To 20% της Rosneft στο Κατάρ & η ενότητα ΗΠΑ-Ρωσίας για την υπονόμευση κάθε “προνομιακού συνομιλητή” τους

Έκπληξη προκάλεσε σε όσους βλέπουν τον κόσμο να διαιρείται μόνο με βάση την αντίθεση “Δύση-BRICS” η πώληση του 19,75% των μετοχών της μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρίας της Ρωσίας, Rosneft, σε βρετανοελβετική εταιρία επενδύσεων που ελέγχεται από την κρατική αρχή επενδύσεων του Κατάρ (Qatar Investment Authority). Η επένδυση, ύψους 11,3 δις δολαρίων, η οποία χαιρετίστηκε από τον Πούτιν ως “η μεγαλύτερη πώληση στον κλάδο του πετρελαίου και του αερίου παγκοσμίως για το 2016”, κλονίζει την ισχύ των δυτικών κυρώσεων ενάντια στη Ρωσία, αναδεικνύοντας για άλλη μια φορά την τάση να επικρατεί στις διεθνείς σχέσεις το “παιχνίδι” όλων σε “διπλό ταμπλό”.

ncs_modified20160118205332maxw640imageversiondefaultar-160119012Από τη συνάντηση του Πούτιν και Εμίρη του Κατάρ Ταμίμ Ιμπν Χάμαντ Α’Θάνι στη Μόσχα στις 18 Γενάρη 2016 (φωτό)

Η κίνηση αυτή, εξάλλου, ακολουθεί μία σειρά εξελίξεων που αναδεικνύουν, συν τοις άλλοις, και την τάση των δύο μεγάλων δυνάμεων όχι για απόλυτη αντίθεση και σύγκρουση μεταξύ τους, αλλά, με δεδομένη τη στρατηγική εξασθένιση των ΗΠΑ, και την αντίθεση των ΗΠΑ και της Ρωσίας, για άτυπη συνεννόηση μεταξύ τους, προς αποτροπή δημιουργίας οποιουδήποτε “προνομιακού συνομιλητή”, είτε αυτός είναι κάποιο αποσπώμενο από αυτές περιφερειακό μπλοκ, ήδη υπαρκτό ή υπό εκκόλαψη, είτε κάποια άλλη μεγάλη ή περιφερειακή δύναμη.

rex_tillerson_vladimir_putin_rian_00950745_bΗ τοποθέτηση στο υπουργείο εξωτερικών των ΗΠΑ του «πραγματιστή» Ρεξ Τίλερσον, προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της Exxon-Mobil, εταιρίας από τις λίγες που επλήγησαν από τις δυτικές αντιρωσικές κυρώσεις, ενισχύει την τάση για μια αμερικανορωσική συνεννόηση…σε βάρος, φυσικά, των υπολοίπων (στη φωτό, Τίλερσον-Πούτιν, κατά την υπογραφή της συμφωνίας ανάμεσα σε Exxon Mobil-Rosneft, το 2011).

Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά. Είναι γνωστή η αποκλίνουσα σχέση της Σαουδικής Αραβίας από τις ΗΠΑ επί Ομπάμα. Η Σ. Αραβία, η οποία, με την κοινή παρέμβαση ΗΠΑ-Ρωσίας το 2013 στο συριακό, βρέθηκε χωρίς το υπό εκκόλαψη και πιθανώς δική της ηγεμονία περιφερειακό μπλοκ με Κατάρ-Τουρκίας-Αδελφούς Μουσουλμάνους Αιγύπτου (που πήγαινε να επιβάλλει σχετικά και για πρώτη φορά αυτόνομα μία λύση, παρότι και αυτή ήταν αντιδραστική), είχε απομονωθεί περιφερειακά· και όχι μόνο έριχνε τις τιμές στο πετρέλαιο για να αναστείλει τη “σχιστολιθική επανάσταση” στις ΗΠΑ, αλλά και είχε στρέψει το βλέμμα προς Ρωσία, αναζητώντας πυρηνικά, για την επαναφορά της ισορροπίας που ανέτρεπε η συμφωνία Ιράν -Δύσης. Κι ενώ η Δύση επένδυε στον απογαλακτισμό του Ιράν από τη Ρωσία, η Ρωσία επένδυε στον απογαλακτισμό της Σ.Αραβίας από τις ΗΠΑ. Όμως η διατήρηση χαμηλών τιμών πετρελαίου από τη Σ. Αραβία δεν έπληττε μόνο τις ΗΠΑ (και αντιστοίχως δεν προσέφερε μόνο φτηνή ανάπτυξη σε Κίνα και ΕΕ), αλλά έπληττε και τη Ρωσία. Έτσι, η Ρωσία, πιστή στην εξωτερική της πολιτική που υπονομεύει έμμεσα τους άλλους, ιδίως κάθε αποσπώμενο, ακόμα κι αν δεν την πλήττουν άμεσα, χτύπησε με ένα σμπάρο πολλά τρυγόνια, ακόμα και τα υπό εκκόλαψη.

Russian Foreign Minister Sergey Lavrov, left, shakes hands with Oman's foreign minister Yusuf bin Alawi bin Abdullah during a meeting in Moscow on Friday, July 16, 2010. (AP Photo/ Mikhail Metzel)Οι σχέσεις Ρωσίας – Ομάν «χτίζονται» εδώ και καιρό. Φωτό από τη συνάντηση του Λαβρόφ και του Υπουργού Εξωτερικών του Ομάν Γιούσουφ Ιμπν Αλάου Ιμπν Αμπντουλάχ στις 16/07/2010 (πηγή)

Πρώτον, όσον αφορά την ίδια τη Σ. Αραβία, έσπευσε να βελτιώσει τις διμερείς της σχέσεις με όλες τις χώρες της ήδη υπαρκτής περιφερειακής συμμαχίας του Ριάντ, το Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου (GCC). Βελτίωσε τις εμπορικές σχέσεις με το (ούτως ή άλλως πιο διαφοροποιημένο περιφερειακά) Ομάν, τις επενδυτικές σχέσεις με τα όλο και πιο εξοπλιζόμενα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (HAE) και το Κουβέιτ (το οποίο προσχώρησε και στη ρωσική λογική περί “πολιτικής λύσης στο Συριακό), ενώ πέτυχε ως και πωλήσεις όπλων ακόμα και στο (εξαιρετικά εξαρτώμενο από το Ριάντ) Μπαχρέιν. Έτσι, ενώ βελτίωσε τις διμερείς σχέσεις με τη Σ. Αραβία, αντικειμενικά της υπονομεύει τον πρωταρχικό “βατήρα” για εκτόξευσή της στην περιφερειακή σκακιέρα, τον οποίο αποτελούσε το Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου, με δεδομένη την αμφισβήτηση της ηγεμονίας του Ριάντ στην περιφερειακή αυτή συμμαχία από το Κατάρ, αλλά εσχάτως και από τα ΗΑΕ. Εξάλλου, μόλις το Σάββατο, η Ρωσία πέτυχε να ανακατευτεί και στον OPEC, του οποίου δεν είναι μέλος. Ο οργανισμός αυτός, στον οποίο εξέχοντα ρόλο έχει η Σ. Αραβία, προσπαθεί να επιβληθεί στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Μόλις πριν δύο εβδομάδες τα μέλη του κατέληξαν σε μία συμφωνία (για την άνοδο των τιμών). Όμως το γεγονός ότι άμεσα χρειάστηκε και νεότερη συμφωνία, και μάλιστα με τη Ρωσία (αβέβαιης ισχύος, μιας και όχι τα ίδια τα μέλη του OPEC δεν συνηθίζουν να τηρούν τα συμφωνηθέντα, αλλά ούτε και η Ρωσία), μειώνει τη σχετική αυτόνομη σημασία του οργανισμού που αποτελούσε ένας “βατήρας” της Σ. Αραβίας για εκτόξευσή της στην παγκόσμια σκακιέρα.

11opec-web-master768Ο ρώσος Υπουργός Ενέργειας Αλεξάντρ Νόβακ και του σαουδάραβα Υπουργός Ενέργειας, Βιομηχανίας και Ορυκτού Πλούτου Χάλιντ Αλ Φάλιχ στην σύνοδο υπουργών μελών και μη μελών του OPEC στη Βιέννη, το Σάββατο 10/12/2016 (φωτό)

Δεύτερον, χρησιμοποίησε το άνοιγμα της Σ. Αραβίας προς την Κίνα (με την έμμεση ώθηση της ανάπτυξης της τελευταίας από το φθηνό πετρέλαιο) και την όξυνση των σχέσεων του Ριάντ με τις ΗΠΑ (με αφορμή την ψήφιση στο Κογκρέσο νόμου που επιτρέπει μηνύσεις ιδιωτών κατά του Ριάντ για την 11η Σεπτέμβρη), αλλά και τις διατλαντικές αντικινεζικές εμπορικές συμφωνίες. Με το κοινό χτύπημα Ριάντ-Πεκίνου κατά των ΗΠΑ, δηλαδή με την απόσυρσή τους από τα αμερικανικά ομόλογα κατά 37,9 δις δολάρια, και την καθιέρωση το Σεπτέμβρη διμερών εμπορικών σχέσεων χωρίς το δολάριο (απότοκο της αντίστοιχης συμφωνίας Μόσχας – Πεκίνου), όξυνε περαιτέρω τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, οι οποίες αναμένεται και με τις δύο χώρες να επιδεινωθούν με την έλευση Τραμπ. Έτσι, συν τοις άλλοις, καθιστά μεσοπρόθεσμα ακόμα πιο απίθανη μία συνεννόηση ΗΠΑ-Κίνας σε βάρος των υπολοίπων, περιορίζοντας το ρόλο του Πεκίνου σε δευτερεύοντα συνομιλητή.

126264400_13947494050461nΟ Ξι Τζιπίνγκ με το σαουδάραβα βασιλιά πλέον Σαλμάν Ιμπν Αμπντελαζίζ Α’Σαούντ στο Πεκίνο στις 13 Μάρτη 2014 (φωτό)

Τρίτον, με τη βελτίωση των σχέσεων Σ. Αραβίας – Πεκίνου, χτυπά έμμεσα και το απογαλακτιζόμενο από τη Μόσχα Ιράν. Έμμεσα, γιατί βάζει την Κίνα να φαίνεται ότι χτυπά το Ιράν, ενώ η Μόσχα φαίνεται ότι υποστηρίζει το Ιράν (όχι ότι λείπουν και άμεσα πλήγματα, όπως η καθιέρωση απ’ευθείας επαφής με τη Χεζμπολάχ). Συγκεκριμένα, τον Ιούνη, ενώ η Ρωσία δήλωνε ότι υποστηρίζει τη “χωρίς άλλη καθυστέρηση” ένταξη του Ιράν στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, η Κίνα που έχει μαζί με τη Ρωσία το πάνω χέρι στον Οργανισμό, προς μεγάλη χαρά του Ριάντ, απέρριψε την ένταξη του Ιράν. Μάλιστα, σε μία εξέλιξη που “ρίχνει” περαιτέρω το Ιράν στην προσπάθειά του να αναδειχθεί περιφερειακά (στα ανατολικά του), προνομοποιεί την ένταξη Ινδίας και Πακιστάν στον Οργανισμό (αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν θέλει να του δώσει αντιδυτική χροιά με μια προγενέστερη ιρανική προσχώρηση). Με αυτό τον τρόπο, χτυπά μία πιθανή δημιουργία “αντίβαρου” στο τρίγωνο Μόσχας-Πεκίνου-Τεχεράνης, ένα τρίγωνο που πολλοί εσφαλμένα θεωρούν απόλυτα ενωμένο (και πλασάρουν ως άλλη μια λύση ευκολίας σε χώρες όπως η Ελλάδα).

Σε μία παράλληλη εξέλιξη, η Μόσχα επενδύει στις επιδεινούμενες σχέσεις Ερντογάν με τη Δύση μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιούλη. Έτσι, πέραν της αναβίωσης του αγωγού ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης Turkish Stream, έγινε αποδεκτή η πρόταση Ερντογάν για διμερείς εμπορικές συναλλαγές χωρίς το δολάριο. Ταυτόχρονα, η επαναφορά της πρότασης Ερντογάν για ένταξη της Τουρκίας στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, η οποία χαιρετίστηκε από την Κίνα (που θέλει βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία, για να “δαμάσει” την αποσχιστική δράση στις τάξεις των Ουιγούρων), δεδομένου του περιφερειακού ανταγωνισμού με το Ιράν, ρίχνει το τελευταίο περαιτέρω.

president_tayyip_erdogan_rtsrlxh_bΠούτιν και Ερντογάν στην Παγκόσμια Σύνοδο Ενέργειας στην Πόλη τον Οκτώβρη του 2016 (φωτό)

Πώς, όμως, θεμελιώνεται μία άτυπη έστω ενότητα των δύο υπερδυνάμεων στο “ρίξιμο” των υπολοίπων; Με τον εξής τρόπο: η τάση απογαλακτισμού (ιδίως από τις ΗΠΑ) όλων των υπό εκκόλαψη περιφερειακών δυνάμεων αντιμετωπίζεται από τις δύο δυνάμεις, κατ’αρχάς, με απομόνωση των τελευταίων (Σ. Αραβία, Τουρκία, Ιράν τώρα) και αποτροπή κάθε ενίσχυσης υπαρχουσών (π.χ. GCC) ή δημιουργίας περιφερειακών συμμαχιών (όπως αυτή του 2013 Κατάρ-Αδ.Μουσουλμάνων-Σ.Αραβίας-Τουρκίας, που ακόμα δεν ανασυστήθηκε, ή Τουρκίας-Ιράν, παρά τον κοινό “κουρδικό κίνδυνο”). Ακολούθως, με αποτροπή δημιουργίας οποιουδήποτε “αντίβαρου” και αυτόνομης επικοινωνίας εντός των στρατοπέδων τους. Τέλος, με τη “μεταφορά” της εξάρτησης από τον έναν στον άλλο: π.χ. αν η Ρωσία έκλεινε την πόρτα στον Ερντογάν ή το Ριάντ, αυτοί θα υποχρεωνόταν να προνομοποιήσουν την αυτόνομη περιφερειακή συνεννόηση και να μη συνεχίσουν να ανταγωνίζονται για την ηγεμονία σε ένα περιφερειακό μπλοκ που ακόμα δεν έχει καν δημιουργηθεί.

rex_tillerson_ap_16348139162322_bΜετά την υπογραφή της συμφωνίας στρατηγικής συνεργασίας, οι Exxon – Mobil του Ρεξ Τίλερσον και η Rosneft έχουν δημιουργήσει 10 joint ventures στη Ρωσία. (στη φωτό Πούτιν και Τίλερσον κατά τη νεότερη συμφωνία του 2012 ανάμεσα στις δύο εταιρίες).

Σαφώς, η ενότητα τέτοιου είδους των δύο υπερδυνάμεων, αντικειμενικά, φαίνεται πως ευνοεί τη Ρωσία. Όμως, αυτή η ενότητα είναι μία πολιτική που επιλέγει τμήμα των ΗΠΑ για τη διαχείριση της στρατηγικής εξασθένισής τους. Χωρίς να αίρει την κύρια πτυχή στις σχέσεις τους με τη Ρωσία, την αντίθεση, δείχνει πιο μακρόθωρη από μία αμιγώς ψυχροπολεμική αντιμετώπισή της που προϋποθέτει τη συσπείρωση υπό την καθοδήγηση της Ουάσινγκτον ενός στρατοπέδου παρόμοιου με αυτό του ψυχρού πολέμου, τη στιγμή που όλα τα στρατόπεδα είναι πιο χαλαρά. Αυτή η ψυχροπολεμική αντιμετώπιση που, την περασμένη δεκαετία οδήγησε στη στρατηγική επέκταση των ΗΠΑ (με πολέμους όπως στο Αφγανιστάν, το Ιράκ ή τη δημιουργία της Africom), επέτεινε τη στρατηγική εξασθένιση των ΗΠΑ και στέρησε από τις ΗΠΑ ερείσματα (επιδείνωσε τις σχέσεις με μουσουλμανικό κόσμο). Χαρακτηριστικός της κοντόθωρης λογικής μίας ψυχροπολεμικής αντιμετώπισης ήταν ο πόλεμος στο Ιράκ, ο οποίος έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα, αφού ως και το ρόλο του Ιράν μεγάλωσε στην περιοχή.

Περισσότερα για τις σχέσεις Ρωσίας και χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας των χωρών του Κόλπου, βλ. εδώ, ενώ για τις σχέσεις Κίνας – Σαουδικής Αραβίας βλ. εδώ

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: