, άλλαξε μερικώς την ονομαστική ιδιοκτησία, και δεν πραγματεύτηκε την ουσία του ζητήματος της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής: δηλαδή, δεν αφαίρεσε την υλική βάση στην οποία στηριζόταν η πολιτική ισχύς της αστικής τάξης και των μεγαλοκτηματιών. Αντίθετα, με το “γίνε κι εσύ συνεταιριστής”, ενίσχυσε την ιδεολογική βάση της (τα προνόμια είδαμε πως είναι τέτοια που καμία σχέση δεν έχουν με τη μη ανταγωνιστική αντίθεση κρατικών vs. συνεταιριστικών συμφερόντων και ιδιοκτησίας, όπως έπρεπε και υπήρξε στο σοσιαλισμό του 20ού αιώνα). Το κύριο όμως πρόβλημα, δεδομένης της “πρωτοκαθεδρίας” των “συνεταιριστών” και όχι της εργατικής τάξης, είναι ότι, όχι μόνο δεν άλλαξε παραγωγικό μοντέλο στην οικονομία, αλλά ενέτεινε τον αγρο-εξορυκτικό της χαρακτήρα. Ωστόσο, ειδικά στο πλαίσιο μιας διεθνούς οικονομικής κρίσης, αυτό άφησε τη Βολιβία εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς και εξαρτώμενη από τη ζήτηση πρώτων υλών από χώρες που κατασκευάζουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Δεν είναι τυχαίο, επομένως, με δεδομένο το άνοιγμα σε ξένα μεγάλα κεφάλαια (με τους δικούς της και όχι τους “παραδοσιακούς” λατινοαμερικάνικους όρους), ότι εσχάτως δεν λείπουν τα δυτικά καλά λόγια για την “ιθαγενική” κυβέρνηση Μοράλες, ενώ, παράλληλα, ο Μοράλες έπαιξε και παίζει και με το ρωσοκινεζικό άξονα.

Όμως, εντάσσοντας αυτές τις κινήσεις στο συνολικότερο πλαίσιο, όπου η υπόθεση της λατινοαμερικάνικης προοδευτικής ολοκλήρωσης έχει παγώσει, και ενώ στη γειτονιά δημιουργείται αμερικανόστροφη-συντηρητική περιφερειακή εμπορική ένωση 400 εκ. καταναλωτών, μπορεί κανείς να συνάγει ότι η Βολιβία, ίσως το τελευταίο προπύργιο με δυνατότητες για μια εναλλακτική (συνεπή αντιιμπεριαλιστική) πολιτική στην περιοχή, αφού δεν παίρνει καμία πρωτοβουλία για την ανασύνταξη της περιφερειακής προοδευτικής συνεννόησης, ούτε καν για τη βελτίωση των σχέσεών της με τις διάφορες γειτονικές χώρες (π.χ. με τη Χιλή, με την οποία διατηρεί την κόντρα για τη στέρηση θαλάσσιας εξόδου από τον πόλεμο του 1904), δείχνει ότι δεν τοποθετείται υπέρ του δεύτερου σκέλους στην – ελάχιστα μελετημένη, παρότι αυξανόμενης σημασίας – αντίθεση “ΗΠΑ και Ρωσία vs. δυνάμει περιφερειακές δυνάμεις (και μπλοκ)”.

al-y-ev-con-los-fencomin-620x400

Λινέρα και Μοράλες τιμώμενα πρόσωπα από τους «συνεταιριστές» των ορυχείων

Όταν, λοιπόν, οι σημερινές συγκρούσεις στη Βολιβία δεν έχουν να κάνουν με “αντιθέσεις στους κόλπους του λαού”, και το μοντέλο Λινέρα, επί του οποίου κινείται η βολιβιανή κυβέρνηση, δεν μελετά τις σχέσεις “σκληρού πυρήνα – κράτους” και από τη διεθνή τους διάσταση (είναι, δηλαδή, πίσω και από τις σχετικές μελέτες του επαναστατικού-κομμουνιστικού κινήματος του 20ού αιώνα), ενώ αυτή γίνεται όλο και πιο σημαντική, η προσπάθεια για αντικατάσταση “σκληρού πυρήνα” εν μέσω όλων αυτών των εξελίξεων, είναι ιδιαίτερα δύσκολη για την κυβέρνηση Μοράλες, συν τοις άλλοις, γιατί η αξιοπιστία της εργατικής συνομοσπονδίας έχει μειωθεί, λόγω έλλειψης ανεξαρτησίας της.

Από στρατηγική σκοπιά, ωστόσο, οι εξελίξεις αναδεικνύουν πόσο λείπει ένα κόμμα που να εκφράζει τα ανεξάρτητα συμφέροντα της εργατικής τάξης, το οποίο, ταυτόχρονα, να προβαίνει σε ταξικές συμμαχίες, λαμβάνοντας υπ’όψη τη διεθνή διάσταση των πολιτικών ενεργειών της και την αυξανόμενη επιρροή της διεθνούς διάστασης στο εσωτερικό της χώρας.

Advertisements

Tagged: , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: