Οι ρωσοϊσραηλινές σχέσεις υπό το πρίσμα των σχέσεων Ρωσίας – Ιράν

Οι πρόσφατοι αεροπορικοί βομβαρδισμοί του Ισραήλ στη Συρία και η κατάρριψη από τους Σύριους ενός ισραηλινού πολεμικού αεροσκάφους αναζωπύρωσαν τη συροϊσραηλινή διαμάχη, με το ερώτημα που πλανάται να είναι το “γιατί τώρα;” και “ποιος ωφελείται;”. Στο σημείο αυτό πολλοί απαντούν “το Ιράν”. Το παρακάτω άρθρο εξηγεί κάποιους λόγους για τους οποίους το Ιράν θα είχε να κερδίσει από μια συροϊσραηλινή διένεξη που θα έφερε τη ρήξη μεταξύ Ρωσίας και Ισραήλ. Σε αυτούς τους λόγους θα πρέπει να προστεθεί και η επικείμενη επίσκεψη (27-28 Μάρτη) του προέδρου του Ιράν, Χασάν Ρουχάνι, στο Κρεμλίνο. Πολλές υπογραφές θα πέσουν εκεί για διάφορες συμφωνίες, μεταξύ άλλων και τη δημιουργία Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών ανάμεσα στο Ιράν και την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση

 Ρουχάνι και Πούτιν στο Αστραχάν στις 29 Σεπτέμβρη 2014 στη Σύνοδο της Κασπίας (φωτό)

Ωστόσο, δεν θα πρέπει να σταθούμε εκεί (όπως δυστυχώς θα κάνουν όσοι στην Ελλάδα επιθυμούν, φαντάζονται ή και επιδιώκουν μια ακλόνητη συμμαχία μεταξύ Ρωσίας – Ιράν και, επίσης, Κίνας). Γιατί, όπως έχει δείξει και η υπόθεση με τους S – 300, που το Ιράν συμφώνησε το 2007 με τη Ρωσία να παραλάβει, η Ρωσία πάγωσε το 2010 τη μεταφορά και μόλις πριν λίγο καιρό την ολοκλήρωσε, στις σχέσεις Ρωσίας – Ιράν πολλά εξαρτώνται από το ρυθμό πραγματικής υλοποίησης των συμφωνηθέντων. Στην περίπτωση, μάλιστα, της Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών, ήδη έχει ανακοινωθεί ότι θα γίνει σταδιακά, συν τοις άλλοις γιατί δεν είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου το Ιράν, αλλά και επειδή δεν έχει διευκρινιστεί ποια ακριβώς αγαθά θα ανήκουν στην κατηγορία όσων θα ανταλλάσσονται χωρίς δασμούς κατά την πρώτη φάση. Είναι προφανές πως αυτό αποτελεί θέμα διαπραγμάτευσης, με τους Ρώσους να έχουν το πάνω χέρι, ειδικά επειδή, μετά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που τους βόλεψαν (αφού έχουν την ΕΕ διασπασμένη επί του θέματος και τους μισούς Ευρωπαίους να τους παρακαλάνε, ενώ βελτίωσαν με τρίτες χώρες τις σχέσεις της ως νέος πελάτης τους), το Ιράν δεν θα είναι ο μόνος προμηθευτής της Ρωσίας (λέγεται ότι στην πρώτη φάση θα περιλαμβάνονται προϊόντα ελαφράς βιομηχανίας και αγροτικά). Ακόμα και για τα κοινά πρότζεκτ στο φυσικό αέριο, όπου λέγεται ότι θα υπογραφούν συμφωνίες (παρότι είναι δυνάμει ανταγωνιστές), ο πρόεδρος της Ιρανικής Εθνικής Εταιρίας Αερίου (NIGC), Χαμίντ Ρεζά Αράκι δήλωσε ότι δεν έχει οριστεί κανένα ως τώρα. Συνεπώς, η εφαρμογή τους εξαρτώνται από το χρόνο και από την κατάσταση που θα υπάρχει τότε στο συσχετισμό δύναμης μεταξύ τους αλλά και στην κοινή περιοχή όπου δρουν (στρατηγικά ανταγωνιστικά). Όπως λέει και η επικεφαλής του ιρανικού τμήματος του Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, Νίνα Μαμέντοβα, η Ρωσία και το Ιράν “γενικά έχουν την ίδια άποψη για το ζήτημα (της Συρίας), αλλά υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να συζητηθούν”.

***

Ποιος προσπαθεί να στρέψει τη Ρωσία εναντίον του Ισραήλ;

του Κεβόρκ Μιζραγιάν

Η Ρωσία βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος προσπαθώντας να εργαστεί με μια σειρά αδυσώπητων εχθρών μεταξύ τους στη Μέση Ανατολή. Υπάρχει κίνδυνος οι ρωσοϊσραηλινές σχέσεις να καταστούν τεταμένες στο εγγύς μέλλον, και φαίνεται πως το Ιράν υποδαυλίζει την αναταραχή.

Ένα νέο μέτωπο άνοιξε στη Μέση Ανατολή, με τη Συρία και το Ισραήλ να βάλλουν ο ένας εναντίον του άλλου. Στις 17 μάρτη, οι ένοπλες δυνάμεις της Συρίας έβαλαν (σύμφωνα με το Τελ Αβίβ) και κατέρριψαν (σύμφωνα με τη Δαμασκό) ένα ισραηλινό στρατιωτικό αεροπλάνο που επιχειρούσε να βομβαρδίσει θέσεις της Χεζμπολάχ στο συριακό έδαφος.

Λίγες μέρες αργότερα, οι Σύριοι κατέρριψαν (σύμφωνα και με τις δύο πλευρές) ένα ισραηλινό μη επανδρωμένο Skylark. O ισραηλινός υπουργός άμυνας Αβίγκντορ Λίμπερμαν ανακοίνωσε τότε ότι, αν οι επιθέσεις (σ.parapoda: !) συνεχιστούν, το Ισραήλ θα εξαλείψει τα συριακά συστήματα αεράμυνας. Ο σύριος πρόεδρος απάντησε ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα να λέει στη χώρα του να μην αμύνεται και να μην προστατεύει τα σύνορά της (σ.parapoda: προφανώς, με αποδέκτη όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά και τη Ρωσία, όπως θα δούμε παρακάτω).

Η υπεράσπιση των συνόρων μας είναι δικαίωμά μας, και καθήκον μας”, είπε ο Σύριος Πρόεδρος Μπασάρ Αλ Άσαντ.

Φυσικά, ο Άσαντ έχει δίκιο και οι δηλώσεις του Λίμπερμαν δείχνουν εξαιρετικά προβοκατόρικες. Δεν είναι όμως τόσο απλά, γιατί επί χρόνια η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία επανειλημμένα παραβίαζε το συριακό εναέριο χώρο ενώ η Μόσχα έκλεινε τα μάτια.

Συμφωνία κυρίων

Διάφοροι ειδικοί λένε ότι προτού η Ρωσική Πολεμική Αεροπορία ξεκινήσει την εκστρατεία της στη Μέση Ανατολή το 2015, η Μόσχα είχε προσπαθήσει να συζητήσει τους όρους εμπλοκής της και να φτάσει σε μια κατανόηση με όλους τους συμμετέχοντες στο συριακό εμφύλιο. Μερικώς, το Ισραήλ καλωσόρισε τις ρωσικές δράσεις, γιατί η Μόσχα σχεδίαζε να εξαλείψει τους εχθρούς του εβραϊκού κράτους στη Συρία.

Ταυτόχρονα, ο Νετανιάχου ζήτησε από τον Πούτιν να μην εμποδίζει της ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις ενάντια στη Χεζμπολάχ σε περίπτωση που η οργάνωση δυνάμωνε και απειλούσε τα Υψώματα του Γκολάν (κατεχόμενο από το Ισραήλ συριακό έδαφος, το οποίο είναι σημαντικό για την ΄αμυνα του Ισραήλ), ή σε περίπτωσ που λάμβανε βαρύ ρωσικό οπλισμό από τη συριακή κυβέρνηση. Έτσι, τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας “δεν παρατηρούσαν” τα ισραηλινά αεροπλάνα που τακτικά βομβάρδιζαν θέσεις της Χεζμπολάχ. Οι ισραηλινοί έπρεπε μόνο να αποφεύγουν να προκαλούν απώλειες στο ρωσικό προσωπικό.

Ισραηλινά στρατεύματα σε άσκηση στα κατεχόμενα συριακά Υψώματα του Γκολάν στις 20 Μάρτη 2017 (φωτό)

Ωστόσο, οι στρατιώτες του συμμάχου της Ρωσίας, του Ιράν, δεν είχαν τέτοια ασυλία.

Η συμφωνία κυρίων ανάμεσα σε Ρωσία και Ισραήλ ανέφερε ότι η Ρωσία θα παρέβλεπε τις ενέργειες του Ισραήλ εναντίον ιρανικών κομβόι που έφερναν όπλα στο Λίβανο, όπως και ενάντια σε ιρανικές δυνάμεις που ήταν ή πιθανώς μπορούσαν να τοποθετηθούν στα Υψώματα του Γκολάν. Η Τεχεράνη έχει χάσει ως και 10 στρατηγούς στη Συρία και μερικοί σκοτώθηκαν από την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία γιατί ήταν πολύ κοντά στα ισραηλινά σύνορα”, ανέφερε ο καθηγητής Βλαντίμιρ Σάζιν, ανώτατος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής στη Μόσχα.

Φυσικά, η Δαμασκός δεν ήταν ευχαριστημένη από όλα αυτά, για να μην αναφέρουμε τι ήταν η Χεζμπολάχ ή το ιράν, όμως για καιρό το Κρεμλίνο δεν επέτρεπε στους ριγμένους συνεργάτες του να χαλάσουν τη συμφωνία.

Ποιος βρίσκεται τώρα πίσω από τον Άσαντ;

Η κατάσταση, ωστόσο, τώρα, έχει αλλάξει και ο Άσαντ έχει αρχίσει να καταρρίπτει ισραηλινά αεροπλάνα. Ίσως υπάρχουν δύο λόγοι για αυτό. Ένας είναι η ευθεία ανυπακοή του σύρου ηγέτη, η οποία συμβαίνει κατά καιρούς (σ.parapoda: ιδίως τώρα, με τη ρωσική συμφωνία για την κουρδική αποσχιστική παρουσία στο Βορρά). Όμως διάφοροι ειδικοί πιστεύουν πως το πραγματικό αίτιο είναι άλλο: ο Άσαντ ενθαρρύνεται να κάνει αυτά τα βήματα από τον άλλο του σύμμαχο, το Ιράν.

Το Ιράν έχει τουλάχιστον τρεις λόγους να ελπίζει να επιδεινωθούν οι ρωσοϊσραηλινές σχέσεις. Πρώτον, ο στόχος μπορεί να είναι η αποδυνάμωση της Μόσχας, της οποίας η επιρροή στα συριακά πράγματα ιδίως, αλλά και στα μεσανατολικά γενικότερα, έχει σημαντικά αυξηθεί. Το Κρεμλίνο, επίσης, δεν επιδιώκει να είναι ο πιστός σύμμαχος του Ιράν στη διαπάλη του με την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.

Δεύτερον, το Ιράν έχει συμφέρον από τη ρήξη στις σχέσεις ανάμεσα σε Ρωσία και τον μεγάλο του εχθρό, το Ισραήλ, ιδίως καθώς οι αμερικανοϊρανικές σχέσεις επιδεινώνονται και οι αμερικανοϊσραηλινές βελτιώνονται.

Φυσιολογικές, πολλώ δε μάλλον στενές σχέσεις ανάμεσα σε Ρωσία και Ισραήλ, ιδίως οι μάλλον θερμές σχέσεις ανάμεσα σε Πούτιν και Νετανιάχου, ο οποίος έχει βρεθεί στη Μόσχα 4 φορές τον τελευταίο 1,5 χρόνο, αποτελούν πονοκέφαλο για το Ιράν”, λέει ο Σάζιν.

Τρίτον, το Ιράν πιστεύει ότι μια ρωσοϊσραηλινή σύγκρουση θα συμβάλλει στην ενίσχυση των θέσεών του στη Συρία. Για παράδειγμα, στα τέλη του 2016, ο αρχηγός του ιρανικού Γενικού Επιτελείου, Μοχάμαντ Χοσεΐν Αφσόρντι, ανακοίνωσε την επιθυμία της Τεχεράνης να δημιουργήσει βάσεις στη Συρία.

Αυτή τη στιγμή τα πλάνα αυτά δείχνουν να ματαιώνονται και όχι μόνο εξαιτίας του Ισραήλ, το οποίο θα βομβαρδίσει τις ιρανικές βάσεις με το που χτιστούν. Το απαράδεκτο της ιρανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία μπορεί να αποτελεί μέρος της συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και τους αντιπάλους του Άσαντ.

Πούτιν και Νετανιάχου (φωτό)

Όλοι οι αντίπαλοι του Άσαντ, ανεξάρτητα από τον πολιτικό προσανατολισμό και την αφοσίωσή τους σε ξένες δυνάμεις, ομόφωνα είναι ενάντια στην παρουσία του Ιράν στη Συρία. Και μετά από μια περίοδο σχετικής σταθεροποίησης, θα υπάρχει το ζήτημα της εκδίωξης της Χεζμπολάχ, όπως και άλλων ιρανόφιλων δυνάμεων στη Συρία, πολλώ δε μάλλον των ίδιων των ιρανικών δυνάμεων”, λέει ο Σάζιν. Ωστόσο, σε περίπτωση συροϊσραηλινής σύγκρουσης (ή ρωσοϊσραηλινής), η Συρία θα ζητήσει από το Ιράν να αναπτύξει δυνάμεις του στο έδαφός της.

Η Ρωσία ως διαμεσολαβητής

Ως αποτέλεσμα, οι ενέργειες του Ιράν έχουν αφήσει τον Πούτιν μεταξύ σφύρας και άκμονος. Αν η Μόσχα προσπαθήσει να ικανοποιήσει τη Συρία, θα καταστρέψει τις σχέσεις της με το Τελ Αβίβ. Αν προσπαθήσει να ικανοποιήσει το Ισραήλ, θα χάσει τις θέσεις της στη Δαμασό και θα φέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των ιρανικών βάσεων.

Το διακύβευμα δεν είναι το μέλλον των ρωσοϊσραηλινών και ρωσοσυριακών σχέσεων, αλλά οι ρωσικές φιλοδοξίες στην περιοχή. Η Μόσχα προσπαθεί να χτίσει ένα νέο πλέγμα ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Η περιοχή είναι γεμάτη συγκρούσεις, καθώς τα συμφέροντα όλων των πλευρών είναι αλληλοσυγκρουόμενα (Τουρκία, Ισραήλ, Ιράν, Σαουδική Αραβία και άλλα) και όλα έχουν να κάνουν με τη Συρία. Και το Κρεμλίνο βλέπει αυτή τη χώρα ως πεδίο σύγκρουσης όπου μία συμφωνία μπορεί να υπάρξει ανάμεσα σε όλους τους εχθρούς που υπάρχουν στη Μέση Ανατολή, και να δημιουργηθεί ένα νέο σύστημα ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή”, λέει ο Βλαντίμιρ Αβάτκοφ, διευθυντής του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών, Διεθνών Σχέσεων και Δημόσιας Διπλωματίας στη Μόσχα.

Η Ρωσία μπορεί να παίξει το βασικό ρόλο του διαμεσολαβητή σε αυτό το σύστημα, γιατί είναι η μόνη χώρα που διατηρεί ενεργές σχέσεις με όλες τις μεσανατολικές χώρες. Όμως αν ξεσπάσει στη Συρία άλλος ένας μεγάλος μεσανατολικός πόλεμος, η τοπική συροϊσραηλινή σύγκρουση μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε περιφερειακή, η οποία θα εμπλέξει και άλλες χώρες, και τότε, οι ελπίδες του Κρεμλίνου για ειρήνη και επιρροή στη Μέση Ανατολή θα χαθούν.

Το κείμενο στα αγγλικα: http://rbth.com/international/2017/03/23/who-is-trying-to-turn-russia-and-israel-against-each-other_725466

Για τις σχέσεις Ισραήλ – Ρωσίας βλ. εδώ

Για τις σχέσεις Ισραήλ με Ινδία και Κίνα βλ. εδώ και εδώ

Advertisements

Tagged: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: