Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε, 25-26/03/1917)

Στο τρίτο μέρος του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το οποίο επικεντρώνεται στον πολιτικό αγώνα που προηγήθηκε αυτής,με την ανάδειξη και εκμετάλλευση των λαθών των αντιπάλων και τη διατύπωση (ή και απόσυρση) των κατάλληλων κάθε φορά συνθημάτων, υπάρχουν δύο άρθρα του Στάλιν (βασικού αρθρογράφου στο κεντρικό δημοσιογραφικό όργανο των μπολσεβίκων). Το πρώτο αναδεικνύει την οπορτουνιστική πολιτική της Προσωρινής κυβέρνησης στο εθνικό ζήτημα και το δεύτερο την οπορτουνιστική πολιτική της Προσωρινής κυβέρνησης στο ζήτημα της συνέχισης της συμμετοχής της Ρωσίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τις διάφορες “προσωπικές απόψεις” των μελών της, που όχι απλώς παρέτειναν τη συμμετοχή στον πόλεμο, αλλά και την “τεκμηρίωναν”. Και τα δύο όμως ζητήματα δεν μπορούσαν να περιμένουν. Ο λαός προχώρησε στην επίλυσή τους, όμως μόνο επειδή βρήκε την πολιτική εκείνη δύναμη (Μπολσεβίκους) που ενδιαφερόταν για να επιλυθούν.

Το α’μέρος: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το β’μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

***

Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών

Μια από τις πληγές της παλιάς Ρωσίας, που αποτελεί πραγματική κηλίδα γι’ αυτήν, είναι η πληγή της εθνικής καταπίεσης.

Οι θρησκευτικοί και εθνικοί διωγμοί, ο βίαιος εκρωσισμός των “αλλογενών”, οι διώξεις σε βάρος των εθνικών εκπολιτιστικών ιδρυμάτων, η στέρηση των εκλογικών δικαιωμάτων, η στέρηση της ελευθερίας μετακίνησης, το ξεσήκωμα της μιας εθνότητας ενάντια στην άλλη, τα πογκρόμ και οι σφαγές – αυτός είναι ο εθνικός ζυγός με την επαίσχυντη ανάμνησή του.

0_6ec55_83bc850b_origΜάρτης 1917. Διαδήλωση στην Πετρούπολη. Το πανώ γράφει: «Να απαρνηθούμε τον παλιό κόσμο» (πηγή)

Πώς θα λυτρωθούμε από την εθνική καταπίεση;

Η κοινωνική βάση της εθνικής καταπίεσης, η δύναμη που την εμψυχώνει είναι η αριστοκρατία της γης που πεθαίνει. Και όσο πιο κοντά στην εξουσία είναι η αριστοκρατία αυτή, όσο πιο γερά κρατάει στα χέρια της την εξουσία, τόσο πιο βαριά είναι η εθνική καταπίεση, τόσο πιο αποτρόπαιες είναι οι μορφές που παίρνει.

Στην παλιά Ρωσία, όταν στην εξουσία βρισκόταν η παλιά φεουδαρχική αριστοκρατία της γης, βασίλευε παντού μια απεριόριστη εθνική καταπίεση που έπαιρνε συχνά τη μορφή πογκρόμ (πογκρόμ ενάντια στους εβραίους) και σφαγών (σφαγές των αρμένηδων και των τατάρων).

Στην Αγγλία, όπου η αριστοκρατία της γης (λάντλορ) μοιράζεται την εξουσία με την αστική τάξη, στην Αγγλία όπου από καιρό τώρα δεν υπάρχει μια αδιαίρετη κυριαρχία αυτής της αριστοκρατίας, η εθνική καταπίεση είναι πιο μαλακιά, λιγότερο απάνθρωπη, αν δεν πάρουμε βέβαια υπόψη μας το γεγονός ότι στην πορεία του πολέμου, όταν η εξουσία πέρασε στα χέρια των γαιοχτημόνων, η εθνική καταπίεση δυνάμωσε σημαντικά (διώξεις σε βάρος των ιρλανδών και των ινδών).

Από τ’ άλλο μέρος, στην Ελβετία και τη Βόρεια Αμερική, όπου δεν υπήρχαν και δεν υπάρχουν γαιοχτήμονες, όπου την εξουσία την κρατά αδιαίρετα στα χέρια της η αστική τάξη, οι εθνότητες αναπτύσσονται λίγο-πολύ ελεύθερα και μιλώντας γενικά δεν υπάρχει εκεί σχεδόν καμιά εθνική καταπίεση.

Όλα αυτά εξηγούνται κυρίως με το γεγονός ότι η αριστοκρατία της γης από την ίδια τη θέση της είναι (και δε μπορεί να μην είναι!) ο πιο αποφασιστικός και αδιάλλαχτος εχθρός κάθε είδους ελευθερίας, μαζί και της εθνικής ελευθερίας, ότι η ελευθερία γενικά και η εθνική ελευθερία ειδικά υποσκάπτουν (και δε μπορεί παρά να υποσκάπτουν!) τις ίδιες τις βάσεις της πολιτικής κυριαρχίας της αριστοκρατίας της γης.

Απομακρύνω από την πολιτική σκηνή τη φεουδαρχική αριστοκρατία και της αποσπώ την εξουσία, σημαίνει ακριβώς ότι βάζω τέρμα στην εθνική καταπίεση και δημιουργώ στην πράξη τους όρους που είναι απαραίτητοι για την εθνική ελευθερία.

Εφόσον η ρωσική επανάσταση νίκησε, έχει δημιουργήσει κιόλας αυτούς τους όρους στην πράξη, γκρεμίζοντας την εξουσία της φεουδαρχίας – δουλοπαροικίας και παραχωρώντας την ελευθερία.

Τώρα είναι απαραίτητο:

1)να διατυπωθούν οριστικά τα δκαιώματα των εθνοτήτων που απελευθερώθηκαν απο την καταπίεση και

2)να κατοχυρωθούν νομοθετικά. Πάνω σ’ αυτό ακριβώς το έδαφος δημιουργήθηκε το διάταγμα της Προσωρινής κυβέρνησης για την κατάργηση των θρησκευτικών και εθνικών περιορισμών.

bund640Διαδήλωση του εβραϊκού Μπουντ το 1917 (πηγή)

Κάτω από τη συνεχή πίεση της αναπτυσσόμενης επανάστασης η Προσωρινή κυβέρνηση βρέθηκε υποχρεωμένη να κάνει το πρώτο αυτό βήμα προς τη χειραφέτηση των λαών της Ρωσίας και το έκανε.

Το περιεχόμενο του διατάγματος συνοψίζεται σε γενικές γραμμές στην κατάργηση των περιορισμών των δικαιωμάτων των πολιτών, που δεν ανήκουν στη ρωσική εθνότητα και την ορθόδοξη εκκλησία, και αφορά τα παρακάτω σημεία: 1) Την εγκατάσταση, διαμονή και μετακίνηση. 2) Την απόχτηση του δικαιώματος της ιδιοχτησίας κλπ. 3) Την άσκηση κάθε επαγγέλματος, εμπορίου κλπ. 4) Τη συμμετοχή στις μετοχικές και άλλες εταιρίες. 5) Το διορισμό σε κρατικές υπηρεσίες κλπ. 6) Τη φοίτηση στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. 7) Τη χρησιμοποίηση και των άλλων γλωσσών και διαλέχτων, εκτός από τη ρωσική, κατά την τήρηση των βιβλίων και εγγράφων των ιδιωτικών εταιριών, στη διδασκαλία στα διάφορα ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα και κατά την τήρηση των εμπορικών βιβλίων.

Αυτό είναι το διάταγμα της Προσωρινής κυβέρνησης.

Οι λαοί της Ρωσίας, που ως τα τώρα τους έβλεπαν παντού με υποψία μπορούν σήμερα ν’ αναπνεύσουν ελεύθερα και να νιώσουν τον εαυτό τους ελεύθερο πολίτη της Ρωσίας.

Όλα αυτά είναι καλά και άγια.

Θα ήταν όμως ασυγχώρητο λάθος να σχηματίσουμε τη γνώμη πως το διάταγμα είναι ό,τι χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η εθνική ελευθερία, και πως έχει ολοκληρωθεί πια το έργο της απελευθέρωσης από τον εθνικό ζυγό.

Πρώτα απ’ όλα το διάταγμα δεν καθιερώνει την εθνική ισοτιμία όσον αφορά τη γλώσσα. Η τελευταία παράγραφος του διατάγματος μιλάει για το δικαίωμα να χρησιμοποιούνται κι οι άλλες γλώσσες, εκτός από τη ρωσική, κατά την τήρηση των βιβλίων και εγγράφων των ιδιωτικών εταιριών και στη διδασκαλία στα ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τι θα γίνει όμως με τις περιοχές που έχουν συμπαγή πλειοψηφία από μη ρώσους πολίτες και δε μιλάν τα ρωσικά (Υπερκαυκασία, Τουρκεστάν, Ουκρανία, Λιθουανία κλπ); Δε χωράει αμφιβολία ότι οι περιοχές αυτές θα έχουν (πρέπει να έχουν!) τις δικές τους βουλές, συνεπώς και τα “έγγραφά” τους (που δε θα είναι καθόλου “ιδιωτικά”!), καθώς και τη “διδασκαλία” στα εκπαιδευτικά ιδρύματα (όχι μόνο στα “ιδιωτικά”!) – και όλα αυτά, βέβαια, δε θα τα έχουν μόνο στη ρωσική γλώσσα, μα και στη γλώσσα του τόπου τους. Η Προσωρινή κυβέρνηση σκέφτεται μήπως να ανακηρύξει τη ρωσική γλώσσα επίσημη γλώσσα του κράτους, στερώντας στις περιοχές που αναφέραμε το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τη μητρικής τους γλώσσα κατά την “τήρηση των εγγράφων” τους και κατά τη “διδασκαλία” στα ιδρύματά τους, που δε θα’ναι καθόλου “ιδιωτικά”; Αυτό σκέφτεται όπως φαίνεται. Ποιος όμως, εξόν από τους απλοϊκούς θα πιστέψει πως μια τέτοια ενέργεια αποτελεί πλέρια εξίσωση των εθνών όσον αφορά τα δικαιώματά τους, εξίσωση που γι’ αυτήν ξεσκίζονται δεξιά κι αριστερά οι αστοί φαφλατάδες της “Ρετς”(3) και της “Ντεν”(4); Ποιος δε θα καταλάβει πως αυτό σημαίνει νομιμοποίηση της ανισότητας των εθνών όσον αφορά τη γλώσσα;

Παρακάτω. Όποιος θέλει να καθιερώσει την πραγματική εθνική ιστορμία, δε μπορεί να περιορίζεται στα αρνητικά μέτρα της κατάργησης των περιορισμών, πρέπει να περάσει από την κατάργηση των περιορισμών σε μια σειρά θετικά μέτρα που θα εξασφαλίσουν την εξάλειψη της εθνικής καταπίεσης.

Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να διακηρύξουμε:

1)την πολιτική αυτονομία (όχι την ομοσπονδία!) των περιοχών, που το έδαφός τους αποτελεί ένα οικονομικό σύνολο, με ιδιαίτερο τρόπο ζωής και ιδιαίτερη εθνική σύνθεση του πληθυσμού και με “διεκπεραίωση των εγγράφων” τους και “διδασκαλία στη γλώσσα τους·

2)το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης για τα έθνη, που για τον ένα ή τον άλλο λόγο δε μπορούν να παραμείνουν στα πλαίσια του ίδιου του κράτους.

Αυτός είναι ο δρόμος που οδηγεί στην πραγματική εξάλειψη της εθνικής καταπίεσης και που εξασφαλίζει στις εθνότητες τον ανώτερο βαθμό ελευθερίας που μπορεί να υπάρξει μέσα στον καπιταλισμό.

Πράβντα”, αρ. 17, 25 του Μάρτη 1917. Υπογραφή: Κ. Στάλιν

Άπαντα, 3ος τόμος, σ.σ. 17 – 21.

***

Είτε – Είτε

Στη γνωστή συνέντευξή του της 23 του Μάρτη ο υπουργός των Εξωτερικών κ. Μιλιουκόφ ανάπτυξε το “πρόγραμμά” του για τους σκοπούς του σημερινού πολέμου. Οι αναγνώστες ξέρουν από τη χθεσινή “Πράβντα”(5) ότι οι σκοποί αυτοί είναι ιμπεριαλιστικοί: κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, προσάρτηση της Αρμενίας, μοίρασμα της Αυστρίας και της Τουρκίας, κατάχτηση της βόρειας Περσίας.

Όπως βλέπουμε, οι ρώσοι φαντάροι χύνουν το αίμα τους στα πεδία των μαχών όχι για την “υπεράσπιση της πατρίδας” και την “ελευθερία”, όπως μας διαβεβαιώνει ο πουλημένος αστικός τύπος, αλλά για την κατάχτηση ξένων εδαφών προς όφελος μιας φούχτας ιμπεριαλιστών.

0_6ec57_5ddcceb8_origΣυγκέντρωση αναπήρων και τραυματιών πολέμου στο Μέγαρο της Ταυρίδας τον Απρίλη του 1917 (πηγή)

Αυτά τουλάχιστο λέει ο κ. Μιλιουκόφ.

Μα εξ ονόματος τίνος τα λέει όλα αυτά με τέτοια ειλικρίνεια και μπροστά σ’ όλο τον κόσμο ο κ. Μιλιουκόφ;

Βέβαια, όχι εξ ονόματος του ρωσικού λαού. Γιατί ο ρωσικός λαός – οι ρώσοι εργάτες, αγρότες και φαντάροι – είναι αντίθετοι με την προσάρτηση ξένων εδαφών, είναι ενάντια στην πολιτική της βίας κατά των λαών. Για το ζήτημα αυτό μιλά πολύ εύγλωττα η γνωστή “έκκληση” του Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών της Πετρούπολης, που εκφράζει τη θέληση του ρωσικού λαού.

Τότε ποιανού τη γνώμη εκφράζει ο κ. Μιλιουκόφ;

Μήπως τη γνώμη της Προσωρινής κυβέρνησης στο σύνολό της;

Να όμως η ανακοίνωση που δημοσιεύει σχετικά με το ζήτημα αυτό η χθεσινή “Βετσέρνεγιε Βρέμια”(6):

Απ’ αφορμή τη συνέντευξη του υπουργού των Εξωτερικών Μιλιουκόφ, που δημοσιεύτηκε στις 23 του Μάρτη στις εφημερίδες της Πετρούπολης, ο υπουργός της Δικαιοσύνης Κερένσκι εξουσιοδότησε το Γραφείο τύπου και πληροφοριών του υπουργείου Δικαιοσύνης να δηλώσει ότι η έκθεση των επιδιώξεων της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας στο σημερινό πόλεμο, όπως διατυπώθηκαν στη συνέντευξη αυτή, αποτελεί προσωπική γνώμη του Μιλιουκόφ και δεν εκφράζει καθόλου τις απόψεις της Προσωρινής κυβέρνησης”.

Έτσι, λοιπόν, αν πιστέψουμε τον Κερένσκι, ο κ. Μιλιουκόφ δεν εκφράζει τις απόψεις της Προσωρινής κυβέρνησης πάνω στο κεφαλαιώδες ζήτημα των σκοπών του πολέμου.

Με λίγα λόγια: ο υπουργός των Εξωτερικών κ. Μιλιουκόφ, με τις δηλώσεις του μπροστά σ’ όλο τον κόσμο σχετικά με τους καταχτητικούς σκοπούς του σημερινού πολέμου, τάχθηκε όχι μόνο ενάντια στη θέληση του ρωσικού λαού, μα και ενάντια στην Προσωρινή κυβέρνηση, που είναι μέλος της.

Από τον καιρό ακόμα του τσαρισμού ο Μιλιουκόφ μιλούσε για την ευθύνη των υπουργών απέναντι στο λαό. Συμφωνούμε μαζί του ότι οι υπουργοί είναι υπόλογοι και υπεύθυνοι μπροστά στο λαό. Και ρωτάμε: εξακολουθεί ο κ. Μιλιουκόφ να αναγνωρίζει την αρχή της ευθύνης των υπουργών; Και αν ναι, γιατί τότε δεν υποβάλλει την παραίτησή του;

Ή μήπως η ανακοίνωση του Κερένσκι είναι…ανακριβής;

Ένα από τα δύο:

Ή η ανακοίνωση του Κερένσκι δεν είναι σωστή και τότε ο επαναστατημένος λαός πρέπει να ανακαλέσει στην τάξη την Προσωρινή κυβέρνηση και να την αναγκάσει να σεβαστεί τη θέλησή του.

Ή ο Κερένσκι έχει δίκιο, και τότε ο κ. Μιλιουκόφ δεν έχει θέση στην Προσωρινή κυβέρνηση, πρέπει δηλαδή να υποβάλει την παραίτησή του.

Μέση λύση δεν υπάρχει.

Πράβντα”, αρ. 18, 26 του Μάρτη 1917. Κύριο άρθρο.

Άπαντα, 3ος τόμος, σ.σ. 22 – 24.

Σημειώσεις:

(3)“Ρετς” (“Λόγος”): εφημερίδα, κεντρικό όργανο του κόμματος των καντέτων. Έβγαινε στην Πετρούπολη από το Φλεβάρη του 1906 ως τις 26 του Οχτώβρη 1917.

(4)“Ντεν” (“Ημέρα”): εφημερίδα, έβγαινε στην Πετρούπολη από το 1912. Τη χρηματοδοτούσαν οι τράπεζες και βρισκόταν στα χέρια των μενσεβίκων – λικβινταριστών. Στις 26 του Οχτώβρη κλείστηκε για την αντεπαναστατικής της δράση.

(5)Απ’ αφορμή τη συνέντευξη του Μιλιουκόφ με τους δημοσιογράφους, η εφημερίδα “Πράβντα” δημοσίευσε στο φύλλο της αρ. 17, της 25 του Μάρτη 1917, κύριο άρθρο με τον τίτλο “Κάτω η πολιτική των ιμπεριαλιστών!” αφιερωμένο στο χαρακτηρισμό της εξωτερικής πολιτικής της Προσωρινής κυβέρνησης.

Η εφημερίδα “Πράβντα” ύστερα από την επανάσταση του Φλεβάρη (από τις 5 του Μάρτη 1917) άρχισε να εκδίδεται σαν κεντρικό όργανο του Μπολσεβίκικου Κόμματος. Στις 15 του Μάρτη 1917 η ΚΕ του ΣΔΕΚΡ(Μπ.) αποφάσισε σε ευρεία ολομέλεια να τοποθετήσει τον Ι.Β. Στάλιν μέλος της συνταχτικής επιτροπής της “Πράβντα”. Με την επιστροφή του στη Ρωσία τον Απρίλη του 1917 ο Β.Ι. Λένιν μπήκε επικεφαλής της καθοδήγησης της “Πράβντα”. Οι πιο στενοί συνεργάτες της “Πράβντα” ήταν: ο Β.Μ. Μόλοτοφ, ο Ι.Μ. Σβερντλόφ, ο Μ.Σ. Ολμίνσκι, η Κ.Ν. Σαμοήλοβα και άλλοι. Στις 5 του Ιούλη 1917 οι γιούνκερς (ευέλπιδες) και οι κοζάκοι κατάστρεψαν τα γραφεία της “Πράβντα”. Ύστερα από τις μέρες του Ιούλη, επειδή ο Β.Ι. Λένιν πέρασε στην παρανομία, διευθυντής του Κεντρικού Οργάνου του κόμματος έγινε ο Ι.Β. Στάλιν. Από τις 23 του Ιούλη 1917 η στρατιωτική οργάνωση της ΚΕ του ΣΔΕΚΡ(Μπ.) κατόρθωσε να οργανώσει την έκδοση εφημερίδας με τον τίτλο “Ραμπότσι ι Σολντάτ”. Η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος αποφάσισε η εφημερίδα “Ραμπότσι ι Σολντάτ” να εκτελεί χρέη κεντρικού οργάνου του κόμματος, ώσπου να εκδοθεί ένα τέτοιο όργανο. Στην περίοδο του Ιούλη – Οχτώβρη το κεντρικό όργανο του κόμματος διεξάγει τεράστια δουλειά για τη συσπείρωση των εργατών και των φαντάρων γύρω από το Μπολσεβίκικο Κόμμα και για την προετοιμασία της ένοπλης εξέγερσης. Από τις 13 του Αυγούστου 1917 το κεντρικό όργανο του Μπολσεβίκικου Κόμματος βγαίνει με τον τίτλο “Προλετάριος”· όταν έκλεισε ο “Προλετάριος” βγαίνει με τον τίτλο “Ραμπότσι” και αργότερα με τον τίτλο “Ραμπότσι Πουτ”. Με τον τελευταίο αυτό τίτλο έβγαινε ως τις 26 του Οχτώβρη 1917. Από τις 27 του Οχτώβρη 1917 το κεντρικό όργανο του Μπολσεβίκικου Κόμματος βγαίνει πάλι με τον τίτλο “Πράβντα”.

(6)“Βετσέρνεγιε Βρέμια” (“Απογευματινός χρόνος”): απογευματινή εφημερίδα με αντιδραστική κατεύθυνση που ίδρυσε ο Α.Σ. Σουβόριν. Εκδιδόταν στην Πετρούπολη από το 1911 ως το 1917.

Advertisements

Tagged: , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: