Αλεξάντρα Κολλοντάι: Για τον πρώτο νορβηγό μπολσεβίκο, Άνταμ Έγκεντε – Νίσεν

Πρόλογος

Η Αλεξάντρα Κολλοντάι & η μπολσεβικική επιρροή στο νορβηγικό εργατικό κίνημα την περίοδο της Οκτωβριανής Επανάστασης

Η επίδραση της Οκτωβριανής επανάστασης στο νορβητικό εργατική κίνημα ήταν τεράστια. Εδώ θα περιοριστούμε στην παρουσίαση μόνο ελάχιστων πτυχών αυτής της επιρροής, προσωποποιημένης στην Αλεξάντρα Κολλοντάι και τους δεσμούς της με τους νορβηγούς κομμουνιστές κατά την εξορία της από το 1915 μέχρι την επανάσταση του 1917, και αργότερα, κατά την ανάθεση σε αυτή διπλωματικών καθηκόντων στη χώρα μας και αργότερα στη Στοκχόλμη, στη Σουηδία.

Η Αλεξάντρα Κολλοντάι σε νεαρή ηλικία (φωτό τραβηγμένη μεταξύ 1900-1902) (φωτό)

Η Αλεξάνδρα Κολλοντάι είναι πολύ γνωστή ως επαναστάτρια πρωτοπόρα στο ζήτημα της απελευθέρωσης των εργαζόμενων γυναικών. Πέρα από την Κλάρα Τσέτκιν και τη Ρόζα Λούξεμπουργκ, ήταν πιθανώς η πιο γνωστή κομμουνίστρια κατά τα χρόνια πριν και μετά την Οκτωβριανή επανάσταση.

Η Κολλοντάι ήταν η πρώτη γυναίκα στον κόσμο στην οποία ανατέθηκαν καθήκοντα πρέσβη στο εξωτερικό. Το 1923 έγινε η επίσημη εκπρόσωπος της Σοβιετικής Ένωσης στο Όσλο. Από το 1930 και μετά ήταν εκπρόσωπος και πρέσβης στην Στοκχόλμη, στη Σουηδία. Αργότερα, έπαιξε σημαμντικό ρόλο στην προετοιμασία των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στη Φινλανδία και την ΕΣΣΔ στο λεγόμενο Χειμερινό Πόλεμο του 1939- 1940.

Ενώ πολλοί άλλοι ρώσοι εμιγκρέδες όπως το Νικολάι Μπουχάριν, το Γκεόργκι Πιατακόφ και τον Αλεξάντρ Σλιάπνικοφ, οι οποίοι πέρασαν αρκετό καιρό στη Σουηδία κατά την προεπαναστατική περίοδο, η Κολλοντάι φυλακίστηκε και έπειτα απελάθηκε από τη Σουηδία. Στη γειτονική Νορβηγία άμεσα ήρθε σε επαφή με το επαναστατικό εργατικό κίνημα.

Η Κολλοντάι ανέπτυξε μια ισχυρή συμπάθεια προς τη Νορβηγία, μία χώρα που σε πολλές περιστάσεις ανέφερε ως δεύτερη πατρίδα της. Δεν είναι τυχαίο ότι διορίστηκε στο Όσλο από τη νέα Σοβιετική κυβέρνηση, παρότι τροτσκιστές και διάφοροι άλλοι ισχυρίζονται ότι “εξορίστηκε” από το Λένιν και το Στάλιν λόγω του παρελθόντος της ως μενσεβίκου και της φημολογούμενης συμπάθειας της προς την “Εργατική Αντιπολίτευση”. Η απλή πραγματικότητα είναι ότι η κ.Κολλοντάι έμενε συχνά στη Νορβηγία κατά τα χρόνια πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση, από το 1915 ως το 1917, όπου απέκτησε εξαιρετική γνώση και στενή σχέση με το νορβγικό επαναστατικό κίνημα και το Νορβηγικό Εργατικό Κόμμα. Αν οι Λένιν και Στάλιν δεν την εμπιστεύονταν, προφανώς δεν θα της είχαν αναθέσει ένα τέτοιο σημαντικό καθήκον, ούτε θα της έδιναν και άλες ευθύνες για τη Σκανδιναβία τα επόμενα χρόνια, όπως και έκαναν.

Ήταν πολύ δραστήρια και έπαιξε άμεσο και ενίοτε κύριο ρόλο στο νορβηγικό εργατικό και γυναικαίο κίνημα. Στις 8 Μάρτη 1915, η διεθνής ημέρα των εργαζόμενων γυναικών γιορτάστηκε για πρώτη φορά στη Νορβηγία. Η Κολλοντάι ήταν μια από τις κύριες ομιλήτριες στη διαδήλωση στο Όσλο.

Ένας από τους κύριους σκοπούς της δουλειάς της ήταν η κινητοποίηση ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Αναμφίβολα, είχε μια θετική επίδραση στην επαναστατικοποίηση του νορβηγικού εργατικού, νεολαιΐστικου και γυναικείου κινήματος.

Ζώντας στην εξορία σε μια χώρα που συνόρευε με τη Ρωσία και τη Φινλανδία (η οποία τότε ήταν ακόμα τμήμα της Ρωσίας), η Κολλοντάι, μαζί με τους νορβηγούς κομμουνιστές όπως τον Άνταμ Έγκεντε Νίσεν, ασχολήθηκαν με την παροχή καταφύγιου στους ρώσους επαναστάτες, με τη δράση τους ως συνδέσμων για τους μπολσεβίκους και με την εκτύπωση και παράνομη διακίνηση επαναστατικών εντύπων προς και από τη Ρωσία. Δεδομένων των καθυστερημένων μέσων επικοινωνίας, επρόκειτο για ένα πολύ δύσκολο καθήκον το να διακινεί κανείς ανθρώπους ή μηνύματα κατά μήκος των ρωσικών συνόρων. Από το Όσλο, τα μηνύματα των μπολσεβίκων μπορούσαν να τηλεγραφηθούν σε όλο τον κόσμο.

Σε αντίθεση με τα περισσότερα πρώην σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, το Νορβηγικό Εργατικό Κόμμα ήταν μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς από το 1919 μέχρις ότου το κόμμα διασπάστηκε το 1923, κάτι που οδήγησε στη δημιουργία του Κομμουνιστικού Κόμματος Νορβηγίας. Ευρισκόμενη ξανά στη Νορβηγία, η Αλεξάντρα Κολλοντάι ήταν ένας σημαντικός σύνδεσμος ανάμεσα στο ΚΚΝ και την Κομμουνιστική Διεθνή, παρότι η Μόσχα φαίνεται ότι της είπε να κρατήσει χαμηλό πολιτικό προφίλ λόγω των διπλωματικών της καθηκόντων.

Ποτέ δεν ξέχασε τη σχέση της με τη Νορβηγία και τους κομμουνιστές όπως τον Άνταμ Έγκεντε – Νίσεν. Ο τελευταίος ήταν ένας λαμπρός επαναστάτης ο οποίος, ανάμεσα σε πολλά άλλα, οργάνωσε μια γενική απεργία στην πόλη Σταβάνγκερ το 1919 ως “δράση αλληλεγγύης με τη Ρωσική επανάσταση”. Ήταν ταυτόχρονα διευθυντής ταχυδρομείου της πόλης, μια θέση με κύρος τότε, και φυσικά τιμωρήθηκε για την ανυπακοή του. Πολλά χρόνια αργότερα, το 1934, έγινε πρόεδρος του ΚΚΝ.

Στο χαιρετιστήριο για τα γενέθλια του Άνταμ Έγκεντε – Νίσσεν, η Κολλοντάι μάς δίνει μια αίσθηση της στενής σχέσης της ανάμεσα στους ρώσους και νορβηγούς κομμουνιστές κατά τα επαναστατικά εκείνα χρόνια που συγκλόνισαν τον κόσμο.

Ο πρόλογος είναι της νορβηγικής Κομμουνιστικής Πλατφόρμας μαρξιστικής – λενινιστικής (Kpml) και υπάρχει στο “Ενότητα & Πάλη”, νο. 34, όργανο της Διεθνούς Διάσκεψης Μαρξιστικών – Λενινιστικών Κομμάτων & Οργανώσεων, Ιούνης 2017.

***

Αλεξάντρα Κολλοντάι – Ο πρώτος Νορβηγός Μπολσεβίκος (1948)

Χαιρετιστήριος λόγος για τα 70 γενέθλια του Άνταμ Έγκεντε – Νίσεν

Ποιος εργάτης και ποια εργάτρια στη Νορβηγία, στη Σκανδιναβία, ακόμα και πέρα από τα σύνορά της, δεν γνωρίζει το σύντροφο Έγκεντε – Νίσεν. Αναμφίβολα, στη Σοβιετική Ένωση το όνομά του αντιμετωπίζεται με αγάπη, θαυμασμό και τιμή. Δεν ήταν ο σύντροφος Έγκεντε – Νίσεν από τους πρώτους που κατά τους πρώτους δύσκολους μήνες μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση δεν ήρθε στη σοβιετική μας δημοκρατία για να χαιρετίσει τη νεαρή αυτή δημοκρατία και να δώσει τα χέρια με το Λένιν και το Στάλιν;

Ο Άνταμ Έγκεντε – Νίσεν

Η κατάσταση τότε ήταν πολύ κρίσιμη. Η σοβιετική δημοκρατία απειλούταν από τη γερμανική επίθεση και τους στρατούς επέμβασης 14 καπιταλιστικών κρατών.

Και ήδη πολλά χρόνια πριν από την Οκτωβριανή Επανάσταση, ήταν ο σ. Έγκεντε – Νίσεν αυτός που υποστήριζε τους μπολσεβίκους στον αγώνα τους ενάντια στον τσαρισμό. Ήδη το 1905, αμέσως μετά την πρώτη ανεπιτυχή ρωσική επανάσταση, ο Έγκεντε – Νίσεν ήρθε σε επαφή με τους ρώσους επαναστάτες. Εκείνη την εποχή, οι μπολσεβίκοι αγωνίζονταν ενάντια στη χειρότερη αντίδραση στη Ρωσία.

Δεν ήταν πολλοί οι σοσιαλιστές εκείνοι που τόλμησαν να υποστηρίξουν και να βοηθήσουν τον αγώνα των μπολσεβίκων, μέσα από τον οποίο το κόμμα όχι μόνο εργάστηκε και πάλεψε για την απελευθέρωση του ρωσικού λαού από την τσαρική τυρρανία, αλλά ήταν και η κινητήρια δύναμη όλου του αγωνιζόμενου εργατικού κινήματος.

Χάρη στη βαθιά και ορθή επαναστατική του αντίληψη, χάρη στη θαρραλέα αποφασιστικότητά του, ο Έγκεντε – Νίσεν δεν μπορούσε να ανεχτεί τις οπορτουνιστικές πολιτικές που άρχισαν να διαδίδονται από τη Γερμανία προς όλες τις χώρες και παρέλυαν τον αγώνα της εργατικής τάξης. Ο Έγκεντε – Νίσεν γνώριζε ότι ανήκε στα τάγματα του Λένιν και του Στάλιν.

40 χρόνια πριν, ο Έγκεντε – Νίσεν ήταν ο πρώτος νορβηγός μπολσεβίκος. Ωστόσο, ο Έγκεντε – Νίσεν ήταν επίσης ένα καλό τέκνο του λαού του. Ως τέτοιο, αγαπά τη χώρα του και αγωνίζεται για την πρόοδό της. Ο μπολσεβικισμός έχει να κάνει με την εργατική αλληλεγγύη πέραν των συνόρων, όμως πάντοτε τρέφει θερμά συναισθήματα για τη χώρα και το λαό του καθενός μπολσεβίκου.

Το 1915, διαρκούντος του Παγκόσμιου Πολέμου, σεμ ια εποχή που οι σοσιαλδημοκράτες ηγέτες είχαν προδώσει την εργατική τάξη και όταν οι μάζες έμεναν αμήχανες και απογοητευμένες, η σοσιαλδημοκρατία κήρυττε την ταξική αρμονία και ειρήνη. Μόνο οι μπολσεβίκοι – που ακολουθούσαν τους Λένιν και Στάλιν – παρέμεναν πιστοί στα διδάγματα του Μαρξ. Καμία ταξική αρμονία: ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος μπορεί να μετατραπεί σε επαναστατικό. Αυτή ήταν η μπολσεβικική άποψη. Οι σοσιαλδημοκράτες οπορτουνιστές απάντησαν με επιθέσεις στους μπολσεβίκους: ο μπολσεβικισμός είναι ουτοπία, ο μπολσεβικισμός είναι μια επικίνδυνη τρέλα! Όμως ο σ. Έγκεντε – Νίσεν μόνο γελούσε όταν άκουγε όλη την περιφρόνηση και το μίσος προς τους πιστούς επαναστάτες μαρξιστές. Ανήκε στην πρωτοπορία του εργατικού κινήματος και πίστευε στη νίκη των ρώσων εργατών επί του τσαρισμού, της αντίδρασης και του πολέμου.

Θυμάμαι την Πρωτομαγιά του 1915, όταν ο Έγκεντε – Νίσεν έκανε τη διερμηνεία για το λόγο μου στον Οίκο του Λαού στο Όσλο, μία ομιλία που βασιζόταν στο πρόγραμμα του Λένιν. Η λαμπρή διερμηνεία του Έγκεντε – Νίσεν σαγήνευσε όλους τους παρευρισκόμενους στον Οίκο του Λαού. Πάλευε ενάντια στον ιμπεριαλισμό και την αντίδραση και είχε πίστη στο προλεταριάτο και τη νίκη του σοσιαλισμού.

H Κολλοντάι, σε προχωρημένη ηλικία, μετά την απονομή σε αυτή του μεγαλόσταυρου του Αγίου Όλαφ από το νορβηγικό κράτος, στις 10 Ιούνη 1946.

Αργότερα ήρθε η Οκτωβριανή Επανάσταση, το 1917. Μόλις λίγους μήνες μετά τη νίκη της επανάστασης, ο Έγκεντε – Νίσεν έφυγε για το Πέτρογκραντ για να μεταφέρει τους χαιρετισμούς των νορβηγών εργατών προς την πρώτη σοσιαλιστική σοβιετική δημοκρατία στον κόσμο.

Ο Έγκεντε – Νίσεν παραβρέθηκε ως προσκεκλημένος στο πρώτο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση Συνέδριο των εργατών, των αγροτών και των στρατιωτών. Ο φλογερός του διεθνισμός εκφράστηκε με το λαμπρό χαιρετιστήριο λόγο του. Ήταν συχνά προσκεκλημένος στο Σμόλνι και είχε συχνά συζητήσεις με το Λένιν. Ο Έγκεντε – Νίσεν συμμετείχε επίσης σε μια συνδιάσκεψη η οποία προετοίμασε τη Νέα, την Τρίτη Διεθνή.

Το Φλεβάρη του 1918, όταν ο Έγκεντε – Νίσεν επέστρεφε μέσω Φινλανδίας, συναντήσαμε μια πολύ σοβαρή κατάσταση στον παγωμένο Φινλανδικό Κόλπο, όταν μας εγκατέλειψε το παγοθραυστικό και μείναμε μόνοι πάνω στο μικρό μας ατμόπλοιο. Η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή έστελνε την πρώτη επίσημη αντιπροσωπεία της στο εξωτερικό. Ως Λαϊκή Επίτροπος Κοινωνικής Πρόνοιας, προήδρευα της αντιπροσωπείας. Ο στόχος του ταξιδιού ήταν να πάμε στη Σκανδιναβία και να πληροφορήσουμε τον κόσμο για το τι είχε συμβεί στη Σοβιετική Δημοκρατία. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι τότε η δημοκρατία μας βρισκόταν υπό αποκλεισμό και ότι η αλήθεια δεν μπορούσε να φτάσει στο εξωτερικό.

Η αντιπροσωπεία μας συνάντησε τον Έγκεντε – Νίσεν κοντά στο Άμπο (Τουρκού). Ήρθε πάνω στο μικρό ατμόπλοιο “Μάριογκραφ” που θα πήγαινε την αντπροσωπεία στη Σουηδία. Όμως ήταν ένας σκληρός, κρύος χειμώνας. Ο Φινλανδικός Κόλπος ήταν παγωμένος. Το “Μάριογκραφ” ήταν ένα απλά εξοπλισμένο παράκτιο σκάφος και δεν μπορούσε να πλεύσει χωρίς παγοθραυστικό. Η πρόοδος ήταν πολύ αργή. Μια μέρα, το παγοθραυστικό απλούστατα μας άφησε στη μέση και το “Μάριογκραφ” πάγωσε σε μια παγονησίδα μετακινήθηκε προς ένα θαλάσσιο ναρκοπέδιο και νάρκες άρχισαν να εκρήγυνται από παντού, καθώς έπεφτε πάνω τους η παγονησίδα.

Ποτέ δεν θα ξεχάσω ένα απόγευμα με ένα πανέμορφο κόκκινο ηλιοβασίλεμα με τους μπλε πάγους στο Φινλανδικό Κόλπο και τη μεγάλη κόκκινη σοβιετική σημαία στον ιστό του πλοίου . Εκεί καθόμασταν, εγώ και ο σ. Έγκεντε – Νίσεν, βλέποντας τις νάρκες που εκρήγυνταν. Σχημάτιζαν γιγαντιαία συντριβάνια. Και εγώ θυμάμαι τα λόγια του Έγκεντε – Νίσεν: “Δεν είναι όμορφα με την κόκκινη σημαία και φόντο τους πάγους; Αν βυθιστούμε, θα είναι ένας ωραίος τρόπος να πεθάνουμε, με την κόκκινη σημαία μπροστά”.

Από σύμπτωση εξήλθαμε από αυτή την καταστροφική κατάσταση.

Συνάντησα ξανά τον Έγκεντε – Νίσεν το 1922 στη Νορβηγία και όταν ανέλαβα δουλειά στο γραφείο σύνδεσης. Ως μέλος του κοινοβουλίου, ο Έγκεντε – Νίσεν ξόδευε όλη του την ενέργεια για να επιτύχει την αναγνώριση της Σοβιετικής Ένωσης. Η ενεργητικότητά του ήταν ακλόνητη, σαν ένα νορβηγικό βουνό, όταν εργαζόταν για τη συμφιλίωση ανάμεσα στη Νορβηγία και τη Σοβιετική Ένωση. Και πράγματι, επιτεύχθηκε η αμοιβαία αναγνώριση. Και σήμερα θα εκφράσω την από βάθος της καρδιάς μου ευγνωμοσύνη προς το σ. Έγκεντε – Νίσεν για όλη του τη βοήθεια εκείνη την εποχή, η οποία ήταν γεμάτη τόσες δυσκολίες, απογοητεύσεις και αντίσταση, αλλά επίσης τόσο χαρούμενη και επωφελή για το καλό των εργαζόμενων στις δύο αυτές χώρες.

Όλοι όσοι γνωρίζουμε τον Έγκεντε – Νίσεν, τον θαυμάζουμε γιατί αποτελεί την προσωποποίηση όλων των καλών χαρακτηριστικών του νορβηγικού λαού: ενέργεια, ειλικρίνα, αξιοπιστία και θάρρος.

Η αποστολή της ζωής του ήταν η ευτυχία της εργατικής τάξης και η νίκη του σοσιαλισμού. Θαυμάζουμε τον Έγκεντε – Νίσεν ως έναν πιστό φίλο της Σοβιετικής Ένωσης και έναν μαθητή των Μαρξ, Λένιν και Στάλιν. Ο Λένιν θερμά εκφραζόταν για τη φιλία του Έγκεντε – Νίσεν.

Ο Έγκεντε – Νίσεν γίνεται 70 ετών. Όμως ήταν, είναι και θα είναι ένας επαναστάτης νεολαίος μέχρι τέλους. Η ακλόνητη πίστη του προς τους εργαζόμενους συγκινεί όποιον έρχεται σε επαφή με τον Έγκεντε – Νίσεν.

Να ζει για πολλά χρόνια ο Έγκεντε – Νίσεν, χρόνια δημιουργικότητας και ευτυχίας.

Από καρδιάς ευχές για τον 70χρονο νέο!

Πηγή: Friheten, Όργανο της ΚΕ του ΚΚ Νορβηγίας, 21 Νοέμβρη 1948. Ο λόγος της Κολλοντάι στα νορβηγικά υπάρχει εδώ. Αναδημοσιεύτηκε στο έντυπο Revolusjon, νο. 50, 1/2017, της νορβηγικής Κομμουνιστικής Πλατφόρμας μαρξιστικής – λενινιστικής (Kpml). Μεταφράστηκε στα αγγλικά στην ιστοσελίδα του εντύπου.

Σημείωση: Ο Άνταμ Έγκεντε – Νίσεν γεννήθηκε το 1868. Συνεπώς, αν πράγματι δημοσιεύτηκε το 1948, όπως γράφεται και στο marxists.org και το Revolusjon, και όχι το 1938, ο λόγος της Κολοντάι δημοσιεύτηκε 10 χρόνια μετά,

Advertisements

Tagged: , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: