Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής & Εισήγηση και Τελικός λόγος για το εθνικό ζήτημα, 24-29/04/1917)

Στο έβδομο μέρος του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το οποίο επικεντρώνεται στον πολιτικό αγώνα που προηγήθηκε αυτής, με την ανάδειξη και εκμετάλλευση των λαθών των αντιπάλων και τη διατύπωση (ή και απόσυρση) των κατάλληλων κάθε φορά συνθημάτων, υπάρχουν οι τοποθετήσεις του Στάλιν στη γνωστή “συνδιάσκεψη του Απρίλη” των μπολσεβίκων. Η πρώτη τοποθέτηση έχει να κάνει με αντιλήψεις σχετικά με ένα ζήτημα που απασχόλησε και το ελληνικό αριστερό κίνημα προ της έλευσης του Σύριζα στην εξουσία, και έχει να κάνει με τον “έλεγχο” μιας κυβέρνησης που καμώνεται τη “δικιά μας”.

Η επόμενη τοποθέτηση είναι η εισήγηση και ο τελικός λόγος του εξουσιοδοτημένου από την Κεντρική Επιτροπή Στάλιν για το εθνικό ζήτημα. Πρόκειται για πολύ σημαντικές θεωρητικές επεξεργασίες που απαντούν και στο σήμερα, αλλά και στις πρόσφατες μάχες που έδωσε το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα για το εθνικό ζήτημα στην Ελλάδα, όπως για παράδειγμα εκείνη με την απόφαση της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ το Γενάρη του 1949 και την αναγνώριση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης στους σλαβομακεδόνες. Η θεωρητική συνεισφορά του Στάλιν σε αυτή την τοποθέτηση αναδεικνύει πως το ζήτημα της αυτοδιάθεσης μιας εθνότητας πρέπει να το εξετάζουμε ξεχωριστά: ανάλογα και την εθνότητα, αλλά και την πολιτική συγκυρία. Επίσης, η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης επ’ουδενί δεν σημαίνει και υποχρεωτικότητα στην αυτοδιάθεση. Ρητά ο Στάλιν λέει: “Το δικαίωμα των εθνών να αποφασίζουν ελεύθερα για τον αποχωρισμό τους δεν επιτρέπεται να το συγχέουμε με τον υποχρεωτικό αποχωρισμό του έθνους στη μια ή την άλλη περίπτωση. Το κόμμα του προλεταριάτου πρέπει σε κάθε περίπτωση να λύνει το ζήτημα αυτό με πλέρια αυτοτέλεια και ανάλογα με την κατάσταση. Αναγνωρίζοντας στις καταπιεζόμενες εθνότητες το δικαίωμα να αποχωριστούν, το δικαίωμα να αποφασίσουν για την τύχη τους, δε λύνουμε μ’ αυτό και το ζήτημα αν στη δοσμένη στιγμή αυτά ή εκείνα τα έθνη πρέπει να αποχωριστούν από το ρωσικό κράτος. Μπορώ ν’ αναγνωρίσω σ’ ένα έθνος το δικαίωμα να αποχωριστεί, αυτό όμως δεν σημαίνει ακόμα ότι το έχω υποχρεώσει να αποχωριστεί. Ο λαός έχει το δικαίωμα να αποχωριστεί, μπορεί όμως, ανάλογα με τις συνθήκες και να μην κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος.”

[Φυσικά, αυτοί που συκοφαντούν το επαναστατικό ΚΚΕ για εκείνη την απόφαση αρνούνται να αποδεχτούν τα στοιχειώδη: την ύπαρξη τότε της μειονότητας και την ύπαρξη και άλλων παραγόντων, πέραν του ΚΚΕ: 1)το δολοφονικό όργιο σε βάρος της μειονότητας από το “ελληνικό” κράτος και παρακράτος, 2) την ιμπεριαλιστική προπαγάνδα (βλ.αγγλικό υποπροξενείο στη Φλώρινα), 3) το ξεπούλημα του Τίτο στη Δύση, και οι συνακόλουθες απόπειρές του για διάσπαση και απόσπαση των σλαβομακεδόνων από το ελληνικό προοδευτικό κίνημα, πράγμα που, συν τοις άλλοις, καθιστούσε – ακόμα και σε περίπτωση που αυτό θα προβαλλόταν – το σύνθημα για ανεξάρτητη Μακεδονία ως αντιτιτοϊκό, (βλ. και “πέσιμο” Τίτο σε ΚΚΕ) 4) την αντικειμενική στροφή του βλέμματος των σλαβομακεδόνων προς την – αναγνωρισμένη ως τέτοια από την Ελλάδα το 1946 – ΛΔ Μακεδονίας, όπου οι ομοεθνείς τους για πρώτη φορά αναπτύσσονταν εθνικά σχετικά ελεύθερα, και σίγουρα πιο ελεύθερα από ό,τι στην Ελλάδα. Έτσι, η αναγνώριση του δικαιώματος ελεύθερα να αποφασίσουν ήταν ο μόνος τρόπος για να κρατηθούν σε αδιάσπαστη ενότητα με τον ελληνικό λαό – αυτό ήταν το άλλο σκέλος της σχετικής απόφασης της 5ης ολομέλειας για τους σλαβομακεδόνες, και όχι μόνο το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Και με δεδομένη την φιλοϊμπεριαλιστική στροφή του Τίτο, η οποία συνοδεύτηκε και από την αλλαγή στο εθνικό ζήτημα, είναι προφανές (είχε επίσης δηλωθεί άλλωστε σε σώματά τους, ακόμα και από όσους εκ των υστέρων αποδείχτηκαν τιτοϊκοί) ποια θα ήταν η απάντηση των σλαβομακεδόνων σε περίπτωση νίκης του επαναστατικού λαϊκοδημοκρατικού κινήματος και εξέτασης του δικαιώματος αυτοδιάθεσης: η ενότητα με τον ελληνικό λαό.]

Ακόμα, ο Στάλιν αναδεικνύει την ταξική – κοινωνική βάση για την εθνική καταπίεση, όπως και το ότι ο βαθμός της εθνικής καταπίεσης εξαρτάται από το βαθμό του δημοκρατικού πνεύματος που επικρατεί στη μια ή την άλλη χώρα.

Το 1ο μέρος: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το 2ο μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το 3ο μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To 4ο μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

Το 5ο μέρος: Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες (11-14/04/1917)

Το 6ο μέρος: Στάλιν: Η προσωρινή κυβέρνηση & Η σύσκεψη στα ανάχτορα της αυτοκράτειρας Μαρίας (18-25/04/1917)

***

Η 7η συνδιάσκεψη (του Απρίλη) του ΣΔΕΚΡ (Μπολσεβίκων)

24-29 Απρίλη 1917

1.Λόγος για την υποστήριξη του σχεδίου απόφασης του σ. Λένιν πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής

24 του Απρίλη

Σύντροφοι! Αυτά που προτείνει ο Μπουμπνόφ τα έχει υπόψη του και το σχέδιο απόφασης που προτείνει ο σύντροφος Λένιν. Ο σύντροφος Λένιν δεν απορρίπτει τις μαζικές εκδηλώσεις, τις διαδηλώσεις. Τώρα, όμως, δεν πρόκειται γι’ αυτό. Η διαφωνία είναι στο ζήτημα του ελέγχου. Ο έλεγχος προϋποθέτει αυτόν που ελέγχει κι εκείνον που ελέγχεται και κάποια συνεννόηση ανάμεσά τους. Υπήρχε έλεγχος, υπήρχε και συνεννόηση. Τι έδωσε ο έλεγχος; Τίποτα. Ύστερα από το λόγο του Μιλιουκόφ (στις 19 του Απρίλη) φαίνεται πολύ καθαρά ότι ο έλεγχος ήταν ανύπαρχτος.

Ο Γκουτσκόφ λέει: “Την επανάσταση τη θεωρώ ένα μέσο για να διεξάγουμε καλύτερα τον πόλεμο· ας κάνουμε μια μικρή επανάσταση για να εξασφαλίσουμε μεγάλη νίκη”. Και η κυβέρνηση μάς λέει: “Βάλτε τέλος στην αντιπολεμική προπαγάνδα, αλλιώς θα υποβάλουμε παραίτηση”. Και στο αγροτικό ζήτημα η κυβέρνηση δε μπορεί επίσης να ικανοποιήσει τους πόθους των αγροτών, πόθους που αποβλέπουν στην κατάληψη της γης των τσιφλικάδων. Μας λένε: “βοηθείστε μας να χαλιναγωγήσουμε τους αγρότες, αλλιώς θα υποβάλουμε παραίτηση”.

Ο Μιλιουκόφ λέει: “είναι απαραίτητο να διατηρήσουμε την ενότητα του μετώπου, είναι απαραίτητο να επιτεθούμε στον εχθρό, εμπνεύστε ενθουσιασμό στους φαντάρους, αλλιώς θα υποβάλουμε παραίτηση”.

Και ύστερα απ’ όλα αυτά μάς προτείνουν τον έλεγχο. Είναι κωμικό! Στις αρχές το Σοβιέτ των βουλευτών χάραζε τις γενικές γραμμές του προγράμματος, ενώ τώρα τις χαράζει η Προσωρινή κυβέρνηση. Η συμμαχία που έκλεισε το Σοβιέτ μαζί με την κυβέρνηση την επομένη της κρίσης (λόγος του Μιλιουκόφ) σημαίνει ότι το Σοβιέτ πηγαίνει πίσω από την κυβέρνηση. Η κυβέρνηση άρχισε την επίθεσή της ενάντια στο Σοβιέτ. Το Σοβιέτ υποχωρεί. Να μιλάς ύστερα από όλα αυτά για έλεγχο του Σοβιέτ πάνω στην κυβέρνηση, σημαίνει να λες λόγια του αέρα. Γι’ αυτό το λόγο προτείνω να μην κάνουμε δεχτή την τροπολογία του Μπουμπνόφ σχετικά με τον έλεγχο.

2.Εισήγηση για το εθνικό ζήτημα

29 του Απρίλη

Θα έπρεπε να παρουσιάσω μια εκτεταμένη εισήγηση για το εθνικό ζήτημα, επειδή όμως έχω λίγο χρόνο στη διάθεσή μου αναγκάζομαι να είμαι σύντομος.

Πριν περάσω στο σχέδιο απόφασης, είναι απαραίτητο να καθορίσω από τα πριν ορισμένες βασικές θέσεις.

Τι είναι εθνική καταπίεση; Εθνική καταπίεση είναι το σύστημα εκμετάλλευσης και καταλήστευσης των καταπιεζόμενων λαών, τα μέτρα του βίαιου περιορισμού των δικαιωμάτων των καταπιεζόμενων εθνοτήτων, που εφαρμόζουν οι ιμπεριαλιστικοί κύκλοι. Όλα αυτά στο σύνολό τους μας δίνουν την εικόνα της πολιτικής εκείνης που επικράτησε να τη λένε πολιτική της εθνικής καταπίεσης.

Το πρώτο ζήτημα είναι: ποιες είναι οι τάξεις που πάνω τους στηρίζεται η μια είτε η άλλη εξουσία για να ασκήσει την πολιτική της της εθνικής καταπίεσης; Για να λύσουμε αυτό το ζήτημα, πρέπει να καταλάβουμε γιατί στα διάφορα κράτη υπάρχουν διαφορετικές μορφές εθνικής καταπίεσης, γιατί η εθνική καταπίεση στο ένα κράτος είναι πιο βαριά και χτηνώδικη από ό,τι στο άλλο κράτος. Λόγου χάρη, στην Αγγλία και την Αυστροουγγαρία η εθνική καταπίεση δεν πήρε ποτέ τη μορφή πογκρόμ, υπήρχε όμως με τη μορφή του περιορισμού των εθνικών δικαιωμάτων των καταπιεζόμενων εθνοτήτων. Αντίθετα, στη Ρωσία παίρνει συχνά τη μορφή πογκρόμ και σφαγών. Σε μερικά κράτη δεν υπήρχαν καθόλου ειδικά μέτρα ενάντια στις εθνικές μειονότητες. Λόγου χάρη, δεν υπάρχει εθνική καταπίεση στην Ελβετία, όπου ζουν ελεύθερα γάλλοι, ιταλοί και γερμανοί.

Πώς πρέπει να εξηγήσουμε τη διαφορετική στάση των διαφόρων κρατών απέναντι στις εθνότητες;

Με το διαφορετικό βαθμό του δημοκρατικού πνεύματος που υπάρχει σ’ αυτά τα κράτη. Όταν τα περασμένα χρόνια επικεφαλής της κρατικής εξουσίας της Ρωσίας βρισκόταν η παλιά αριστοκρατία της γης, η εθνική καταπίεση μππρούσε να πάρει και έπαιρνε πραγματικά τις πιο αποτρόπαιες μορφές πογκρόμ και σφαγών. Στην Αγγλία, όπου υπάρχει ένας ορισμένος βαθμός δημοκρατικού πνεύματος και πολιτικής ελευθερίας, η εθνική καταπίεση δεν έχει και τόσο χτηνώδικο χαραχτήρα. Όσο για την Ελβετία, αυτή πλησιάζει σε μια δημοκρατική κοινωνία και εκεί οι εθνότητες έχουν λίγο – πολύ πλέρια ελευθερία. Με λίγα λόγια, όσο πιο δημοκρατική είναι μια χώρα, τόσο πιο αδύνατη είναι η εθνική καταπίεση και αντίστροφα. Και επειδή λέγοντας εκδημοκρατισμό εννοούμε την ύπαρξη καθορισμένων τάξεων που βρίσκονται στην εξουσία, μπορούμε από την άποψη αυτή να πούμε ότι όσο πιο κοντά στην εξουσία βρίσκεται η παλιά αριστοκρατία της γης, όπως ήταν στην παλιά τσαρική Ρωσία, τόσο πιο βαριά είναι η καταπίεση και τόσο πιο αποτρόπαιες είναι οι μορφές που παίρνει.

Την εθνική, όμως, καταπίεση δεν την υποστηρίζει μόνο η αριστοκρατία της γης. Παράλληλα με την αριστοκρατία της γης υπάρχει και μια άλλη δύναμη, οι ιμπεριαλιστικές ομάδες, που μεταφέρουν και στη δική τους χώρα τις μέθοδες υποδούλωσης των εθνοτήτων που έμαθαν να εφαρμόζουν στις αποικίες και που έτσι γίνονται οι φυσικοί σύμμαχοι της αριστοκρατίας της γης. Ακολουθεί η μικροαστική τάξη, ένα μέρος από τη διανόηση, ένα μέρος από την εργατική αριστοκρατία, που επωφελούνται κι αυτοί από τους καρπούς της ληστείας. Έτσι σχηματίζεται ολόκληρη συμφωνία από κοινωνικές δυνάμεις υποστηρίζουν την εθνική καταπίεση, με επικεφαλής την αριστοκρατία της γης και τη χρηματιστική ολιγαρχία. Για να δημιουργηθεί ένα πραγματικά δημοκρατικό καθεστώς, είναι απαραίτητο πρώτ’ απ’ όλα να καθαρίσουμε το έδαφος και να απομακρύνουμε από την πολιτική σκηνή όλες αυτές τις κοινωνικές δυνάμεις που παρουσιάζουν τη συμφωνία αυτή.

(Διαβάζει το κείμενο του σχεδίου απόφασης).

Πρώτο ερώτημα: πώς πρέπει να οργανωθεί η πολιτική ζωή των καταπιεζόμενων εθνών; Στο ερώτημα αυτό πρέπει να απαντήσουμε πως είναι απαραίτητο να δοθεί στους καταπιεζόμενους λαούς, που ανήκουν στη Ρωσία, το δικαίωμα να αποφασίσουν μόνοι τους, αν θέλουν να παραμείνουν στα πλαίσια του ρωσικού κράτους ή να αποχωριστούν και να σχηματίσουν αυτοτελή κράτη. Σήμερα έχουμε μπροστά μας τη συγκεκριμένη σύγκρουση ανάμεσα στο φιλανδικό λαό και την Προσωρινή κυβέρνηση. Οι εκπρόσωποι του φιλανδικού λαού, οι εκπρόσωποι της σοσιαλδημοκρατίας απαιτούν από την Προσωρινή κυβέρνηση να δώσει πίσω στο λαό τα δικαιώματα που απολάβαινε πριν από την προσάρτησή του στη Ρωσία. Η Προσωρινή κυβέρνηση αρνείται να ικανοποιήσει αυτή την απαίτηση και δεν αναγνωρίζει ότι ο φιλανδικός λαός έχει κυριαρχικά δικαιώματα. Με ποιον πρέπει να ταχθούμε εμείς; Ασφαλώς με το φιλανδικό λαό, γιατί είναι απαράδεχτο έναν οποιονδήποτε λαό να τον κρατάν με τη βία μέσα στα πλαίσια ενός ενιαίου κράτους. Προβάλλοντας την αρχή του δικαιώματος των λαών για αυτοδιάθεση, ανεβάζουμε τον αγώνα ενάντια στην εθνική καταπίεση στο ύψος του αγώνα ενάντια στον κοινό μας εχθρό, τον ιμπεριαλισμό. Αν δεν το κάνυμε αυτό, θα καταντήσουμε στη θέση εκείνων που χύνουν νερό στο μύλο του ιμπεριαλσμού. Αν εμείς, οι σοσιαλδηημοκράτες, αρνούμασταν στο φιλανδικό λαό το δικαίωμα να εκφράσει τη θέλησή του σχετικά με τον αποχωρισμό και το δικαίωμα να εφαρμόσει στην πράξη τη θέλησή του αυτή, θα καταντούσαμε συνεχιστές της πολιτικής του τσαρισμού.

Το δικαίωμα των εθνών να αποφασίζουν ελεύθερα για τον αποχωρισμό τους δεν επιτρέπεται να το συγχέουμε με τον υποχρεωτικό αποχωρισμό του έθνους στη μια ή την άλλη περίπτωση. Το κόμμα του προλεταριάτου πρέπει σε κάθε περίπτωση να λύνει το ζήτημα αυτό με πλέρια αυτοτέλεια και ανάλογα με την κατάσταση. Αναγνωρίζοντας στις καταπιεζόμενες εθνότητες το δικαίωμα να αποχωριστούν, το δικαίωμα να αποφασίσουν για την τύχη τους, δε λύνουμε μ’ αυτό και το ζήτημα αν στη δοσμένη στιγμή αυτά ή εκείνα τα έθνη πρέπει να αποχωριστούν από το ρωσικό κράτος. Μπορώ ν’ αναγνωρίσω σ’ ένα έθνος το δικαίωμα να αποχωριστεί, αυτό όμως δεν σημαίνει ακόμα ότι το έχω υποχρεώσει να αποχωριστεί. Ο λαός έχει το δικαίωμα να αποχωριστεί, μπορεί όμως, ανάλογα με τις συνθήκες και να μην κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος. Έτσι είμαστε ελεύθεροι να κάνουμε ζύμωση υπέρ ή κατά του αποχωρισμού ανάλογα με τα συμφέροντα του προλεταριάτου, με τα συμφέροντα της προλεταριακής επανάστασης. Έτσι, το ζήτημα του αποχωρισμού λύνεται σε κάθε χωριστή περίπτωση με αυτοτέλεια, ανάλογα με την κατάσταση και γι’ αυτό ακριβώς δεν πρέπει να συγχέουμε το ζήτημα της αναγνώρισης του δικαιώματος του αποχωρισμού με το ζήτημα της σκοπιμότητας του αποχωρισμού μέσα σε τούτες ή σε κείνες τις συνθήκες. Εγώ προσωπικά θα ήμουν, λόγου χάρη, ενάντια στον αποχωρισμό της Υπερκαυκασίας, παίρνοντας υπόψη τις γενικές συνθήκες όπου αναπτύσσεται η Υπερκαυκασία και η Ρωσία, ορισμένους όρους του αγώνα του προλεταριάτου κλπ. Αν όμως οι λαοί της Υπερκαυκασίας ζητούσαν παρ’ όλα αυτά να αποχωριστούν, τότε φυσικά θα αποχωρίζονταν και δε θα συναντούσαν αντίδραση από μέρους μας.

(Διαβάζει παρακάτω το κείμενο του σχεδίου απόφασης).

Παρακάτω. Τι θα γίνει με κείνους τους λαούς που θα θελήσουν να παραμείνουν μέσα στα πλαίσια του ρωσικού κράτους; Μέσα στους λαούς υπήρχε η δυσπιστία απέναντι στη Ρωσία, και τη δυσπιστία αυτή την έτρεφε πρώτ’ απ’ όλα η πολιτική του τσαρισμού. Μια και δεν υπάρχει πια τσαρισμός, δεν υπάρχει και η πολιτική της καταπίεσης που εφάρμοζε και δε μπορεί παρά να εξασθενίσει η δυσπιστία και να μεγαλώσει η έλξη προς τη Ρωσία. Έχω τη γνώμη ότι μετά την ανατροπή του τσαρισμού τα 9/10 των εθνοτήτων δε θα θελήσουν να αποχωριστούν. Γι’ αυτό, το κόμμα προτείνει να δοθεί περιφερειακή αυτονομία στις περιοχές που δε θα θελήσουν να αποχωριστούν και που διακρίνονται όσον αφορά ορισμένα ιδιαίτερα χαραχτηριστικά στον τρόπο ζωής και τη γλώσσα, όπως είναι λόγου χάρη η Υπερκαυκασία, το Τουρκεστάν και η Ουκρανία. Τα γεωγραφικά όρια αυτών των αυτόνομων περιοχών θα τα καθορίσει ο ίδιος ο πληθυσμός ανάλογα με τις οικονομικές συνθήκες, τον τρόπο ζωής κλπ.

Σε αντιδιαστολή με την περιφερειακή αυτονομία υπάρχει ένα άλλο σχέδιο που από πολύν καιρό το συστήνει το Μπουντ (17), και πρώτα – πρώτα ο Σπρίνγκερ και ο Μπάουερ που προβάλλουν την αρχή της πολιτιστικής εθνικής αυτονομίας. Έχω τη γνώμη ότι το σχέδιο αυτό είναι απαράδεχτο για τη σοσιαλδημοκρατία. Η ουσία του συνίσταται στα παρακάτω: Η Ρωσία πρέπει να μετατραπεί σε ένωση εθνών και το έθνος σε ένωση προσώπων που θα συγκεντρωθούν σε μια ενιαία κοινωνία ανεξάρτητα από το γεγονός σε ποια περιφέρεια του κράτους ζούνε. Όλοι οι ρώσοι, όλοι οι αρμένηδες κλπ οργανώνονται στις ιδιαίτερες εθνικές ενώσεις τους ανεξάρτητα από το έδαφος που κατοικούν, και ύστερα προσχωρούν πια στην ένωση των εθνών όλης της Ρωσίας. Το σχέδιο αυτό είναι εξαιρετικά ακατάλληλο και μη πραχτικό. Η ουσία του ζητήματος είναι ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού σκόρπισε, απόσπασε από τα έθνη ολόκληρες ομάδες ατόμων που έχουν διασπαρεί στις διάφορες μεριές της Ρωσίας. Με την εθνική διασπορά που δημιούργησαν οι οικονομικές συνθήκες, η απόπειρα να συγκεντρώσεις τα χωριστά άτομα του κάθε έθνους ισοδυναμεί με το να καταπιάνεσαι να οργανώνεις έθνη με τεχνητό τρόπο, να σκαρώνεις έθνη. Το να καταπιάνεσαι όμως με την τεχνητή συγκέντρωση ανθρώπων σε έθνη, σημαίνει ότι δέχεσαι την άποψη του εθνικισμού. Η σοσιαλδημοκρατία δε μπορεί να εγκρίνει το σχέδιο αυτό του Μπουντ. Το απόρριψε η συνδιάσκεψη του κόμματός μας το 1912 και γενικά, αν εξαιρέσουμε το Μπουντ, το σχέδιο αυτό δεν έχει συμπάθειες μέσα στους σοσιαλδημοκρατικούς κύκλους. Το σχέδιο αυτό το λένε αλλιώς και πολιτιστική αυτονομία, γιατί από τα διάφορα ζητήματα που ενδιαφέρουν το έθνος ξεχωρίζει τον κύκλο των ζητημάτων του πολιτισμού και τα αναθέτει στις εθνικές ενώσεις. Αφετηρία για το διαχωρισμό αυτό είναι η θέση ότι ο πολιτισμός ενώνει τα έθνη σε ενιαίο σύνολο. Εδώ μπαίνει η προϋπόθεση ότι στους κόλπους του έθνους υπάρχει από το ένα μέρος συμφέροντα που διασπούν το έθνος, λόγου χάρη, τα οικονομικά συμφέροντα, και από το άλλο μέρος συμφέροντα που το ενώνουν σ’ ένα σύνολο, και τέτοια είναι ακριβώς τα ζητήματα του πολιτισμού.

Τέλος μένει το ζήτημα των εθνικών μειονοτήτων. Τα δικαιώματά τους πρέπει να προστατευτούν ειδικά. Γι’ αυτό, το κόμμα ζητάει πλήρη ισοτιμία στα ζητήματα που αφορούν τα σχολειά, τη θρησκεία κτλ και ζητάει να καταργηθούν όλοι οι περιορισμοί σε βάρος των εθνικών μειονοτήτων.

Έχουμε την παράγραφο 9 που καθιερώνει την ισοτιμία των εθνών. Οι όροι που είναι απαραίτητοι για την εφαρμογή αυτής της ισοτιμίας μπορούν να εμφανιστούν μόνο με τον ολοκληρωτικό εκδημοκρατισμό όλης της κοινωνίας.

Πρέπει ακόμα να λύσουμε το ζήτημα, πώς θα οργανώσουμε το προλεταριάτο των διαφόρων εθνών σ’ ένα κοινό κόμμα. Το ένα σχέδιο υποστηρίζει να οργανωθούν οι εργάτες κατά έθνη – όσα έθνη και τόσα κόμματα. Το σχέδιο αυτό το έχει απορρίψει η σοσιαλδημοκρατία. Η πείρα έδειξε ότι η οργάνωση του προλεταριάτου ενός δοσμένου κράτους κατά εθνότητες δεν οδηγεί παρά στο χαντάκωμα της ίδιας της ταξικής αλληλεγγύης. Όλοι οι προλετάριοι όλων των εθνών ενός δοσμένου κράτους οργανώνονται σ’ ένα αδιαίρετο προλεταριακό σύνολο.

Έτσι λοιπόν η άποψή μας για το εθνικό ζήτημα συνοψίζεται στις παρακάτω θέσεις:

α) αναγνώριση στους λαούς του δικαιώματος του αποχωρισμού

β) αυτονομία κατά περιοχή για τους λαούς που παραμένουν στα πλαίσια του δοσμένου κράτους

γ) ειδικοί νόμοι για τις εθνικές μειονότητες, νόμοι που να εγγυούνται την ελεύθερη ανάπτυξή τους

δ) ενιαίο και αδιαίρετο προλεταριακό σύνολο, ενιαίο κόμμα για τους προλετάριους όλων των εθνοτήτων του δοσμένου κράτους.

3.Τελικός λόγος πάνω στο εθνικό ζήτημα

29 του Απρίλη

Και τα δυο σχέδια απόφασης συμφωνούν σε γενικές γραμμές. Ο Πιατακόφ αντέγραψε όλα τα άρθρα του σχεδίου απόφασής μας, εκτός από το άρθρο “αναγνώριση του δικαιώματος του αποχωρισμού”. Ένα από τα δύο: είτε αρνούμαστε στα έθνη το δικαίωμα του αποχωρισμού, και τότε πρέπει να το πούμε ορθά – κοφτά, είτε δεν τους αρνούμαστε αυτό το δικαίωμα. Σήμερα στη Φιλανδία υπάρχει ένα κίνημα που αποσκοπεί στην εξασφάλιση της εθνικής ελευθερίας και το κίνημα αυτό το καταπολεμά η Προσωρινή κυβέρνηση. Και γεννιέται το ερώτημα: ποιον πρέπει να υποστηρίξουμε; Είτε είμαστε υπέρ της πολιτικής της Προωρινής κυβέρνησης και θέλουμε τη βίαιη κατακράτηση της Φιλανδίας και τον περιορισμό των δικαιωμάτων της στο ελάχιστο, και τότε είμαστε οπαδοί των προσαρτήσεων γιατί χύνουμε νερό στο μύλο της Προσωρινής κυβέρνησης, είτε είμαστε υπέρ της ανεξαρτησίας της Φιλανδίας. Εδώ πρέπει να εκφραστούμε συγκεκριμένα υπέρ της μιας ή της άλλης λύσης και δε μπορούμε να περιοριζόμαστε απλώς στη διαπίστωση των δικαιωμάτων.

Υπάρχει το κίνημα για την ανεξαρτησία της Ιρλανδίας. Με ποιον είμαστε, σύντροφοι; Είτε είμαστε με την Ιρλανδία, είτε είμαστε με τον αγγλικό ιμπεριαλισμό. Και ρωτάω: είμαστε με τους λαούς εκείνους που αγωνίζονται κατά της καταπίεσης ή με τις τάξεις που τους καταπιέζουν; Λέμε: η σοσιαλδημοκρατία, εφ’ όσον τραβάει προς τη σοσιαλιστική επανάσταση, πρέπει να υποστηρίξει το επαναστατικό κίνημα των λαών που στρέφεται ενάντια στον ιμπεριαλισμό.

Είτε είμαστε υπέρ της άποψης ότι είναι απαραίτητο να δημιουργήσουμε μετόπισθεν για την πρωτοπορία της σοσιαλιστικής επανάστασης, μετόπισθεν που να αποτελεστούν από τους λαούς που ξεσηκώνονται ενάντια στην εθνική καταπίεση – και τότε χτίζουμε γέφυρα ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή – και τότε βάζουμε πραγματικά πλώρη για την παγκόσμια σοσιαλιστική επανάσταση· είτε δεν το κάνουμε αυτό – και τότε μένουμε απομονωμένοι, τότε παραιτούμαστε από την ταχτική να χρησιμοποιούμε τα κάθε λογής επαναστατικά κινήματα, που παρουσιάζονται μέσα στις καταπιεζόμενες εθνότητες, για να εξαφανίσουμε τον ιμπεριαλισμό.

Πρέπει να υποστηρίξουμε κάθε κίνημα που στρέφεται ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Διαφορετικά τι θα μας πουν οι εργάτες της Φιλανδίας; Ο Πιατακόφ και ο Τζερζίνσκι μάς λένε ότι κάθε εθνικό κίνημα είναι κίνημα αντιδραστικό. Αυτό δεν είναι σωστό, σύντροφοι. Μήπως το κίνημα της Ιρλανδίας ενάντια στον αγγλικό ιμπεριαλισμό δεν είναι κίνημα δημοκρατικό, που καταφέρει χτύπημα στον ιμπεριαλισμό; και μήπως δεν πρέπει να υποστηρίξουμε αυτό το κίνημα;…

Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο βιβλίο “Η συνδιάσκεψη της Πετρούπολης και η Πανρωσική συνδιάσκεψη του ΣΔΕΚΡ (μπ.) τον Απρίλη του 1917.

Μ.-Λ. 1925.

Σημειώσεις

-σημείωση parapoda: Εδώ, ο Στάλιν μάλλον αναφέρεται στη δήλωση του Μιλιουκόφ που αναγνωρίζει τις τσαρικές συμφωνίες με τους αγγλογάλλους, αποδέχεται τις προσαρτήσεις (από τις οποίες οι επικεφαλής της Εκτελεστικής Επιτροπής του Σοβιέτ δήλωναν ότι είχαν “αναγκάσει” την κυβέρνηση να παραιτηθεί) και ο Λένιν ότι εκτιμούσε ότι ενίσχυε τις φιλοπόλεμες διαθέσεις της Γερμανίας, και η οποία δήλωση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα των καντέτων, “Ρετς” (“Ο Λόγος”) στις 11(24) Απρίλη του 1917. Στην εφημερίδα αυτή γράφτηκαν τα ακόλουθα:

Στο διάστημα της παραμονής του στη Μόσχα ο υπουργός Εξωτερικών Π.Ν. Μιλιουκόφ σε συνέλευση των μελών του Κόμματος της λαϊκής ελευθερίας (σ.parapoda:το κόμμα των καντέτων), έκανε την παρακάτω δήλωση:

Η διακήρυξη της Προσωρινής κυβέρνησης σχετικά με τους σκοπούς του πολέμου δεν περιέχει όρους ειρήνης, αλλά μόνο γενικές αρχές που έχουν προηγούμενα διακηρυχθεί πολλές φορές από δημόσιους άνδρες των συμμαχικών μας χωρών. Οι όροι της ειρήνης δεν μπορούν να καθοριστούν διαφορετικά παρά σε συμφωνία με τους συμμάχους μας, σύμφωνα με τη σύμβαση του Λονδίνου. Όποια στάση κι αν κρατάει κανείς απέναντι στο σύνθημα “ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις”, δεν μπορεί να αγνοήσει τις αρχές που έχουν γίνει αποδεκτές από όλους τους συμμάχους για επανένωση της Πολωνίας, της Αρμενίας, για ικανοποίηση των εθνικών πόθων των σλάβων της Αυστρίας”(“Ρετς”, 11(24) Απρίλη του 1917, αρ.φ.83, υπάρχει στο άρθρο του Λένιν, Ο Πόλεμος και η Προσωρινή Κυβέρνηση, Άπαντα, τ.31, σ.211-212). Στις 22 του Απρίλη (5 του Μάη 1917) δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες ανακοίνωση της Προσωρινής κυβέρνησης και στην οποία “επειδή προέκυψαν αμφιβολίες πάνω στο ζήτημα της ερμηνείας της διακοίνωσης του υπουργού Εξωτερικών” η Προσωρινή κυβέρνηση εξηγούσε ότι η διακοίνωση της 18 του Απρίλη (1 του Μάη) ψηφίστηκε ομόφωνα από την κυβέρνηση· ότι η νίκη κατά του εχθρού, που διακηρύχθηκε στη διακοίνωση σαν όρος λήξης του πολέμου, δεν προϋποθέτει βίαιη κατάκτηση ξένων εδαφών· ότι με τις αναφερόμενες στη διακοίνωση “επικυρώσεις και εγγυήσεις” της σταθερής ειρήνης υπονοούνταν ο περιορισμός των εξοπλισμών και η δημιουργία διεθνών δικαστηρίων” (σ.141 στον 31ο τόμο των Άπαντων του Λένιν).

(17) Μπουντ. Γενική εργατική ένωση των εβραίων της Πολωνίας της Λιθουανίας και της Ρωσίας. Οργανώθηκε τον Οχτώβρη του 1897.

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: