Λ. Δ. Ουγγαρίας: Η «παραίτηση» του Ματίας Ράκοσι (Ιούλης 1956)

Η απομάκρυνση του Ματίας Ράκοσι από το πόστο του πρώτου γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος Ούγγρων Εργαζομένων τον Ιούλη του 1956, όσα προηγήθηκαν και όσα ακολούθησαν, συνοψίζουν μία κατάσταση που πολλές φορές συναντούμε μέσα στο επαναστατικό κίνημα και έχει να κάνει με τη σημασία των μεμονωμένων προσώπων στην εξέλιξη της ιστορίας, και το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί, ιδίως όταν αυτά έχουν μία μεγάλη προσφορά κατά το παρελθόν.

Ας δούμε όμως πρώτα το πώς εξελίχθηκαν τα συγκεκριμένα γεγονότα στην Ουγγαρία. Βρισκόμαστε την επομένη του 20ού συνεδρίου του ΚΚΣΕ, το οποίο ανέτρεψε τον επαναστατικό χαρακτήρα όχι μόνο αυτού του κόμματος, αλλά και των περισσότερων κομμουνιστικών κομμάτων, λόγω εμβέλειας και άμεσης επέμβασης στα εσωτερικά τους. Στις 12 – 13 Μάρτη συγκλήθηκε ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος Ούγγρων Εργαζομένων, η οποία συζήτησε την έκθεση της αντιπροσωπείας του κόμματος στο 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ. Η ΚΕ του κόμματος υιοθέτησε πλήρως τις αναλύσεις και εκτιμήσεις του 20ού συνεδρίου του ΚΚΣΕ, σύμφωνα με το οποίο, “η πηγή των επιτυχιών αυτών (σ.σ. της ΕΣΣΔ) βρίσκεται στην αποκατάσταση των λενινιστικών κανόνων της κομματικής ζωής, την εξάλειψη της προσωπολατρίας και τη δημιουργία συλλογικής ηγεσίας που είναι κατάλληλη για την ελεύθερη ανάπτυξη της απεριόριστης δημιουργικής ισχύος του κόμματος και ολόκληρου του σοβιετικού λαού σε όλες τις σφαίρες της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής.

Στη βάση όλων αυτών, η ΚΕ αναθέτει στο ΠΓ να εκπονήσει χωρίς καθυστέρηση, με την ενεργό συμμετοχή των μελών της ΚΕ, των κομματικών οργανώσεων, των μελών του κόμματος, των εργατών και των οργανώσεών τους, όπως και των κρατικών οργάνων, τα μέτρα εκείνα που είναι εφαρμόσιμα, σε αντιστοιχία με τις αποφάσεις του 20ού συνεδρίου του ΚΚΣΕ, στις ειδικές συνθήκες της Ουγγαρίας (…)” Πέρα από μέτρα για την οικονομία, “[ε]πίμονος και συστηματικός αγώνας πρέπει να διεξαχθεί εντός κόμματος ώστε η συλλογική ηγεσία να γίνει πραγματικότητα στο μέγιστο βαθμό σε όλα τα επίπεδα. Η δημοκρατία εντός κόμματος πρέπει περαιτέρω να ενισχυεί και, βασιζόμενη σε όσα έχουν ήδη επιτευχθεί, η σοσιαλιστική νομιμότητα πρέπει περαιτέρω να ενισχυθεί”. Επίσης, “[η] ιδεολογική, επιστημονική, πολιτιστική και προπαγανδιστική δουλειά πρέπει να λάβει στο μέγιστο βαθμό υπόψη τα συμπεράσματα του 20ού συνεδρίου του ΚΚΣΕ”. (Σάμπαντ Νεπ, όργανο της ΚΕ του ΚΟυΕ,15 Μάρτη 1956).

Στη Σάμπαντ Νεπ, στις 29 Μάρτη 1956 ανακοινώνεται η αποφυλάκιση διαφόρων συγκατηγορούμενων του Ράικ όπως και σοσιαλδημοκρατών. Παράλληλα, έντονη συζήτηση αναπτύσσεται στο έντυπο της Ένωσης Συγγραφέων, Irodalmi Ujsag (Λογοτεχνική Εφημερίδα, με έτος ίδρυσης το 1950), που ήδη από το 1955 είχε αρχίσει, και είχε φτάσει σε συγκέντρωση υπογραφών 63 συγγραφέων γύρω από μια πλατφόρμα.

Γύρω από αυτά τα ζητήματα παρενέβη ο Ράκοσι, με άρθρο του στην Πράβντα στις 2 Μάη 1956, το οποίο αναδημοσιεύτηκε στις 3 Μάη στη Σάμπαντ Νεπ, και το οποίο έφερε τον τίτλο “Ζωντανή Ενσάρκωση των Ιδεών του Λένιν”, λέγοντας:

Η προσωπολατρία διαδόθηκε δυστυχώς στις περισσότερες λαϊκοδημοκρατικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ουγγαρίας, και προκάλεσε μια σειρά από τέτοιες εκδηλώσεις όπως το στένεμα της εσωκομματικής δημοκρατίας και την παραβίαση της σοσιαλιστικής νομιμότητας. Είναι, επομένως, αδύνατο να εκτιμήσουμε την τεράστια αξία του έργου του ΚΚΣΕ κατά τα πρόσφατα τελευταία χρόνια και, ακολουθώντας το παράδειγμά του, το έργο των κομμουνιστών των λαϊκών δημοκρατιών για την εφαρμογή των λενινιστικών αρχών (…)

Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί, ότι εχθροί του σοσιαλισμού, οι οποίοι προσπαθούν να αξιοποιήσουν κάθε μας βήμα, αναζητούν βάση για τις υπονομευτικές τους ενέργειες. Αυτό επίσης μπορεί να ειπωθεί και στην περίπτωση της Ουγγαρίας. Ο εχθρός κάνει πολλά, σπεκουλάροντας στα λάθη που αποκαλύπτονται από εμάς, επιδιώκοντας να σπείρει δυσπιστία στις τάξεις μας.

Τα αποτελέσματα του 20ού συνεδρίου είναι αμετάκλητα. Οι απόπειρες του εχθρού να σπείρει σύγχυση στις τάξεις μας αποτυγχάνουν καθώς συντρίβονται απέναντι στην ενότητα των τάξεων των κομμουνιστών. Όπου πάνε να εκμεταλλευτούν την εσωκομματική δημοκρατία για να διαδώσουν σάπιες, εχθρικές απόψεις, οι αδύναμες απόπειρές τους πρέπει να εξαλείφονται (…) Ταυτόχρονα, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται, με κάθε δυνατο μέτρο, για να υποστηρίξουμε την κριτική και την αυτοκριτική ως μία υγιή, δημιουργική εκδήλωση της εσωκομματικής δημοκρατίας. Η αρχή της εσωκομματικής δημοκρατίας πρέπει να ενισχυθεί και η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας και των δημιουργικών δυνάμεων των μαζών πρέπει να διασφαλιστεί. Σήμερα, εχθρικά στοιχεία σε κάποια μέρη προσπαθούν να μειώσουν στα μάτια των μαζών το ρόλο και τη σημασία της κομματικής καθοδήγησης. Οι κομμουνιστές, ωστόσο, γνωρίζουν καλά πόσο σημαντικό είναι να υπερασπίζονται και να προστατεύουν το κύρος της κομματικής καθοδήγησης, το οποίο οικοδομείται στη βάση της συλλογικότητας.

Και στις 18 Μάη, μιλώντας σε κομματικό αχτίφ της Οργάνωσης Βουδαπέστης του Κόμματος Ούγγρων Εργαζομένων, ο Ράκοσι, ενώ παραδεχόταν τη διάπραξη λαθών στο παρελθόν και υποσχόταν βελτιώσεις, ανέφερε ότι “το κόμμα δεν είχε εκπληρώσει την απόλυτα απαραίτητη ιδεολογική και πολιτική διαπαιδαγωγητική του αποστολή” στις τάξεις των συγγραφέων. Συγκεκριμένα, ο Ράκοσι είπε:

Μετά τον Ιούνη του 1953, όταν αυτοκριτικά αποκαλύψαμε τα λάθη μας (σ.βλ.εδώ και εδώ), ένα τμήμα [των συγγραφέων] (…) άρχισε να εντοπίζει μόνο λάθη, και να μειώνει τα επιτεύγματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Οι δεξιές απόψεις που εντοπίζονται σε διάφορους χώρους της πολιτικής μας ζωής άρχισαν να κερδίζουν έδαφος και στις τάξεις των συγγραφέων. Μερικοί από αυτούς άρχισαν να αρνούνται τον στρατευμένο χαρακτήρα της λογοτεχνίας, και την ανάγκη για καθοδηγητικό ρόλο του κόμματος. Υπό το σύνθημα περί ελεύθερης κριτικής συχνά πήραν στάση αντίθετη με την ιδεολογική και οργανωτική ενότητα του κόμματος.” Ο Ράκοσι υιοθέτησε την κυρίαρχη μετά το 20ό συνέδριο άποψη ότι ο Στάλιν αχρείαστα υπερέβαλλε για τον οξυνόμενο χαρακτήρα της πάλης των τάξεων όσο προχωρά η οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Ωστόσο, παράλληλα, ο Ράκοσι ανέφερε ότι “μόλις πρόσφατα νικήσαμε τις παλιές άρχουσες τάξεις και αυτές ακόμα διατηρούν ενεργά την ελπίδα της παλινόρθωσης, της μετ’ επαίνων επιστροφής. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτά τα στρώματα είναι σχετικά πολυάριθμα σε εμάς και το πνευμα τους υποστηρίζεται και χάρη στην εγγύτητα με τη Δύση, την εχθρική έντυπη και ραδιοφωνική προπαγάνδα, ακόμα και με άμεση οικονομική υποστήριξη. Σε αυτές τις περιστάσεις, η ταξική πάλη, αν και με λιγότερο προφανή και πιο σύνθετη, πιο καλυμμένη μορφή, φυσικά και συνεχίζεται στη χώρα μας, όπως είδαμε ακριβώς κατά τη διάρκεια των εβδομάδων που ακολούθησαν το 20ό συνέδριο” (Magyar Nemzet, όργανο του Πατριωτικού Λαϊκού Μετώπου, 19 Μάη 1956.)

Ο Ράκοσι, όμως, δεν οργάνωσε τη λήψη μέτρων για αυτή τη νέα, σύνθετη μορφή ταξικής πάλης. Έτσι, οργάνωσαν ανοιχτές εκδηλώσεις ο κύκλος Πέτοφι, που ιδρύθηκε το Μάρτη του 1956 από τη νεολαία του κόμματος, και η Ένωση Συγγραφέων στις 27 Ιούνη, με συμμετοχή 6.000 ανθρώπων. [Εδώ μία παρέκβαση: ακόμα και όλοι οι “ριγμένοι” από τη λαϊκή δημοκρατία στη Βουδαπέστη ήταν αριθμητικά περισσότεροι. Άρα, πέραν του αν ήταν μεγάλος ή όχι ο αριθμός των συμμετεχόντων, σημασία δεν έχει αν συμμετέχοντες ήταν μόνο ειλικρινείς αγωνιούντες για τη δημοκρατία, ή αν “ενισχύθηκαν” από τη φυσική παρουσία “ριγμένων”, αφού, γεγονός είναι ότι οι δεύτεροι μπορούσαν να αξιοποιήσουν την αγωνία των πρώτων.]

Στις απογευματινές ανοιχτές συζητήσεις του κύκλου Πέτοφι συμμετέχουν και εξωκομματικοί που, εκμεταλλευόμενοι την ελευθερία λόγου, επιτίθενται ανοιχτά σε μέλη της ηγεσίας του κόμματος, ακόμα και στο σοσιαλισμό ή και τραμπούκικα αφαιρούν το λόγο από μέλη του κόμματος που υπερασπίζονται την κομματική γραμμή. Είναι προφανές ότι η κομματική νεολαία είτε είχε χάσει τον έλεγχο του κύκλου Πέτοφι, είτε, ως ένα βαθμό, ή έστω, ένα τμήμα της, είχε χάσει τον κομματικό της χαρακτήρα.

Στις 30 Ιούνη 1956 μια Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος Ούγγρων Εργαζομένων αξιολογεί θετικά σε απόφασή της (η οποία δημοσιεύτηκε την επομένη στη Σάμπαντ Νεπ) τα επιτεύγματα στο πνεύμα του 20ού συνεδρίου του ΚΚΣΕ, θεωρεί ωστόσο ότι “η υγιής αυτή εξέλιξη απειλείται σε διάφορους τομείς από μια δημαγωγική στάση που στρέφεται ενάντια στο κόμμα και τη λαϊκή δημοκρατία. Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές σε πολλά μέρη έχουν αντισταθεί σε τέτοιες επιδιώξεις. Ωστόσο, σε μερικές περιπτώσεις, μέλη του κόμματός μας έχουν αμελήσει τα καθήκοντάς τους, κυρίως επειδή πίστευαν ότι με μια αποφασιστική στάση ενάντια στις εσφαλμένες στάσεις θα έδιναν την εντύπωση ότι καταπνίγουν την κριτική.” Η κριτική του κόμματος στρεφόταν και σε άρθρα στον κομματικό και μη Τύπο. Ακολούθησαν νέα άρθρα στον κομματικό Τύπο όπου φαινόταν να λαμβάνεται υπόψη η κατάχρηση της ελευθερίας από τους καπιταλιστές. Τελος, στις 13 Ιούλη 1956 υπήρξε αεροπειρατία όπου μια ομάδα ένοπλων ανάγκασε αεροσκάφος της ουγγρικής πολιτικής αεροπορίας να προσγειωθεί στη δυτική Γερμανία.

Με αυτά και μ’ αυτά φτάσαμε στην Ολομέλεια της ΚΕ στις 18 Ιούλη 1956, η οποία αποφάσισε την απομάκρυνση του Ράκοσι. Ο Αναστάς Μικογιάν, αναπληρωτής πρωθυπουργός της ΕΣΣΔ και μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΣΕ ήταν παρών στην Ουγγαρία από τις 13 μέχρι τις 21 Ιούλη και είχε, σύμφωνα με το επίσημο ανακοινωθέν, συνομιλίες με ηγέτες της κυβέρνησης και του κόμματος. Στην έκθεσή του προς την ΚΕ του ΚΚΣΕ, στις 14 Ιούλη, ο Μικογιάν γράφει: “Μπορεί κανείς να δει πώς μέρα τη μέρα οι σύντροφοι χάνουν όλο και πιο πολύ την εξουσία. Ένα παράλληλο κέντρο δημιουργείται από εχθρικά στοιχεία τα οποία λειτουργούν δραστήρια, αποφασιστικά και με αυτοπεποίθηση. Ο Τύπος και το ραδιόφωνο δεν βρίσκονται πια στον έλεγχο της ΚΕ”.

Επίσης περιγράφει τη διάσπαση στις τάξεις της ΚΕ του Κόμματος Ούγγρων Εργαζομένων: “Παρότι η απόφαση της ΚΕ της 30ής Ιούνη λήφθηκε ομόφωνα, δεν υπάρχει ενότητα στην ΚΕ ούτε για ζητήματα αρχής ούτε για πρακτικά ζητήματα κομματικής διαχείρισης. Μερικά μέλη της ΚΕ, τα οποία υπερψήφισαν την απόφαση, τώρα όχι μόνο δεν υποστηρίζουν την απόφαση, αλλά ούτε που υπακούν στις οδηγίες της ΚΕ, και μάλιστα τοποθετούνται ενάντια στην απόφαση της ΚΕ. Ο αρχισυντάκτης του κεντρικού κομματικού οργάνου (σ.parapoda: ο Μάρτον Χόρβαθ), της εφημερίδας με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία, δεν συμφωνεί με τη γραμμή της ΚΕ, και η ΚΕ δεν έχει κάνει ακόμα τίποτα για αυτό γιατί, βλέπετε, αυτός είναι μέλος της ΚΕ. (…) Στην ερώτησή μου γιατί δεν ελήφθησαν μέτρα και δεν συνελήφθησαν οι επικεφαλής των εχθρικών στοιχείων, ο Ράκοσι δήλωσε ότι η κατάσταση είχε επιδεινωθεί και ότι οι εντάσεις είχαν τόσο πολύ αυξηθεί που οι συλλήψεις δεν θα βοηθούσαν: αν συλλάβουμε κάποιους, άλλοι θα εμφαβιστούν, και αν συλλάβουμε αυτούς, κάποιοι τρίτοι θα προκύψουν, και δεν θα υπάρχει τέλος σε αυτό”.

Ο Μικογιάν, όπως γράφει στην έκθεση, “έβλεπε στα μάτια” των ούγγρων στελεχών που συνάντησε πριν τη συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος, ότι ήθελαν να θέσει αυτός θέμα Ράκοσι, και τελικά το έθεσε.

Μετά την Ουγγαρία, ο Μικογιάν πήγε στη Γιουγκοσλαβία για δύο μέρες, όπου είχε συνομιλίες με τον Τίτο, στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.

Παρότι η απόφαση όπως και η επιστολή Ράκοσι κάνουν λόγο για οικειοθελή παραίτηση, λίγους μήνες μετά, στην εφημερίδα του κεντρικού συνδικάτου της χώρας, “Νεπ Σάβα” (“Λαϊκή Φωνή”, 14 Οκτώβρη 1956), δημοσιεύτηκε άρθρο του Ζόλταν Χόρβαθ με τίτλο “Αμετάκλητα Μπροστά”, όπου απερίφραστα υπήρχε το εξής αποκαλυπτικό απόσπασμα: “Μέχρι σήμερα δεν ήταν πιθανώς σωστό να μιλάμε για αυτό, αλλά θα ήταν λάθος να παραμείνουμε σιωπηλοί για πάντα για το γεγονός ότι στις 18 Ιούλη 1956 ο Ματίας Ράκοσι δεν παραιτήθηκε από τη θέση του Πρώτου Γραμματέα του Κόμματος Ούγγραων Εργαζομένων, αλλά κλήθηκε από το ανώτατο όργανο του Κόμματος να αφήσει τη θέση του. Και αυτό δεν ήταν απαραίτητα για λόγους υγείας αλλά λόγω της συνενοχής του σε όλες τις ενέργειες για τις οποίες ο Μιχάλη Φάρκας και κάποιοι πρώην αξιωματούχοι της υπηρεσίας της κρατικής ασφάλειας θα πρέπει να λογοδοτήσουν ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων.

(…) Θα πρέπει να κάνουμε ξεκάθαρο, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι μία προηγούμενη ιστορία σχεδόν μισού αιώνα στην υπηρεσία του εργατικού κινήματος και 16 χρόνια στη φυλακή δεν είναι αρκετά για να αντισταθμίσουν και να παρέχουν σίγουρη στάση απέναντι στα εγκλήματα που οδήγησαν στη σπίλωση της υπόθεσης της Λαϊκής Δημοκρατίας και του σοσιαλισμού και στη συκοφάντηση του έργου της οικοδόμησης του σοσιαλισμού. Θα παραπλανούσαμε τους εργάτες μας αν δεν τους λέγαμε ανοιχτά ότι αυτή τη στιγμή ο Ράκοσι βρίσκεται πολύ μακριά από τη χώρα μας (σ.parapoda: εξορία στην Κιργιζία) και ότι το Κόμμα μας και ο λαός μας δεν επιθυμούν να μη συμβαίνει αυτό”.

***

Ως συμπέρασμα, για τη μελλοντική δράση των κομμουνιστών, μπορεί κανείς να συνάγει ότι η έγκαιρη αυτοκριτική μπορεί να βοηθήσει, και ότι, πράγματι, πολλοί μπορούν να σπεκουλάρουν με την αυτοκριτική. Ωστόσο, αυτό δεν πρέπει επ’ουδενί να ακυρώνει την αξία της, ούτε τη συλλογικότητα στη λήψη αποφάσεων. Εν προκειμένω, δεν ήταν λάθος ούτε η ίδρυση του κύκλου Πέτοφι από τη νεολαία του κόμματος, ούτε οι ανοιχτές συζητήσεις, ως μορφή για περαιτέρω εκδημοκρατισμό της κοινωνικής και πολιτικής ζωής (στην ανάγκη για την οποία “πάτησαν” και απόκτησαν ακροατήρια ρεβιζιονιστές και αντικομμουνιστές). Ήταν λάθος όμως η μη επίδειξη αποφασιστικότητας όταν κάποιοι εχθροί της λαϊκής δημοκρατίας καταχρώνταν την ελευθερία λόγου στους κύκλους συζητήσεων που διοργάνωνε η ομάδα αυτή που ίδρυσε η νεολαία του κόμματος. Ήταν λάθος επίσης η μη απομάκρυνση όσων στελεχών ταύτιζαν την ελευθερία κριτικής με την μη καθοδήγηση της όλης κουβέντας, και τα οποία άφηναν τα πράγματα να φτάσουν στο σημείο να αφαιρείται ο λόγος από τους κομμουνιστές σε αυτές τις ομάδες συζήτησης. Γιατί ηγεμονία (σε μια συζήτηση, αλλά και παντού) υπάρχει πάντοτε, ό,τι κι αν φαντασιώνονται μερικοί “αμεσοδημοκράτες”: είτε θα την έχουν οι εργαζόμενοι, μέσω του πολιτικού τους φορέα, είτε θα την έχουν οι καπιταλιστές, και μάλιστα, ακόμα και μέσω κάποιων ταλαντευόμενων εργαζόμενων.

Το ίδιο ισχύει και για την αναφορά σε λάθη προσώπων. Ο καταμερισμός ευθυνών, ακόμα και σε σημείο οι ευθύνες να αποδίδονται ακόμα και με το μέτρο της απομάκρυνσης των υπευθύνων, είναι κομβικής σημασίας να γίνεται έγκαιρα. Γιατί, η σπέκουλα, όταν επικεντρώνεται σε κριτική προσώπων, μπορεί να χωρέσει και ιδιοτελείς μέσα σε ένα κατά τα λοιπά υγιές “στρατόπεδο” κριτικής δίκαιης κριτικής σε πρόσωπα. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να επικρίνονται ή ακόμα και να απομακρύνονται πρόσωπα. Για την ακρίβεια, αν δεν γίνει έγκαιρα ως και η αντικατάσταση προσώπων, τότε, όταν γίνει, και τα πράγματα τελικά δεν αλλάξουν, αφού δεν έφταιγαν μόνο τα πρόσωπα, στα οποία κάποιοι είχαν επικεντρώσει την κριτική τους, θα κλονιστεί η πίστη περισσότερων στο όλο σύστημα. Άλλωστε, η εμπειρία στον 20ό αιώνα, από τη μέχρι θανάτου παραμονή στην ηγεσία, ακόμα και ανιδιοτελών και αφοσιωμένων κομμουνιστών, έδειξε ότι δεν βοηθά, ακριβώς γιατί “προσωποποιεί” πολιτικές (άρα, τις κάνει να εξαρτώνται δυσανάλογα παραπάνω από το θεμιτό από τα προσωπικά χαρακτηριστικά, κάτι που αντικειμενικά εμπεριέχει στοιχεία μονομέρειας και μη σφαιρικής αντίληψης), τη στιγμή που το ακριβώς αντίθετο είναι το ζητούμενο.

Τέλος, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί, παρά τη σκοπιμότητα του αρθρογράφου, ότι όσα λέγονται στο άρθρο “Αμετάκλητα μπροστά” είναι σωστά. Ανεξαρτήτως του ποιος εγείρει ζήτημα (καπιταλιστές, ρεβιζιονιστές, εκφυλισμένοι κ.α.), τα παλιότερα παράσημα δεν αρκούν, γιατί ενίοτε δεν τα γνωρίζει καν αυτός που υφίσταται την πολιτική μας, ή, ούτως ή άλλως δεν του λένε κάτι, ούτε μπορούμε να τα επικαλούμαστε συνεχώς για να μας συγχωρούνται λάθη. Ή θα είμαστε κάθε φορά “σύγχρονοι”, ή θα ξεπεραστούμε, ενίοτε καθυβριζόμενοι, δικαίως ή αδίκως.

***

Από την Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος Ούγγρων Εργαζομένων (18/07/1956)

Για την απαλλαγή του Ματίας Ράκοσι από τα καθήκοντά του

Η Κεντρική Επιτροπή, εκτιμώντας τη συμβολή του Ματίας Ράκοσι στο ουγγρικό και διεθνές εργατικό κίνημα, στον αγώνα για ένα καλύτερο μέλλον για τον ουγγρικό λαό και για μια σοσιαλιστική Ουγγαρία, συμφωνεί με το περιεχόμενο της επιστολής (3) του συντρόφου Ράκοσι και τον απαλλάσσει, βάσει του αιτήματός του, από τη θέση του μέλους του Πολιτικού Γραφείου και τη θέση του Πρώτου Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής.

Επιστολή παραίτησης Ματίας Ράκοσι

Προς την αξιότιμη Κεντρική Επιτροπή

Ζητώ από την Κεντρική Επιτροπή να με απαλλάξει από τη θέση του Πρώτου Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής και από τη θέση του μέλους στο Πολιτικό Γραφείο. Ένας από τους λόγους για το αίτημά μου αυτό είναι ότι βρίσκομαι στο 65ο έτος της ηλικίας μου και ότι η ασθένεια από την οποία υποφέρω τα δύο τελευταία χρόνια με αυξανόμενα επιβαρυντικές επιπτώσεις με εμποδίζουν να επιτελέσω την εργασία που απαιτεί η θέση του Πρώτου Γραμματέα της Κεντρκής Επιτροπής. Επιπλέον, τα λάθη που διέπραξαν στο πεδίο της προσωπολατρίας και της σοσιαλιστικής νομιμότητας καθιστούν δύσκολο ια την κομματική ηγεσία να επικεντρώσει στο μέγιστο βαθμό την προσοχή του κόμματος στα καθήκοντα που έχουμε μπροστά μας. Ζητώντας να με απαλλάξετε από τη θέση μου, επιθυμώ να υπηρετήσω τη μεγάλη υπόθεση του Κόμματός μας, των εργαζομένων μας, και του σοσιαλισμού.

Υπογραφή: Ματίας Ράκοσι

Προφορική Δήλωση του Ματίς Ράκοσι αναφορικά με την παραίτησή του

Αξιότιμη Κεντρική Επιτροπή,

θα ήθελα να προσθέσω μερικά πράγματα αναφορικά με το αίτημά μου. Όσον αφορά την κατάσταση της υγείας μου, υποφέρω από υπέρταση τα τελευταία δύο χρόνια, η πίεση του αίματος αυξάνεται, και πριν από λίγες ημέρες οι γιατροί έστειλαν στο Πολιτικό Γραφείο μία έκθεση από την οποία θα ήθελα να αναφέρω μία πρόταση: “Με κανέναν τρόπο δεν θεωρούμε την σημερινή κατάσταση της υγείας του σ. Ράκοσι ικανοποιητική και, συνεπώς, ζητούμε την πιο επιτακτική σας παρέμβαση ώστε να επιδεινωθεί μία επιδείνωση της κατάστασής του”.

Οι σύντροφοί μου συχνά ανέφεραν ότι κατά τα δύο τελευταία χρόνια δεν επισκέπτομαι τα εργοστάσια τόσο συχνά όσο έκανα στο παρελθόν. Είχαν δίκιο, το μόνο πράγμα που δεν γνώριζαν είναι ότι αυτό οφειλόταν στην επιδείνωση της υγείας μου. Η κατάσταση της υγείας μου άρχισε να εξαντλεί την ποιότητα και την ποσότητα της εργασίας που ήμουν σε θέση να ασκώ, ένα γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα, σε μια τόσο σημαντική θέση, να προκαλέσει βλάβη στο Κόμμα. Αυτά για την κατάσταση της υγείας μου.

Αναφορικά με τα λάθη που διέπραξα στον τομέα της «προσωπολατρίας» και της παραβίασης της σοσιαλιστικής νομιμότητας, τα παραδέχτηκα στην Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής τον Ιούνη του 1953, και επανειλλημένα τα παραδέχομαι έκτοτε. Έχω επίσης ασκήσει δημοσίως αυτοκριτική.

Μετά το 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ και το λόγο του συντρόφου Χρουσιώφ(9), έγινε ξεκάθαρο σε εμένα ότι το μέγεθος και η επίδραση αυτών των λαθών ήταν μεγαλύτερα από όσο νόμιζα και ότι η βλάβη που επήλθε στο Κόμμα μας από αυτά τα λάθη ήταν πολύ πιο σοβαρή από όσο προηγουμένως πίστευα.

Αυτά τα λάθη κατέστησαν το έργο του Κόμματός μας πιο δύσκολο, αποδυνάμωσαν την ισχύ της ελκυστικότητας του Κόμματος και της Λαϊκής Δημοκρατίας, εμπόδισαν την ανάπτυξη των Λενινιστικών κανόνων της κομματικής ζωής, της συλλογικής ηγεσίας, της δημιουργικής κριτικής και αυτοκριτικής, του δημοκρατισμού στην κομματική και κρατική ζωή, και της πρωτοβουλίας και δημιουργικής δύναμης των πλατιών μαζών της εργατικής τάξης.

Τέλος, αυτά τα λάθη πρόσφεραν στον εχθρό μια εξαιρετικά μεγάλη ευκαιρία για επίθεση. Στην ολότητά τους, τα λάθη που διέπραξα στο πιο σημαντικό πόστο της κομματικής δουλειά έχουν προκαλέσει τεράστια βλάβη στην σοσιαλιστική μας ανάπτυξη ως συνόλου.

Εναπόκειτο σε εμένα να ηγηθώ της διόρθωσης αυτών των σφαλμάτων. Αν η αποκατάσταση προσώπων κατά διαστήματα προχώρησε νωθρά και με ενδιάμεσες παύσεις, αν μια κάποια υποτροπή παρατηρήθηκε τον τελευταίο χρόνο στην εξάλειψη της προσωπολατρίας, αν η κριτική και η αυτοκριτική μαζί με τη συλλογική ηγεσία έχουν αναπτυχθεί με αργό ρυθμό, αν σεχταριστικές και δογματικές απόψεις δεν έχουν καταπολεμηθεί αρκετά αποφασιστικά – τότε, για όλα αυτά, αναμφίβολα, σοβαρή ευθύνη βαρύνει εμένα, που βρίσκομαι στο πόστο του Πρώτου Γραμματέα του Κόμματος.

Αξιότιμη Κεντρική Επιτροπή.

Έχουν περάσει πάνω από τέσσερις δεκαετίες από τότε που έγινε ενεργός μαχητής στο σοσιαλιστικό κίνημα. Ήμουν παρών όταν το Κόμμα μας έκανε τα πρώτα δοκιμαστικά βήματά του. Πήρα μέρος στις μάχες της Ουγγρικής Κομμούνας και στον αγώνα ενάντια στην τρομοκρατία από το καθεστώς Χόρτι. Μετά τα πολλά χρόνια φυλάκισης, μου επιτράπηκε να δω την απελευθέρωση της χώρας μας από την ισχυρή Σοβιετική Ένωση και μου επιτράπηκε να είμαι εκεί, στην πρώτη γραμμή, όταν οι Ούγγροι κομμουνιστές πέτυχαν, μετά από επίμονες και σκληρές μάχες, να φέρουν το θρίαμβο της μεγάλης υπόθεσης του σοσιαλισμού στη χώρα μας. Είμαι βέβαιος ότι το Κόμμα μας, βασιζόμενο στους εργαζόμενούς μας, θα ξαναβαδίσει τώρα μπροστά ενωμένο και στο πνεύμα του 20ού συνεδρίου, ξεπερνώντας όλες τις δυσκολίες και όλους τους εχθρούς και ισχυροποιούμενο στις μάχες, στο δρόμο του δημοκρατισμού και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης για ένα ευτυχέστερο μέλλον.

Οι αποφάσεις της ΚΕ του ΚΟυΕ της 18 Ιούλη 1956, όπως και η επιστολή και η προφορική δήλωση του Ράκοσι δημοσιεύτηκαν στη Σαμπαντ Νεπ στις 19 Ιούλη 1956.

Πηγή των κειμένων και πολλά στοιχεία περιλαμβάνονται στο “National Communism and popular revolt in Eastern Europe – A selection of documents on events in Poland and Hungary, February – November 1956”, Paul E. Zinner (ed.), Program on East Central Europe, Columbia University, Columbia University Press, Νέα Υόρκη, Δεκέμβρης 1956, σ.σ.317-342

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: