Η οικονομική – ενεργειακή ανεξαρτησία των χωρών του Καυκάσου υπό το πρίσμα της ρωσικής παρουσίας

Πολύ συχνά, όσοι διατυπώνουν προτάσεις για τη διέξοδο της χώρας, είτε αγνοούν το ενδιαφέρον όλων των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή (συνήθως, της Ρωσίας), είτε, ακόμα χειρότερα – κάτι που αποδεικνύει τον απλοϊκό τρόπο σκέψης τους – δεν εντάσσουν τις προτάσεις τους στο γενικότερο πλαίσιο στην περιοχή και τις σχέσεις όχι μόνο της Ελλάδας με τη μία ή πολλές μεγάλες δυνάμεις, αλλά και το αντίστροφο: τη σχέση της Ελλάδας και άλλων “μικρών” χωρών της περιοχής με δεδομένο το ενδιαφέρον κάθε μιας μεγάλης δύναμης για τις σχέσεις αυτές (με στόχο, πάντοτε, να τις εξαρτήσει). Είναι, επίσης, σημαντικό ότι αγνοούν τις οικονομικές μεθόδους επιρροής των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων “μικρών” χωρών, ενώ δε μιλούν συγκεκριμένα για το βασικό όπλο που ενίοτε χρησιμοποιούν κάποιες δυνάμεις: την ενέργεια.

Κάτι που μπορεί να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση είναι και το παρακάτω άρθρο, το οποίο αφορά την περιοχή του Καυκάσου. Είναι, βέβαια, δυστύχημα για την αριστερά ότι πολύ σπάνια μπορεί να βρεθεί άρθρο αριστερού με τέτοια οπτική (μελέτη σε επίπεδο δύο – τριών μικρών χωρών σε συνάρτηση με τις σχέσεις τους με μια μεγάλη δύναμη, και σε οικονομικό – ενεργειακό επίπεδο). Έτσι, επειδή η πραγματικότητα δεν μπορεί να περιμένει πότε κάποιοι αριστεροί θα ασχοληθούν με αυτά τα θέματα από μαρξιστική – λενινιστική σκοπιά, είμαστε υποχρεωμένοι να μελετούμε άρθρα σαν το παρακάτω, παρότι προέρχονται από ανθρώπους οπαδούς της αγοράς, ή έχουν να κάνουν και με την εσωτερική πολιτική της χώρας τους. Όμως, πρώτα πρέπει να μελετούμε και τις πρακτικές και τις τακτικές όλων των μεγάλων δυνάμεων, και μετά να προτείνουμε συμμαχίες με αυτές.

***

Οι σημερινές αποφάσεις της Γεωργίας και οι απειλές από την επέκταση της ρωσικής παρουσίας στον Καύκασο

του Vladimer Papava

Λίγο μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2016, η κυβέρνηση του κόμματος του “Γεωργιανού Ονείρου”, το οποίο κέρδισε τις εκλογές, ξεκίνησε συζητήσεις και προχώρησε σε μερικές κινήσεις, οι οποίες δημιουργούν νέες απειλές για την οικονομική και ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας.

Πώληση των στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων της Γεωργίας

Για να οικοδομήσει εμπιστοσύνη μέσα στο κοινοβούλιο, κατά τις προγραμματικές του δηλώσεις, ο πρωθυπουργός Γκιόργκι Κβιρικασβίλι δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα μελετούσε την υποβολή αρχικών δημόσιων προσφορών (ΙΡΟ) για την πώληση του 25% των μετοχών των κρατικών Γεωργιανών Σιδηροδρόμων και της Γεωργιανής Εταιρίας Πετρελαίου και Αερίου.

Η πώληση στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων της Γεωργίας επ’ουδενί δεν είναι κάτι το νέο, καθώς η κυβέρνηση του Ενωμένου Εθνικού Κινήματος (το οποίο βρισκόταν στην εξουσία μεταξύ 2003 – 2012) δεν αναγνώρισε την ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων τέτοιου χαρακτήρα και θεώρησε ότι η πώλησή τους στη Ρωσία δεν δημιουργούσε κινδύνους για την ασφάλεια της Γεωργίας. Μάλιστα, αυτό έλαβε χώρα με δεδομένη τη δημόσια ανακοίνωση της πρόθεσης της Μόσχας για δημιουργία μίας “φιλελεύθερης αυτοκρατορίας”: με άλλα λόγια, την εξασφάλιση επιρροής στο μετασοβιετικό χώρο (και πέρα από αυτόν) με τη θέση σε εφαρμογή οικονομικών μηχανισμών.

Με δεδομένο ότι οι αγωγοί αερίου και οι σιδηρόδρομοι στην Αρμενία είναι ιδιοκτησίας ρωσικών κρατικών εταιριών (η Γκάζπρομ είναι ιδιοκτήτης των αγωγών αερίου, ενώ το σιδηρόδρομο διοικούν οι Ρωσικοί Σιδηρόδρομοι, μία εταιρία που έφτασε στο σημείο να μετονομάσει τους κρατικούς Αρμενικούς Σιδηρόδρομους σε Σιδηρόδρομους Νοτίου Καυκάσου, κάτι που συνιστά μία ανοιχτή παραδοχή από πλευράς Μόσχας για την πρόθεσή της να επιτύχει τον έλεγχο των γεωργιανών και, τελικά, των αζέρικων σιδηρόδρομων), είναι προφανές πως ακόμα και το 25% των μετοχών των Γεωργιανών Σιδηρόδρομων και της Γεωργιανής Εταιρίας Πετρελαίου και Αερίου να τεθούν προς πώληση, ρωσικές εταιρίες θα είναι οι κύριοι ενδιαφερόμενοι.

Λόγω της αρμενοαζέρικης σύγκρουσης, αζέρικες εταιρίες μπορεί επίσης να προκύψουν ως αγοράστριες γεωργιανών περιουσιακών στοιχείων, καθώς το Μπακού επιδιώκει να αποκτήσει νέους οικονομικούς μηχανισμούς για να ασκήσει πίεση στο Ερεβάν. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Τιφλίδα θα εμπλακεί σίγουρα στη σύγκρουση Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν, κάτι που σαφώς δεν είναι προς το συμφέρον της Γεωργίας.

Είναι πολύ λυπηρό το ότι το “Γεωργιανό Όνειρο” συνεχίζει να ασκεί τις ίδιες απειλητικές για τα γεωργιανά εθνικά συμφέροντα πολιτικές με αυτές που εφάρμοζε κατά την 9ετή θητεία της η κυβέρνηση του Ενωμένου Εθνικού Κινήματος.

Οι ρωσικές τιμές διαμετακόμισης αερίου προς την Αρμενία

Ήδη επί προεδρίας Έντβαρντ Σεβαρντνάτζε, η Τιφλίδα και η Μόσχα είχαν υπογράψει μία συμφωνία που επέτρεπε στη Γεωργία να παρακρατεί – ως χρέωση για τη διαμετακόμιση – το 10% του αερίου που μεταφερόταν από τη Γκάζπρομ μέσω του αγωγού που περνούσε από τη Γεωργία με κατεύθυνση την Αρμενία.

Το Γενάρη του 2016, η Γκάζπρομ άρχισε συνομιλίες με το γεωργιανό Υπουργείο Ενέργειας, επιδιώκοντας να αντικαταστήσει την πληρωμή σε είδος με μετρητά που αντιστοιχούσαν στο 10% της τιμής του μεταφερόμενου εμπορεύματος.

Η πρόταση της Γκάζπρομ, αναμφίβολα, δεν ήταν οικονομικά επωφελής για τη Γεωργία. Θα πρέπει να θυμηθούμε ότι το 2006, η Γκάζπρομ είχε ανακοινώσει ότι από το 2007 θα παρείχε αέριο τόσο στη Γεωργία όσο και στην Αρμενία σε υψηλότερες τιμές – 230$ ανά 1.000 κ.μ. αντί για 110$. Επιπροσθέτως, η Γκάζπρομ θα συμφωνούσε να διατηρήσει την προηγούμενη τιμή, με την προϋπόθεση ότι θα αποκτούσε την ιδιοκτησία των εγκαταστάσεων διανομής αερίου, η σωρευτική αξία των οποίων θα ήταν ίση με τη διαφορά ανάμεσα στις νέες και τις παλιές τιμές πολλαπλασιασμένη με την ποσότητα αερίου που καταναλωνόταν. Σε αντίθεση με τη Γεωργία, η Αρμενία συμφώνησε με αυτή την πρόταση, μεταφέροντας στην πράξη την ιδιοκτησία των συστημάτων της διανομής αερίου στη Γκάζπρομ.

Ως συνέπεια αυτού, στον απόηχο της προσέγγισης της Αρμενίας με τη Ρωσία, η τιμή του αερίου που παρείχε η Γκάζπρομ στην Αρμενία μειώθηκε.

Είναι προφανές ότι λόγω των διαφορών στις τιμές, η Γεωργία δεν θα είναι σε θέση να αγοράζει την ίδια ποσότητα αερίου με την εγχρήματη πληρωμή με αυτή που θα λάμβανε υπό μορφή φυσικού αερίου για τη διαμετακόμιση αερίου στην Αρμενία.

Η εντύπωση που δημιουργήθηκε ότι η γεωργιανή κυβέρνηση θα συγκατατιθόταν στις τροποποιήσεις της Γκάζπρομ αναφορικά με τη μέθοδο πληρωμής για τη διαμετακόμιση αερίου ακολουθήθηκε από σκληρές επικριτικές τοποθετήσεις και συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας. Ως αποτέλεσμα αυτών, ο υπουργός Ενέργειας κατάφερε να πετύχει μια συμφωνία με τη Γκάζπρομ σύμφωνα με την οποία οι υπάρχοντες όροι διαμετακόμισης, δηλαδή, το σχήμα πληρωμών σε είδος, θα παρέμενε για όλο το 2016 (για ένα χρόνο).

Το 2017, οι συνομιλίες ανάμεσα σε Γκάζπρομ και Υπουργείο Ενέργειας αναφορικά με τον τρόπο πληρωμής για τη διαμετακόμιση αερίου επαναλήφθηκαν και, δυστυχώς, ο Υπουργός Ενέργειας συμφώνησε με την πρόταση της Γκάζπρομ.

Ίσως, η γεωργιανή κυβέρνηση είχε καταφέρει να διατηρήσει τους προηγούμενους όρους πληρωμής για το 2016, με βάση εξηγήσεις της Τιφλίδας προς τη Μόσχα ότι, λόγω των επερχόμενων κοινοβουλευτικών εκλογών, θα ήταν εξαιρετικά απρόσφορο για την επικείμενη κυβέρνηση του “Γεωργιανού Ονείρου” και την κοινοβουλευτική πλειοψηφία να επέφερε αλλαγές στον τρόπο πληρωμής για τη διαμετακόμιση. Έτσι, ζητήθηκε η παράταση για ένα χρόνο.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ήδη το Νοέμβρη του 2016, η Αρμενία ανακοίνωσε ότι η τιμή αερίου για τους ντόπιους καταναλωτές θα μειωνόταν καθώς, από το 2017, η Γκάζπρομ θα μείωνε την πληρωμή στη Γεωργία για τη διαμετακόμιση αερίου με τη μετατροπή από πληρωμή σε είδος σε εγχρήματη πληρωμή. Είναι προφανές ότι αυτή η πληροφορία (το γεγονός ότι η Γκάζπρομ ανέμενε υποχωρήσεις από πλευράς Τιφλίδας αναφορικά με τους όρους πληρωμής για τη διαμετακόμιση αερίου και μειώσεις στην ποσότητα αερίου που θα διατιθόταν στη Γεωργία, ενώ το Ερεβάν διαβεβαίωνε αναφορικά με τις τιμές τους καταναλωτές) θα είχε γίνει γνωστή στη γεωργιανή κυβέρνηση.

Αν η γεωργιανή πλευρά είχε βρεθεί υποχρεωμένη να μειώσει τις χρεώσεις για τη διαμετακόμιση, και πάλι, θα ήταν πιο σώφρον να διατηρούσε τη μέθοδο πληρωμής σε είδος και να συμφωνούσε σε μικρότερο ποσοστό σε σχέση με το 10%.

Είναι σημαντικό να αναλογιζόμαστε ότι η Γεωργία είναι τοποθετημένη ανάμεσα σε δύο κράτη – μέλη της νεοϊδρυθείσας Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (ΕΟΕ). Έτσι, η απειλή ότι η Γεωργία θα υποχρεωθεί να ενταχθεί στην Ένωση είναι βάσιμη. Επιπροσθέτως, αυτή τη φορά, η Τιφλίδα έχει παραδώσει τα ενεργειακά ηνία της στη Μόσχα, καθώς η Γκάζπρομ μπορεί τώρα να κάνει παραχωρήσεις, επιτρέποντας στη Γεωργία να αγοράσει το 10% του αερίου που μεταφέρεται στην Αρμενία (το οποίο προηγουμένως παρακρατούσε υπό μορφή πληρωμής για τη διαμετακόμιση) χρησιμοποιώντας μετρητά που αποκτά ως την τρέχουσα χρέωση, αν η Γεωργία καταστεί μέλος της ΕΟΕ. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η οικονομική βάση για την ύπαρξη της ΕΟΕ θεμελιώνεται στο μηχανισμό αναδιανομής των κερδών που δημιουργούνται από τις πηγές ενέργειας.

Οι γεωργιανοί βουλευτές έχουν αποτιμήσει αυτή τη βλαπτική απόφαση ως “βέλτιστη” και ότι αποδίδει τα “μέγιστα”, ενώ έχουν αποδώσει τις οικονομικές απώλειες που υπάρχουν από τις δικές τους – στην καλυτερη περίπτωση – αδυναμίες, στην “αρχή της αγοράς”.

Συμπέρασμα

Η κύρια αιτία για τέτοιες κινήσεις από τη σημερινή γεωργιανή κυβέρνηση, στην καλύτερη έγκειται στον ερασιτεχνισμό και την άρνηση της οικουμενικά αναγνωρισμένης γνώσης οικονομικών, σύγχρονης γεωπολιτικής και γεωοικονομικών.

Ο Vladimer (Lado) Papava είναι πρώην υπουργός οικονομικών της Δημοκρατίας της Γεωργίας (1994 – 2000) και συγγραφέας του βιβλίου “Νεκροοικονομικά”, το οποιο μελετά τα οικονομικά προβλήματα στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης μετά τις αλλαγές του 1991. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στα αγγλικά, μεταξύ άλλων εδώ: http://gfsis.org/files/library/pdf/English-2468.pdf και εδώ

http://www.eurasiareview.com/26022017-georgias-modern-decisions-and-threats-of-expansion-of-russian-presence-in-caucasus-oped/

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: