Οι τραμπουκισμοί Τραμπ σε Συρία – Κορέα & η όξυνση της αντίθεσης “Ρωσία – ΗΠΑ εναντίον όλων”

Η πρόσφατη ρίψη 59 αμερικανικών πυραύλων στη Συρία και οι απειλές Τραμπ για επικείμενη βίαιη “επίλυση” του κορεατικού ζητήματος εξέπληξαν όσους υποστήριζαν ότι ο Τραμπ αποτελούσε εχθρός “του μετώπου της παγκοσμιοποίησης” ή ότι, έστω, εξέφραζε “μια άλλη παγκοσμιοποίηση”. Σε κάθε περίπτωση, για την καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων, δεν πρέπει να στεκόμαστε στη μελέτη μόνο μίας από όλες τις αντιθέσεις που υπάρχουν στον κόσμο (Δύση – Ρωσία) αλλά να αναλύουμε όλες τις αντιθέσεις και την αλληλεπίδραση της μίας στην άλλη. Εν προκειμένω, ούτε στην περίπτωση της Συρίας, ούτε σε αυτή της Κορέας μπορούμε να αγνοούμε τις αντιθέσεις εντός των ΗΠΑ, αλλά και εντός των διεθνών – και υπό χαλάρωση – στρατοπέδων και των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Παραδοσιακά συριακά ξύλινα σουβενίρ προσαρμοσμένα στις εξελίξεις (φωτό)

Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Συρίας, με το βομβαρδισμό ο Τραμπ πέτυχε, σε μια περίοδο που ακόμα δεν έχει σταθεροποιήσει την εξουσία του, να απαντήσει στις αντιπολιτεύσεις που έχει στο εσωτερικό του: με την άρση των συμβιβαστικών του αναφορών (έναντι της Ρωσίας ή της Συρίας) επιχειρεί να διασπάσει το φιλοπόλεμο στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα, ενώ, σε πολιτικό επίπεδο, δίνει τα τελευταία χτυπήματα στους “Δημοκρατικούς” της Κλίντον, η οποία δήλωνε ότι, μετά το καταγγελόμενο από την Αλ Κάιντα χτύπημα με χημικά, θα βομβάρδιζε τον Άσαντ. Ταυτόχρονα, στην κινηματική αντιπολίτευση δείχνει ότι αυτή θα έχει να κάνει με statesman και όχι με κάποιον που ασχολείται απλώς, σαν ένας απλός μικρομεσαίος νοικοκύρης, με το να μαζέψει το σπίτι του.

Όμως και εντός του διεθνούς και υπο χαλάρωση στρατοπέδου των ΗΠΑ ο Τραμπ έδωσε απάντηση. Ειδικά στη Μέση Ανατολή, κατέστησε σαφές ότι η στρατηγική αποχώρηση των ΗΠΑ από την περιοχή δεν σημαίνει πλήρης, πολλώ δε μάλλον άμεση διακοπή της χωρίς μεσάζοντες παρέμβασή της στην περιοχή. Άλλωστε, σε μια περίοδο στρατηγικής εξασθένισης των ΗΠΑ, και οι μεσάζοντες δεν είναι πια δεδομένοι. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο που διάφοροι σύμμαχοί της, όχι μόνο αποκαθιστούν επαφές με το αντίπαλο στρατόπεδο (Ρωσία και Κίνα, βλ. εδώ και εδώ), για να απογαλακτιστούν από τις ΗΠΑ, αλλά και κάνουν τα πρώτα βήματα για άσκηση παγκόσμιας πολιτικής, ακόμα και για τη δημιουργία νέων στρατοπέδων. Από αυτή την άποψη, χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη μηνιαίας (!) διάρκειας περιοδεία του Σαουδάραβα βασιλιά στην Ασία και στις μουσουλμανικές μεγάλες χώρες, Μαλαισία και Ινδονησία, αλλά και το άνοιγμα της μετα-Brexit Αγγλίας στην περιοχή. Τέλος, δεν πρέπει να αγνοείται και η “βασική” αντίθεση με τη Ρωσία και ειδικά στον ανταγωνισμό της με αυτή για να κερδίσει το νέο σημαντικό παράγοντα της περιοχής, τους Κούρδους, η κρατική υπόσταση των οποίων θα είχε επιπτώσεις, πέρα από τη Συρία και το Ιράκ, σε δυνάμει ανταγωνιστές της παρουσίας των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή, το Ιράν και την Τουρκία.

Αυτός είναι ο λόγος που και οι δύο δυνάμεις φλερτάρουν με το κουρδικό απελευθερωτικό κίνημα και διαπραγματεύονται ή αποκτούν και οι δύο στρατιωτικές βάσεις. Τούτων δοθέντων, και η Ρωσία, από την πλευρά της, επιθυμεί να “φορέσει” στους δύο συμμάχους της στην περιοχή, Ιράν και Συρία, την ύπαρξη κουρδικής αυτόνομης ή και κρατικής οντότητας. Και, μάλιστα, σε μια περίοδο που και η Συρία άνοιγε ανεξάρτητο από τη Ρωσία δίαυλο επικοινωνίας με τη Δύση, αλλά και το Ιράν έμπαινε σε φάση λιώσιμου των πάγων με τον περιφερειακό αντίπαλό της, τη Σαουδική Αραβία (η ένωση των οποίων θα αμφισβητούσε την παρουσία ΗΠΑ – Ρωσίας στην περιοχή, αλλά και την παντοδυναμία στον κόσμο), η Ρωσία έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την εξασφάλιση του μαντριού που επιφυλάσσει σε Συρία και Ιράν. Δεν είναι τυχαίο ότι, μετά την αμερικανική πυραυλική επίθεση, κοινά ήταν τα ανακοινωθέντα από τα αμυντικά επιτελεία του στρατοπέδου της Ρωσίας, δείγμα του περιορισμού της αυτόνομης έκφρασης του Ιράν.

Εδώ, ας λάβουμε υπόψη ότι η συζήτηση για το κουρδικό, δεν ενώνει απαραίτητα τους τέσσερις θιγόμενους: Τουρκία, Ιράν, Συρία, Ιράκ. Το αντίθετο, τους διασπά, αφού είναι διαφορετική η στάση τους έναντι των Κούρδων σήμερα (ο ένας εφαρμόζει σχεδόν εθνοκάθαρση, ο άλλος τους έχει δώσει απόλυτη αυτονομία, ο τρίτος δεν έχει πρόβλημα, ο τέταρτος τους εξοπλίζει) και, η αλλαγή του στάτους των Κούρδων σε ένα από τα τέσσερα κράτη, θα έφερνε προ διαφορετικών τετελεσμένων και ενώπιον διαφορετικών διλημμάτων το άλλο. Ας εξετάσουμε, π.χ. την υπόθεση η Συρία να υποχωρήσει στο κουρδικό, παραχωρώντας διοικητική αυτονομία σε τρία απομονωμένα μεταξύ τους καντόνια, α λα Ρωσική Ομοσπονδία. Τότε, η Τουρκία θα βρεθεί μπροστά στο δίλημμα να εισβάλλει στη συριακή επικράτεια και να τα βάλει με τη Συρία και, κυρίως, τους δύο μεγάλους ή να αλώσει μεν οικονομικά τα καντόνια, κατά το πρότυπο του ιρακινού Κουρδιστάν, αλλά και να μην έχει άλλα περιθώρια για να αποφύγει να λύσει το δικό της διοικητικό πρόβλημα με τους Κούρδους. Παρόμοιο πρόβλημα θα έχει και το Ιράν, το οποίο, μάλιστα, θα έχει έναν σύμμαχο, τη Συρία, “κοντύτερο”, και έναν νέο παράγοντα στην περιοχή, τον κουρδικό, όχι αναγκαστικά ανταγωνιστικό, αλλά που πρέπει να κερδίσει, ξεκινώντας, μάλιστα, με υποχωρήσεις στο ίδιο της το έδαφος (παραχωρώντας, δηλαδή, περαιτέρω προνόμια στους κούρδους του Ιράν). Και αν έχουμε φτάσει στο σημείο, τρεις από τις τέσσερις χώρες να έχουν παραχωρήσει στους Κούρδους αυτονομία, δεν είναι πιθανότερο η τελευταία που δεν το έχει κάνει, η Τουρκία, να συνεννοείται με τον άλλο μεγάλο εκ των τεσσάρων, το Ιράν, αλλά το αντίθετο: το Ιράν να πιέζει την Τουρκία για τους Κούρδους, είτε αντικειμενικά, είτε για να κερδίσει με το μέρος της τους Κούρδους. Με αυτό, λοιπόν, το σκεπτικό, το άνοιγμα της συζήτησης για κουρδικό κράτος, βαίνει υπέρ των δύο μεγάλων δυνάμεων και κατά των υπολοίπων και της προοπτικής ενότητας των τελευταίων.

Ο Μόκταντα Αλ Σαντρ με τον ανώτατο διαπραγματευτή του Ιράν για τα πυρηνικά, Αλί Λαριτζανί, το 2006.

Ταυτόχρονα, έχουμε και μια άλλη εξέλιξη, που ψαλιδίζει τις περιφερειακές φιλοδοξίες του Ιράν. Αυτή δεν είναι άλλη από την όξυνση των ενδοσιιτικών αντιθέσεων. Συγκεκριμένα, ο Μόκταντα Αλ Σαντρ, σιίτης κληρικός με πολιτικό ρόλο στο Ιράκ, που κατά καιρούς εμφανίζεται δυναμικά, λειτουργεί υπονομευτικά σε βάρος της σιιτικής πτέρυγας που έχει το πάνω χέρι στο Ιράκ και αναπτύσσει δεσμούς με το Ιράν, το οποίο συμβάλλει στρατιωτικά στη νίκη κατά του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ (βλ.εδώ για τις αντιθέσεις εντός των σιιτών του Ιράκ για το ρόλο του Ιράν στη χώρα). Όμως, ο Σαντρ, τις τελευταίες ημέρες, δεν απειλεί απλώς την ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής στο Ιράκ, αλλά, επιδιώκοντας την περιφερειακή του ανάδειξη, σε ανακοίνωσή του για τον αμερικανικό βομβαρδισμό της Συρίας, έγινε ο πρώτος από το σιιτικό στρατόπεδο που κάλεσε τον Άσαντ να παραιτηθεί. Μπορεί, φυσικά, σε όσους κάλεσε να αφήσουν μόνο το συριακό λαό να αποφασίσει, να κατονόμασε και τη Ρωσία, όμως η αναφορά “και στους άλλους”, φωτογράφιζε και συμπεριελάμβανε και το Ιράν. Σε επόμενη, “διευκρινιστική” δήλωσή του, ανέδειξε περαιτέρω τις περιφερειακές του φιλοδοξίες, βάζοντας στη συζήτηση και το Μπαχρέιν, ανταγωνιζόμενος δηλαδή το Ιράν στο κέρδισμα των σιιτών της χώρας, και καλώντας και τον βασιλιά του Μπαχρέιν να παραιτηθεί. Δεν είναι βέβαιο αν παίζει συνειδητά το ρόλο της Ρωσίας ο Σαντρ, ή αν της παζαρεύει τη διάσπαση των σιιτών. Σίγουρο είναι όμως ότι η όξυνση των ενδοσιιτικών αντιθέσεων περιορίζει την αυτόνομη περιφερειακή απήχηση του Ιράν, προς όφελος και της Ρωσίας.

Συνολικά, με τη ρίψη αμερικανικών πυραύλων, ο λόγος πέρασε στους δύο μεγάλους και οι υπόλοιποι περιφερειακοί παράγοντες, Ιράν, Σαουδική Αραβια και Τουρκία, περιορίζονται σε ρόλο δευτεροκλασάτου παράγοντα.

Τραμπ και Τζιπίνγκ στη Φλόριντα (φωτό)

Το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς ότι συμβαίνει και στο ζήτημα της Κορέας. Σε διεθνές επίπεδο, πρώτο θύμα της αναζωπύρωσης είναι η Κίνα. Όλα τα βέλη των δυτικών τώρα στρέφονται κατά της Κίνας, την οποία καλούν να “μαζέψει” τη ΛΔ Κορέας. Ούτε σε αυτό το ζήτημα η στιγμή της αναζωπύρωσης είναι τυχαία, αφού συμβαίνει στον απόηχο της συνάντησης του Τραμπ με τον κινέζο πρόεδρο Τζιπίνγκ, η οποία κρίθηκε θετική, αφού έλιωσε πάγους αλλά και δεν έκλεισε ζητήματα που προεκλογικά έθετε ο Τραμπ (δείγμα του ότι ο Τραμπ επιθυμεί να συμβιβάσει τα αντιτιθέμενα – στο θέμα της αντιμετώπισης της Κίνας – βιομηχανικά συμφέροντα στη χώρα του). Επίσης, η ένταση της αμερικανικής επιθετικότητας στην Κορέα λαμβάνει χώρα σε μια στιγμή που κλονίζεται το αμερικανόπνευστο καθεστώς της Νοτίου Κορέας, μετά την καθαίρεση και φυλάκιση της προέδρου Παρκ Γκουέν Χιε, έπειτα από μαζικές δημοκρατικές λαϊκές κινητοποιήσεις.

Δεν μπορούν, φυσικά, να περάσουν απαρατήρητες και οι εξελίξεις στη Βόρεια Κορέα. Η έμφαση τις τελευταίες ημέρες δινόταν στην υλοποίηση των αποφάσεων για οικονομική ανάπτυξη και ευημερία για τους πολίτες με παράλληλη την αμυντική θωράκιση της χώρας (που αντικατέστησε το δόγμα που έδινε προτεραιότητα στην άμυνα). Χαρακτηριστική είναι, από αυτή την άποψη, και η ατζέντα της 5ης συνόδου της Ανώτατης Λαϊκής Συνέλευσης της χώρας που επουδενί δεν κινούταν σε ρυθμούς Τραμπ, αλλά είχε να κάνει με τους στόχους της 5ετούς στρατηγικής για την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, την εκτέλεση του προϋπολογισμού, το νόμο για τη 12χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση με τη σχολική χρονιά που μόλις άρχισε. Αξιοσημείωτη για τα δυτικά μας στερεότυπα είναι και η πιο “ψύχραιμη” αναφορά των βορειοκορεατικών ΜΜΕ στον Κιμ Γιονγκ Ουν (μόνο με βάση τους επίσημους τίτλους των θέσεων που κατέχει) και η αναφορά σε άλλα πρόσωπα, ως και σε άλλα κόμματα. Άλλη ένδειξη της έμφασης στην ευημερία που δίνεται αυτή την περίοδο στη Βόρεια Κορέα, και όχι στον πόλεμο, όπως λένε παραπλανητικά τα δυτικά ΜΜΕ, είναι και τα εγκαίνια της υπερπολυτελούς συνοικίας εργατικών κατοικιών 900.000 τ.μ. όπου θα διαμένουν 4.800 οικογένειες, και στα οποία είχαν προσκληθεί, σε μια κίνηση ανοίγματος προς τη δυτική κοινή γνώμη, 200 ξένοι δημοσιογράφοι. Τέλος, για τις εξελίξεις στη Νότια Κορέα, οι αναφορές των ΜΜΕ γίνονται μόνο σε βάρος της “συντηρητικής” ομάδας που επιχειρεί να παλινορθωθεί στην εξουσία της Νότιας Κορέας, και ότι εναποτίθενται ελπίδες όχι σε κάποια πολεμική αναμέτρηση, αλλά στο ίδιο το νοτιοκορεατικό λαϊκό κίνημα για να επιτύχει ειρήνη, δημοκρατία και επανένωση της χώρας.

Οι κατοικίες στη Β. Κορέα που εγκαινιάστηκαν αυτή τη βδομάδα από τον Κιμ Γιονγκ Ουν (φωτό)

Είναι προφανές ότι, σε περίπτωση επανένωσης της Κορέας, οι ΗΠΑ θα στερούνταν λόγου παρουσίας στην περιοχή, για να στριμώχνουν την Κίνα. Επίσης, άλλοι παράγοντες, όπως η Ιαπωνία, θα είχαν έναν μεγάλο ανταγωνιστή, καθώς, όχι μόνο βιομηχανική, αλλά και πυρηνική δύναμη θα ήταν η ενωμένη Κορέα. Γι’ αυτό και σπεύδει να συνταχθεί ο ιάπωνας πρωθυπουργός με τη λάσπη ενάντια στη Βόρεια Κορέα (παρότι, με μια ενωμένη Κορέα, και η ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ παρουσία της Ιαπωνίας θα ενισχυόταν).

Από τις εξελίξεις αυτές, η Ρωσία είναι ευνοούμενη: Πρώτον, έχει θέμα να αναδεικνύει για να την “πέφτει” στις ΗΠΑ και να κατοχυρώνεται στην παγκόσμια κοινή γνώμη ως… προστάτης του διεθνούς δικαίου. Δεύτερον, βρήκε θέμα για να αποτρέπει μία αμερικανοκινεζική συνεννόηση. Τρίτον, με τις διμερείς σχέσεις στην περιοχή να επιδεινώνονται (Ιαπωνία εναντίον Β. Κορέας, Νότια Κορέα εναντίον Βόρειας, Κίνα εναντίον Βόρειας Κορέας), εκμηδενίζεται η πιθανότητα βελτίωσης των σχέσεων των χωρών της περιοχής, η οποία αντικειμενικά θα μείωνε τη ρωσική ισχύ. Δεν είναι, λοιπόν, τραβηγμένο να πει κανείς ότι στο κορεατικό ο Τραμπ περισσότερο ρίχνει τους άλλους παρά τη Ρωσία.

Συμπερασματικά, συνδέοντας την όξυνση στο Συριακό με την αναζωπύρωση του θέματος της Κορέας, συνάγεται ότι, και με αυτές τις κινήσεις του, ο Τραμπ παραμένει προσηλωμένος στη στρατηγική του ότι η αντίθεση “Ρωσία – ΗΠΑ εναντίον των άλλων” (ιδίως της Κίνας) είναι πιο σημαντική από την αντίθεση “ΗΠΑ εναντίον Ρωσίας”.

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: