Η ρωσική έξοδος στον Ινδικό μέσω Πακιστάν & η παγκόσμια τάση για “διπλό ταμπλό” στις διεθνείς σχέσεις

Μία νέα τάση εμφανίζεται στις διεθνείς σχέσεις: όλες οι χώρες επιδιώκουν να παίζουν σε “διπλό ταμπλό”. Έτσι, αντικειμενικά υπονομεύουν τις παραδοσιακές συμμαχίες τους ή τη συνοχή των περιφερειακών μπλοκ στα οποία εντάσσονται, χωρίς όμως, αντίστοιχα, να τις διακόπτουν οριστικά ή να αποχωρούν από αυτά. Η τάση αυτή, αναμφίβολα, προέρχεται από τη στρατηγική εξασθένιση των ΗΠΑ, και τις δύο βασικές συνέπειες από αυτή: την πιο αυτονομημένη δράση νέων παραγόντων, άλλοτε δευτερεύοντων, ή ακόμα και εσωτερικών, και την επένδυση στις δευτερεύουσες αντιθέσεις στους κόλπους του αντιπάλου.   pipelinetapi-kv0b-621x414livemintΟ τουρκμένος πρόεδρος Γκουρμπανγκουλί Μαλικγκουλίγιεβιτς, ο αφγανός πρόεδρος Ασράφ Γάνι, ο πακιστανός πρωθυπουργός Ναουάζ Σαρίφ και ο ινδός αντιπρόεδρος Χαμίντ Ανσάρι μετά την υπογραφή για την κατασκευή του αγωγού αερίου ΤΑΡΙ που συνδέει τέσσερις -ως και παραδοσιακά εχθρικές μεταξύ τους- χώρες, οι οποίες όμως έχουν κοινή την ανάγκη για μείωση της εξάρτησής τους (πηγή)

Η τάση αυτή εντός του 2016 εδραιώθηκε, αφού πάρα πολλά κράτη την υιοθέτησαν, ακόμα και κράτη πολύ εξαρτώμενα. Από αυτή την εξέλιξη, μπορούμε να συνάγουμε ένα συμπέρασμα: ότι καθίσταται εντελώς απλοϊκό και αναχρονιστικό το κάλεσμα για “γεωστρατηγικό αναπροσανατολισμό” της χώρας (προς τη Ρωσία), μία “εύκολη” πρόταση, από αυτές που ταλαιπώρησαν το λαό μας αυτά τα έξι μνημονιακά χρόνια. Ο λόγος δεν είναι μόνο ότι ούτε τη Ρωσία “δεν ρωτήσαμε”, αν θέλει αυτή τη στροφή, ή αν θέλει τη χώρα εντός των διεθνών συνασπισμών που ήδη ανήκει, ώστε να τους υπονομεύει, λόγω των προβλημάτων της, εκ των έσω, αλλά και το ότι ακόμα και η Ρωσία δεν έχει στις σχέσεις της με την “κορυφή” της Δύσης μόνο μία απόλυτη σύγκρουση, αλλά και μια πτυχή ενότητας (άτυπης), για την υπονόμευση όσων προσπαθούν να ξεφύγουν από την επιρροή και των δύο. Διέξοδος δεν βρίσκεται στους αναπροσανατολισμούς, οι οποίοι φέρνουν απλώς νέους χαλίφηδες στη θέση των προηγουμένων, αλλά σε πραγματική διερεύνηση μίας προς μία όλων των αντιθέσεων στις διεθνείς σχέσεις (και όχι μόνο της αντίθεσης Δύση – BRICS) και η εκμετάλλευσή τους. Και κάτι τέτοιο δεν σημαίνει επ’όυδενί πρόταση για παραμονή στο ΝΑΤΟ ή την ΕΕ (ένα συμπέρασμα το οποίο θα συνήγε μόνο κάποιος που βλέπει εξίσου αναχρονιστικά τις διεθνείς σχέσεις).

Παρακάτω υπάρχουν δύο άρθρα που αναφέρονται στις πρόσφατες εξελίξεις στις διακρατικές και οικονομικές σχέσεις σε δύο σημαντικές περιοχές του πλανήτη, την Κεντρική και Νότια Ασία και τη Λατινική Αμερική, τα οποία επαληθεύουν ότι η τάση αυτή καθίσταται η κύρια στις διεθνείς σχέσεις.

***

Ρωσοπακιστανικές σχέσεις: Η αρκούδα στο Γκουάνταρ

του Monish Gulati, αναλυτή θεμάτων άμυνας στο Νέο Δελχί

Το Πακιστάν αποφάσισε να εγκρίνει το ρωσικό αίτημα για χρήση του λιμανιού του Γκουάνταρ για εξαγωγές, ακόμα κι αν η Μόσχα, σύμφωνα με πληροφορίες, έδειξε την προθυμία της να αποτελέσει μέρος του Οικονομικού Διαδρόμου Κίνας – Πακιστάν (CPEC)(1). Αυτό ανακοινώθηκε μετά την πρόσφατη συνάντηση Ρώσων και Πακιστανών αξιωματούχων, στο περιθώριο της Παγκόσμιας Διάσκεψης για τις Βιώσιμες Μεταφορές που διεξήχθη υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στις 26-27 Νοέμβρη στην Ασγκαμπάτ, στο Τουρκμενιστάν (2). Η Ρωσία έκτοτε έχει διαψεύσει την πρόθεσή της για συμμετοχή στον CPEC(3).

china-pakistan-economic-corridor-route-map-final-670x440Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας – Πακιστάν (πηγή) 

Επίσης, σύμφωνα με πακιστανικές πηγές, η Ρωσία επιδιώκει να αναπτύξει στρατηγικούς δεσμούς στον τομέα της άμυνας με το Πακιστάν. Οι σχετικές συμφωνίες αναμένεται να υπογραφούν από τις δύο χώρες τους ερχόμενους μήνες. Αυτό το άρθρο αναλύει τις εξελίξεις στην Ασγκαμπάτ στο πλαίσιο της περιφερειακής γεωπολιτικής.

Ο Ναουάζ Σαρίφ, ο οποίος παρέστη στη διάσκεψη στην Ασγκαμπάτ, σύμφωνα με πληροφορίες, συζήτησε την πρόοδο στο θέμα του αγωγού μεταφοράς αερίου ΤΑΡΙ (που θα περνά από το Τουρκμενιστάν, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν και την Ινδία) με τον πρόεδρο Γκουρμπανγκουλί του Τουρκμενιστάν, και εξέφρασε την ελπίδα ότι ο ΤΑΡΙ θα καλύψει τελικά τις ανάγκες του Πακιστάν για αέριο και ενέργεια. Επίσης, επεδίωξε να βελτιώσει τη σύνδεση ανάμεσα στη Νότια και την Κεντρκή Ασία, προτείνοντας την παράλληλη με τη διαδρομή του ΤΑΡΙ δημιουργία δικτύων σιδηροδρομικών, οδικών και οπτικών ινών.

Ο Σαρίφ επίσης τόνισε την πρόθεση του Πακιστάν να συμμετέχει σε δύο συμφωνίες υπερεθνικής σύνδεσης: τη Συμφωνία της Ασγκαμπάτ και το Διάδρομο Λάπις Λάζουλι. Η Συμφωνία της Ασγκαμπάτ είναι μία συμφωνία ανάμεσα στο Ομάν, το Ιράν, το Τουρκμενιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν η οποία επιδιώκει να δημιουργήσει έναν διεθνή διάδρομο μεταφοράς και διαμετακόμισης (4). Η Ινδία πιέζει σκληρά στο παρασκήνιο για να αποτελέσει μέρος αυτής της συμφωνίας. Ο Διάδρομος Λάπις Λάζουλι, από την άλλη, επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία στο εμπόριο και τη διαμετακόμιση ανάμεσα στο Αφγανιστάν, το Τουρκμενιστάν, το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία και την Τουρκία μειώνοντας τα εμπόδια στο διαμετακομιστικό εμπόριο.

141119114620_lapis_lazuli_lajaward_corridor_map_640x360_mofa_nocreditΟ Διάδρομος Λάπις Λάζουλι (πηγή)

Οι εξελίξεις στην Ασγκαμπάτ είναι κλασική γεωπολιτική, με τις χώρες να δημιουργούν διάφορες εκδοχές στις υπάρχουσες συμφωνίες και συμμαχίες και να αναζητούν νέο κοινό έδαφος. Οι κινήσεις του Πακιστάν οφείλονται πιθανώς σε τρεις λόγους: πρώτον, χρειάζεται νέους συμμάχους γιατί, όπως πολλοί αναλυτές επισημαίνουν, καθίσταται όλο και πιο απομονωμένο στη γειτονιά του και, συνεπώς, εξαιρετικά εξαρτώμενο από την Κίνα. Δεύτερον, χρειάζεται να αντισταθμίσει την πολιτική της Ινδίας “SAARC μείον ένα” (σ.parapoda: το Πακιστάν, το οποίο προσπαθεί να απομονώσει από την Ένωση Περιφερειακής Συνεργασίας Νότιας Ασίας (SAARC)), κοιτώντας προς δυτικά και προς βορρά για νέους φίλους και ομαδοποιήσεις, ιδανικά, χωρίς την Ινδία ως μέλος τους. Τρίτον, μάλλον έχει πάρει κάποια μαθήματα από την παγίδα χρέους στην οποία έχει πέσει η Σρι Λάνκα που είχε συμφωνήσει σε τεράστια χρηματοδοτούμενα από την Κίνα έργα αμφίβολης βιωσιμότητας. Προς τούτο, χρειάζεται να διαφοροποιήσει το εμπόριό του, εξού και η επιθυμία του να συμμετέχει τόσο στη Συμφωνία της Ασγκαμπάτ όσο και στο Διάδρομο Λάπις Λάζουλι. Το Πακιστάν χρειάζεται να πουλήσει προσβάσεις στα λιμάνια του μέσω του Αφγανιστάν ώστε να αντισταθμίσει την πολεμική κατάσταση του γείτονά του προσφέροντάς του εύκολο χρήμα από τη διαμετακόμιση εμπορίου και αερίου.

Σε μία ενδιαφέρουσα εξέλιξη, οι Ταλιμπάν του Αφγανιστάν προσφέρθηκαν να προστατεύσουν μεγάλα κυβερνητικά έργα στο όνομα του “ύψιστου συμφέροντος του Ισλάμ και της χώρας”(5). Τα έργα αυτά είναι, μεταξύ άλλων, το ορυχείο χαλκού του Μες Αϋνάκ (σ.parapoda: 40 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Καμπούλ), το CASA-1000 (σ.parapoda: Ενεργειακό Έργο Κεντρικής και Νότιας Ασίας, ύψους 1.16 δις $, το οποίο ξεκίνησε το Μάη φέτος και θα επιτρέψει την εξαγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από το Τατζικιστάν και το Κιργιστάν στο Πακιστάν και το Αφγανιστάν), αλλά και ο ΤΑΡΙ. Περιττό να πούμε ότι οι Ταλιμπάν επιδιώκουν να αποκτήσουν το δικό τους μερίδιο στα έσοδα από τη διαμετακόμιση.

casa-1000Το Ενεργειακό Έργο CASA-1000 (πηγή)

Ο Πρόεδρος Γκουρμπανγκουλί του Τουρκμενιστάν είπε ότι θα ήθελε βελτιωμένες οδικές διασυνδέσεις ανάμεσα στο Πακιστάν και το Τουρκμενιστάν, ώστε η χώρα του να είναι σε θέση να εξάγει μέσω των λιμανιών του Γκουάνταρ και του Καράτσι. Το Τουρκμενιστάν δεν χρειάζεται αυτά τα λιμάνια για τις εξαγωγές του, οι οποίες θα περνούν μέσα από το ασταθές Αφγανιστάν, καθώς έχει πρόσβαση στα ιρανικά λιμάνια, η οποία είναι πιο ασφαλής και σύντομη. Ωστόσο, χρειάζεται το Πακιστάν για το ΤΑΡΙ και για να δημιουργήσει μια εναλλακτική, μετά την Κίνα, αγορά για το αέριό του, το μεγαλύτερο εξαγώγιμο προϊόν του. Το Τουρκμενιστάν δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ για το αέριό του και η Ρωσία έχει σταματήσει να παίρνει τουρκμένικο αέριο, καθιστώντας τη χώρα πλήρως βασιζόμενη στην κινεζική αγορά.

Για τη Ρωσία, οι εγκάρδιες σχέσεις με το Πακιστάν αποτελούν τον προάγγελο της “ενεργειακής γέφυρας” που επιθυμεί να οικοδομήσει με την Ινδία, η οποία κατέστη προφανής από το κοινό ανακοινωθέν Ρωσίας – Ινδίας στη Γκόα (6). Μία συμφωνία ανταλλαγής με το Τουρκμενιστάν θα τη διευκόλυνε. Θα δημιουργούσε επίσης άλλον ένα λόγο συμφωνίας με το Πακιστάν αναφορικά με την ειρήνευση στο Αφγανιστάν, κάτι που αποτελεί ένα βασικό κλειδί για τις ρωσοπακιστανικές σχέσεις.

Για την Ινδία, η παρουσία στο Γκουάνταρ, αν και εμπορική (σ.parapoda: προς το παρόν), ακούγεται καλή. Μία Ρωσία που επανακάμπτει στην περιοχή είναι γεωπολιτικά καλύτερο δεδομένο από όσο οι διστακτικές ΗΠΑ (σ.parapoda: πέραν αυτού, το λιμάνι αυτό βρίσκεται στο Βαλουχιστάν, όπου το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα στην περιοχή αντικειμενικά πιέζει και το Ιράν).

Σημειώσεις

(1)Khalid Mustafa & Muhammad Saleh Zaafir. ‘Russia allowed use of Gwadar Port, The News, 26 Νοέμβρη 2016.
(2)
The Global Sustainable Transport Conference, Sustainable Development Knowledge Platform.
(3)
http://southasiamonitor.org/
(4)‘Pakistan approves Russia’s request to use strategic Gwadar Port,’
The Indian Express, 26 Νοέμβρη 2016.
(5)‘Afghan Taliban offer security for copper, gas projects,’
Reuters, 29 Νοέμβρη 2016.
(6)Dipanjan Roy Chaudhury. ‘India and Russia may agree to create an “energy bridge”,
The Economic Times, 14 Οκτώβρη 2016.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του ινδικού Κέντρου Μελετών Επίγειου Πολέμου CLAWS, στις 5 Δεκέμβρη

***

Γεωοικονομικό GPS

του Alfredo Serrano Mancilla, δρ. Οικονομίας και διευθυντή του Λατινοαμερικανικού Στρατηγικού Κέντρου Γεωπολιτικής (CELAG)

Η Βολιβία συμφωνεί να πουλήσει αέριο στη Βραζιλία και την Αργεντινή τον επόμενο χρόνο, ενώ ταυτόχρονα προνομοποιεί την οικονομική της σχέση με το Περού. Το Εκουαδόρ μόλις υπέγραψε μια εμπορική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Βενεζουέλα υπογράφει σημαντικές συμφωνίες με καναδικές και γερμανικές εταιρίες για την εκμετάλλευση του εξορυκτικού της πλούτου. Η Νικαράγουα συνεχίζει τη χρηματοδότησή της από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρά τη στρατηγική της σχέση με την Κίνα για την κατασκευή της διώρυγας. Η Κούβα έχει εξαιρετικές οικονομικές σχέσεις με τη Γαλλία και την Ισπανία. Η Αργεντινή του Μάκρι εμμένει στο swap με την Κίνα για να ξεπεράσει τους περιορισμούς της από το εξωτερικό. Οι παραγουανοί επιχειρηματίες που πρόσκεινται στον Κάρτες προχωρούν στην είσοδό τους στην εγχώρια αγορά της Βενεζουέλας. Ο Τέμερ δεσμεύεται για την ενίσχυση της σχέσης της Βραζιλίας με τη Ρωσία. Το Μεξικό περισσότερο είναι σε επιφυλακή για ό,τι μπορεί να συμβεί με το βορρά της παρά με τις σχέσεις της με οποιαδήποτε λατινοαμερικάνικη χώρα. Από την πλευρά της, η Κολομβία γνωρίζει ότι οι οικονομικές σχέσεις της με τους γείτονές της, το Εκουαδόρ και τη Βενεζουέλα είναι το ίδιο ή και πιο σημαντικές από όσο μπορεί να έχει με τις χώρες της Συμμαχίας του Ειρηνικού.

macri-en-chinaO αργεντίνος νεοσυντηρητικός δυτικόφιλος Μάκρι κατά τη συνάντησή του με τον Ξι Τζιπίνγκ στο Πεκίνο στις 2 Σεπτέμβρη 2016 (φωτό)

Απεναντι σε τέτοιες αντιθέσεις, οποιαδήποτε συμβατική γεωοικονομική ανάλυση θα κατέληγε στον ισχυρισμό ότι οι λατινοαμερικάνικες χώρες έχουν τρελαθεί. Όμως, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ζούμε μια εποχή τομής αναφορικά με τη στάση στις οικονομικές σχέσεις στη διεθνή σφαίρα. Απέναντι σε μια συστολή της παγκόσμιας οικονομίας που διαρκεί, καθένας επιδιώκει να σωθεί όπως μπορεί. Η γεωοικονομική ανατομία έχει αλλάξει στον κόσμο και συνεπώς, έχει αλλάξει και στη Λατινική Αμερική. Σήμερα, υπάρχει ένα σχήμα στις οικονομικές σχέσεις που υπερβαίνει τα πολιτικά μπλοκ και τις συμμαχίες του 21ου αιώνα.

Είναι σημαντικό να ανήκει κανείς στην ALBA – TCP (Μπολιβαριανή Συμμαχία για τους Λαούς της Αμερικής μας – Συμφωνία για το Εμπόριο των Λαών), όμως ακόμα πιο βασική είναι οι σχέσεις εμπορικών ανταλλαγών με οποιαδήποτε χώρα που βοηθούν στη συσσώρευση ξένου συναλλάγματος, μπροστά σε ένα σενάριο πτώσης των τιμών των εμπορευμάτων. Αυτό το φαινόμενο δεν είναι μόνο χαρακτηριστικό του μπλοκ των χωρών της αλλαγής· κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στις χώρες με νεοσυντηρητικό πολιτικό στίγμα. Για παράδειγμα, οι πρόεδροι της Συμμαχίας του Ειρηνικού μπορεί να βγάζουν μια κοινή φωτογραφία, όμως η πραγματικότητα είναι ότι καθένας πορεύεται από μόνος του, χωρίς τον παραμικρό συντονισμό με τους υπόλοιπους. Άλλο ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι αυτό που συνέβη με την Κοινότητα Εθνών των Άνδεων. Λίγα χρόνια προηγουμένως, άρχισε μια διαπραγμάτευση ως μπλοκ με την Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως σταδιακά διασπάστηκε σε σημείο ο καθένας να ακολουθεί το δικό του δρόμο.

201610160726454799_afpΟ βραζιλιάνος δυτικόφιλος πραξικοπηματίας-πρόεδρος Τέμερ απο κοντά με τον Πούτιν στην πρόσφατη σύνοδο των BRICS (φωτό)

Σε αυτή τη νέα εποχή, κάθε χώρα έχει προσχωρήσει σε μια λογική αυτόνομης εθνικής εισόδου στον κόσμο. Κανένας δεν αποχωρεί από το περιφερειακό μπλοκ στο οποίο ανήκει, όμως η προτεραιότητα είναι να επιδιώκεται η καλύτερη δυνατή ζωή στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη. Αξίζει να συμφωνεί κανείς και με το θεό και με το διάβολο. Η διαφορά είναι είναι ότι κάποιοι πουλούν την κυριαρχία τους, άλλοι όμως όχι.

Αναδύεται έτσι ένα νέο υπόδειγμα διεθνών σχέσεων, στο οποίο τα παραδοσιακά σύνορα των πολιτικών συμμαχιών διαλύονται, και στο οποίο επιβάλλεται μια άλλη γεωοικονομία της εποχής. Η Κοινότητα των Κρατών της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής (CELAC) και η Ένωσης Νοτιοαμερικανικών Κρατών (UNASUR), η ALBA – TCP και η Πετροκαρίμπε, η Συμμαχία του Ειρηνικού, όλα αυτά θα συνεχίσουν να αποτελούν σημαντικούς χώρους πολιτικής συμβίωσης, οι οποίοι δεν θα εξαφανιστούν, όμως θα αρχίσουν να υποτάσσονται στα οικονομικά συμφέροντα κάθε χώρας με τους άλλους συνεταίρους της. Έρχεται μια παλιά – νέα μορφή, ατομιστική και αυτόνομη, για την καθιέρωση οικονομικών σχέσεων στον κόσμο.

Εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή αυξανόμενου γεωοικονομικού δαρβινισμού, η οποία δεν πρέπει να τη βλέπουμε ωσάν να πρόκειται για οπισθοδρόμηση. Αποτελεί τμήμα της μεταμόρφωσης που συμβαίνει οποτεδήποτε υπάρχει μία διαδικασία ρήξης στο παγκόσμιο καπιταλιστικό μοντέλο. Οι πολυεθνικές συγκεντροποιούνται· λαμβάνουν εντατικά χώρα μια σειρά συγχωνεύσεων και απορροφήσεων· αναδιατάσσονται οι μεγάλες δυνάμεις στην παγκόσμια σκακιέρα· οξύνεται ο νομισματικός πόλεμος· υπάρχει σύγκρουση σε κάθε μεγάλη επένδυση· εμφανίζονται νέοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί. Κατά συνέπεια, η παγκόσμια οικονομική τάξη αλλάζει και μετασχηματίζεται. Απέναντι σε αυτό, κάθε χώρα ρυθμίζει το δικό της GPS υπολογίζοντας εκ νέου νέους γεωοικονομικούς δρόμους.

Δημοσιεύτηκε στα ισπανικά στην ιστοσελίδα του CELAG στις 6 Δεκέμβρη

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: