Σλαβο-Μακεδονική πρόζα: Κότσο Ράτσιν – Το Συμπέρασμα (1928)

Ουδείς μπορεί να θεωρεί ότι επιτελεί το αντιιμπεριαλιστικό καθήκον του όταν δεν βάζει εμπράκτως στο στόχαστρο και όποιους όχι μόνο σπέρνουν το διχασμό ανάμεσα σε λαούς, και δη γειτονικούς, αλλά καλλιεργούν ακόμα και την αντίληψη ότι ο «άλλος», ο «απέναντι» δεν υπάρχει ή, στην καλύτερη, είναι κάτι το «κατώτερο» ή «τεχνητό» ή ακόμα και «κατασκεύασμα» του ίδιου του ιμπεριαλισμού. Ουδείς μπορεί να νομίζει ότι είναι αντιιμπεριαλιστής όταν δεν περνά στην πράξη για να καταπολεμήσει αυτές τις αντιλήψεις, από τις οποίες ενίοτε εμφορείται και ο ίδιος, αλλά δεν του περνά από το μυαλό ότι εμφορείται από αυτές και ότι πρέπει να διεξάγει μια διαπάλη μέσα του για να τις ξεπεράσει. Κανένας αντιιμπεριαλιστής σε μια εξαρτημένη χώρα δεν μπορεί, χάρην ευκολίας, για το προσπέρασμα του δύσκολου ιδεολογικού αγώνα για την εξάλειψη του αστικού εθνικισμού από τη συνείδηση των εργαζομένων συμπατριωτών του που ανήκουν στο πλειοψηφούν έθνος της χώρας του, να ξεχνά ότι ο ιμπεριαλισμός δεν διαμόρφωσε κράτη μόνο εξαρτημένα, αλλά και κράτη εξαρτημένα που ενίοτε ταυτόχρονα καταπιέζουν και άλλους λαούς. Ναι, έχει αδικηθεί ο ελληνισμός, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιούται να φέρεται έναντι άλλων όπως του φέρθηκαν. Ναι, μας οφείλουν συγγνώμη, αλλά και εμείς οφείλουμε συγγνώμη για την αντιμετώπιση του γειτονικού σλαβο-Μακεδονικού λαού η οποία αποτελεί στίγμα για τον ελληνισμό.

Από αυτή την άποψη, η με κάθε τρόπο εξάλειψη της «μεγάλης τρύπας» στα βόρεια σύνορά μας, με την άρση των στερεοτύπων για το γειτονικό σλαβο-Μακεδονικό λαό, με την προσπάθεια να τον γνωρίσουμε, είναι εκ των ων ουκ άνευ όχι μόνο για τη νίκη εναντίον του ιμπεριαλισμού στη χώρα μας, αλλά, όπως αποδείχτηκε και από την υπόθεση της Συμφωνίας των Πρεσπών, όπου βρέθηκαν στα πρόθυρα δολοφονικών επιθέσεων όλες οι προοδευτικές δυνάμεις, ανεξαρτήτως της στάσης τους έναντι αυτής, και όρος για την περαιτέρω ύπαρξή τους. Ο αγώνας αυτός δεν πρέπει ούτε να καθορίζεται από την επικαιρότητα, καθότι διαχρονικά επίκαιρος, ούτε να περιορίζεται ή να μη διεξάγεται λόγω αμφιβολιών για το όνομα που έχει επιλέξει ο γειτονικός λαός. Το όνομα είναι το δευτερεύον, η αναγνώριση της ύπαρξης είναι το κυριότερο. Της ισότιμης ύπαρξης. Και όταν αναγνωριστεί η ισότιμη ύπαρξη, αυτονόητα καθίσταται βάσιμο και το αίτημα για ίση εκατέρωθεν αντιμετώπιση. Κι αυτό, ανεξαρτήτως των όποιων αδικιών μπορεί να επικαλείται κανείς αναφορικά με τη χάραξη των συνόρων, που πάντα θα υπάρχουν (ή η αίσθησή τους θα επιβιώνει), όσο υπάρχει ο καπιταλισμός και οι αντιλήψεις που προκύπτουν από αυτόν (έστω και υπό εξαφάνιση επί σοσιαλισμού).

Ως ένα μικροσκοπικό λιθαράκι σε αυτή την προσπάθεια, παρατίθεται μεταφρασμένη, στο βαθμό των δυνατοτήτων του μεταφραστή, μία μικρή πρόζα από τον Κότσο Ράτσιν (Κόστα Αποστόλοφ Σόλεφ, 1908-1943), ποιητή, συγγραφέα και μέλος του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας (προ του τιτοϊκού εκφυλισμού του) από τη σημερινή Βόρεια Μακεδονία, που θεωρείται μάλιστα ο θεμελιωτής της σλαβο-Μακεδονικής λογοτεχνίας. Και με το παρακάτω, αποδεικνύεται ότι οι εργαζόμενοι στους δύο λαούς, όπως είχαμε τις ίδιες έγνοιες, να καταπολεμήσουμε τον οθωμανικό δεσποτισμό και τον φασισμό, είχαμε και (δυστυχώς, εξακολουθούμε να) έχουμε τις ίδιες ακριβώς έγνοιες και στην καθημερινότητα που μας επιβάλλει το κεφαλαιοκρατικό σύστημα.

***

Κότσο Ράτσιν: Το συμπέρασμα

Τώρα, μπροστά σας, με κινήσεις του χεριού και ίχνη από μελάνι, θα θέσω και ίχνη σκέψης, που είναι το συμπέρασμα από διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στη ζωή μου. Και τώρα, θα προσπαθήσω προς αυτό να πάρω τον τελευταίο δρόμο που μου απέμεινε στη ζωή μου, στο δρόμο προς το Μέλλον.

Γιατί το Παρόν μου καθορίζεται από τη γνώση: ότι είμαι εργάτης, σκλάβος ενός αφέντη, ο οποίος με φρέσκο χρήμα αγοράζει τη δύναμή μου· και ότι αυτά τα λεφτά τα βγάζει ακριβώς από εμένα, πουλώντας τη φτηνή μου εργασία σε υψηλή τιμή. Έτσι, τουλάχιστον, τα βλέπει κάποιος που δεν δουλεύει όπως εγώ κι ωστόσο καλύτερα ζει και αγοράζει άλλων τη δύναμη και την εργασία. Επιπλέον, ότι μου είναι αδύνατο να απελευθερωθώ από αυτή τη σκλαβιά, γιατί η ενότητα των αφεντάδων, ονόματι κράτος, επαγρυπνεί απέναντί μου και είναι τόσο ισχυρό όσο η πείνα έναντι του ψωμιού, παρότι την θέλησή τους την υλοποιούν άνθρωποι όπως είμαι και εγώ – αγορασμένοι με φρέσκο χρήμα. Και έτσι, βλέπετε, ενίοτε μου προκαλείται τρόμος από αυτό: γιατί η σκλαβιά μου, από αυτό είναι αναπόφευκτη. Ωστόσο, με παρηγορεί μια άλλη γνώση: ότι σκλάβοι, όπως είμαι και εγώ, υπάρχουν κατά εκατομμύρια στον κόσμο και μου εμπνέει θάρρος η σκέψη: ότι η γνώση της σκλαβιάς μας θα μας φέρει συνείδηση, και κάτι τέτοιο, ως μια ανίκητη δύναμη, θα μας φέρει και την απελευθέρωση. Γιατί η γνώση του τρόπου χειρισμού των σκλάβων φέρνει στους αφεντάδες πλούτο, ενώ σε εμάς, τους σκλάβους, η γνώση του ότι είμαστε σκλάβοι θα μας φέρει την ελευθερία!

Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξα με την αναζήτηση των αιτιών της φτώχειας μου. Και αυτό μου είναι επίσης και αποτέλεσμα της δεκαπενταετούς εμπειρίας μου, με βάση την οποία κι εγώ είμαι ένας αμειβόμενος σκλάβος. Και πόσο δύσκολο ήταν να φτάσω σε αυτό! Οι αφεντάδες μας στέλνουν τα παιδιά τους σε εξειδικευμένα ινστιτούτα όπου αγοράζουν συνείδηση και γνώση πώς να μας αντιμετωπίζουν, ενώ εμείς, οι σκλάβοι, χρειάζεται οι ίδιοι να αναζητούμε συνείδηση για να αμυνόμαστε απέναντί τους, χρειάζεται με τα γυμνά μας χέρια να σκάβουμε το τούνελ μέσα σε θηριωδίες από το Σκοτάδι της σκλαβιάς! Γι’ αυτό όλος ο κόσμος της σκέψης μου κινείται σε έναν κύκλο: αυτόν της φάμπρικας, του δρόμου, του σπιτιού, και ολόκληρη η ύπαρξη αυτής της ζωής είναι τόσο άθλια, περιορισμένη, στενή, μικρή: και αυτή έρχεται τότε μόνο, όταν η φτώχεια καλά θα με πιέσει στο έδαφος. Αλλιώς, οι έγνοιες της καθημερινότητας για την ύπαρξη αυτής καθ’ εαυτής της ζωής και ο καθημερινός πόνος, η λύπη και τα δεινά με αποτρέπουν από το να εισέρχομαι στο πεδίο της Σκέψης.

Υπήρχαν μέρες που σαν κυνηγός εγώ αναζητούσα αυτή τη Σκέψη και αυτή τη Σημασία την οποία φέρνει στο σκοτάδι ο Διαφωτισμός, υπήρχαν στιγμές που τριγυρνούσα στο Άγνωστο και τακτικά κατέβαινα με το κεφάλι στο βυθό της Άγνοιας της σκλαβιάς. Υπήρχαν σκέψεις που μου γεμίζαν το μυαλό:

«Γιατί εμείς, οι οποίοι δημιουργούμε τον κόσμο αυτόν, δεν έχουμε δικαίωμα σε αξιοπρεπή ζωή σε αυτόν;…»

Και τότε… τότε θα θυμόμουν μόνο τον τρόμο από την αστραπή, και χωρίς να ακούω τον ήχο του κεραυνού, τόσο βρισκόμουν μακριά από τη Γνώση.

Μια μέρα, μου είπε η γυναίκα μου, κάτωχρη από την πείνα:

– Τότε, γιατί δουλεύεις όταν δεν μπορείς από αυτό να ζεις;

Ούτε που μπορούσα σε αυτό να της απαντήσω και σιώπησα μπροστά της. Όμως την ψυχή μου την ξέσκιζε το ερώτημα:

– Γιατί;… Γιατί είναι έτσι;

Υπήρχαν στιγμές που στο μυαλό μου τριγυρνούσε αυτή η σκέψη:

«Ο πολιτισμός είναι η μεγαλύτερη ανθρώπινη αρετή, ενώ η αγάπη προς κάποιον πλησίον είναι ο άξονας αυτού του πολιτισμού, γιατί όλοι στη Γη είμαστε αδέρφια μεταξύ μας».

Αυτό, βέβαια, το είχα διαβάσει κάπου.

Και είναι κάτι το καλό, το όμορφο, το μεγαλειώδες. Όμως, γιατί δεν είμαστε όλοι οι άνθρωποι ίσοι, γιατί υπάρχουν μεταξύ μας σκλάβοι και αφεντάδες, καταπιεσμένοι, ταπεινωμένοι, εκμεταλλευόμενοι – με τη βοήθεια ενός απάνθρωπου αντικειμένου: του χρήματος; Γιατί;

Και έπειτα, θριαμβευτικά παρήλασε η γνώση:

«Ο πολιτισμός στα χέρια των αφεντάδων και των πλουσίων – είναι μόνο ένα όργανο για τη δημιουργία του πλούτου τους. Κατ’ αυτούς, πολιτισμός σημαίνει Εκμετάλλευση. Και μόνο τότε, όταν ο πολιτισμός θα είναι στα χέρια όσων εργάζονται – μόνο τότε ο πολιτισμός θα είναι ανθρώπινος!…»

Όσων εργάζονται; Των εκατομμυρίων; Ναι!… Όταν αυτοί που δημιουργούν τον κόσμο επαρκώς θα ανταμείβονται για τη δουλειά τους, όταν θα εξαφανιστεί η εκμετάλλευση και η κατάχρηση, τότε οι άνθρωποι θα είναι αδέρφια μεταξύ τους και ο πολιτισμός – πολιτισμός!

…Και έτσι αργά πορεύτηκα προς τη Γνώση…

Και στο βαθμό που όλο και περισσότερο ριζώνει μέσα μου, η δουλειά, στις συνθήκες στις οποίες δουλεύω, μου φαίνεται αντιπαραγωγική και βλαβερή για εμένα, γιατί καθαρό κέρδος είναι για τον αφέντη μου, και με αυτό με μετατρέπει σε σκλάβο.

Και μου φαίνεται ότι η δουλειά για το γκρέμισμα αυτών των συνθηκών είναι πολύ πιο παραγωγική από τη δουλειά σε αυτές· γιατί πιστεύω ότι η δεύτερη σε τίποτα δεν διαφέρει από αυτή του ζώου, και ότι μόνο τότε, όταν αυτές εξαφανιστούν – η δουλειά για τον άνθρωπο θα είναι ευλογία, χαμόγελο και φιλί της Φύσης για την εργασία του! Όμως μέχρι τότε… μέχρι τότε, το γκρέμισμα είναι πιο παραγωγικό.

Αυτό είναι το τελικό συμπέρασμά μου.

Μετάφραση από την (αναγνωρισμένη ήδη από τον Παύλο Μελά) μακεδονική γλώσσα parapoda. Αρχική δημοσίευση ως “Резултат„ (πρωτότυπος τίτλος) στο περιοδικό «Κρίτικα» (Ζάγκρεμπ, τ. Αυγούστου-Σεπτέμβρη 1928) στα σερβοκροάτικα (τη γλώσσα του κύριου καταπιέζοντος έθνους. Τίποτα το πρωτοφανές.)

Βλ.επίσης

Σλαβο-Μακεδονική ποίηση: Κόστα Ράτσιν – Γλαυκές Αυγές (1939)

Τράικο Μίσκοφσκι: Ένας Σλαβο-Μακεδόνας στις Διεθνείς Ταξιαρχίες στον Ισπανικό Εμφύλιο

Άλλα κείμενα εδώ.

Tagged: , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: