Ο ρόλος της Κίνας στην κρίση της Υεμένης & η όξυνση των ιρανοκινεζικών αντιθέσεων (προς μεγάλη χαρά της Ρωσίας)

Από τα σκιτσάκια του Latuff φαίνεται πως εδώ και 2,5 χρόνια “παίρνει γραμμή” η πλειοψηφία των αριστερών και επαναστατών στην Ελλάδα. Σε αυτά, απεικονίζεται τις περισσότερες φορές ο “κακός Σαουδάραβας” με τα αμερικανικά όπλα να τσακίζει την Υεμένη. Στην καλύτερη, κάποια σκιτσάκια δείχνουν την Υεμένη να τραβιέται από έναν Σαουδάραβα από τη μια και έναν Ιρανό από την άλλη, με το Σαουδάραβα να είναι υποκινούμενος από τις ΗΠΑ. Όλα ανάγονται, επομένως, στο απολιθωμένο σχήμα ανάγνωσης του σύγχρονου κόσμου “Αμερική – Ρωσία”, με το ρόλο της Ρωσίας, φυσικά, όσον αφορά τη σύγκρουση στην Υεμένη, να αποκρύπτεται καλά.

  Το κυρίαρχο “κόνσεπτ”: ο υποκινούμενος από τις ΗΠΑ Σαουδάραβας. Ο Latuff (και όχι μόνο) ζει στην εποχή της μονοκρατορίας…(πηγή)

Ωστόσο, θα πρέπει να εξετάσουμε τον πόλεμο στην Υεμένη τόσο υπό το πρίσμα των ρωσοκινεζικών αντιθέσεων όσο και υπό το πρίσμα των αμερικανοσαουδικών αντιθέσεων. Ας μην ξεχνάμε ότι η επίθεση της Σαουδικής Αραβίας ξεκίνησε σε μια περίοδο που το Ριάντ είχε βρεθεί απομονωμένο στην περιοχή (όταν η κοινή αμερικανορωσική επέμβαση το καλοκαίρι του 2013 στο συριακό – υπό το πρόσχημα των χημικών του Άσαντ – διέλυσε τον υπό εκκόλαψη συνασπισμό Ριάντ – Κατάρ – Τουρκίας – Αδελφών Μουσουλμάνων που ως τότε πήγαιναν μόνοι τους, ανεξάρτητα από τις δύο υπερδυνάμεις, να επιβάλλουν την εξίσου αντιδραστική, αλλά δική τους λύση στο Συριακό). Το Ριάντ έκτοτε πέρασε σε διπλωματική αντεπίθεση, πρώτα με τη σουνιτική πανστρατιά στην Υεμένη, έπειτα με τα ανοίγματα στη Ρωσία (με τελικό στόχο την πρόσβαση σε πυρηνική τεχνολογία, ελπίδες για την οποία καλλιεργεί συνειδητά η Μόσχα), και ακολούθως με την πανισλαμική “αντιτρομοκρατική” συμμαχία. Με δυο λόγια, η σαουδαραβική επίθεση στην Υεμένη ξεκίνησε όταν οι σχέσεις με τις ΗΠΑ επιδεινώνονταν, ενώ με τη Ρωσία βελτιώνονταν.

Θα πρέπει, εξάλλου, να δώσουμε σημασία στο ρόλο της Ρωσίας στο ζήτημα της Υεμένης. Η στάση της Ρωσίας στον ΟΗΕ επί του θέματος είναι αποκαλυπτική. Η Ρωσία στο Συμβούλιο Ασφαλείας, πρώτα, υπερψήφιζε από κοινού με τις ΗΠΑ αποφάσεις που έδιναν το πράσινο φως στο Ριάντ να παρέμβει, ενώ μετά την επέμβασή του, ψήφιζε αποχή. Δηλαδή, αφ’ ενός επέτρεπε στο Ριάντ να κάνει ό,τι θέλει (μιας και οι Αποφάσεις στο Σ.Α του ΟΗΕ μόνο αν καταψηφίζει κάποιο μόνιμο μέλος δεν “περνούν”), αφ’ετέρου, έδειχνε στο Ιράν ότι “αντιμαχόταν” τη… “δυτική” επέμβαση.

Και όχι μόνο αυτό. Με τη στάση της στο Υεμενικό, η Ρωσία “έριχνε” την Κίνα. Αφ’ενός, με τη νομιμοποίηση του πολέμου, δυσκόλευε την υλοποίηση των σχεδίων του Πεκίνου για τη “Μία Ζώνη, Ένα Δρόμο” (η οποία απαιτεί σταθερότητα), αφ’ετέρου, αφήνοντας το Πεκίνο να υπερψηφίζει επιδείνωνε τις σχέσεις του κατά σειρά με το Ιράν και, ακολούθως, όταν η Κίνα “ξύπναγε” και αντιδρούσε στον πόλεμο, με τη Σαουδική Αραβία (αλλά και το Πακιστάν, στο οποίο “απαγόρευε” – χάρη στον Οικονομικό Διάδρομο Κίνας – Πακιστάν – τη συμμετοχή στο σαουδαραβικό πολεμικό συνασπισμό). Να σημειωθεί ότι η Ρωσία ήδη έχει αποδεδειγμένα υπονομεύσει άλλη μια φορά τις ιρανοκινεζικές σχέσεις όταν με πρότασή της ενθάρρυνε την Τεχεράνη να υποβάλλει υποψηφιότητα για τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, σε μια στιγμή που το Πεκίνο δεν την ήθελε (όχι γενικά – το αντίθετο, αλλά τη συγκεκριμένη περίοδο, γιατί δεν ήθελε να λάβει ο Οργανισμός αντιαμερικανικά χαρακτηριστικά, και πρόκρινε πρώτα την ένταξη Ινδίας – Πακιστάν).

Να λοιπόν γιατί δεν σταματάει κανένας την τραγωδία της Υεμένης. Γιατί και οι δύο μεγάλες δυνάμεις έχουν τους δύο απογαλακτιζόμενους και αποκλίνοντες συμμάχους τους (Σ. Αραβία και Ιράν) να βυθίζονται σε έναν βάλτο, χωρίς προοπτική άμεσης επίλυσης, ενώ μειώνουν την πιθανότητα η Κίνα να τους κοιτάξει στα μάτια. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, όμως, έχει ένα ενδιαφέρον η μελέτη της κινεζικής πολιτικής στο υεμενικό και το γεγονός ότι η Κίνα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε Σ. Αραβία και Ιράν, ενισχύοντας τους εμπορικούς και πολιτικούς δεσμούς με την πρώτη, και αποδεχόμενη την ένταξη του δεύτερου στη Σαγκάη, και (γιατί όχι;) κάποια στιγμή να αποπειραθεί, έχοντας πια μεγαλύτερο κύρος, να φέρει ύφεση στις σχέσεις των δύο, αναδεικνύοντας έμμεσα ποιοι είναι οι μεγάλοι ωφελημένοι από τη μεταξύ τους σύγκρουση.

***

Ο ρόλος της Κίνας στην κρίση της Υεμένης

Το ενδιαφέρον της Κίνας στη διατήρηση της σταθερότητας την οδηγεί στην προσκείμενη στη Σαουδική Αραβία κυβέρνηση του Χάντι

Του Samuel Ramani

Στις 13 Ιούλη το κινεζικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Ξινχουά ανακοίνωσε ότι η κινεζική κυβέρνηση είχε επιτυχώς διανείμει το πρώτο τμήμα της ανθρωπιστικής της βοήθειας στο νότιο λιμάνι του Άντεν της Υεμένης. Το πακέτο βοήθειας της κινεζικής κυβέρνησης συνίστατο σε αγαθά για την ανακούφιση του πληθυσμού αξίας 22,5 εκ. $ με στόχο την άμβλυνση των ελλείψεων τροφίμων στην Υεμένη και την καταπολέμηση της επιδημίας χολέρας που επεκτείνεται στη χώρα.

Για να δούμε αν ο Latuff θα φτιάξει αντίστοιχο σκιτσάκι τώρα που οι σαουδάραβες αγοράζουν κινεζικά drones (πηγή)

Παρότι η Κίνα δίσταζε να παρέμβει διπλωματικά στην Υεμένη, η παροχή βοήθειας στην κυβέρνηση του υεμενίτη προέδρου Άμπντου Ράμπχου Μανσούρ Αλ Χάντι που εδρεύει στο Άντεν υποδεικνύει ότι η Κίνα οικοδομεί μια άτυπη συνεργασία με τις φιλοσαουδικές παρατάξεις στην Υεμένη. Πέραν της ανάθεσης της ανθρωπιστικής βοήθειας σε αξιωματούχους προσκείμενους στο Χάντι, η Κίνα επέκρινε τις απόπειρες των υποστηριζόμενων από το Ιράν ανταρτών Χούθι να σχηματίσουν νέα κυβέρνηση στη Σανάα και πούλησε στελθ στη Σαουδική Αραβία για να βοηθήσει τη στρατιωτική επέμβαση του Ριάντ στην Υεμένη.

Η απόφαση της κινεζικής κυβέρνησης να ταχθεί υπέρ των φιλοσαουδικών δυνάμεων του Χάντι μπορεί να εξηγηθεί από το συμμερισμό από το Πεκίνο της επιθυμίας του Χάντι να επανενώσει την Υεμένη υπό μια σταθερή και με κύρος ηγεσία. Η έμμεση υποστήριξη προς το Χάντι από την Κίνα υπογραμμίζει επίσης την προσήλωση του Πεκίνου στην ενίσχυση της όλο κιαι στενότερης συνεργασίας για θέματα ασφαλείας με τη Σαουδική Αραβία. Αυτή η συνεργασία θα επιτρέψει στην Κίνα να ισορροπήσει πιο αποτελεσματικά ανάμεσα σε Τεχεράνη και Ριάντ, και να εδραιώσει την επιθυμία του Πεκίνου για έναν πιο αποτελεσματικό διπλωματικό ρόλο στη Μέση Ανατολή.

Η υποστήριξη της Κίνας στην πολιτική σταθερότητα της Υεμένης

Παρότι η κινεζική κυβέρνηση δεν έχει δημοσίως ανακοινώσει κάποια λεπτομερή στρατηγική για την Υεμένη, οι κινέζοι ιθύνοντες έχουν συστηματικά τονίσει την ανάγκη για γρήγορο τερματισμό των εχθροπραξιών στην Υεμένη. Μια κατάπαυση του πυρός θα συνέβαλλε στην επέκταση του σχεδιασμού για στρατιωτική ικανότητα της Κίνας στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τη νέα ναυτική της βάση στο Τζιμπουτί.

Μια κατάπαυση των εχθροπραξιών στην Υεμένη θα είχε επίσης σημαντικά οικονομικά οφέλη για την Κίνα, καθώς θα της έδινε πρόσβαση στο Στενό Μπάμπ Αλ Μάντεμπ, το οποίο συνδέει το Κέρας της Αφρικής με τη Μέση Ανατολή. Η απόκτηση πρόσβασης σε αυτό το κρίσιμο σημείο θα διευκολυνει το οστόχο της Κίνας για επέκταση του σχεδίου «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» στη Σαουδική Αραβία και θα επέτρεπε στην Κίνα ενεργά να συμμετέχει στο εμπόριο του μεταφερόμενου μέσω θαλάσσης πετρελαίου κατά μήκος των στενών της Υεμένης.

Αυτά τα στρατηγικά συμφέροντα διαβεβαιώνουν ότι ο κύριος στόχος της Κίνας στην Υεμένη είναι η διατήρηση μακροπρόθεσμης πολιτικής σταθερότητας. Επομένως, η στρατηγική του Πεκίνου στην Υεμένη συνίσταται στην υποστήριξη της πολιτικής εκείνης παράταξης που είναι πιο πιθανό να επανενώσει και να σταθεροποιήσει τη χώρα. Στην αρχική φάση της σύγκρουσης, οι κινέζοι αξιωματούχοι θεωρούσαν τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της στο Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου ως μονομερώς επιτιθέμενους, οι οποίοι αποσταθεροποιούσαν την Υεμένη και εμπόδιζαν τους Χούθι να εδραιώσουν την εξουσία τους. Αυτή η ερμηνεία της σύγκρουσης στην Υεμένη οδήγησε την Κίνα να πείσει έναν από τους βασικούς διεθνείς συμμάχους της, το Πακιστάν, να απέχει από τη στρατιωτική επέμβαση του Συμβουλίου Συνεργασίας στην Υεμένη.

Καλά, οι Σαουδάραβες είναι υποκινούμενοι (λάθος, όπως αναδείχτηκε πιο πάνω, αλλά…). Οι άλλοι, χωρίς “δάκτυλο”, για τα ιδανικά τους είναι εκεί. (πηγή)

Ο στρατηγικός αυτός υπολογισμός της Κίνας άρχισε να αλλάζει στα τέλη του 2015, καθώς η εδαφική επέκταση των Χούθι σταμάτησε και ο Χάντι ξαναπήρε τον έλεγχο στο Άντεν. Η απώλεια του μομέντουμ από τους Χούθι και η αυξανόμενη διεθνής απομόνωσή τους οδήγησε τους κινέζους αξιωματούχους να αρχίσουν να αναρωτιούνται για την ικανότητα των Χούθι να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της Υεμένης. Αυτές οι αμφιβολίες έγιναν αρκετά ισχυρές, τόσο ώστε να πείσουν τους κινέζους αξιωματούχους να στραφού προς το φιλοσαουδικό συνασπισμό του Χάντι. Η στροφή της Κίνας επιβεβαιώθηκε το Γενάρη του 2016, όταν ο κινέζος πρόεδρος Ξι Τζιπίνγκ επισκέφτηκε τη Σαουδική Αραβία και ανακοίνωσε την υποστήριξή του στη “διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση” του Χάντι στη νότια Υεμένη.

Η περιφρονητική απάντηση της κινεζικής κυβέρνησης στις απόπειρες των Χούθι για σχηματισμό νεάς κυβέρνησης εκτός Σανάα το Δεκέμβρη του 2016 αποκάλυψε την έκταση της στροφής του Πεκίνου. Σε επίσημη ανακοίνωση στις 3 Δεκέμβρη, το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών επέκρινε τη μονομερή συμπεριφορά στάση των Χούθι στην Υεμένη και απηύθυνε έκκληση προς αυτούς να συμμετέχουν σε μια κυβέρνηση ενότητας με τους συμμάχους του Χάντι.

Σε απάντηση σε αυτές τις σκληρές ανακοινώσεις, οι Χούθι απέστειλαν μια διπλωματική αντιπροσωπία στην Κίνα. Και παρά την αρχική αισιοδοξία, η αποστολή αυτή απέτυχε να αλλάξει τη θέση του Πεκίνου στην κρίση της Υεμένης ή να περιορίσει τις πωλήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Κίνας προς το συνασπισμό του Συμβουλίου Συνεργασίας. Η απόφαση της Κίνας να απορρίψει τα διπλωματικά ανοίγματα των Χουθι υπογράμμισαν την έκταση της στροφής της προς τις φιλοσαουδικές δυνάμεις του Χάντι. Σε αυτό το πλαίσιο, τα δημόσια καλέσματα της Κίνας για μια περιεκτική διπλωματία στην Υεμένη θα πρέπει να θεωρηθούν ως μέσο για την αποφυγή εντάσεων με την Κίνα, παρά για σημάδια της αντικειμενικότητας του Πεκίνου στη σύγκρουση της Υεμένης.

Η υποστήριξη της Κίνας στη στρατιωτική επέμβαση στην Υεμένη

Πέραν των οφελών για τα εμπορικά συμφέροντα και τις φιλοδοξίες της Κίνας για να γίνει ναυτική δύναμη, τα οποία θα προέκυπταν από την επανένωση της Υεμένης υπό μια σταθερή και με κύρος εξουσία, η απόφαση της Κίνας να συνταχθεί με τις δυνάμεις του Χάντι στενά συνδέεται με την επιθυμία της να αναβαθμίσει την οικονομικά κερδοφόρα συνεργασία της σε θέματα ασφαλείας με τη Σαουδική Αραβία. Καθώς ο συνασπισμός του Συμβουλίου Συνεργασία έχει χρησιμοποιήσει εξοπλισμό στελθ ενάντια στις δυνάμεις των Χούθι στην Υεμένη, η απόφαση της Κίνας να συμπαραταχθεί με το Ριάντ στην Υεμένη δίνει στο Πεκίνο την ευκαιρία να πουλήσει τη δική της τεχνολογία εξοπλισμού στελθ σε ένα σημαντικό συνεργάτη στη Μέση Ανατολή.

Στις 16 Μάρτη, η Εταιρία Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας της Κίνας (CASC) υπέγραψε μια συμφωνία συνεργασίας με την Πόλη Επιστήμης & Τεχνολογίας “Βασιλιάς Αμπτντουλαζίζ” του Ριάντ (KACST). Αυτή η συμφωνία νομιμοποίησε την παραγωγή κινεζικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών UAV CH-4 σε σαουδαραβικό έδαφος. Η δημιουργία κινεζικού εργοστασίου παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Σαουδική Αραβία είναι το πρώτο του είδους του στη Μέση Ανατολή και επιτρέπει στο Πεκίνο να κυριαρχήσει σε μια παρθένα περιοχή της σαουδαραβικής αγοράς όπλων που δεν καλύφθηκε ούτε από τη συμφωνία πώλησης όπλων με τις ΗΠΑ το Μάη του 2016, ούτε από το αξίας 3,5 δις $ συμβόλαιο πώλησης όπλων της Ρωσίας με το Ριάντ.

Η επέκταση της πώλησης όπλων της Κίνας στο Ριάντ δείχνει ότι το Πεκίνο προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο Ιράν και τη Σαουδική Αραβία για να μεγιστοποιήσει τη γεωπολιτική του επιρροή στη Μέση Ανατολή. Το 2016, ο Ξι περιέγραψε τόσο τη Σαουδική Αραβία όσο και το Ιράν ως συνολικούς στρατηγικούς εταίρους και απευθύνθηκε στους ηγέτες και των δύο χωρών απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι η Κίνα προσπαθούσε να αποκτήσει πελάτες κράτη στον αραβικό κόσμο.

Να κι ένα μερικώς σωστό σκίτσο από το Latuff. Η Υεμένη είναι βάλτος για τη Σ. Αραβία. Θα μπορούσε να βάλει, όμως, και τους άλλους για τους οποίους αποτελεί βάλτο. Όπως και κάποιους άλλους να τρίβουν τα χέρια τους.. (πηγή)

Αυτή η ισορροπημένη προσέγγιση απειλείται τις τελευταίες εβδομάδες, ωστόσο, καθώς η Κίνα πιέζεται να διαλέξει πλευρά στη γρήγορα κλιμακούμενη διπλωματική σύγκρουση ανάμεσα σε Σαουδική Αραβία και Κατάρ και να επισημοποιήσει την ένταξη του Ιράν στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης. Πολλοί επιφανείς αναλυτές για θέματα Άμυνας, όπως ο Τίμοθι Χιθ του Ομίλου RAND και ο Μάικλ Σινγκχ του Ινστιτούτου για την Πολιτική στην Εγγύς Ανατολή στην Ουάσινγκτον, προβλέπουν ότι η κρίση στον Κόλπο και η διεύρυνση του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης θα αναγκάσουν την Κίνα να στραφεί αποφασιστικά προς την Τεχεράνη.

Παρόλες αυτές τις προβλέψεις, το Πεκίνο είναι προσεκτικό, ώστε να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε ενέργειά του που θα μπορούσε να εκληφθεί ως φιλοϊρανική να αντισταθμίζεται από επιδείξεις αλληλεγγύης προς τη Σαουδική Αραβία. Επομένως, η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς την κυβέρνηση Χάντι είναι σημαντική, καθώς δείχνει ότι η στρατηγική του Πεκίνου για ισορρόπηση ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν παραμένει απαράλλαχτη.

Παρότι η επιρροή της Κίνας στην έκβαση του εμφυλίου στην Υεμένη παραμένει δευτερεύουσα, η απόφαση του Πεκίνου να ενισχύσει του δεσμούς του με την υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία κυβέρνηση του Χάντι στενά συνδέεται με τη δημιουργία κινεζικής ναυτικής βάσης στο Τζιμπουτί, τα κινεζικά εμπορικά συμφέροντα και τις μεγαλοδυναμικές φιλοδοξίες της Κίνας στη Μέση Ανατολή. Καθώς ο κίνδυνος αντίδρασης από το Ιράν παραμένει ελάχιστος, η Κίνα μάλλον θα συνεχίσει να παρέχει όπλα και διπλωματική υποστήριξη στη στρατιωτική επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη στο προσεχές μέλλον.

Ο Samuel Ramani είναι υποψήφιος δρ. Διεθνών Σχέσεων στο Κολλέγιο του Αγίου Αντωνίου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και αρθρογραφεί τακτικά στην Ουάσινκτον Ποστ και τη Χάφινγκτον Ποστ.

Το κείμενο στα αγγλικά υπάρχει εδώ: http://thediplomat.com/2017/08/chinas-role-in-the-yemen-crisis/

Advertisements

Tagged: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: