Εμπειρίες από το νορβηγικό μ-λ κίνημα

Το παρακάτω κείμενο δεν αποτελεί βιβλιοκριτική από πλευράς της νορβηγικής κομμουνιστικής ομάδας “Να υπηρετούμε το λαό” (Tjen Folket), αλλά διατύπωση θετικών και αρνητικών σημείων πραγματικά επίκαιρων και χρήσιμων για όσους προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα κομμουνιστικό κόμμα. Γιατί πολλά από όσα συνέβησαν και στο πρώτο παγκόσμιο κίνημα για την ανασυγκρότηση του κομμουνιστικού κινήματος, βλέπουμε να εμφανίζονται ή να μην εμφανίζονται και τώρα: Συγκεκριμένα, η σκληρή (υπεράνθρωπη) δουλειά, η απόφαση για ενότητα ενός ηγετικού πυρήνα και η μη διάσπασή του με το παραμικρό, και η παραμέληση (με διάφορες δικαιολογίες) της μαζικής δουλειάς ως οργάνωσης (και όχι ως μεμονωμένων αγωνιζόμενων ανθρώπων) δεν είναι από τα πράγματα στα οποία δίνεται η απαραίτητη έμφαση. Αντίθετα, ακόμα δίνεται υπερβολική έμφαση στην ιστορία και τα διδάγματα από το εξωτερικό, όχι στα πλαίσια μελέτης μιας επιστήμης, της μαρξιστικής-λενινιστικής, αλλά σχεδόν σε οπαδική βάση. Δεύτερον, συχνά υποβαθμίζεται η ανάγκη μελέτης της εξέλιξης του target group ενός κόμματος. Βλέπουμε, π.χ., στην Ελλάδα πολλές αριστερές οργανώσεις να επιμένουν να στηρίζονται στη φοιτητική νεολαία, επειδή αυτή είναι εύκολα “στρατολογήσιμη”, τη στιγμή όμως που αυτή “εξαφανίζεται” (τόσο όσον αφορά τη σημασία της στους κοινωνικούς αγώνες – σε σύγκριση με τις περασμένες δεκαετίες -, όσο και λόγω της αλλαγής της υλικής βάσης επί της οποίας αυτή ήταν σημαντική). Τρίτον, παραμένει η λογική της εύρεσης “φάρων” από το εξωτερικό. Ασχέτως αν δεν υπάρχουν τόσα “ζήτω”, η επιδίωξη εύρεσης “παραδείσων” είναι ακόμα ισχυρή (Μαριναλέντα, Τσιάπας, Ροζάβα, Λ.Αμερική, “Λ.Δ. Νοβορωσίας” κ.ο.κ.). Τέταρτον, οι επιχειρήσεις εσωκομματικής εκκαθάρισης: ναι μεν είναι πάντα απαραίτητες, αλλά αποτελούν καρικατούρα της αναγκαίας εσωκομματικής εκκαθάρισης παλαιότερων κινημάτων, τα οποία, μάλιστα, ήταν ήδη κυβερνητικά, και δεν βρίσκονταν στα σπάργανα, ούτε πρέπει να είναι μονόπλευρες κάθε φορά. Πέμπτον, η “κουλτούρα των συνεδριάσεων”, τη στιγμή που αυτές, από ένα σημείο και μετά, όχι μόνο εμποδίζουν την εξώστρεφη δουλειά, αλλά μπορούν να αποτελούν και πρόφαση, όταν οι πραγματικές αποφάσεις λαμβάνονται εκτός οργάνων από δυο – τρεις “επιφανείς” ή ιδρυτές της τάδε οργάνωσης.

Έκτον, ο τρόπος συζήτησης. Έχει συχνά επισημανθεί από φίλους του κομμουνιστικού κινήματος ότι ο τρόπος συμπεριφοράς μεταξύ των κομμουνιστών, παρότι πρέπει να είναι αυστηρός (ακριβώς γιατί είναι συντροφικοί οι λόγοι άσκησης κριτικής) είναι ενίοτε σατράπικος. Πολλά στελέχη (ιδίως τα διορισμένα με κοοπτάτσια) είναι αυτά που “ξεχαρμανιάζουν” επί των εσωκομματικών “αντιπάλων”, τη στιγμή μάλιστα που στην “κανονική”ζωή, αυτή της κοινωνίας, δεν θα μπορούσαν να σταθούν, κυριολεκτικά θα ήταν ένα τίποτα. Έβδομον, η έλλειψη ευελιξίας σε όλα τα “κύτταρα” της οργάνωσης, η οποία προέρχεται από μια διαστρεβλωμένη αντίληψη περί δημοκρατικού συγκεντρωτισμού (ακόμα και από τους συκοφάντες του), αλλά και από μια ανάγκη όσων ηγεσιών έχουν λάθος κατεύθυνση και θέλουν να ελέγξουν το “μαντρί”. Όγδοον, μία μυστικοπάθεια, η οποία προέρχεται από το παρελθόν, όπου οι κομμουνιστές, ως μέλη τριτοδιεθνιστικών Κ.Κ., ήταν πράγματι επικίνδυνοι για το σύστημα. Αυτή η υπερβολική μυστικοπάθεια σήμερα, όχι μόνο αποτελεί τροχοπέδη για τη διάδοση των κομμουνιστικών ιδεών στον κόσμο, αλλά και δικαιολογία μικροαστού για να τα’χει καλά με τον εαυτό του, ενώ δεν κάνει τίποτα για την επανάσταση, και να νιώθει και σπουδαίος. Ένατον, το ζήτημα των οικονομικών. Η μυστικοπάθεια σε αυτό, δημιουργεί και υποθάλπτει μικροφέουδα, ενώ η συζήτηση για την πραγματική εικόνα θα μπορούσε να αποτελεί και έναν τρόπο για να νιώσει την κομμουνιστική οργάνωση ή κόμμα ο κομμουνιστής όπως το σπίτι του, και για την περαιτέρω υπευθυνοποίηση του κάθε μέλους, για να μη δημιουργούνται φανταστικά σχέδια στο νου του κάθε μεμονωμένου μέλους, τα οποία οδηγούν μόνο στην απογοήτευση (όταν αυτά δεν πατάνε σε υλική βάση). Δέκατον, η διαχείριση του “βάρους” και της σχέσης με ό,τι έχουμε στο παρελθόν αναδείξει, είτε ένα κίνημα στο εσωτερικό είτε ένα κίνημα από το εξωτερικό, και το οποίο πλέον έχει παρέλθει. Ενδέκατον, η έλλειψη “προσωπικοτήτων”. Τη στιγμή που το κομμουνιστικό κίνημα κατηγορήθηκε για προσωπολατρία, η πάλη για να ξεπεραστεί αυτή, έχει οδηγήσει στο αντίθετο: κανείς να μη βγαίνει μπροστά. Όμως, υπάρχει και είναι θεμιτή η ανάγκη στο λαό να προσωποποιήσει τη σχέση του με μία χειραφετητική συλλογικότητα, όπως είναι ένα επαναστατικό κόμμα ή οργάνωση. Το κόμμα δεν μπορεί να είναι κάτι “θεϊκό” ή “απρόσωπο”, αλλά ανθρώπινο (ακόμα και για να επικρατεί η δύναμη του “παραδείγματος”). Φυσικά, αυτό δεν θα πρέπει να γίνεται με άντληση κύρους από τη δουλειά των υπολοίπων μελών που θα ανάγονται σε cheerleader του κάθε “ηγέτη”, αλλά με την προσωπική σκληρή θεωρητική και πρακτική δουλειά του τελευταίου. Δωδέκατον, το πώς ξεπερνιέται μια εσωκομματική κρίση: με «εσωκομματική διόρθωση» προκρίνουν ακόμα οι περισσότερες οργανώσεις, ξεχνώντας ότι είναι χωρίς συνδυασμό με εξώστρεφη δράση, τίποτα δεν μπορεί αυτή να σώσει.

 1981_858 Τέλος, υπάρχει ακόμα θέμα με τις “μαζικές” πρωτοβουλίες του κόμματος, όπως μια εφημερίδα ή οι εκλογικές του συμμαχίες και το βαθμό αυτονομίας τους, και αν και κατά πόσον, η θεμιτή αυτονομία μπορεί να φτάσει να καταστήσει αυτές τις πρωτοβουλίες ανταγωνιστικές έναντι του ιδρυτή τους. Η εμπειρία της ΕΔΑ, ή η εμπειρία του ίδιου του νορβηγικού κόμματος είναι χαρακτηριστική.

***

Ο Pål Steigan ήταν ηγέτης του Εργατικού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μαρξιστικού – Λενινιστικού) (AKP(M-L)) από το 1975 ως το 1984. πριν από αυτό ήταν ηγετικό στέλεχος του προκατόχου του, της Ένωσης Σοσιαλιστικής Νεολαίας (USF) και της Ένωσης Σοσιαλιστικής Νεολαίας (μαρξιστικής – λενινιστικής) (SUF(M-L)).

Σήμερα, ο Pål Steigan συνδέεται με το “Κόκκινο” Κόμμα. Το “Κόκκινο” κατάγεται από το ΕΚΚ(Μ-Λ), αλλά έχει απομακρυνθεί από τις ρίζες του. Ο Steigan, ωστόσο, δεν είναι ενθουσιασμένος με το κόμμα: αφιερώνει περισσότερο χρόνο σε ανεξάρτητα σχέδια, όπως την ιστοσελίδα του, όπου γράφει για τις αντιθέσεις του καπιταλισμού, την οικολογία κ.α. Στο βιβλίο, γράφει ότι το κίνημα του ΕΚΚ(Μ-Λ) είχε περίπου ξεπεραστεί γύρω στα 1990.

Ο Pål Steigan δεν είναι ακριβώς ενθουσιασμένος με το “Κόκκινο”, όμως δεν έχει προσχωρήσει ούτε σε καποια άλλη ομάδα. Προβαίνει σε εξαιρετικά αρνητικά σχόλια για το Tjen Folket – ισχυρίζεται ότι η οργάνωση αυτή δυσφημίζει τον κομμουνισμό. Η εναλλακτική του είναι ο “Κομμουνισμός 5.0” – ένας κομμουνισμός τον οποίο περιγράφει σε προηγούμενο βιβλίο του, το Sammenbruddet (“Η Κατάρρευση”). Ο νέος κομμουνισμός είναι “open source”, λέει ο Steigan, και διαχωρίζεται από τις παλιές μορφές κομμουνισμού, γιατί κανείς δεν έχει ένα μονοπώλιο στο τι είναι σωστός ή λάθος κομμουνισμός.

Ανεξαρτήτως της σημερινής στάσης και θέσεων του Steigan, οι σκέψεις του για το νορβηγικό μ-λ κίνημα είναι σημαντικές. Παρά καποια λάθη και κενά, αυτό ήταν ένα εξαιρετικά επιτυχημένο κομμουνιστικό κίνημα από το 1970 ως το 1980. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Σε απόλυτους αριθμούς, αν υπήρχαν, ήταν λίγα τα μ-λ κόμματα στην Ευρώπη που είχαν τόσους ακτιβιστές, μέλη και φίλους όπως το ΕΚΚ(Μ-Λ). Αυτός (και όλοι οι αγωνιστές της βάσης) αξίζουν σεβασμό για αυτό, τόσο από όσους από εμάς ισχυρίζονται ότι το μ-λ κίνημα ήταν πολύ αξιόλογο όσο και από όσους το απεχθάνονται.

Να διδαχτούμε από το μ-λ κίνημα

Το πιο ενδιαφέρον πράγμα στο βιβλίο για τον σύγχρονο κομμουνιστή είναι ίσως η ανάλυση του Steigan για τις μεθόδους του κόμματος – τόσο τις καλές, όσο και τις κακές. Ανεξαρτήτως αν καποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με την ανάλυσή του, μπορεί να μάθει από αυτές. Δυστυχώς, φαίνεται ότι ρίχνει βάρος περισσότερο στις αποτυχίες παρά στις συνταγές επιτυχίας. Ίσως είναι μόνο ανθρώπινο να είναι κανείς αυτοκριτικός, ή ίσως μπορούμε να βρούμε επίσης αυτό το λάθος και στους αναγνώστες.

Δεν είναι ότι ο Steigan αμαυρώνει το κίνημα – στο βιβλίο βρίσκουμε πολλή χαρά και περηφάνεια – όμως σε διάφορα σημεία του βιβλίου του, ο τόνος είναι εξαιρετικά αμυντικός και αυτοκριτικός.

Το νορβηγικό μ-λ κίνημα ήταν πλήρως κυρίαρχο στη νορβηγική απάντηση στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα τη δεκαετία του ’60. Το 1966, ο Steigan – όντας ένας “στρατολογημένος μαοϊστής κομμουνιστής”, όπως αυτοαποκαλείται – γράφτηκε στη SUF από τον μεγαλύτερο ηλικιακά Tron Øgrim. Ως φιλόδοξος έφηβος, το πλάνο του ήταν ξεκάθαρο: θα χρησιμοποιούσε τη ρεφορμιστική οργάνωση ως εφαλτήριο για τη δημιουργία του πραγματικού κομμουνιστικού κινήματος στη Νορβηγία. Εμπνεόταν από το Μαο, τον αγώνα του ενάντια στο σοβιετικό ρεβιζιονισμό και τελικά από τη Μεγάλη Προλεταριακή Πολιτιστική Επανάσταση – όμως επίσης και από τον κομμουνιστικό αγώνα εναντίον της ναζιστικής κατοχής και την ιστορία του νορβηγικού εργατικού κινήματος.

Στην αρχή, το πολιτικό περιβάλλον του Øgrim και του Steigan ήταν πρώτα και κύρια η τοπική οργάνωση Bryn/Hellerud της SUF στο ανατολικό Όσλο. Ωστόσο, είχαν σχέση και με διάφορα άλλα περιβάλλοντα: ριζοσπαστικά μέλη του Νορβηγικού Κομμουνιστικού Κόμματος (ΝΚΡ), ένα μαρξιστικό βιβλιοπωλείο που είχε ένα αριστερό μέλος του ίδιου κόμματος, σουηδούς μαρξιστές – λενινιστές, ριζοσπάστες φοιτητές και άλλες ριζοσπαστικές οργανώσεις της SUF. Όλα αυτά τα περιβάλλοντα διέπονταν περισσότερο ή λιγότερο από τον αριστερό άνεμο που έπνεε στη Δύση – στην πραγματικότητα, σε όλο τον κόσμο – εκείνη την εποχή. Ο αγώνας των Μαύρων Πανθήρων ενάντια στον αμερικάνικο ρατσισμό και το απαρτχάιντ, ο πόλεμος στο Βιετνάμ, η Πολιτιστική Επανάσταση, η εξέγερση του 1968 στη Γαλλία – αυτά ήταν τα παγκόσμια κινήματα που κλόνισαν τη Νορβηγία όπως και πολλές άλλες χώρες.

095aa311-b03f-4fe6-8edb-187feca5bb0e

Μετά από πολιτικό αγώνα, μελέτες και πρακτική δουλειά, η SUF έγινε μια μαρξιστική-λενινιστική οργάνωση. Τα μέλη της ήρθαν σε ρήξη με το μετριοπαθές Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα το 1969, και το 1973 δημιούργησαν το ΕΚΚ(Μ-Λ). Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70, πολλές χιλιάδες ανθρώπων προσχώρησαν στο κίνημα. Στο απώγειό του, το κόμμα και οι νεολαιΐστικες οργανώσεις του, η Κόκκινη Νεολαία και η Νορβηγική Κομμουνιστική Φοιτητική Ένωση (NKS) αριθμούσαν μερικές χιλιάδες μέλη. Ο Μαρξισμός – Λενινισμός καθοδηγούσε το κίνημα για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, ήταν καθοριστικής σημασίας στον αγώνα ενάντια στην ΕΟΚ/ΕΕ, οργάνωνε απεργίες, κυριαρχούσε στη φοιτητική πολιτική, και ήταν πρακτικά μία ισχυρή αντιπολιτευτική δύναμη στο εργατικό κίνημα.

Ο Steigan επισημαίνει τρία σημεία που ήταν καθοριστικά για την επιτυχία του νορβηγικού μ-λ κινήματος.

1.Σκληρή δουλειά

Ο Steigan περιγράφει πώς ένα σχετικά μικρό πολιτικό νεολαιΐστικο περιβάλλον χρησιμοποίησε τεράστιες ποσότητες χρόνου στη δουλειά οικοδόμησης της οργάνωσης, από ένα περιορισμένο περιβάλλον σε ένα μεγάλο πανεθνικό οργανισμό, όλα αυτά σε μόλις λίγα χρόνια. Χρησιμοποίησαν όλες τις αποταμιεύσεις και τους μισθούς τους από τις καλοκαιρινές δουλειές για να χρηματοδοτήσουν τις πολιτικές δραστηριότητές τους. Εργάστηκαν, ενίοτε μέρα – νύχτα, για να δημιουργήσουν το δικό τους εκδοτικό οίκο, να τυπώνουν προκηρύξεις και να οργανώνουν συνεδριάσεις, δράσεις και διαδηλώσεις. Μελετούσαν, συζητούσαν και ήταν παθιασμένα αφοσιωμένοι στη δουλειά τους.

Περιγράφει ένα ζωντανό περιβάλλον με μεγάλα σχέδια που ποτέ δεν σταματούσε. Και παρ’ όλα αυτά, αναμφίβολα, αυτοί οι ακτιβιστές γέμιζαν χαρά από ό,τι έκαναν. Και, αναμφίβολα, είναι προφανές πως αυτή η πραγματική δουλειά έδωσε πραγματικά αποτελέσματα. Το μ-λ κίνημα βρήκε δουλειά τόσο για νεαρούς βιβλιοφάγους και συγγραφείς, όσο και πρακτικούς και τεχνικούς ανθρώπους που μπορούσαν να αφιερωθούν για να διατηρήσουν τα έντυπά τους. Αυτό μπορεί να ειδωθεί ξεκάθαρα από τις αναφορές του Steigan για τον εκδοτικό οίκο της SUF – πόσο γρήγορα προχωρούσαν από τις ιδέες στη δράση και έγιναν μία τοπική οργάνωση με το δικό της τυπογραφικό μηχανισμό. Το κίνημα είχε σχέδια και για καλλιτέχνες, οργανωτές, οικονομολόγους, αθλητές κ.ο.κ.

Είναι εξαιρετικό να διαβάζει κανείς όσα γράφει ο Steigan για τον Τύπο της SUF. Ήταν ένα παράτολμο εγχείρημα το οποίο ήταν ακριβό και απαιτούσε εγκαταστάσεις για τον εξοπλισμό. Ωστόσο, βασίζονταν στην επιτυχία του και προχώρησαν επιταχύνοντας. Το ότι οι μαρξιστές – λενινιστές στη SUF είχαν το δικό τους Τύπο ήταν, φυσικά, ένα πλεονέκτημα για τη διεξαγωγή της εσωκομματικής διαπάλης. Είναι επίσης δελεαστικό να σκεφτεί κανείς ότι θα πρέπει να ήταν πολύ έξυπνοι άνθρωποι για να μπορούν να αναπτύξουν ένα τόσο δραστήριο και πολυσχιδή μηχανισμό. Τότε, το να έχει κανείς έναν εκδοτικό μηχανισμό δεν ήταν κάτι απλό. Απαιτούσε πολύ δουλειά και πρακτικό πνεύμα. Να γιατί το κίνημα έδινε χώρο για όλων των ειδών τα μέλη, όχι μόνο σε όσα τους άρεσε να γράφουν και να μιλάνε.

Δεν υπήρχε, σύμφωνα με το Steigan, και αυτό είναι απολύτως αληθές, σχεδόν καμμία άλλη οργάνωση στη Νορβηγία με ανθρώπους που ήθελαν τόσο πολύ να δουλέψουν όσο αυτοί στο ΕΚΚ(Μ-Λ).

2.Ένας συλλογικός και οργανωμένος ηγετικός πυρήνας

Ο Steigan λέει ότι οι νεαροί ηγέτες του μ-λ κινήματος είχαν συνείδηση του πόσο βλαπτικές, για την ιδεολογία των κινημάτων σε άλλες χώρες, ήταν οι μικροομάδες που προέρχονταν από διασπάσεις. Έβλεπαν τα μ-λ κινήματα στη Γερμανία, τη Γαλλία και άλλες χώρες να διασπώνται σε νέα κόμματα και ομάδες που αλληλοσυγκρούονταν. Ο Steigan λέει ότι αυτό το είχαν πάντοτε κατά νου και προχώρησαν σε μία συμφωνία να διατηρήσουν τον ηγετικό πυρήνα αδιάσπαστο, παρά το πλήθος από διαφορές που προέκυψαν στην πορεία των ετών. Αποκαλεί αυτό μία συντροφικότητα που είχαν συμφωνήσει πάντοτε να υπάρχει, ό,τι και να συμβεί.

Ισχυρίζεται ότι η ύπαρξη αυτού του πυρήνα είχε και μία αρνητική πτυχή: ότι η ηγεσία θα μπορούσε να φαίνεται μονολιθική απέναντι στα μέλη και ότι αυτό δεν ήταν πάντοτε θετικό.

akpx3xpanox2

O Sigurd Allen (αριστερά) και ο Steigan (δεξιά)

Ο Steigan επίσης περιγράφει πώς συνειδητά πάλεψαν ενάντια στον ανταγωνισμό μεταξύ τους και την πιθανή διάσπαση. Όμως το σημαντικότερο ήταν η ενότητα στον ηγετικό πυρήνα. Αυτή η ενότητα κράτησε από το 1965 ως το 1980. Υπήρχαν, φυσικά, αντικαταστάσεις εκείνη την εποχή, όμως λίγοι βασικοί άνθρωποι υπήρχαν όλο τον καιρό – αυτοί ήταν ο Øgrim και ο Steigan, καθώς και οι Sigurd Allern και Sverre Knutsen. Η ηγεσία ποτέ δεν διασπάστηκε – ακόμα και κατά τη διάρκεια της καταπολέμησης της δεξιάς παρέκκλισης το 1976 – προτού εμφανιστεί η κομματική κρίση το 1980.

3.Η μαζική γραμμή

Ο Steigan επίσης γράφει για τη μαζική γραμμή, όπως τη διατύπωσε ο Μαο Τσε Τουνγκ. Γράφει για το πόσο σημαντικά ήταν καποια κείμενα του Μαο για αυτόν και πολλούς άλλους στο κίνημα. Τα δημοφιλέστερα κείμενα του Μαο διαβάζονταν και ξαναδιαβάζονταν πολλές φορές. Η “μανία” για να υπηρετούν το λαό και το “δόγμα” ότι οι μάζες ήταν οι πραγματικοί ήρωες κλόνιζαν τις ατομιστικές τάσεις του Steigan. Ήδη ως νεαροί μαρξιστές – λενινιστές, ήθελαν να είναι σημαντικοί για το λαό και να κάνουν τη διαφορά. Ήθελαν να είναι ανάμεσα στο λαό, να διεξάγουν συζητήσεις με το λαό και να συμμετέχουν εκεί όπου ο λαός έφτιαχνε κίνημα.

Παρότι ήταν μόλις μια μικρή οργάνωση, δεν φοβούνταν να πάρουν πρωτοβουλίες. Όταν η Σοβιετική Ένωση εισέβαλλε στην Τσεχοσλοβακία το 1968, το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα έκανε διαδηλώσεις με συνθήματα που παρομοίαζαν το σοσιαλισμό με το ναζισμό. Η SUF (M-L), αντίθετα, πήρε την πρωτοβουλία για διαδηλώσεις ενάντια στη σοβιετική εισβολή με ένα μήνυμα που έλεγε “όχι στο ρεβιζιονισμό, ναι στο σοσιαλισμό”. Επίσης εργάστηκαν ενάντια στους βιομηχάνους, υπέρ της ταξικής πάλης και των εργατικών απεργιών. Η νέα άνοιξη του σοσιαλισμού ήταν και νέα άνοιξη για τον απεργιακό αγώνα και ένα δυναμικό εργατικό κίνημα. Ο μαρξισμός – λενινισμός ως κίνημα συμμετείχε σε αυτό από την αρχή και έδωσε τον καλύτερό του εαυτό.

Ο Steigan, από την άλλη, αφιερώνει πολύ χώρο για να επισημάνει λάθη του κινήματος.

1.Υπερβολική έμφαση στην ιστορία και τους αγώνες στο εξωτερικό;

Ο Steigan γράφει ότι το κίνημα αφιέρωνε πολύ χρόνο σε καυγάδες γύρω από την ιστορία της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Γερμανίας, της Αλβανίας και της Ινδονησίας. Ισχυρίζεται ότι αυτό θα μπορούσε να είναι και ενδιαφέρον και δέον, όχι όμως για ένα πολιτικό κόμμα. Κατά το Steigan, έθεσαν εαυτόν σε μια κατάσταση αδυναμίας όταν όρισαν το καθήκον να έχουν θέσεις για τα πάντα.

2.Επένδυση σε μία βάση που εξαφανιζόταν;

Ο Steigan γράφει σχετικά με το πόσο το μ-λ κίνημα εξαρτιώταν από την οικοδόμηση οργανωτικών βάσεων εντός της βιομηχανίας. Η ανάλυση του κινήματος ήταν παραδοσιακά μαρξιστική καθώς έβλεπε τους βιομηχανικούς εργάτες ως τον πυρήνα του προλεταριάτου. Ενθάρρυναν τους ακτιβιστές τους να επιδιώξουν εκεί να εδραιώσουν το εργατικό κόμμα. Σχεδίαζαν να οικοδομήσουν τη βάση του εντός των μεγάλων εργοστασίων. Το Όσλο, το Μπέργκεν, το Τροντχάιμ και το Στάβανγκερ είχαν μεγάλες ναυπηγοεπισκευαστικές και άλλες βιομηχανικές ζώνες σε κεντρικές περιοχές τη δεκαετία του ’70. Αυτά δεν υπάρχουν σήμερα. Επιπροσθέτως, ένα μεγάλο τμήμα των εργατών σήμερα είναι μετανάστες.

Το μ-λ κίνημα προχώρησε πολύ όταν ανταγωνίστηκε για κατάκτηση θέσεων στους βιομηχανικούς χώρους εργασίας, όμως η κρίση στο κόμμα ήταν σχεδόν παράλληλη με τη ριζοσπαστικοποίηση των νορβηγών βιομηχανικών εργατών.

3.Παρωπίδες και φάροι

Παρά το γεγονός ότι το μ-λ κίνημα εμπνεόταν και επηρεαζόταν από την Κίνα, η Αλβανία ήταν πιο κοντά. Έστελναν μερικές αντιπροσωπείες στην Κίνα, όμως χιλιάδες άνθρωποι συνέρρεαν στην Αλβανία, “το φάρο του σοσιαλισμού στην Ευρώπη”. Ο Steigan ισχυρίζεται ότι η κομματική ηγεσία είχε επηρεαστεί αρκετά από τις εξελίξεις εκεί, και ότι είχε παρωπίδες για την Αλβανία για αρκετό χρονικό διάστημα. Δεν ήθελε να δει τα λάθη της Αλβανίας και πιθανώς υπήρχαν διαφωνίες ανάμεσα στην ηγεσία. Ο Steigan ισχυρίζεται ότι η “απόφαση για τη δεξιά παρέκκλιση” επηρεαζόταν από την άκαμπτη και δογματική ερμηνεία του μαρξισμού από την αλβανική ηγεσία.

steigan2_mainstory1Αντιπροσωπεία του ΕΚΚ(Μ-Λ) στην Κίνα

4.Η απόφαση ενάντια στη δεξιά παρέκκλιση

O Steigan είναι εξαιρετικά αυστηρός με τη διορθωτική εκστρατεία του κόμματος το 1975, την “απόφαση για τη δεξιά παρέκκλιση”. Αναφέρεται για το πώς ο Tron Øgrim – μετά από συζητήσεις με τους αλβανούς κομμουνιστές – έπιασε εξ απήνης το Steigan και την κομματική ηγεσία με ένα μακροσκελές και αναλυτικό κείμενο με τίτλο “Θέσεις για τη δεξιά παρέκκλιση”. Παρά το γεγονός ότι ο Steigan και οι υπόλοιποι της κομματικής ηγεσίας αισθάνθηκαν ότι επρόκειτο για ένα χτύπημα στο πρόσωπο, το κείμενο έγινε ομόφωνα αποδεκτό από την κεντρική επιτροπή.

Ο Steigan λέει ότι αυτή η απόφαση ήταν ένας “σεισμός” και ότι ήταν αντίθετο με την ιστορία των συμβιβασμών και των συμφωνιών με τους σοσιαλδημοκράτες και τους ρεβιζιονιστές. Οι “θέσεις” αυτές ήταν έκτασης 200.000 χαρακτήρων. Με την τυπική μορφή που έδινε στα κείμενά του ο Øgrim, λέει ο Steigan, λίγο υποστηριζόταν από γεγονότα ή ανάλυση η τοποθέτησή του αυτή. Ο Steigan ισχυρίζεται ότι, κατά την αντιμετώπιση της δεξιάς παρέκκλισης, παρόμοια στοιχεία ενοχοποίησης μπορούν να βρεθούν και στον προτεσταντισμό, και ότι η δεξιά παρέκκλιση, στην πραγματικότητα, κουκουλωνόταν (“η δεξιά παρέκκλιση έκανε αυτό” και “δεν θα το είχα κάνει αυτό, αν όχι λόγω δεξιάς παρέκκλισης”). Για να το πούμε πιο συγκεκριμένα, η εκστρατεία ήταν ένα κάλεσμα ενάντια στη συνεργασία και συμμαχία με το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα και το Νορβηγικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Ο Steigan γράφει ότι αυτό ήταν το πιο κοντινό σημείο που έφτασαν ποτέ σε μια πολιτιστική επανάσταση εντός του κινήματος, και ότι η περίοδος 1976-1978 ήταν αυτή κατά την οποία το κίνημα μαστιζόταν από σεχταρισμό, υπεραριστερισμό και δογματισμό. Συμπεραίνει ότι αυτό ήταν βλαπτικό για οποιαδήποτε ευέλικτη τακτική, γιατί τους απομάκρυνε από επαναστάτες σε άλλα κόμματα και περιβάλλοντα. Ισχυρίζεται ότι δημιούργησαν μια υγειονομική ζώνη ανάμεσα στο κόμμα και το NKP και το SV. Ο Steigan επισημαίνει ότι όταν καποιος απομονώνεται από τη βλαπτική επιρροή από τους ρεβιζιονιστές και τους οπορτουνιστές, καταλήγει επίσης και να απομονώνει αυτούς τους ανθρώπους από την επιρροή των επαναστατών. Αν καποιος δύσκολα πετυχαίνει το πρώτο, θα είναι εξίσου δύσκολα να πετύχει και το δεύτερο. Η εκστρατεία αυτή οδήγησε στην παραίτηση του Sigurd Allern από την προεδρία και στην αντικατάστασή του από έναν αυστηρά διστακτικό Steigan. Ο Steigan – παρά την έντονη πικρία για κάτι που θεώρησε ως βλαπτικό διακανονισμό – δεν είναι μόνο αρνητικός. Πιστεύει ότι ένα μεγαλύτερο “σφίξιμο” στο κόμμα ήταν απαραίτητο, μετά από δύο χρόνια χαλαρότητας (1973 1975). Παράλληλα με την πάλη ενάντια στη δεξιά παρέκκλιση, το κόμμα έθεσε μεγάλα καθήκοντα, μεταξύ των οποίων και η μετατροπή της εφημερίδας “Ταξική Πάλη” (Klassekampen) σε καθημερινή. Μπορεί επίσης να μοιάζει εκ πρώτης όψεως παράδοξο, όμως το κόμμα βρισκόταν στο απόγειό του, αναφορικά με τον αριθμό μελών και πιθανώς και την ποσότητα εργασίας που αφιερωνόταν στο κόμμα – ακριβώς εκείνη την περίοδο που τόσο ο Steigan όσο και άλλοι χαρακτηρίζουν ως την πλέον δογματική και σεχταριστική. Όμως, είναι δυνατό να φανταστεί κανείς αυτό τον τύπο θυσίας και αφοσίωσης χωρίς έναν ισχυρό ζήλο και πίστη; Άραγε η ηγεσία να είχε υπερβολική αυτοπεποίθηση ως αποτέλεσμα της σταθερής προόδου, και θα μπορούσε ίσως να είχε αποφύγει τις κρίσεις, αν είχε αξιοποιήσει καλύτερα την προσπάθεια και την αφοσίωση;kvinnedag-1980c_1126964c

Φωτογραφία από το ισχυρό νορβηγικό κίνημα υπέρ των δικαιωμάτων της γυναίκας στη δεκαετία του ’80

5.Η ρουτίνα των συνεδριάσεων

Ο Steigan χαρακτηρίζει την κουλτούρα διεξαγωγής πολλών συνεδριάσεων στο ΕΚΚ(Μ-Λ) “μύλο των συνεδριάσεων” και ισχυρίζεται ότι υπήρχαν υπερβολικά πολλές συνεδριάσεις. Ο μικρός γιος του Steigan τον αποκαλούσε, χαρακτηριστικά, “άνθρωπο των συνεδριάσεων”. Σύμφωνα με τις σημειώσεις του ίδιου του Steigan, μόνο το 1976, πήρε μέρος σε 50 συνεδριάσεις της επιτροπής εργατικών, 26 συνεδριάσεις της κεντρικής επιτροπής (τρεις από τις οποίες διήρκεσαν ολόκληρο το σαββατοκύριακο), 2 πολιτικές συνεδριάσεις που διήρκεσαν 2-3 μέρες, μία συνεδριακή συνάντηση που διήρκεσε 3-4 μέρες, 22 συνεδριάσεις μικρότερων ομάδων, και τουλάχιστον 50 διάφορες συνεδριάσεις και συνδικαλιστικές συνεδριάσεις. Εδώ δεν συμπεριλαμβάνονται λίγες συνεδριάσεις για διάφορα ζητήματα όπως το συνέδριο του αλβανικού κόμματος (14 ημέρες διάρκεια), συναντήσεις με αντιπροσωπείες ξένων κομμάτων, συναντήσεις με φιλοξενούμενους κ.ο.κ.

Μία μεγάλη υπερβολή στις συνεδριάσεις ήταν οι εσωκομματικές συνεδριάσεις. Ο Steigan ισχυρίζεται ότι το μ-λ κίνημα είχε μια ισχυρή πίστη στην αξία της διεξαγωγής συνεδριάσεων, όμως ο περισσότερος χρόνος που δαπανώταν σε αυτές, στην πραγματικότητα, ξοδευόταν.

6.Στυλ διαφωνίας

Ο Steigan λέει ότι το μ-λ κίνημα είχε έναν εσφαλμένο τρόπο διαφωνίας. Κατ’ αυτόν, ήταν ένας τρόπος υπεροπτικός, πολύ σκληρός και αδυσώπητος. Συχνά ήταν ένα στυλ, σαν αυτό που αποκαλείται “το στυλ των σκληρών απεργιών”. Ο Steigan υποστηρίζει ότι θα ήταν αρκετά καλύτερο αν ο τρόπος ήταν λιγότερο αλαζονικός και περισσότερο χαλαρός.

7.Η ρόδα του χάμστερ

Ο Steigan ισχυρίζεται ότι το στυλ ηγεσίας στο ΕΚΚ(Μ-Λ) καθοριζόταν από πολλές ντιρεκτίβες και πολύ λίγη δυνατότητα ευελιξίας για τις τοπικές οργανώσεις. Αποκαλεί αυτές τις οργανώσεις “χιονοστιβάδα χαρτιών πάνω στις τοπικές οργανώσεις”. Κάθε μήνα, ένα ογκώδες “εγχειρίδιο” στελνόταν στις τοπικές οργανώσεις.

Να γιατί ο Steigan τώρα βλέπει ότι μια μαοϊκή οργάνωση χρειάζεται να έχει μεγαλύτερο βαθμό επιχειρησιακής ελευθερίας και ευελιξία ως τη βάση της. Προσβλέπει σε ένα στυλ ηγεσίας που σε μεγαλύτερο βαθμό συνοψίζει εμπειρίες και εμπνέει μέσω παραδειγμάτων, παρά την αποστολή ντιρεκτίβων από το κέντρο. Ο Steigan περιγράφει ένα ημερολόγιο του ΕΚΚ(Μ-Λ) γεμάτο από καθήκοντα, σε μια μακρά σειρά “ειδικών ημερών”, υποχρεωτικών συνεδριάσεων, συζητήσεων και καμπανιών. Αντίθετα, λέει ο Steigan, μια μικρή οργάνωση με πανίσχυρους εχθρούς δεν θα πρέπει να δεσμεύει τις δυνάμεις της, αλλά να χτυπά γρήγορα εδώ κι εκεί, να επιλέγει τη στιγμή και τον τόπο και να είναι ευέλικτη. Το να δεσμεύονται οι δυνάμεις βρίσκεται σε αντίθεση με ό,τι ο Μαο υπογράμμιζε στη στρατηγική του για το αντάρτικο.

mo201110702259989ar

Στις αρχές του 1978, ο Steigan έλαβε μια έκθεση ότι είχαν γραφτεί 1.000 νέα μέλη το 1977, όμως το 1/3 από αυτά είχαν φύγει εντός έτους.

8.Η μερική και οικειοθελής βύθιση του κόμματος στην παρανομία

Από το 1976, το ΕΚΚ(Μ-Λ) άρχισε μία κίνηση που θα έκανε τμήματα του κόμματος να κινούνται υπόγεια. Από το κομματικό συνέδριο του 1976 και μετά, το κόμμα είχε μόνο έναν επίσημο εκπρόσωπο, τον πρόεδρό του, Pål Steigan. Ωθούμενο από την απειλή ενός νέου παγκοσμίου πολέμου και το στόχο της καθοδήγησης ενός εθνικού επαναστατικού λαϊκού πολέμου, το κόμμα προετοιμαζόταν για την παρανομία και τις διώξεις.

Ο Steigan ισχυρίζεται ότι η πολιτική λήψης μέτρων ασφαλείας ήταν ο σωστός δρόμος, όμως είπε ότι ήταν ηλίθιο να θέσουν τμήματα του κόμματος στην παρανομία. Στέκεται ενάντια ιδιαίτερα στις εμπιστευτικές ντιρεκτίβες όπου τα μέλη κατατάσσονταν σε τέσσερις κατηγορίες: 1) γνωστά μέλη και ο εκπρόσωπος, 2) γνωστά μέλη, κανονικά μέλη, 3) κρυφά μέλη που θα εκδήλωναν ανοιχτά τη συμπάθειά τους προς το κίνημα, 4) κρυφά μέλη που ποτέ δεν θα εκδήλωναν ανοιχτά τη συμπάθειά τους προς το κίνημα.

Ο Steigan γράφει ότι καποιοι λίγοι ήθελαν το 90% των μελών να ταξινομηθούν στην 4η κατηγορία, ενώ η πρότασή του ήταν να αναδείξουν περισσότερους ανθρώπους ως εκπροσώπους και να δημιουργήσουν περισσότερη τάξη στη μάζα των μελών.

Στο βιβλίο, ο Steigan γράφει ότι αυτή η κατηγοριοποίηση ήταν ένα από τα ηλιθιότερα πράγματα που θα μπορούσαν να κάνουν. Ισχυρίζεται ότι αν είχε ξεσπάσει πόλεμος, αυτή η κατηγοριοποίηση δεν θα είχε βοηθήσει το ΕΚΚ(Μ-Λ). Αντίθετα, λέει ότι αυτό θα απομόνωνε το κόμμα από το λαό και ότι μόνο λίγες από τις στενότερες επαφές με τις μάζες θα μπορούσαν να υποστηρίξουν το κόμμα. Ισχυρίζεται ότι αυτό θα είχε καταστήσει ευκολότερο το να περικυκλωθεί και να συντριβεί ένα κόμμα τόσο απομονωμένο από το λαό, ανεξάρτητα από το βαθμό ασφαλείας του.

Ο Steigan περαιτέρω περιγράφει ότι εννοεί ότι αυτό το σύστημα ξαναδημιούργησε τους όρους για την επανεμφάνιση του σεχταρισμού. Οταν οι άνθρωποι μπορούν να είναι κρυφοί κομμουνιστές και ποτέ δεν λογοδοτούν στον κόσμο για τις θέσεις του κόμματος, αυτό μπορεί να επιφέρει σεχταριστικές θέσεις. Η τέταρτη κατηγορία ποτέ δεν θα χρειαζόταν να εκθέσει τις πολιτικές της απόψεις δημοσίως, επομένως δεν χρειαζόταν να ασχολείται με το τι ο λαός στο δρόμο ή οι συνάδελφοί τους σκέφονταν για το κόμμα. Σύμφωνα με το Steigan, οι άνθρωποι συχνά θα χρησιμοποιούσαν αυτό ως μια εύκολη δικαιολογία για να εξαφανιστούν απλώς, όταν αποφάσιζαν ότι “κουράστηκαν να είναι κομμουνιστές”.

9.Οικονομική κρίση

Ο Steigan ασχολείται εκτενώς στο βιβλίο του με την τεράστια οικονομική κρίση που έπληξε το ΕΚΚ(Μ-Λ) το 1978. Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο ποιες ήταν οι αιτίες της. Ο Steigan ως πρόεδρος έμεινε έκπληκτος όταν οι οικονομικοί υπεύθυνοι του κόμματος παρουσίασαν ένα έλλειμμα 20 εκατομμυρίων κορώνων (με όρους 2016, σ.parapoda: περίπου 2.055.000 ευρώ). Είχαν δαπανηθεί εδώ κι εκεί εξαιρετικά πολλά χρήματα. Ο Steigan αναφέρει διάφορα παραδείγματα, χωρίς όμως να φτάνει σε βάθος.

i735423647Η εφημερίδα Klassekampen απορροφούσε πολλά από τις οικονομίες του μ-λ κινήματος. Η κομματική ηγεσία έλεγε όχι στην κρατική χρηματοδότηση της εφημερίδας, στη βάση αρχών (ότι επρόκειτο για “ζαχαρωμένες σφαίρες του εχθρού”), και επέμενε τα χρήματα και η εργασία των μελών να παραμένουν ανεξάρτητα από το κράτος. Επιπλέον, ο εκδοτικός οίκος “Οκτώβρης” απορροφούσε πολλά από τους πόρους – υπό την ηγεσία του Tron Øgrim, πολλά βιβλία εκδίδονταν χωρίς κανείς να τα αγοράζει.

Ο Steigan παρουσιάζει μία μεγάλη οικονομία του κόμματος, με διάφορες κοματικές επιχειρήσεις και εκδοχές που συνολικά εργάζονταν ως ανεξάρτητοι μηχανισμοί. Υπήρχε πολύ λίγος έλεγχος και καποια από τα ηγετικά στελέχη (συμπεριλαμβανωμένων των Tron Øgrim και Sverre Knutsen) είχαν τα δικά τους πολιτικά χόμπι τα οποία απαιτούσαν μεγάλες δαπάνες με λίγα έσοδα και δεν αντανακλούνταν στη μεγαλύτερη εικόνα.

Ο Steigan λέει ότι, ενώ ήθελε να παραιτηθεί από πρόεδρος μετά την οικονομική κρίση, απλούστατα, δεν του επιτράπηκε. Στον κομματικό ταμία, από την άλλη, επιτράπηκε να παραιτηθεί και να αντικατασταθεί από έναν απίστευτα διστακτικό Sverre Kutsen. Τρία χρόνια αργότερα, ο Knutsen αποχώρησε από το κόμμα επικρίνοντάς το για την αδιαφορία του για τους αγώνες, για την κριτική του αντίληψη για το Στάλιν, και για την υποστήριξη προς το ρεβιζιονισμό του Ντενγκ στην Κίνα. Ο Steigan πιστεύει ότι ο Sverre Knutsen πρόδωσε τους αριστερούς στο ΕΚΚ(Μ-Λ) όταν θα ήταν η φυσική επιλογή για την ηγεσία. Το 1984, πλειάδα μελών αποχώρησαν από το κόμμα, επικαλούμενα το ρεβιζιονισμό του, όμως ποτέ δεν οργανώθηκαν αργότερα σε συγκεκριμένα πολιτικά σχέδια.

Ο Steigan ισχυρίζεται ότι η οργάνωση έχασε το κύρος της το 1978. Αυτό ήταν το τέλος του μαρξισμού-λενινισμού ως ενός “χαρισματικού κινήματος”.

10.Εξάρτηση από την Κίνα και αντιλήψεις για την Κίνα

Ο Steigan γράφει ότι το ΕΚΚ(Μ-Λ) ανέπετυξε μια εξάρτηση από την Κίνα και την Αλβανία για την οποία σύντομα θα μετάνιωναν. Σύντομα μετά το θάνατο του Μαο, η λεγόμενη “Συμμορία των Τεσσάρων” οργάνωσε ένα πραξικόπημα στην Κίνα. Στη μεταβατική περίοδο υπό το Χούα Κουο Φενγκ, η Κίνα αντιμετώπισε τη Συμμορία των Τεσσάρων, όμως δεν επιτέθηκε στον αντεπαναστατικό τους χαρακτήρα.

Ο Steigan θεωρεί ότι τα δύο μακροσκελή άρθρα του Øgrim για τη Συμμορία των Τεσσάρων στην κομματική εφημερίδα “Κόκκινη Σημαία” (“Røde Fane”) ήταν “διανοουμενίστικοι ακροβατισμοί” και “χάρτινος πύργος” που έπρεπε να διαλυθεί. Ισχυρίζεται επίσης ότι αυτά τα (ανυπόγραφα) άρθρα πρόσδεσαν το ΕΚΚ(Μ-Λ) προς την ηγεσία του ΚΚ Κίνας το φθινόπωρο του 1976.

Ο Steigan θέτει το ερώτημα αν θα ήταν ή όχι εφικτό να το αντιμετωπίσουν χαλαρά και να περιμένουν λίγο πριν πάρουν θέση για την εσωκομματική διαπάλη σε μία χώρα στην άλλη πλευρά του πλανήτη. Σε τελική ανάλυση, το κόμμα εμφανιζόταν να έχει φιλική σχέση με την Κίνα μέχρι και τη σφαγή στην Πλατεία Τιενανμέν το 1989 – την οποία η Klassekampen και το ΕΚΚ(Μ-Λ) αποκήρυξαν ως φασιστική καταστολή από πλευράς του κινεζικού κράτους. Δεν συζητά καν την πιθανότητα αυτό που συνέβη το 1976 να ήταν μια αστική αντεπανάσταση.

Συμπέρασμα

Πέρα από την κατηγοριοποίηση της άποψης του Steigan σε 3 θετικά και 10 αρνητικά του κόμματος, υπάρχουν λίγα ακόμα ζητήματα να μελετηθούν:

Είναι ενδιαφέρον το ότι, από όλα τα ηγετικά στελέχη καθ’ όλη την περίοδο για την οποία γράφει ο Steigan, κανένα δεν ήθελε να είναι ο αρχηγός. Ο Tromn Øgrim ευθέως αρνήθηκε, ο Steigan ήταν λίγο-πολύ αναγκασμένος και ήθελε να παραιτηθεί εξαρχής. Ο Sigurd Allern παραιτήθηκε οικειοθελώς μετά την απόφαση για τη δεξιά παρέκκλιση, ενώ ούτε ο Sverre Knutsen επεδίωξε την θέση. Ο Steigan γράφει ότι το γυναικείο κίνημα το 1984 χτύπησε ανοιχτές πόρτες. Ο Steigan ευχαρίστως άφησε τη θέση του ως προέδρου.

paal-steigan-en-folkefiende_largeΑν μη τι άλλο, αυτό διαλύει το μύθο περί διψασμένων για εξουσία και διεφθαρμένων “σταλινικών”. Αποδεικνύει επίσης ότι υπήρχε μια συλλογική ηγεσία στο κόμμα και κανένας “ιδιοκτήτης” – σε αντίθεση με τα περισσότερα ξένα κόμματα. Όμως, αυτό δεν αποκαλύπτει επίσης και μια αδυναμία στο κόμμα όταν οι περισσότερο δραστήριοι άνθρωποι σε αυτό δεν επιθυμούν να βγουν μπροστά και να αναλάβουν ευθύνες;

Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι ο Steigan γράφει ότι το 1984, τα πιο σημαντικά περιουσιακά στοιχεία του κόμματος δεν βρίσκονταν πλέον υπό τον άμεσο έλεγχο του κόμματος. Η εφημερίδα Klassekampen είχε λάβει εκατομμύρια σε δωρέες και εκδιδόταν βάσει της λεγόμενης “συντακτικής ευθύνης”, σύμφωνα με την οποία στον εκδότη δινόταν πλήρη ελευθερία στις καθημερινές δραστηριότητες και στον έλεγχο του περιεχομένου. Ξαφνικά, ήταν ο εκδότης της Klassekampen – ο πρώτην πρόεδρος Sigurd Allern (!) – αυτός ο οποίος ήλεγχε τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων στο κίνημα. Αυτό δημιούργησε το έδαφος για τις μεγάλες μάχες για το θέμα της Klassekampen κατά τη δεκαετία του ’90, κάτι που εξελίχτηκε σε ανοιχτό πόλεμο για την ιδιοκτησία της το 1997.

Ο Steigan περιγράφει επίσης πόσο σημαντική ήταν για αυτόν η εκλογική δουλειά και ότι η προτεραιότητα που έδωσε στην Κόκκινη Εκλογική Συμμαχία και η εκλογική μάχη του 1979, σε μεγάλο βαθμό έγινε χωρίς την εμπλοκή της υπόλοιπης κομματικής ηγεσίας. Ο Steigan γράφει ότι εκείνη την εποχή, ισχυριζόταν ότι η διέξοδος από την κομματική κρίση βρισκόταν στην εξωστρεφή πολιτική δουλειά, ενώ η υπόλοιπη ηγεσία ήθελε να προτεραιοποιήσει την “εσωτερική δουλειά”.

Υπάρχει μια ξεκάθαρη αντίφαση για τον απολογισμό που κάνει ο Steigan για το ΕΚΚ(Μ-Λ) τη δεκαετία του ’80. Από τη μια, απεικονίζει μία βαθιά εσωκομματική κρίση: οικονομική κρίση και μια σχεδόν χρεοκοπημένη και μια διόλου ενωμένη ηγεσία (“η συντροφικότητα είχε καταστραφεί”), πολλοί εγκατέλειπαν το κόμμα με παθητικές κριτικές “εξ αριστερών”. Από το εξωτερικό, οι αναταράξεις στην Κίνα και η κατάρρευση του διεθνούς μ-λ κινήματος πρέπει να είχαν μια ισχυρή επίδραση στην κατάσταση του ΕΚΚ(Μ-Λ). Το κόμμα έφτασε το απόγειό του μόλις τέσσερα χρόνια μετά την ίδρυσή του, την εποχή δηλαδή που ο Steigan χαρακτηρίζει “σεχταριστική περίοδο”.

Από την άλλη, ο Steigan επιχειρεί να παρουσιάσει το ΕΚΚ(Μ-Λ) της δεκαετίας του ’80 ως ένα πιο ώριμο κόμμα: ένα κόμμα που είχε ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με το “σεχταρισμό”, το οποίο ήταν αγκιστρωμένο στην καθημερινή νορβηγική ζωή, και το οποίο λάμβανε μέρος σε σημαντικούς αγώνες. Ο Steigan σχεδόν παρουσιάζει μία “φιλική” προς το φεμινισμό πολιτική που συνάντησε ανοιχτές πόρτες όταν η “παλιά σειρά” στην ηγεσία όδευε προς την έξοδο του μηχανισμού που αυτή είχε φτιάξει.

Ο Steigan πρώτα προσπαθεί να περιγράψει μια συνολική κρίση μέχρι να εφαρμοστούν αναδιαρθρωτικές πολιτικές και δείχνει ότι θέλει να πείσει τους αναγνώστες ότι ήταν ικανοποιημένος με τις αλλαγές και τις εξελίξεις από αυτές· όμως, μετά δηλώνει ότι κατά το 1990 το κόμμα είχε χάσει για αυτόν τη σημασία που είχε. Αυτή η περιγραφή δεν είναι πολύ στέρεη. Δεν εξηγεί γιατί μία κατάσταση που περιγράφει ως γενικά θετική κατέληξε σε μια κατάσταση που για αυτόν το κόμμα δεν ήταν πλέον κάτι ενδιαφέρον. Πώς είναι δυνατό μία θετική εξέλιξη και ωρίμανση να οδήγησε να θεωρεί το κόμμα ασήμαντο; Ή μήπως ο Steigan εννοεί ότι αυτές οι δύο διαδικασίες ήταν ανεξάρτητες η μία από την άλλη;

Είναι λογικό να μπει κανείς στον πειρασμό και να σκεφτεί ότι ο Steigan ούτε μπορεί ούτε θέλει να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα. Το βιβλίο του Steigan είναι ο απολογισμός του για το κίνημα. Δείχνει ότι έχει τελειώσει με το μ-λ κίνημα. Κανένα πρόβλημα.

Όλες οι εμπειρίες μπορεί να βοηθήσουν τους σημερινούς κομμουνιστές, όμως ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να προχωρήσουμε δεν μπορεί να είναι ολόιδιος με αυτόν που καποιος άλλος προχώρησε πριν από εμάς. Οι νέοι κομμουνιστές πιθανόν να τείνουν να θέλουν να ακούν όσο περισσότερες ιστορίες αγώνων από το παρελθόν γίνεται, όμως, παραφράζοντας το Μαρξ, μπορούμε να πούμε: το θέμα είναι να δημιουργήσουμε νέες ιστορίες, όχι να ερμηνεύσουμε αυτό το οποίο έχει ήδη γραφτεί.

Το κείμενο στα αγγλικά εδώ: http://tjen-folket.no/sentralt/view/12133

Σημ.parapoda: Υλικό για το νορβηγικό μ-λ κίνημα μπορεί κανείς να βρει εδώ.

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , , , ,

3 thoughts on “Εμπειρίες από το νορβηγικό μ-λ κίνημα

  1. Nord Οκτώβριος 28, 2016 στο 5:38 μμ Reply

    1) «… τεράστια οικονομική κρίση που έπληξε το ΕΚΚ(Μ-Λ) το 1978. Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο ποιες ήταν οι αιτίες της. Ο Steigan ως πρόεδρος έμεινε έκπληκτος όταν οι οικονομικοί υπεύθυνοι του κόμματος παρουσίασαν ένα έλλειμμα 20 εκατομμυρίων κορώνων (με όρους 2016, σ.parapoda: περίπου 2.055.000 ευρώ)»

    Η αντιστοιχία 1 ευρώ ~ 10 κορώνες είναι της τελευταίας δεκαετίας. Το 1978 η τιμή της κορώνας ήταν πολύ χαμηλή. Το «περίπου 2.000.000 ευρώ» απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

    2) Στη βόρεια Νορβηγία, περιοχές Troms και Finnmark, που στην άκρη της συνορεύει με τη Ρωσία (τότε ΕΣΣΔ) τα μέλη του AKP-ml στα πλαίσια του «αντιρεβιζιονιστικού αγώνα», και υπό τη μαοϊκή γραμμή ότι μεγαλύτερη απειλή για τον κόσμο ήταν ντεμέκ η ΕΣΣΔ, συνεργάζονταν με τις κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας και χαφιέδιζαν στεγνά τα λιγοστά μέλη του «ρεβιζιονιστικού» NKP.

    • parapoda Οκτώβριος 28, 2016 στο 5:56 μμ Reply

      1) το θέμα της ισοτιμίας είναι ενδεικτικό. Να’σαι καλά για τη συμβολή σου.
      2)Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, η μπρεζνιεφική σοσιαλιμπεριαλιστική ομάδα προέβαινε σε συνοριακές προκλήσεις σε βάρος και της Νορβηγίας (βλ.και ρεπορτάζ http://www.akp.no/ml-historie/pdf/english/class_struggle/class_struggle_11.pdf, όπου φαίνεται η διαφορά στην αντιμετώπιση του ζητήματος από τη Σοβιετική Ένωση επί Στάλιν και επί Μπρέζνιεφ). Το ποιος χαφιέδιζε σε ποιους είναι ένας παραδοσιακός μπρεζνιεφικός μύθος, από αυτούς που διακινούσαν οι μπρεζνιεφικοί ανά την υφήλιο, οπότε, δεν πρέπει να προξενεί εντύπωση. Αυτό για το οποίο μπορεί και έχει νόημα κανείς να συζητήσει, και οι γνώσεις σου θα ήταν χρήσιμες, θα ήταν να πεις για ποιους λόγους το ΝΚΡ είχε μείνει με «λιγοστά μέλη».

      • parapoda Οκτώβριος 28, 2016 στο 5:59 μμ

        3) Στην ίδια επίσης εφημερίδα υπάρχει και άρθρο για τη δίωξη μέλους του ΑΚΡ το οποίο είχε το θάρρος να δημοσιεύσει άρθρα για την εγκατάσταση ΝΑΤΟϊκών πυρηνικών στη Νορβηγία. Έτσι, για να βλέπουμε και πόση βάση έχουν τα περί «χαφιέδων», «αμερικανόδουλων» κλπ μαοϊκών.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: