Γιούρι Αντρέγιεβιτς Ζντάνοφ: Ενάντια στις υποκειμενιστικές διαστρεβλώσεις στις φυσικές επιστήμες

Το έργο του συντρόφου Ι.Β. Στάλιν “Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ” έχει τεράστια σημασία για την ανάπτυξη της πρωτοπόρας υλιστικής επιστήμης, για τον αγώνα ενάντια σε διάφορες εκδηλώσεις μη επιστημονικών, ιδεαλιστικών απόψεων. Αυτό σχετίζεται τόσο με τις κοινωνικές επιστήμες, όσο και με τις φυσικές επιστήμες.

Στο έργο του, ο σ. Στάλιν αποδεικνύει το εσφαλμένο των θέσεων διαφόρων οικονομολόγων, οι οποίοι προέβαιναν σε άρνηση του αντικειμενικού χαρακτήρα των νόμων της επιστήμης, αποπειρώνταν να παρουσιάσουν το ζήτημα ωσάν οι νόμοι της επιστήμης να μπορούν να ακυρωθούν ή να μετατραπούν κατά πώς θέλουν οι άνθρωποι. Τέτοιες απόψεις οδηγούσαν απ’ευθείας στο βάλτο του υποκειμενικού ιδεαλισμού. Ο σ. Στάλιν, κριτικάροντας αυτούς που προέβαιναν σε τέτοιες προτάσεις, υπογράμισε την ακόλουθη θέση αρχής της μαρξιστικής θεωρίας: “ο μαρξισμός κατανοεί τους νόμους της επιστήμης – το ίδιο ισχύει είτε γίνεται λόγος για νόμους των φυσικών επιστημών είτε για νόμους της πολιτικής οικονομίας – ως αντανάκλαση αντικειμενικών προτσές, τα οποία λαμβάνουν χώρα ανεξάρτητα από τη θέληση των ανθρώπων. Οι άνθρωποι μπορούν να ανακαλύψουν αυτούς τους νόμους, να τους γνωρίσουν, να τους μελετήσουν, να τους λάβουν υπ’όψη κατά τη δραστηριότητά τους, να τους χρησιμοποιήσουν προς το συμφέρον της κοινωνίας, όμως δεν μπορούν να τους αλλάξουν ή να τους καταργήσουν. Πολλώ δε μάλλον, δεν μπορούν να διαμορφώσουν ή να δημιουργήσουν νέους νόμους της επιστήμης”.

Σε αυτό το βαθύ, και με ξεκάθαρη και συμπυκνωμένη μορφή, ορισμό δίνεται ένα σημαντικό συμπέρασμα για την ανάπτυξη των επιστημών. Αυτός ο ορισμός από το σ. Στάλιν υπογραμμίζει την κανονικότητα των φαινομένων της φύσης και της κοινωνικής ζωής, αναδεικνύει τον αντικειμενικό χαρακτήρα των νόμων της επιστήμης και τη γνωσιμότητα αυτών των νόμων. Αυτός ο ορισμός στρέφεται ενάντια στην παθητική ενατένιση των νόμων, ενάντα στη φετιχοποίησή τους. Συγχρόνως, ο σ. Στάλιν καταφέρει ένα συντριπτικό χτύπημα στον υποκειμενισμό στις επιστήμες, σε όλες του τις εκδηλώσεις.

Επί πολλές δεκαετίες, οι μεγάλοι δημιουργοί της μαρξιστικής-λενινιστικής επιστήμης υποστήριζαν και ανέπτυσσαν μια τέτοια κατανόηση του χαρακτήρα των νόμων της επιστήμης, αποκαλύπτοντας τους ιδεαλιστές όλων των ειδών. Μία από αυτές τις μορφές εμφάνισης της ιδεαλιστικής κοσμοαντίληψης είναι ο υποκειμενισμός στις επιστήμες, η επιθυμία αποστέρησης από τους νόμους της φύσης και της κοινωνίας του αντικειμενικού τους περιεχομένου, οι απόπειρες υποκατάστασης της αντικειμενικής επιστημονικής μεθόδου με τη γνώση κάποιας υποκειμενικής μεθόδου στην επιστήμη.

%d0%bc%d0%b8%d1%85%d0%b0%d0%b9%d0%bb%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%b9_%d0%bd-_%d0%baO Νικολάι Κονσταντίνοβιτς Μιχαηλόβσκι (27/11/1842 – 10/02/1904), θεωρητικός των ναρόντνικων (πηγή)

Κλασικό παράδειγμα αγώνα ενάντια στις υποκειμενιστικές αντιλήψεις για την επιστήμη είναι η αποκάλυψη από το Λένιν και το Στάλιν των αντεπιστημονικών κατασκευασμάτων των φιλελεύθερων ναρόντνικων, των εσέρων, των αναρχιστών, των εμπιρειοκριτικιστών. Οι ναρόντνικοι, με επικεφαλής το Μιχαηλόβσκι, ως γνωστόν, αρνούνταν την εφαρμογή των αντικειμενικών μεθόδων έρευνας στα φαινόμενα της κοινωνικής ζωής. Αποσπούσαν τα κοινωνικά φαινόμενα από το σύνολο των “φυσικοϊστορικών προτσές” και ζητούσαν τη δημιουργία μίας ειδικής “επιστημονικής μεθόδου στην κοινωνιολογία”. Αυτή η μέθοδος περιοριζόταν στο να πραγματεύεται τα ιστορικά φαινόεμενα με όρους ιδεών και σκοπών του ανθρώπου, των επιθυμιών του, των αισθημάτων του, και των φιλοδοξιών του. Με αυτό, οι ναρόντνικοι απέφευγαν το ζήτημα για την προέλευση αυτών των αντικειμενικών ιδεών και σκοπών, εκδήλωναν πλήρη έλλειψη κατανόησης του καθοριστικού χαρακτήρα της κοινωνικής ζωής των ανθρώπων σε σχέση με τα αισθήματά τους, τις σκέψεις τους και τις επιθυμίες τους. Αποκαλύπτοντας το εσφαλμένο αυτών των αντιλήψεων των ναρόντνικων, ο Λένιν έγραφε: “Όπως ο Δαρβίνος έθεσε ένα τέλος στην άποψη για τα είδη των ζώων και φυτών, η οποία τα ήθελε επ’ ουδενί να μη σχετίζονται, να είναι τυχαία, “δημιουργήματα του θεού” και απαράλλαχτα, και για πρώτη φορά έθεσε τη βιολογία σε απολύτως επιστημονική βάση, τεκμηριώνοντας το μεταβλητό των ειδών και τη συνέχεια μεταξύ τους – έτσι και ο Μαρξ έθετε τέρμα στην άποψη για την κοινωνία η οποία τη θεωρούσε ως μηχανικό άθροισμα ατόμων, που επιτρέπει κάθε είδους αλλαγές κατά τη βούληση των αρχών (ή, πράγμα που είναι το ίδιο, κατά τη βούληση της κοινωνίας και της κυβέρνησης), που εμφανίζεται και μεταβάλλεται τυχαία, και για πρώτη φορά τοποθέτησε την κοινωνιολογία σε επιστημονικό έδαφος, καθορίζοντας την έννοια του κοινωνικό-οικονομικού σχηματισμού, σαν συνόλου των δοσμένων σχέσεων παραγωγής, καθορίζοντας ότι η εξέλιξη αυτών των σχηματισμών είναι ένα φυσικό-ιστορικό προτσές.”(Λένιν, Τι είναι «οι φίλοι του λαού» και πώς πολεμούν τους σοσιαλδημοκράτες).

Χωρίς την ήττα του υποκειμενισμού στην κοινωνιολογία δεν θα ήταν δυνατό να δημιουργηθεί μία πραγματικά υλιστική κοινωνιολογική επιστήμη, δεν θα ήταν δυνατή η επιστομονική πρόβλεψη η οποία να θεμελιώνεται στις βάσεις της πολιτικής του κόμματός μας. Ο υποκειμενισμός καταδίκαζε τους υποστηρικτές τους να περιπλανώνται στο χάος των τυχαιοτήτων, να παθιάζονται από ουτοπίες, και, σε επίπεδο πολιτικής, να καταλήγουν στον τυχοδιωκτισμό.

Ο αγώνας ενάντια στις διάφορες εκδηλώσεις του υποκειμενισμού έχει σοβαρή σημασία και στον τομέα των φυσικών επιστημών. Σε όλους τους βασικούς κλάδους των φυσικών επιστημών η επιβεβαίωση μίας συνεπούς επιστημονικής, αντικειμενικής μεθόδου έρευνας ήλθε ως αποτέλεσμα ενός σκληρού αγώνα ενάντα σε υποκειμενιστικές αντιλήψεις με την αντιμετώπισή τους ως μία από τις μορφές ιδεαλισμού.

Διάσημος είναι ο αγώνας του Κ. Α. Τιμιριάζεφ ενάντια στη λεγόμενη “ψυχολογική” μέθοδο των βιταλιστών – φυτοψυχολόγων στη βοτανική. Οι υποστηρικτές αυτής της ποικιλίας υποκειμενίστικης μεθόδου έκαναν λόγο για “μνήμη” και “φιλοδοξίες” των φυτών, για τον “ψυχισμό” τους, την ανάπτυξη των φυτών προσπάθησαν να την εξηγήσουν με την “ενστικτώδη φιλοδοξία” του βλαστού να τον δει το φως.

mainΟ Κλίμεντ Αρκάντιεβιτς Τιμιριάζεφ (22/05/1843 – 28/04/1920) (πηγή)

Ένα σημαντικό τμήμα του μετώπου της πρωτοπόρας υλιστικής επιστήμης ενάντια στον υποκειμενισμό έχει η φυσιολογία της ανώτερης νευρικής δραστηριότητας. Τις σημερινές της επιτυχίες αυτή η επιστήμη τις οφείλει στον ακαδημαϊκό Ι. Π. Παβλόφ. Οταν ο Παβλόφ παρουσίασε στη διάσημη διάλεξη “Φυσική επιστήμη και Εγκέφαλος”, στην οποία υποστήριξε την αντικειμενική μέθοδο στη φυσιολογία, ο Τιμιριάζεφ τού έγραψε τα ακόλουθα: “Έχω συνεχώς να παλεύω ενάντια σε παλιούς και νέους βοτανολόγους, ρώσους και γερμανούς, οι οποίοι κηρύσσουν ότι οι φυσιολόγοι πρέπει να εγκαταλείψουν τους “αυστηρούς νόμους της επιστημονικής σκέψης”, και να τους αντικαταστήσουν με ανοησίες κάποιας ευτυχώς ανύπαρκτης φυτοψυχολογίας. Και τώρα, όταν μπορώ να δείξω ότι ένας τέτοιος “μεγάλος φυσιολόγος της ρωσικής γης”, όπως εσείς, θεωρείτε καθήκον να εκδιώξετε την ψυχολογική μέθοδο από το τελευταίο προπύργιό της, στη φυσιολογία, αισθάνομαι γερό το έδαφος κάτω από τα πόδια μου για να τους επιδείξω περισσότερη αντίσταση”.

Στα έργα του ο Παβλόφ επανειλημμένα υπογράμμιζε τη ματαιότητα της λεγόμενης υποκειμενικής μεθόδου, τη μηδενική αξία των γενικών επιχειρημάτων περί ψυχής, ζητούσε συνεπή υλιστική, αυστηρά αντικειμενικη ανάλυση όλων των πτυχών της συμπεριφοράς του ανθρώπου και των ζώων, επ’ουδενί κλείσιμο των ματιών στη δυσκολία αυτού του καθήκοντος. Επέκρινε τις τεχνικές των υποκειμενιστών, οι οποίοι λειτουργούσαν με υποθέσεις περί αισθημάτων και επιθυμιών των ζώων ή επεδίωκαν να χτίσουν τη φυσιολογία και την ψυχολογία στη βάση της αυτοπαρατήρησης. “Η υποκειμενική μέθοδος έρευνας όλων των φαινομένων – έγραφε ο Παβλόφ – μας έρχεται από την εποχή που πρώτη φορά εμφανίστηκε ο άνθρωπος. Και τι μας έφερε; Τίποτα. Όλα, όσα επινοούσαν με τη βοήθειά της, κατέρρεαν και έχτιζαν νέα”.

Η παβλοφική αντικειμενική μέθοδος δέχτηκε ανοιχτή επίθεση από πλευράς ιδεαλιστικά σκεπτόμενων επιστημόνων. Όπως οι ναρόντνικοι, επικαλούμενοι τις ιδιαιτερότητες των κοινωνικών φαινομένων, ζητούσαν την κατάργηση της αντικειμενικής επιστημονικής μεθόδου στην κοινωνιολογία έτσι και στη φυσιολογία, άρχισαν να ζητούν την απόρριψη της εποστημονικής μεθόδου, επικαλούμενοι τις ιδιαιτερότητες της ανώτερης νευρικής δραστηριότητας του ανθρώπου. Στη βάση των υποκειμενιστικών διαστρεβλώσεων στη φυσιολογία βρίσκονται μη προσδιορισμένες αναπαραστάσεις της “ψυχής”, του “ψυχισμού” ως κάποιες μυστήριες, μη γνώσιμες οντότητες, στις οποίες δεν είναι εφαρμόσιμες οι συνήθειες νόρμες της αυστηρής επιστημονικής αντικειμενικής έρευνας.

Οι περισσότερο δραστήριοι αντίπαλοι της παβλοφικής φυσιολογίας ήταν ο ακαδημαϊκός Λεόν Αμπγκάροβιτς Ορμπέλι, όπως επίσης ο ακαδημαϊκός Ιβάν Σολομόνοβιτς Μπέριτοφ (Μπεριτασβίλι), ο καθηγητής Πιοτρ Κουζμίτς Ανόχιν και κάποιοι άλλοι φυσιολόγοι, οι οποίοι εξαπέλυσαν κριτική από πλευράς ειπστημονικής κοινότητας κατά την κοινή σύνοδο της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ και την Ακαδημία Ιατρικών Επιστημών για ζητήματα φυσιολογίας το 1950. Παραποιώντας τα διδάγματα του Παβλόφ, ο ακαδημαϊκός Ορμπέλι δήλωσε πως η αντικειμενική μέθοδος είναι περιοριστική, μονόπλευρη, κάλεσε σε συμπλήρωσή της από την υποκειμενική μέθοδο. Έγραψε ότι “οι φυσιολόγοι, για τη διατύπωση των βασικών νόμων της δραστηριότητας του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν τόσο την υποκειμενική όσο και την αντικειμενική μέθοδο έρευνας”. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι παρόμοιες αντιλήψεις κυκλοφορούν ακόμα στις τάξεις των φυσιολόγων.

maimage7ee69b08_e12b_416a_8281_ccb7ae7eeda7_slide_e78b1d1d-02d2-4c99-a654-c1f399175fed_0Ο Λεόν Αμπγκάροβιτς Ορμπέλι (25/06/1882 – 09/12/1958) (πηγή)

Οι υλιστές φυσιολόγοι θεωρούν την εξάλειψη των καταλοίπων του υποκειμενισμού ως επιτακτικό καθήκον για αυτούς, χωρίς την συντριβή του οποίου δεν μπορεί επιτυχώς να πάνε μπροστά, για τη δημιουργική ανάπτυξη της παβλοφικής φυσιολογίας.

Μεγάλη ζημιά έχει προκαλέσει η διείσδυση των υποκειμενιστικών αντιλήψεων στην επιστήμη της Χημείας. Εδώ, παρόμοιες ιδέες βρήκαν έκφραση με τη λεγόμενη θεωρία της μεσομέρειας, ή συντονισμού, η οποία είναι αντίθετη στις αρχές της υλιστικής θεωρίας του Αλεξάντρ Μιχάιλοβιτς Μπουτλέροφ, ο οποίος απέδειξε ότι οι επιστήμονες μέσω της παρατήρησης, της εμπειρίας και της σκέψης είναι σε θέση να γνωρίσουν τις αντικειμενικά υπάρχουσες σχέσεις των ατόμων στα μόρια και να τις αντανακλάσουν υπό μορφή δομών.

Αν η θεωρία της χημικής δομής του Μπουτλέροφ για τη μελέτη των δομών των χημικών ενώσεων προέρχεται από τις πραγματικές, αντικειμενικές χημικές σχέσεις, οι θεωρητικοί του συντονισμού καλούν στο να καθοδηγούμαστε από τις φόρμουλες που μπορούν να απεικονιστούν για μια δεδομένη ένωση, ξεκινώντας από διάφορα δόγματα περί του σθένους των ατόμων.

Μετά από αυτό, η πραγματική δομή του μορίου εξηγείται από το μέσο (μεσομέρεια ή συντονισμό) ανάμεσα στις απεικονισμένες φόρμουλες, οι οποίες είναι γνωστό ότι δεν αντανακλούν καμία πραγματικότητα. Ένας από τους δημιουργούς αυτής της ψευτοεπιστημονικής θεωρίας, ο αμερικάνος χημικός Ueland, παραδέχεται: “η ιδέα του συντονισμού είναι σπεκουλαδόρικη έννοια σε μεγαλύτερο βαθμό από όσο άλλες θεωρίες των φυσικών επιστημών. Αυτή δεν αντανακλά οποιαδήποτε εσωτερική ιδιότητα του ίδιου του μορίου, αλλά είναι μαθηματική μέθοδος, η οποία επινοήθηκε από φυσικό ή χημικό επειδή βόλευε”. Παρότι θεωρεί το συντονισμό τεχνητό, στερούμενου φυσικού νοήματος, ο Ueland όχι λιγότερο βαθυστόχαστα αναλύει το ζήτημα “περί της επίδρασης του συντονισμού στις φυσικές και χημικές ιδιότητες του μορίου”.

Το έδαφος το οποίο τρέφει τον υποκειμενισμό στη χημεία είναι η δανεισμένη από την ποζιτιβιστική φιλοσοφία ερμηνεία των αποτελεσμάτων των επιστημών ως βολικού τρόπου περιγραφής των γεγονότων. Από πολύ παλιά, αγνωστικιστές – χημικοί ισχυρίζονται ότι η επιστήμη δεν μπορεί να γνωρίζει την ουσία των χημικών αντιδράσεων και της δομής των μορίων, ότι οι χημικές φόρμουλες είναι σχεδιασμένες μόνο για μια βολική περιγραφή των χημικών μετασχηματισμών. Είναι αυθαιρεσία στην επιστήμη όταν σε μία ουσία προσάπτονται ταυτόχρονα δέκα, εκατό χημικές φόρμουλες και, επομένως, τίθενται δυσκολίες στο δρόμο της σύνθεσης των χημικών ενώσεων. Βυθισμένοι στις υποκειμενιστικές τους απόψεις στο βασίλειο του χάους και της τυχαιότητας, οι θεωρητικοί του συντονισμού καλούν τους χημικούς να ακολουθήσουν το “τυχαίο ένστικτο”, τη “διαίσθηση”, και έτσι απαιτούν την εγκατάλειψη της επιστήμης.

Οι σοβιετικοί χημικοί δίνουν αγώνα ενάντια στη θεωρία του συντονισμού, ωστόσο δεν αναδεικνύουν σε αυτή πάντοτε τις υποκειμενιστικές ρίζες αυτής της θεωρίας.

Η ανάπτυξη της σύγχρονης φυσικής πάει μαζί με τον αγώνα ενάντια στις εκδηλώσεις υποκειμενισμού σε αυτό τον κλάδο γνώσης.

image2-phpO Ιβάν Σολομόνοβιτς Μπεριτασβίλι (Μπέριτοφ) (29/12/1884 — 29/12/1974) (πηγή)

Οι υποκειμενιστικές αντιλήψεις οι οποίες έχουν μεταφερθεί στη φυσική, όπως και σε άλλους κλάδους των φυσικών επιστημών είναι ένα θολό κύμα Καντιανισμού, το οποίο ήταν το σημαντικότερο όπλο της ιμπεριαλιστικής αντίδρασης στο επιστημονικό μέτωπο. Στο λαμπρό του έργο “Υλισμός και εμπειριοκριτικισμός”, ο Β. Ι. Λένιν υπέβαλε σε ανηλεή κριτική τις υποκειμενιστικές απόψεις των μαχιστών, των εμπειριοκριτικιστών και παραπλανημένων από αυτούς φυσικών.

Στη σύγχρονη φυσική του αστικού κόσμου σοβαρά επιδρά η τάση για απομάκρυνση από την αντικειμενική μέθοδο έρευνας. Έτσι, ο διάσημος φυσικός Νιλς Μπορ δήλωσε ότι στον κλάδο της ατομικής φυσικής “δεν μπορεί να υπάρχει δικαιολογημένα κανένας αυστηρός διαχωρισμός του αντικειμένου από το υποκείμενο”. Ο άγγλος αστρονόμος Άρθουρ Έντινγκτον έγραψε ότι οι νόμοι και οι διαπιστώσεις της φυσικής είναι αρκετά υποκειμενικές και μπορούν να συναχθούν α πριόρι. Άλλος φυσικός, ο Πασκουάλ Τζόρνταν, συμφώνησε με τον ισχυρισμό ότι ο ερευνητής σε φυσικά πειράματα δεν μελετά την αντικειμενική πραγματικότητα, αλλά “προετοιμάζει την φυσική πραγματικότητα”. Μία τέτοια αντίληψη έχει διαδοθεί μερικώς στη σοβιετική επιστημονική φιλολογία, σε τμήμα των έργων του φυσικού Μάρκοφ, ο οποίο έγραψε, ωσάν η φυσική πραγματικότητα της κβαντικής θεωρίας να περιλαμβάνει σε αυτή στοιχείο ανθρώπινης επέμβασης, ότι αυτή υπόκειται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Ο Μάρκοφ πίστευε ότι, με το να περιλαμβάνει στην έννοια της φυσικής πραγματικότητας την ανθρώπινη δραστηριότητα, έδειχνε την ισχύ και την αποτελεσματικότητα της επιστημονικής γνώσης. Στην πραγματικότητα, μία τέτοια άποψη τείνει να υπονομεύσει το αντικειμενικό περιεχόμενο της φυσικής επιστήμης, αφού στερεί από την πρακτική τον σωστό προσανατολισμό και η ίδια περιορίζει την ισχύ της ανθρώπινης γνώσης.

Εσφαλμένη, υποκειμενιστική ερμηνεία δίνεται από τα αποτελέσματα της λεγόμενης θεωρίας της σχετικότητας στη φυσική. Οι θεωρητικοί της σχετικότητας ερμήνευσαν τις κατηγορίες του χώρου, του χώρου και της τυχαιότητας ως μορφές διαίσθησης αδιαχώριστες από τη συνείδηση. Σε ένα από τα έργα του για τη θεωρία της σχετικότητας, ο Αϊνστάιν δήλωσε ότι “για κάθε άτομο υπάρχει ο δικός του υποκειμενικός χρόνος”. Αυτή και παρόμοιες πολυάριθμες δηλώσεις δείχνουν τη σύγχυση που βασιλεύει στα μυαλά των φυσικών, τους οποίους η μαχιστική φιλοσοφία απομακρύνει από την αυστηρά επιστημονική μέθοδο έρευνας. Τα επιτεύγματα της σύγχρονης φυσικής, αντίθετα με τις απόψεις των υποκειμενιστών, των μαχιστών, των αγνωστικιστών, αποδεικνύουν τον αντικειμενικό χαρακτήρα των επιστημών, τη γνωσιμότητα των διαδικασιών της φύσης, την ικανότητα της επιστήμης να διεισδύσει στα βαθύτερα μυστικά του σύμπαντος.

maxresdefaultO Πιότρ Κουζμίτς Ανόχιν (14/01/1898 — 05/03/1974) (πηγή)

Ο αγώνας της πρωτοπόρας υλιστικής επιστήμης ενάντια στις υποκειμενίστικες και άλλες ιδεαλιστικές θεωρίες, στο τέλος-τέλος, είναι μια έκφραση του ιστορικού αγώνα των ασυμφιλίωτων ταξικών δυνάμεων: της εργατικής τάξης και της αστικής, του σοσιαλισμού και του καπιταλισμού. Με επικεφαλής την αμερικανική αστική τάξη, η ιμπεριαλιστική αντίδραση, αποπειρώμενη να υπερασπίσει τα ταξικά της συμφέροντα, χρησιμοποιεί οποιαδήποτε αντιδραστική, ιδεαλιστική σκοταδιστική ιδεούλα στον αγώνα της ενάντια στον υλισμό. Στον τομέα των επιστημών η αντίδραση παρουσιάζεται με το φανταχτερό μανδύα του πιο νέου ποζιτιβισμού και του μαχισμού, αναγγέλει καμπάνια ενάντια στην αντικειμενική αλήθεια, ενάντια στην υλιστική κατανόηση του κόσμου, ενάντια στη γνωσιμότητα των φαινομένων της φύσης και της κοινωνίας.

Δεν επιτρέπεται να κλείνουμε τα μάτια στο γεγονός ότι τέτοιες απόψεις διεισδύουν και στη σοβιετική επιστήμη. Εδώ, μεμονωμένοι συγγραφείς, με τη βοήθεια τεχνασμάτων στην ορολογία, αποπειρώνται να τις περάσουν ως υλισμό, όπως στον καιρό του φιλοδοξούσε να περάσει ως μαρξισμό το μαχιστικό του προσανατολισμό ο πραγματικός αντίπαλος του μαρξισμού Μπογκντάνοφ. Ο σύγχρονος υποκειμενισμός στις συνθήκες μας χαρακτηρίζεται από την επιθυμία του να “διορθώσει”, να “συμπληρώσει” την αντικειμενική επιστημονική μέθοδο, επικαλούμενος τις ιδιαιτερότητες, την ποιοτική μοναδικότητα του τάδε ή του δείνα υπό μελέτη φαινομένου.

Σε όλους τους τομείς της γνώσης ο υποκειμενισμός είναι εχθρός της πραγματικής επιστήμης ο υποκειμενισμός και η επιστήμη είναι ασύμβατοι μεταξύ τους. Καμία “υποκειμενική μέθοδος”, στην οποία θα μπορούσε πραγματικά να βασιστεί κανείς, δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Η επιστήμη γνωρίζει μία, τη μόνη γόνιμη, την αυστηρά αντικειμενική μέθοδο έρευνας η οποία παντού έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητά της: στην κοινωνιολογία και τη φυσική, τη φυσιολογία και τη χημεία, την ψυχολογία και τη γεωλογία. Αυτό, φυσικά, επ’ουδενί δεν αρνείται ότι κάθε κλάδος γνώσης έχει τις δικές του τεχνικές έρευνας και ειδικούς νόμους. Στα έργα του “Μαρξισμός & τα ζητήματα γλωσσολογίας”, και “Οικονομικά προβλήματα σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ”, ο σ. Στάλιν απέδειξε τη θεμελιώδη σημασία των ειδικών νόμων των κοινωνικών φαινομένων, υπογράμμισε ότι το να αγνοούμε αυτές τις ιδιαιτερότητες θα ήταν μεγάλο λάθος. Ταυτόχρονα, η ιδιαιτερότητα κάθε φαινομένου απαιτεί αντικειμενική ανάλυση από τη σκοπιά της υλιστικής επιστήμης.

1O Νιλς Μπορ (07/10/1885 – 18/11/1962) (πηγή)

Η χρησιμοποίηση της αντικειμενικής επιστημονικής μεθόδου καθιστά εφικτή την αποκάλυψη των νόμων της φύσης και της κοινωνίας, χωρίς την αναγνώριση και τη μελέτη των οποίων δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη οποιασδήποτε επιστήμης. Στη βάση των αποκτώμενων γνώσεων αναπτύσσεται η πρακτική του ανθρώπου, η χρήση των φυσικών δυνάμεων προς όφελος της κοινωνίας και ο περιορισμός της καταστροφικής δράσης των στοιχειακών δυνάμεων. Στο έργο του “Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού της ΕΣΣΔ”, ο σ. Στάλιν αναδεικνύει ότι: “Κατά συνέπεια, όταν μιλάνε για “υπαγωγή” των δυνάμεων της φύσης ή των οικονομικών δυνάμεων”, για “κυριαρχία” επί αυτών κοκ., μ’ αυτό δεν θέλουν να πουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να “καταστρέψουν” τους νόμους της επιστήμης ή να τους “διαμορφώσουν”. Το αντίθετο, μ’ αυτό θέλουν να πουν μονάχα ότι οι άνθρωποι μπορούν να ανακαλύψουν τους νόμους, να τους γνωρίσουν, να τους αφομοιώσουν, να μάθουν να τους εφαρμόζουν έχοντάς τους κατανοήσει πλήρως, να τους χρησιμοπιούν προς το συμφέρον της κοινωνίας και με αυτό τον τρόπο να τους υποτάσσουν, να αποκτούν την κυριαρχία επί αυτών”.

Η γνώση των αντικειμενικών νόμων ανάπτυξης της κοινωνίας επιτρέπει στο κόμμα μας με σιγουριά να οδηγήσει το σοβιετικό λαό στον κομμουνισμό. Η γνώση των αντικειμενικών νόμων χρησιμεύει ως βάση για το μεγάλο μετασχηματισμό της φύσης, ο οποίος πραγματοποιείται στη χώρα μας. Στη σοβιετική επιστήμη ανήκει ένας σημαντικός ρόλος για την υλοποίηση αυτού του καθήκοντος.

Το έγο του σ. Στάλιν “Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ” ενθαρρύνει τους εργάτες των επιστημών για περαιτέρω αγώνα για την πρωτοπόρα υλιστική επιστήμη, για τη δουλειά τους για το καλό του λαού.

Δημοσιεύτηκε στην Πράβδα στις 16 Γενάρη 1953, και στο περιοδικό “Επιστήμη & Ζωή” (Ναούκα ι Ζιζν), τ. 2, 1953, από όπου και μεταφράστηκε. Το κείμενο υπάρχει και στα ισπανικά στο ιστολόγιο Cultura Proletaria.

O Γιούρι Αντρέγιεβτς Ζντάνοφ (20/08/1919 -19/12/2006) ήταν απόφοιτος του Τμήματος Χημείας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας, με ειδίκευση στην Οργανική (1941), μεταπολεμικά αποφοίτησε από το Ινστιτούτο Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Επιστημών ΕΣΣΔ, μέλος της ΚΕ του ΚΚΣΕ από το 19ο (1952) ως το 20ό συνέδριο (1956), βοηθός από το 1953 και ακολούθως καθηγητής στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Ροστόφ και από το 1957 ως το 1988 πρύτανης του ίδιου πανεπιστημίου.

Advertisements

Tagged: , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: