Η αναδιάρθρωση της παρουσίας της Κίνας στη Λατινική Αμερική

Η αντίληψη που επικρατεί στην πλειοψηφία των επαναστατικώς σκεπτόμενων ανθρώπων και οργανώσεων, ιδίως στην Ελλάδα, είναι ότι η σύγκρουση Δύσης με τη Ρωσία ή την Κίνα είναι απόλυτη. Η σύγκρουση μπορεί να είναι η κύρια πτυχή των σχέσεών τους, όμως, οι μορφές που επιλέγονται δεν είναι πάντα αυτές της επίθεσης, αλλά και αυτές της συνεργασίας. Στην περίπτωση της Κίνας, βλέπουμε ότι, στο χρηματοπιστωτικό ιδίως επίπεδο, παράλληλα με τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής τράπεζας, επιδιώκει να συμμετέχει και στους ήδη υπάρχοντες δυτικοκρατούμενους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Για πολλούς που βλέπουν στη Ρωσία και την Κίνα ένα “αντίβαρο”, με το οποίο η χώρα μας πάση θυσία πρέπει να κάνει (και μόνο με αυτό) συμμαχία, μία τέτοια κίνηση σημαίνει ένδειξη αδυναμίας της Κίνας (ή και, αντιστοίχως, της Ρωσίας). Η αλήθεια είναι το ακριβώς αντίθετο. Μόνο ως ένδειξη ισχύος είναι η διπλή (διαλεκτική) τακτική της πάλης και της (επιφανειακής) ενότητας που βραχυπρόθεσμα διατηρεί ένα βαρύ όπλο της Δύσης, όπως το χρηματοπιστωτικό. Άλλωστε, η βραχυπρόθεσμη διατήρηση ισχύος της Δύσης ευνοεί τη Ρωσία και την Κίνα. Όχι μόνο επειδή δεν είναι αντικειμενικά έτοιμες να αναλάβουν την ηγεσία του κόσμου, αλλά και επειδή το όπλο αυτό δεν ανατρέπει την πορεία στρατηγικής εξασθένισης της Δύσης και των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, και λόγω της ακόμα πιο ληστρικής στάσης αυτών που “δύουν”, καθιστά ακόμα πιο ελκυστικές τη Ρωσία και την Κίνα στα μάτια του κόσμου (δεν είναι τυχαίο ότι η Κίνα λίγα χρήματα έχει δώσει μέσα από τη νέα της τράπεζα). Εξάλλου, υπάρχει και η ανάγκη για ενότητά τους για να αντιμετωπίσουν είτε κοινούς ανταγωνιστές, είτε πιθανές προσπάθειες των λαών για ανεξαρτητοποίηση ή περιφερειακή ενοποίηση (καθώς αναπτύσσεται η φιλοδοξία κάθε χώρας ξεχωριστά να αποτελέσει τον “προνομιακό εταίρο” της τάδε μεγάλης και μη σεσημασμένης δύναμης στην περιοχή). dd49f84d045eac58aca2e5cb755773b5(πηγή)

Από την άλλη, η Κίνα δεν μπορεί να αποφύγει τις επιπτώσεις από την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομική κρίση. Έτσι, τροποποιεί και την παρουσία της στη Λατινική Αμερική και τον κόσμο, συνολικότερα, αποδεικνύοντας ότι ο ιμπεριαλισμός εναλλάσσει τις μορφές της παρουσίας του (στρατιωτική, εμπορική, χρηματοδοτική, βραχυπρόθεσμα “φιλολαϊκή” δημιουργία υποδομών). Εξάλλου, η ένταξή της στην παγκόσμια οικονομία σημαίνει πως ό,τι κάνει στο εξωτερικό έχει αντίκτυπο και στο εσωτερικό της. Έτσι, έπεσε και η ίδια στην παγίδα των χαμηλών μισθών την οποία η ίδια έστηνε επί χρόνια. Τώρα, όχι μόνο φεύγουν εταιρίες από το εσωτερικό της, αλλά και η προσπάθειά της για άνοδο του επιπέδου της ριγμένης εργατικής της τάξης (και η δημιουργία μεσαίας τάξης) ακυρώνεται, λόγω της έκθεσης σε αυτήν των χωρών που δανείζονταν από αυτή και έπαιρναν προϊόντα της. Όλα αυτά και πολλά άλλα παρουσιάζονται στο παρακάτω άρθρο.

***

Η αναδιάρθρωση της παρουσίας της Κίνας στη Λατινική Αμερική

του Ulises Noyola Rodríguez

H πτώση των τιμών των πρώτων υλών δείχνει πόσο εύθραυστη ειναι η σχέση ανάμεσα στην Κίνα και τη Λατινική Αμερική, η οποία σήμερα καταγράφει μια σημαντική επιβράδυνση των εμπορικων συναλλαγών, μία κατάσταση από την οποία οι ΗΠΑ προσπαθούν να επωφεληθούν ώστε να ανακάμψουν στην περιοχή.

Η κινεζική κυβέρνηση αποφάσισε να στηρίξει την οικοδόμηση μεγάλων έργων υποδομών στη Λατινική Αμερική, τα οποία σίγουρα θα χτιστούν με υλικά προερχόμενα από τον ασιατικό γίγαντα μέσω της δημιουργίας κονδυλίων για υποδομές με τις λατινοαμερικάνικες κυβερνήσεις, τα οποία έφτασαν τα 45 δις δολάρια το 2015.

Με αυτό τον τρόπο, τα συμφέροντα που ο ασιατικός γίγαντας διατηρεί στη Λατινική Αμερική επικεντρώνονται κυρίως στη χρηματοδότηση έργων υποδομών που διασφαλίζουν την προμήθεια πρώτων υλών. Μαρτυρά κάτι τέτοιο η υλοποίηση φιλόδοξων πρωτοβουλιών ηπειρωτικής εμβέλειας για τη μεταφορά πρώτων υλών της περιοχής προς τον Ειρηνικό.

Η δημιουργία της Διώρυγας της Νικαράγουα, στο μεταξύ, θα αλλάξει τη γεωπολιτική σχέση ανάμεσα στην Κίνα και τη Λατινική Αμερική, καθώς η μεταφορά αγαθών θα λαμβάνει χώρα με την υποστήριξη της ασφάλειας που θα παρέχει η κυβέρνηση της Νικαράγουα. Δηλαδή, η Ουάσινγκτον δεν θα έχει κανένα είδος στρατιωτικού ελέγχου σε αυτή τη ζώνη από το 2020 (1).

Ωστόσο, η δημιουργία υποδομών στη Λατινική Αμερική που προέρχεται από επενδύσεις της Κίνας δεν θα πετύχει να αυξήσει σημαντικά την προστιθέμενη αξία των λατινοαμερικάνικων εξαγωγών, καθώς αυτά τα επενδυτικά σχέδια θα διασφαλίζουν μόνο μία βραχυπρόθεσμη υψηλή αποδοτικότητα. Αυτή η κατάσταση δεν θα τροποποιήσει τη δομή της οικονομίας των λατινοαμερικανικών χωρών, όπου αυτή έχει επίκεντρο τις εξαγωγές πρώτων υλών (2).

china_papersover_us

(πηγή)

Επιπρόσθετα, οι νέες στρατηγικές σχέσεις που η Κίνα έχει πετύχει να διαμορφώσει με διάφορες χώρες της Ασίας και της Μέσης Ανατολής (Ρωσία, Σαουδική Αραβία και Ιράν) με σκοπό τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας των στρατηγικών φυσικών πόρων, θα αυξήσουν τον ανταγωνισμό με τις λατινοαμερικάνικες χώρες για την κινέζικη αγορά.

Από αυτή την άποψη, η υπερπαραγωγή πετρελαίου που ωθείται από το διεθνή ανταγωνισμό συνεχίζει να επιτείνει την πτωτική τάση της τιμής του πετρελαίου, η οποία επί του παρόντος βρίσκεται στα 50,35 δολάρια το βαρέλι στις διεθνείς αγορές, κάτι που θα μειώσει περαιτέρω το ρυθμό ανάπτυξης των λατινοαμερικανικών οικονομιών.

Οι προσπάθειες των χωρών μελών του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (ΟΠΕΚ) για σταθεροποίηση των τιμών πετρελαίου παραμένουν ακόμα ατελέσφορες. Το πετρελαϊκό καρτέλ και η Ρωσία συμφώνησαν σε μια μείωση της παραγωγής κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως, κάτι που αποτελεί μόλις το 1% της παγκόσμιας πετρελαϊκής παραγωγής (3).

Επιπλέον, οι κινεζικές εξαγωγικές επιχειρήσεις έντασης εργασίας, έχοντας προβλήματα πλεονάζοντων αποθεμάτων, καταγράφουν μια επιβράδυνση της ζήτησης πρώτων υλών από τη Λατινική Αμερική, κάτι που δυσκολεύει την επανεκκίνηση των εμπορικών σχέσεων με τον ασιατικό γίγαντα.

Η πίεση της Ουάσινγκτον στο Πεκίνο προκάλεσε τη δέσμευση της κινεζικής κυβέρνησης να περιορίσει κατά 13% την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα κατά την περίοδο 2014-2020 κατά την τελευταία σύνοδο των G-20, επομένως, δεν αναμένεται μια σημαντική αύξηση στη ζήτηση πρώτων υλών από πλευράς εξαγωγικών επιχειρήσεων (4).

Από την άλλη, οι κινεζικές εξαγωγικές επιχειρήσες επίσης επιτείνουν την αποπληθωριστική τάση στην παγκόσμια οικονομία, δεδομένης της μειωμένης τιμής των εμπορευμάτων τους που κατεύθυνονται στις διεθνείς αγορές στους παραγωγικούς εκείνους κλάδους που διέπονται από πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.

Οι μειωμένες τιμές των εμπορευμάτων που παράγονται από τις κινέζικες εξαγωγικές επιχειρήσεις στους κλάδους έντασης εργασίας έχουν μια ισχυρή επίδραση στις λατινοαμερικάνικες χώρες, λόγω της διείσδυσης των εμπορευμάτων αυτών, κάτι που επιδρά στην κερδοφορία των λατινοαμερικανικών επιχειρήσεων, μειώνοντας την εθνική παραγωγή, τις ιδιωτικές επενδύσεις και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Έτσι, οι λατινοαμερικάνικες επιχειρήσεις ήδη ζητούν αντιντάμπινγκ για αθέμιτες πρακτικές εμπορικού ανταγωνισμού από τις κινέζικες επιχειρήσεις, γιατί οι τελευταίες λαμβάνουν τη στήριξη της κυβέρνησής τους μέσω κρατικών βοηθειών, υπό τη μορφή δημοσίων επενδύσεων, επιδοτήσεων και τραπεζικών πιστώσεων (5).

Οι συνέπειες θα είναι σοβαρές για τις κινέζικες επιχειρήσεις με τη μείωση των εισαγωγών των κινεζικών προϊόντων από τις λατινοαμερικάνικες χώρες, οι οποίες ήδη υφίστανται τους αμερικανικούς εμπορικούς περιορισμούς, και αυτό θα μειώσει περαιτέρω τις εμπορικές συναλλαγές ανάμεσα σε Κίνα και Λατινική Αμερική.

Η απάντηση της κινεζικής κυβέρνησης ήταν να περιορίσει τα αρνητικά αποτελέσματα της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στους κλάδους έντασης εργασίας, μέσω μιας αύξησης της κατανάλωσης, δια μέσου μισθολογικών αυξήσεων, κοινωνικών παροχών και δημοσίων υπηρεσιών, με σκοπό τη δημιουργία μιας μεσαίας τάξης που θα ευνοεί τη ζήτηση τροφίμων προερχόμενων από τη Λατινική Αμερική.

Ωστόσο, η μετεγκατάσταση της παραγωγής των κινεζικών επιχειρήσεων σε ασιατικές χώρες με χαμηλότερους μισθούς απειλεί να καταστρέψει τις προσπάθειες της κινεζικής κυβέρνησης να αλλάξει τη δομή του νέου παραγωγικού μοντέλου το οποίο βασίζεται στην εσωτερική ζήτηση, κάτι που θα περιόριζε την αύξηση των μισθών και τη ζήτηση τροφίμων στην Κίνα (6).

Οι οικονομικές δυσκολίες των λατινοαμερικάνικων χωρών για την υποστήριξη των εξαγωγών με προορισμό τον ασιατικό γίγαντα θα προκαλέσουν μια εμπορική προσέγγιση των μεγαλύτερων οικονομιών της περιοχής, όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή, με τις ΗΠΑ.

superpower-showdown-share(πηγή)

Αυτή η εμπορική προσέγγιση με τις ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι το πρώτο βήμα για το άνοιγμα διαπραγματεύσεων για την ένταξη των λατινοαμερικάνικων αυτών χωρών που έχουν ένα μεγαλύτερο οικονομικό βάρος στη Λατινική Αμερική στα σχέδια εμπορικής ολοκλήρωσης που προωθεί η Ουάσινγκτον (ΤΡΡ και Συμμαχία του Ειρηνικού).

Η εδραίωση σχεδίων ολοκλήρωσης τα οποία υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ θα επέτρεπαν σε αυτές να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος στο μερίδιο των λατινοαμερικάνικων εξαγωγών που μειώθηκε από 60% σε 40% την περίοδο 2000-2014 με την ανάδειξη της Κίνας ως πρώτου εμπορικού εταίρου διαφόρων λατινοαμερικάνικων χωρών και κυρίως στο Νότιο Κώνο (7).

Ωστόσο, η καθυστέρηση έγκρισης της ΤΡΡ στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, η οποία οφείλεται στις επιβλαβείς επιπτώσεις της για την τοπική βιομηχανία, το επίπεδο των μισθών και την απώλεια θέσεων εργασίας, θέτει σε αμφισβήτηση τη δυνατότητα των ΗΠΑ να ανασχέσουν το πλήγμα που τους έχει καταφέρει η Κίνα στη Λατινική Αμερική.

Από την άλλη πλευρά, η κινεζική κυβέρνηση επιθυμεί επίσης να διατηρήσει την οικονομική της επιρροή στη Λατινική Αμερική, ανακοινώνοντας τη συμμετοχή της Βραζιλίας και την υποψηφιότητα διαφόρων λατινοαμερικώνικων χωρών (Βενεζουέλα, Χιλή, Κολομβία) στην Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων και Υποδομών στις αρχές του 2016 (8).

Έτσι, η συμμετοχή των λατινοαμερικάνικων χωρών στις αλυσίδες αξίας της Ασίας ενισχύει τις οικονομικές σχέσεις με τον ασιατικό γίγαντα και θα αυξήσει τις συναλλαγές στο διαπεριφερειακό εμπόριο με τη χρηματοδότηση σχεδίων που υποστηρίζουν την παραγωγική ολοκλήρωση στην ασιατική ήπειρο.

Ωστόσο, τα χρηματοδοτούμενα από την ΑΤΕΥ επενδυτικά σχέδια προχωρούν εξαιρετικά αργά, καθώς περιλαμβάνουν τη χρηματοδότηση μόλις τεσσάρων μικρών έργων στην ασιατική ήπειρο, με τέτοιο τρόπο που ακόμα δεν υπάρχουν μεγάλα επενδυτικά σχέδια για τη Λατινική Αμερική το 2016.

Επιπροσθέτως, τα χρηματοδοτούμενα από την ΑΤΕΥ επενδυτικά σχέδια συγχρηματοδοτούταν από την Παγκόσμια Τράπεζα, την Ασιατική Αναπτυξιακή Τράπεζα και το Υπουργείο για την Διεθνή Ανάπτυξη του Ηνωμένου Βασιλείου, οργανισμούς οι οποίοι επηρεάζονται ισχυρά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και περιορίζουν την αυτονομία του ασιατικού γίγαντα σε επενδυτικά σχέδια στη Λατινική Αμερική.

Ομοίως, η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS χρηματοδότησε επενδυτικά σχέδια ύψους μόλις 811 εκατομμυρίων δολαρίων στις χώρες – μέλη (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική) και υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης με την Παγκόσμια Τράπεζα για την κοινή χρηματοδότηση σχεδίων σε μελλοντικές κινήσεις του χρηματοπιστωτικού αυτού οργανισμού (9).

Επομένως, το Πεκίνο στοχεύει στην ενίσχυση των σχέσεων με τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που κυριαρχούνται από την Ουάσινγκτον, η οποία όμως έχει ακόμα ένα ρόλο σημαντικό στη Λατινική Αμερική, κάτι που μειώνει τις δυνατότητες της Κίνας να διαμορφώσει μια αυτόνομη σχέση της Λατινικής Αμερικής σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Τέλος, ο ρόλος της Κίνας ως εξαγωγέα κεφαλαίων συνέχισε να αυξάνει την παρουσία της στη Λατινική Αμερική, καθώς κινεζικές κρατικές τράπεζες χορήγησαν δάνεια στις λατινοαμερικάνικες χώρες ύψους 29 δις δολαρίων το 2015, ένα ποσό το οποίο ξεπέρασε τα δάνεια που χορήγησαν η Παγκόσμια Τράπεζα και η Διαμερικανική Αναπτυξιακή Τράπεζα (10).

china-us-currency-wars(πηγή)

Όμως η νέα φάση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, η οποία χαρακτηρίζεται από την πτώση των τιμών των πρώτων υλών παρακώλυσε τις δράσεις των κινεζικών κρατικών τραπεζών στη Λατινική Αμερική, καθώς τα δάνεια υποστηρίζονται από εμπορεύματα, μία κατάσταση η οποία προηγουμένως ευνοούσε τις λατινοαμερικάνικες χώρες χάρη στις ανεβασμένες τιμές των πρώτων υλών.

Επομένως, η αποπληρωμή των δανείων απαιτεί υπερεκμετάλλευση των πρώτων υλών των λατινοαμερικάνικων χωρών, οι οποίες είναι σοβαρά εκτεθειμένες στις κινεζικές κρατικές τράπεζες, με χαρακτηριστική την περίπτωση της Βενεζουέλας, από την πτώση της τιμής των πρώτων υλών, κάτι που συναντά την αντίθεση των λαϊκών τάξεων.

Επιπροσθέτως, η φιλοδοξία της Κίνας να εντάξει το γουάν στο καλάθι νομισμάτων με ειδικά τραβηχτικά δικαιώματα (SDR) συνοδεύτηκε από την αύξηση της συμμετοχής στη χρηματοδότηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία έφτασε να διπλασιάσει στα τέλη του 2015 τη χρηματοδότησή τυου, στα 695 δις, κάτι που έδωσε εκ νέου στην Ουάσινγκτον τη δύναμη να παρεμβαίνει μελλοντικά στις λατινοαμερικανικές χώρες (11).

Συμπερασματικά, η παγκόσμια οικονομική αναταραχή διατήρησε τη στενή συνοχή της Κίνας με τις ΗΠΑ, κάτι που οδήγησε σε κοινή τοποθέτηση για τη νέα χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική σε παγκόσμιο επίπεδο, γεγονός που θέτει το ζήτημα του ρόλου που θα αναλάβουν και οι δύο δυνάμεις στη Λατινική Αμερική.

Σημειώσεις

[1] Asia Times, Η διώρυγα της Νικαράγουα ενισχύει τη δύναμη της Κίνας, 22/11/2013.

[2] Xinhua, Το Επενδυτικό Ταμείο για τη Συνεργασία στην Παραγωγική Ικανότητα Κίνας – Λατινικής Αμερικής τονίζει τη βιωσιμότητα και τον έλεγχο κινδύνου. 6/06/2016.

[3] The New York Times, Ο ΟΠΕΚ συμφωνεί να περιορίσει την παραγωγή, ανεβάζοντας τις τιμές του πετρελαίου. 28/9/2016.

[4] Bloomberg, Ανησυχίες από την παγκόσμια υπερπαραγωγή χάλυβα στο προσχέδιο δήλωσης των G-20. 3/09/2016.

[5] Alacero, Εξέταση μέτρων αντιντάμπινγκ έναντι της Κίνας: Πρόοδοι προς έναν δικαιότερο ανταγωνισμό στη βιομηχανία χάλυβα στη Λατινική Αμερική. 22/06/2015.

[6] Wall Street Journal, Η Κίνα παλεύει για την αποτροπή της μετεγκατάστασης των εργοστασίων της στο εξωτερικό.13/06/2016.

[7] Οικονομική Επιτροπή Λατινικής Αμερικής & Καραϊβικής. Η Λατινική Αμερική, η Καραϊβική και η Κίνα: Προς μια νέα εποχή οικονομικής συνεργασίας. 22/05/2015.

[8] Financial Times. Τα μέλη της ΑΤΕΥ συγκεντρώνονται για την πρώτη ετήσια σύνοδό τους. 24/06/2016.

[9] Xinhua. Η Παγκόσμια Τράπεζα και η Τράπεζα των BRICS θα ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην ανάπτυξη υποδομών. 10/09/2016.

[10] Financial Times. Η Κίνα διπλασιάζει τα ποσά στις ταλαντευόμενες λατινοαμερικάνικες οικονομίες. 12/02/2016.

[11] Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ιστορικές μεταρρυθμίσεις που θα διπλασιάσουν τις πηγές των ποσοστώσεων και θα ενισχύσουν την εκπροσώπηση των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων οικονομιών. 27/01/2016.

Ο Ulises Noyola Rodríguez es Colaborador en la División de Estudios de Posgrado de Economía en la UNAM. Δημοσιεύτηκε στα ισπανικά sto Αlai και στο Rebelion

Advertisements

Tagged: ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: