То Ιράν αμφισβητεί ευθέως τους πολιτικούς εκβιασμούς και την ενεργειακή κυριαρχία της Ρωσίας

Η μελέτη των δευτερευουσών αντιθέσεων εντός των – πιο χαλαρών από ποτέ – κύριων στρατοπέδων στον κόσμο, και η μελέτη των διεθνών σχέσεων με όρους τάσεων και όχι στατικά, μπορούν να μας βοηθήσουν να χαράξουμε μια εξωτερική πολιτική πιο μακρόπνοη και να μη χτίζουμε στην άμμο παλάτια (όπως ο δικηγόρος Γιάννης Ραχιώτης που χαρακτηρίζει “υπό διαμόρφωση” το μπλοκ Ρωσίας – Κίνας – Ιράν – Χεζμπολάχ και, βλέποντας τα πράγματα από την αντίθετη κατεύθυνση, θεωρεί πως “μπορεί γρήγορα να διευρυνθεί” ώστε να γίνει πράξη το “τόσο αναγκαίο αντίπαλο δέος στη δυτική βαρβαρότητα” με το οποίο θα πρέπει να συμμαχήσει η χώρα).

000019_82950_big Ο πρόεδρος της Λευκορωσίας Αλεξάντρ Λουκασένκο με τον ιρανό πρέσβη στη Λευκορωσία Μοχάμαντ Ρεζά Σαμπούρι το Δεκέμβρη του 2016 (πηγή)

Παρότι πολλάκις σε αυτό το μπλογκ έχουν δοθεί στοιχεία που πιστοποιούν μια επιδείνωση στις σχέσεις Ρωσίας – Ιράν, μια πολύ χαρακτηριστική ένδειξη αυτής της τάσης είναι η απόφαση της Τεχεράνης να παρέχει ενέργεια στη Λευκορωσία ακριβώς τη στιγμή που η Ρωσία περιέκοψε την παροχή αερίου στη Λευκορωσία. Η συμφωνία αυτή, μάλιστα, όπως θα δούμε στο παρακάτω άρθρο, έχει τη δυνατότητα να αμφισβητήσει πλήρως τη ρωσική πρωτοκαθεδρία σε θέματα ενέργειας, τα οποία, ως γνωστόν, μπορούν να φτάσουν ως και στην πολιτική εξάρτηση κάποιων χωρών.

Κι όμως… Όλα αυτά μπορούν να καταστραφούν, αν στις ΗΠΑ επικρατήσει η τάση που προνομοποιεί μία συνεννόηση με τη Ρωσία, σε βάρος όλων των υπολοίπων. Τότε, όχι μόνο η Ρωσία θα πάρει τον αέρα του Ιράν, αλλά και η Λευκορωσία θα επιστρέψει στο ρωσικό μαντρί (αν ο Τραμπ πιέσει και το Αζερμπαϊτζάν που έκανε αντίστοιχη συμφωνία με τη Λευκορωσία, ή τις ενδιάμεσες χώρες που μεταφέρουν μη ρωσική ενέργεια προς τα κει). Και τότε, η Λευκορωσία θα αποτελεί μάθημα για κάθε “μικρό” που “κουνιέται”.

ΥΓ. Θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει ότι η Ρωσία ενίοτε έχει στη φαρέτρα των τακτικών της το να αφήνει (αποκλίνοντες ή μη) συμμάχους της ή και εχθρούς της να μπαίνουν μπροστά για να κάνουν το παιχνίδι της, ως συνήθως. Όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι εμπλεκόμενοι και άλλοι παράγοντες που δεν θα μπορούσαν να ελεγχθούν ή να κερδηθεί ως συνήθως η κοινή γνώμη σε μια σύγκρουση με αυτούς για αυτό το θέμα.

***

Η ενέργεια από το Ιράν καταλύτης για τις ρωσοευρωπαϊκές σχέσεις

Η ανατολική Ευρώπη προβαίνει σε διαφοροποίηση των προμηθευτών ενέργειάς της, απομακρυνόμενη από τη Ρωσία και προσανατολιζόμενη προς το Ιράν

του Γκρέγκορι Ξάνθος

25/02/2017

Μια γεωπολιτική επανάσταση λαμβάνει χώρα σιωπηρά. Θα της επιτραπεί να συνεχιστεί;

Ήδη από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, η εξωτερική πολιτική και των δύο κομμάτων των ΗΠΑ ενθάρρυνε τη διαφοροποίηση πηγών ενέργειας της Ευρώπης, ώστε να απομακρυνθεί η τελευταία από τη σοβιετική και, ακολούθως, ρωσική προμήθεια πετρελαίου και αερίου. Αυτό έγινε μέσα από μια ποικιλία διπλωματικών, οικονομικών και καλυμμένων μέσων, συμπεριλαμβανομένου του εφαρμοζόμενου από τη CIA τεχνολογικού σαμποτάζ των ενεργειακών αγωγών της ΕΣΣΔ. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, ενώ οι αμερικανικές ηγεσίες συνέχιζαν να ανησυχόυν για τη δυνατότητα εκμετάλλευσης από τη Ρωσία του “ενεργειακού όπλου” της ενάντια στη δυτική Ευρώπη, η αμερικανική πολιτική έδωσε έμφαση κυρίως στην ενίσχυση της οικονομικής και πολιτικής ανεξαρτησίας των μετακομμουνιστικών κρατών. Καθώς οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων άρχισαν να ανεβαίνουν κατά τη θητεία του Τζόρτζ Γ. Μπους, και μαζί με αυτό και η επιρροή της Ρωσίας, οι ΗΠΑ προώθησαν αγωγούς εναλλακτικής τροφοδοσίας με ενέργεια σε όλη την Ευρασία, οι οποίοι προσπερνούσαν τη Ρωσία. Οι αγωγοί είχαν σκοπό να φέρουν την πολυπόθητη διαφοροποίηση τόσο στη δυτική όσο και την ανατολική Ευρώπη, η οποία στρατηγικά εξαρτώταν από τη ρωσική ενέργεια λόγω της κληρονομιάς του σοβιετικού οικονομικού συστήματος. Αυτή η εξαιρετικά ευάλωτη θέση οδήγησε στη διατύπωση πολλών προτάσεων, οι οποίες κατέληξαν σε τίποτε πααπάνω από τον Αγωγό Νοτίου Καυκάσου, ο οποίος τώρα μεταφέρει αζέρικο αέριο στην Τουρκία.

Μερικώς, το πρόβλημα με τους προτεινόμενους αγωγούς έγκειτο στο ότι, λόγω των μεγάλων δαπανών που απαιτούνταν για την κατασκευή τους, μόνο η πρόσδεσή τους σε ένα μεγάλο προμηθευτή ενέργειας θα μπορούσε να δικαιολογήσει την ύπαρξή τους. Φαίνεται τώρα πως η ανατολική Ευρώπη μπορεί να έχει βρει έναν εναλλακτικό της Ρωσίας μεγάλο πάροχο ενέργειας: το Ιράν ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα αρχίσει να εξάγει πετρέλαιο στη Λευκορωσία μέσω ουκρανικών και λετονικών λιμανιών.

Η ανακοίνωση έγινε εν μέσω της πραγματικά χωρίς προηγούμενο επιδείνωσης στις σχέσεις Λευκορωσίας – Ρωσίας, καθώς η πρώτη αρνείται να αποπληρώσει χρέη τα οποία συσσωρεύτηκαν με βάση αυτό που η ίδια αποκαλεί άδικες ρωσικές τιμές αερίου, οι οποίες είναι υψηλότερες από αυτές σε άλλα επίσης μέλη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης. Η Ρωσία απάντησε, στοχεύοντας στο να στραγγαλίσει τη Λευκορωσία, περικόπτοντας κατά το μισό τις εξαγωγές της πετρελαίου προς τη Λευκορωσία, γνωρίζοντας πλήρως ότι τα πετρελαϊκά προϊόντα αποτελούν το κύριο εξαγωγικό προϊόν της Λευκορωσίας και το 1/3 των εσόδων της από εξαγωγές. Ως αποτέλεσμα, σε πανεθνική τηλεοπτική εμφάνιση, ο λευκορώσος πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο εξέφρασε την πικρία του, λέγοντας: “Γιατί θέλουν να μας κόψουν το λαιμό; Λοιπόν, εμείς θα επιβιώσουμε και χωρίς ρωσικό πετρέλαιο. Θα το αγοράσουμε από αλλού. Αναμφίβολα, κάτι τέτοιο δεν θα είναι οικονομικά αποδοτικό. Όμως η ελευθερία και η ανεξαρτησία είναι αποδοτικές, και δεν μπορούν να αποτιμηθούν με όρους χρήματος ή με οποιουσδήποτε ποσοτικούς όρους!”

000396_565121Ο Λουκασένκο σε συνάντηση με τον ιρανό ηγέτη Χασάν Ροχάνι τον Ιούλη του 2015 (πηγή)

Η λευκορώσικη κυβέρνηση, είτε το συνειδητοποιεί είτε όχι, ανοίγει το δρόμο για μία τομή στις ενεργειακές σχέσεις της περιοχής, με τη συμφωνία της με το Ιράν. Γιατί όχι μόνο το Ιράν πρόσφερε στη Λευκορωσία χαμηλότερες τιμές για να μπει στην αγορά της, αλλά και η Λευκορωσία υποσχέθηκε να επιτρέψει στο Ιράν να χρησιμοποιήσει τα λευκορωσικά διυλιστήρια και έπειτα να πουλήσει τα προϊόντα του σε όλη την περιοχή. Επιπρόσθετα, η Λευκορωσία προσπαθεί να εμπλέξει την Ουκρανία και τις βαλτικές χώρες στα σχέδιά της, ανοίγοντας δυνάμει την πόρτα για πωλήσεις ιρανικών ενεργειακών προϊόντων και σε αυτές τις χώρες.

Αν η Λευκορωσία χρησιμεύσει ως βατήρας για τις ιρανικές εξαγωγές και διύλιση ενεργειακών προϊόντων για τις ανατολικοευρωπαϊκές και ευρασιατικές αγορές, αυτό θα υπονόμευε σοβαρά τη ρωσική ενεργειακή κυριαρχία και, κατά συνέπεια, την πολιτική της κυριαρχία στην περιοχή. Και είναι αναμφίβολη η δυνατότητα για επέκταση των ιρανικών εξαγωγών, καθώς η χώρα είναι η δεύτερη παγκοσμίως σε αποδεδειγμένα αποθέματα αερίου και τέταρτη σε αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου. Μάλιστα, οι εξαγωγές πετρελαίου από το Ιράν έχουν υπερδιπλασιαστεί έπειτα από την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν από την ηγεσία Ομπάμα, μετά την υπογραφή της συμφωνίας για τα πυρηνικά του Ιράν το 2015. Οι αυξημένες εξαγωγές από το Ιράν, επίσης, θα μειώσουν την πρόσφατη αύξηση των παγκόσμιων τιμών πετρελαίου έπειτα από τη συμφωνία ΟΠΕΚ – Ρωσίας για την παγκόσμια μείωση της προσφερόμενης ποσότητας πετρελαίου το 2016.

Ωστόσο, το χαλί κάτω από τα πόδια αυτών των κερδών μπορεί να τραβήξει ο νέος αμερικανός πρόεδρος. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι “Η νο.1 προτεραιότητά μου είναι να ακυρώσω την καταστροφική συμφωνία με το Ιράν”. Αν ο πρόεδρος Τραμπ επιβάλλει νέες κυρώσεις στις εξαγωγές ενέργειας του Ιράν, η νέα δυναμική στα θέματα ενέργειας στην Ευρασία θα εξαλειφθούν, όπως και οι πιθανότηττες για μια γεωπολιτική επανάσταση.

Ο Γκρέγκορι Ξάνθος είναι λέκτορας Ρωσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Μέησον

Το κείμενο στα αγγλικά εδώ: http://thediplomat.com/2017/02/iranian-energy-a-game-changer-for-russia-europe-relations/

Advertisements

Tagged: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: