Η συμφωνία για τα σύνορα της Κασπίας & οι επιπτώσεις της στην ενεργειακή ανεξαρτησία Κίνας – ΕΕ

Μετά από σχεδόν 25 χρόνια διαμάχης και 50 συναντήσεις σε τεχνικό επίπεδο, οι πέντε χώρες της Κασπίας, δηλαδή, η Ρωσία, το Καζακστάν, Τουρκμενιστάν, το Ιράν, το Αζερμπαϊτζάν φαίνεται πως καταλήγουν σε συμφωνία για τη χάραξη των θαλασσίων (και υποθαλασσίων) συνόρων της Κασπίας. “Έχουμε βρει λύσεις σε όλα τα εναπομείναντα ανοιχτά ζητήματα-κλειδιά για τη σύνταξη του προσχεδίου συμφωνίας”, είπε ο Λαβρόφ στη συνάντηση με τους ομολόγους του στις 5 Δεκέμβρη στη Μόσχα, προσθέτοντας, μάλιστα, ότι “το κείμενο της συμφωνίας είναι, στην πραγματικότητα, έτοιμο”.

  Τα σύνορα της Κασπίας, αν χαράσσονταν με την αρχή των ίσων αποστάσεων, και οι πλουτοπαραγωγικές της πηγές

Το πλήρες κείμενο δεν έχει έρθει, φυσικά, στη δημοσιότητα. Όμως, οι ως τώρα λεπτομέρειες που έχουν γίνει γνωστές από επίσημα χείλη, αποδεικνύουν ότι η υπό υπογραφή συμφωνία αποτελεί ξεκάθαρα ρωσική νίκη. Σύμφωνα με τον ιρανό υπουργό εξωτερικών Τζαουάντ Ζαρίφ, πρώτον, δεν θα επιτρέπονται ξένα στρατεύματα στην Κασπία. Δεύτερον, οι πέντε χώρες συμφώνησαν τα πλοία στη θάλασσα να φέρουν και τις πέντε σημαίες (μια εξελιγμένη μορφή αυτού που ίσχυε την εποχή που οι 4 από τις 5 χώρες έφεραν μία σημαία), ενώ τρίτον, κοινές στρατιωτικές ασκήσεις θα λάβουν χώρα το καλοκαίρι.

Επί χρόνια, η συμφωνία είχε κολλήσει στο ποιες αρχές έπρεπε να εφαρμοστούν για τη χάραξη των συνόρων. Το μήκος της ακτογραμμής ως ποσοστό είναι το εξής: Αζερμπαϊτζάν 15,2%, Ιράν 187%, Καζακστάν 30,8%, Ρωσία 18,5%, Τουρκμενιστάν 16,8%. Παρ’όλα αυτά το Ιράν απαιτούσε η διαίρεση να γίνει ισομερώς, δηλαδή αυτό να πάρει 20% (ενώ με την αρχή των ίσων αποστάσεων, 13%). Όμως, δεδομένων των συμφωνιών Ρωσίας – Καζακστάν – Αζερμπαϊτζάν για το βυθό, μεταξύ 1998 – 2003, το σοβαρότερο εμπόδιο αποτελούσαν οι σχέσεις των φερόμενων ως ουδέτερων, αν όχι δυτικόφιλων Αζερμπαϊτζάν – Τουρκμενιστάν, καθώς το Τουρκμενιστάν αρνιόταν την συμπερίληψη ολόκληρης αζέρικης χερσονήσου και νησιού στη χάραξη των συνόρων.

Είναι προφανές πως ο Μπερντιμουχαμέντοφ δεν έδωσε, κατά τη συνάντησή τους τον Οκτώβρη, μόνο ένα τουρκμένικο τσοπανόσκυλο

Τι ήταν, ωστόσο, αυτό που έπεισε όλους να υποχωρήσουν και να πετύχουν μια συμφωνία στην οποία επί χρόνια πολλοί προσέβλεπαν γιατί θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για τη δημιουργία αγωγού που θα μεταφέρει τουρκμένικο αέριο μέσω της Κασπίας και του Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη, η οποία έτσι θα μειώσει την ενεργειακή (κατ’αρχάς) ανεξαρτησία της από τη Ρωσία;

Φυσικά, ο ρωσικός παράγοντας, ο οποίος, δεν έχει αυτοκτονικές διαθέσεις για να πετύχει τη μείωση της ανεξαρτησίας της Ευρώπης από αυτόν. Ως συνήθως, χρησιμοποίησε ταυτόχρονα το μαστίγιο, το καρότο, αλλά και τρίτους παράγοντες υπέρ του. Πέτυχε έτσι, κατ’αρχάς, μια μεγάλη νίκη με τη μεταστροφή προς τη Ρωσία του Τουρκμενιστάν, το οποίο, μέχρι και πριν τη συνάντηση Μπουρντιμουχαμέντοφ – Πούτιν τον Οκτώβρη, όπου υπογράφτηκε “συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας”, έδειχνε τα δόντια του στη Μόσχα (π.χ. με το κλείσιμο της ρωσικής εταιρίας τηλεπικοινωνιών MTS στη χώρα στα τέλη Σεπτέμβρη).

Η 4η παγκόσμια δύναμη στο αέριο, το Τουρκμενιστάν, ωθούμενο από τη Δύση (την οποία είχε βοηθήσει το 2001 στο Αφγανιστάν), προ δεκαετίας είχε βάλει στόχο να ξεπεράσει το Ιράν ως δεύτερη ισχυρότερη δύναμη στην Κασπία και δημιούργησε μεγάλη ναυτική βάση, την οποία αξιοποίησε για στρατιωτικά γυμνάσια με προφανή στόχο το Αζερμπαϊτζάν, αμέσως μετά από μια έντονη διαμάχη μαζί του το 2012. Τώρα, όμως, μετά και τις απανωτές θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον τουρκμένων συνοριοφυλάκων από Ταλιμπάν (με τους οποίους η Ασγκαμπάτ είχε επαφές και μετά το 2001, και τους οποίους εμμέσως αξιοποίησε η Ρωσία), το Τουρκμενιστάν στράφηκε στη Ρωσία για θέματα ασφαλείας, ενώ από πέρσι ανακοινώθηκε νέα αγορά ρωσικών όπλων (το Τουρκμενιστάν αγοράζει όπλα από Τουρκία κατά 36%, από Κίνα κατά 27% και από Ρωσία κατά 20%).

Το αντάλλαγμα στο Τουρκμενιστάν είναι η άρση της δυνατότητας ρωσικού βέτο για διακασπιακό αγωγό, μια βελτίωση των σχέσεων με τους αζέρους (σε σημείο που να μπορούν να εξάγουν σε αυτούς πετρέλαιο, αφού οι αζέροι έχουν χωρητικότητα στον TAP να στέλνουν όλο το δικό τους στην Ευρώπη), και μία απεξάρτηση από το μονοψώνιο της Κίνας (κύριος πελάτης των τουρκμένων μετά την πτώση της ιρανικής και ρωσικής ζήτησης).

Η μερίδα των Τουρκμένων στην κινέζικη πίτα αερίου είναι μεγάλη

Είναι προφανές πως παρότι o Τύπος της χώρας δεν έγραψε κάτι για τη συμφωνία (αφού αυτή υπονοεί υποχώρηση έναντι των αζέρων), το Τουρκμενιστάν, το οποίο δεν ανήκε ούτε στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, ούτε στον υπό ρωσική ηγεμονία Οργανισμό της Συνθήκης για τη Συλλογική Ασφάλεια (CSTO) προβαίνει σε μια σοβαρή γεωπολιτική στροφή.

Για το Αζερμπαϊτζάν, το όφελος είναι η ρωσική στήριξη στο “εθνικό θέμα” του με το Αζερμπαϊτζάν και η νομιμοποίηση των “παράνομων” σχέσεών του με το Ιράν.

Για το Ιράν, ψαροκόκκαλο είναι η απαγόρευση ξένων στρατευμάτων στην Κασπία, αν και ακόμα δίνονται μάχες οπισθοφυλακής και το Ιράν αρνείται ότι έχουν ολοκληρωθεί οι συμφωνίες (που προβλέπεται να υπογραφούν αρχές του 2018). Με δεδομένο ότι η Κασπία γίνεται πια “θάλασσα ειρήνης”, ή μάλλον ρωσικής ειρήνης, εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι η συνέχιση από πλευράς Ρωσίας της κατασκευής ως το 2020 ναυτικής βάσης στο Κασπίισκ, στο Νταγκεστάν για υψηλής τεχνολογίας όπλα, ξεπερνά τα “στενά” όρια της Κασπίας και φτάνει αυτά της Μέσης Ανατολής (ας μην ξεχνάμε από πού ξεκινούσαν οι πύραυλοι ακριβείας κατά των ενόπλων στη Συρία). Ίσως αυτός είναι ο λόγος που το Ιράν κρατά σθεναρή στάση ακόμα, αφού, αν τελικά σαρώσει η Ρωσία στην Κασπία (με το βλέμμα, μάλιστα, στη Μέση Ανατολή), θα πρέπει το Ιράν να μεταφέρει πόρους και την προσοχή του προς την Κασπία και αντιστοίχως θα μειωθεί η σχετικά ανεξάρτητη και σημαντική παρέμβασή του στη Μέση Ανατολή (υπέρ της Ρωσίας).

Η ζήτηση της Ευρώπης σε αέριο και η ρωσική υπεροχή στην προμήθεια

Όσον αφορά τον διακασπιακό αγωγό, από τότε που είχε πρωτοεπινοηθεί (και είχε σαφή αντιρωσική χροιά) πολλά έχουν αλλάξει, οπότε το δίλημμα δεν είναι αν κατασκευαστεί ή όχι. Πρώτα από όλα, αν η Ρωσία δεν τον ήθελε, ποιος ξένος στρατός ή ναυτικό θα μπορούσε να φυλά την κατασκευή του; Η συμφωνία λέει ξεκάθαρα: Κανείς. Έπειτα, η μεταφορά τουρκμένικου αερίου από αυτόν προς την Ευρώπη, ακόμα και αν επιτραπεί από τη Ρωσία, θα μπορεί να έχει ως και εντελώς θεωρητικό χαρακτήρα. Πολλοί εγχώριοι πλασιέ της Ρωσίας παρουσίαζαν τον ΤΑΡ και τον ΤΑΝΑΡ ως αγωγούς με αντιρωσική χροιά. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι οι αγωγοί αυτοί νομικά έχουν το δικαίωμα να δέχονται αέριο από όλους. Άλλωστε, χώρο έχουν να βάλουν κι άλλους: ο ΤΑΝΑΡ ετησίως θα μεταφέρει 16 δις κ.μ., εκ των οποίων θα αφήνει 6 μόνο δις κ.μ. στην Τουρκία. Έτσι, με δεδομένο ότι ζούμε σε περίοδο πτώσης της ζήτησης αερίου στην Ευρώπη, αύξησης των δυνατοτήτων για υγροποιημένο αέριο (σε Βαλκανική και Βαλτική), η είσοδος τουρκμένικου αερίου στην Ευρώπη είναι ελάχιστα ανταγωνιστική και τίποτα δεν αποκλείει η Ρωσία να αξιοποιήσει και τη δική της ισχυρή παρουσία στην ευρωπα¨κή αγορά, ώστε ντε φάκτο να στραγγαλίσει τη διοχέτευση τουρκμένικου αερίου στην Ευρώπη.

Εξάλλου, αυτή την τουρκμένικη στροφή προς την Ευρώπη, η Ρωσία, στα πλαίσια των στρατηγικών αντιθέσεών της με την Κίνα (που σιγοβράζουν), στην πραγματικότητα μπορεί να ενθαρρύνει και αυτή τη στροφή, ώστε να μειωθεί η διοχέτευση τουρκμένικου αερίου προς την Κίνα, ακριβώς τη στιγμή που η Κίνα επιδιώκει περισσότερο τουρκμένικο αέριο. Γιατί αν η Κίνα δεν πετύχει την συμφωνηθείσα αύξηση της εισαγωγής τουρκμένικου αερίου από 30 στα 65 δις κ.μ. ετησίως, τότε, αναγκαστικά (και παρότι έχει κάπως μειωθεί η ζήτησή της), με δεδομένο ότι οι τουρκμένικες υποδομές έχουν φτάσει τα παραγωγικά και διαμετακομιστικά όριά τους, θα αυξήσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, τα πρώτα μεγάλα έργα για την παροχή του οποίου, τα οποία είχαν συμφωνηθεί το 2013, ήδη αρχίζουν να παραδίδονται.

Έτσι, η Ρωσία, παγιώνει τη δυνατότητά της να κρατά σε ενεργειακή ομηρία και την ΕΕ και την Κίνα, αλλά και να ανακόπτει τον απογαλακτισμό του Ιράν σε μια περιοχή, τη Μέση Ανατολή, που η Ρωσία όλο και περισσότερο επιστρέφει με άμεσο τρόπο. Αν είναι ένα δίδαγμα που πρέπει να κρατήσουμε, είναι η ταυτόχρονη χρήση από τη Ρωσία πολλαπλών τακτικών.

Advertisements

Κ.Κ. Ισπανίας (μαρξιστικό – λενινιστικό): Για τις εκλογές στην Καταλονία και τις προοπτικές του κινήματος ανεξαρτησίας

 

Παρατίθεται παρακάτω η ανακοίνωση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ισπανίας (μαρξιστικού – λενινιστικού) για τις εκλογές στην Καταλονία που διεξήχθησαν στις 21 Δεκέμβρη. Αν και δεν πιάνει τη διεθνή διάσταση του ζητήματος της ανεξαρτησίας της Καταλονίας όπως έχει αυτό σήμερα (βλ.εδώ), πέραν της αναγνώρισης του αμφίρροπου αποτελέσματος (το οποίο διαστρεβλώνει η εδώ ρωσόφιλη έμμισθη ή άμισθη “πιάτσα”) στέκεται σε κάτι σημαντικό: στο “από δω και πέρα”. Και κατηγορηματικά δηλώνει ενάντιο στην επανάληψη της ίδιας ιστορίας, αλλά καλεί στην παραδοσιακή (άλλο ένα πράγμα που αγνοεί η προαναφερθείσα “πιάτσα”) θέση της επαναστατικής πτέρυγας: στην ενοποίηση των λαών της Ισπανίας για να πετύχουν την ομοσπονδιακή και δημοκρατική λύση του εθνικού ζητήματος στην Ισπανία.

***

Για τα αποτελέσματα των εκλογών στην Καταλονία

Η ισπανική δεξιά επέμενε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για την ανάγκη οι καταλανοί να ψηφίσουν μαζικά ώστε να φρενάρουν την παράταξη της ανεξαρτησίας. Και το πέτυχε, με μια ιστορική συμμετοχή 81,94% στο σύνολο των εκλογέων. Το αποτέλεσμα έδωσε απόλυτη πλειοψηφία εδρών (70) στους φιλοανεξαρτησιακούς σχηματισμούς, αν και το ποσοστό ψήφων (47,49%) έμεινε κάτω από αυτό που πέτυχαν τα κόμματα που δεν είναι υπέρ της ανεξαρτησίας. Πρέπει να υπογραμμιστεί η κατάρρευση του CUP (“Υποψηφιότητα Λαϊκής Ενότητας”) που από τις 10 έδρες έπεσε στις 4. Αυτή η εξέλιξη αποτελεί συνέπεια του να παρουσιάζονται ως μπολσεβίκοι επαναστάτες όταν δεν είναι παρά ριζοσπαστικοποιημένοι μικροαστοί. Τελικά, οι αντιθέσεις ξέσπασαν, η απάτη αποκαλύφθηκε και το πολιτικό κόστος είναι σημαντικό.

Οι εκλογές αποδεικνύουν ότι ο καταλανικός εθνικισμός είναι συμπαγής και βαθιά ριζωμένος σε πολύ πλατιά στρώματα της καταλανικής κοινωνίας. Η δαιμονοποίηση της ανεξαρτησίας στην οποία προέβαιναν και διέδιδαν τα ΜΜΕ της ολιγαρχίας είναι βαθιά εσφαλμένη. Ο καταλανικός εθνικισμός έχει βαθιές ιστορικές ρίζες και οι συγγραφείς, οι δημοσιογράφοι και οι ισπανιστές πανελίστες θα πρέπει να διαβάσουν, για να πληροφορηθούν, αρκετά καλά βιβλία της ιστορίας της Ισπανίας και της Καταλονίας,. Όμως, είναι πολύ να ζητάμε από τους επαγγελματίες του ψέματος και του μίσους να στοχαστούν πάνω σε αυτό το θέμα.

Δεν είμαστε υπέρ της ανεξαρτησίας της Καταλονίας, όμως υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης. Καταγγέλουμε τις χονδροειδείς μεθοδεύσεις στις οποίες προβαίνουν πάνω στο καταλανικό ζήτημα η πλειοψηφία των εντύπων, των τηλεοπτικών και των ραδιοφωνικών σταθμών. Η μεταχείριση της ενημέρωσης για την Καταλονία έχει αποκτήσει σαφώς φασιστικό χαρακτήρα.

Το Λαϊκό Κόμμα έχει καταστεί μια σχεδόν περιθωριακή δύναμη στην Καταλονία. Η φυλάκιση των ηγετών της ανεξαρτησίας και η εφαρμογή του άρθρου 155 αποδείχτηκαν απολύτως αντιπαραγωγικά ενόψει των εκλογών και οι του Λαϊκού Κόμματος πλήρωσαν στις κάλπες την άθλια κατασταλτική τους δράση και τα ψέματά τους. Αυτή η αποτυχία αναμφίβολα θα επιδράσει στο πολιτικό μέλλον του Ραχόι. Αντίθετα, οι Θιουδαδάνος κατήγαγαν έναν ηχηρό εκλογικό θρίαμβο. Μια ρητορική που συνδύαζε καταλανισμό, ισπανισμό και ευρωπαϊσμό, και μια γερή δόση πολιτικής δεξιότητας εκ μέρους της Ινιές Αριμάδας, οδήγησαν σε αυτό το κόμμα πάνω από 1 εκατομμύριο ψήφους. Κανείς όμως ας μην εξαπατάται. Πίσω από αυτό το φιλικό και φαινομενικά σώφρον πρόσωπο ενός από τους ηγέτες του, αναβλύζει ο αντιδραστικός λόγος της ισπανικής δεξιάς, μιας ολιγαρχίας που έχει ξεκάθαρα ταχθεί υπέρ μιιας λύσης αντικατάστασης μπροστά στη φθορά του Λαϊκού Κόμματος. Πολλές από αυτές τις ψήφους προέρχονται από λαϊκά στρώματα, τα οποία δεν είναι με τη διαδικασία ανακήρυξης κρατικής κυριαρχίας, όμως δεν βρίσκουν μια αριστερή εναλλακτική. Όταν προκαλείται μια τέτοια κατάσταση, με την απουσία μιας ταξικής αναφοράς, η δημαγωγία της φασιστικοποιημένης δεξιάς βρίσκει ελεύθερο το δρόμο στις τάξεις των εργαζομένων.

Το ΣΕΚΙ έχει βαλτώσει εκλογικά και οι προσδοκίες του για ανάπτυξη δεν ευοδώθηκαν, κάτι το λογικό όταν υποστηρίζει την ενεργοποίηση του άρθρου 155 και ταυτόχρονα επικρίνει το Ραχόι. Ο τετραγωνισμός του κύκλου δεν υπάρχει ούτε στην πολιτική. Αναφορικά με τους Ποδέμος και τους εταίρους τους, υποχωρούν ελαφρά σε σύγκριση με τις εκλογές του 2015. Παρά τα διφορούμενα στοιχεία τους και τις πολιτικές τους πιρουέτες δεν υπέστησαν μια σημαντική εκλογική τιμωρία. Όμως, το βέβαιο είναι ότι η αυταπάτη που προκάλεσε το μωβ αυτό κόμμα αρχίζει να εξασθενεί.

Αφίσα από το ενωτικό κάλεσμα σε διαδήλωση πολλών αριστερών και δημοκρατικών οργανώσεων ενάντια στο μοναρχικό καθεστώς και το Σύνταγμα του 1978 (πηγή)

Μπροστά σε αυτά τα αποτελέσματα, μια κυβέρνηση έστω και κατ’ελάχιστο δημοκρατική θα όφειλε να απελευθερώσει τους καταλανούς πολιτικούς κρατουμένους, να αναστείλει άμεσα την εφαρμογή του άρθρου 155 και να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την αυτοδιάθεση. Δεν θα συμβεί, ούτε μπορεί να συμβεί. Η μοναρχία και το Σύνταγμα του 1978 αποτελούν ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο ώστε ο καταλανικός λαός να μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του να αποφασίσει. Οι νόμοι και το Σύνταγμα της ολιγαρχίας καταστέλλουν τις λαϊκές τάξεις της Ισπανίας, παραβιάζουν τα στοιχειωδέστερα πολιτικά δικαιώματα και προκαλούν επισφάλεια και φτώχεια. Είναι επιτακτικό να οργανωθεί μια ταξική εναλλακτική, μια αριστερή εναλλακτική, ώστε να ξεπεραστεί αυτό το διεφθαρμένο και δεσποτικό καθεστώς. Οφείλουμε να ανακόψουμε την ιδεολογική επίθεση που έχει εξαπολύσει η ολιγαρχία για να φέρει σε σύγκρουση τους ισπανούς εργαζόμενους με τους καταλανούς, υποδαυλίζοντας τα χειρότερα σοβινιστικά αισθήματα.

Η δεξιά ισχυρίζεται ότι στη δημοκρατία όλες οι επιλογές είναι εφικτές αν εκφράζονται δημοκρατικό. Δεν είναι αλήθεια. Στο σημερινό νομικό και συνταγματικό πλαίσιο, δεν είναι δυνατή η διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος για την αυτοδιάθεση, ούτε η εγκαθίδρυση ενός κοσμικού κράτους, ούτε η επίτευξη του διαχωρισμού των εξουσιών. Η ολιγαρχία υπαγορεύει τους κανόνες του παιχνιδιού και τους τροποποιεί κατά το δοκούν.

Οι δυνάμεις υπέρ της ανεξαρτησίας πρέπει να αντλήσουν πολιτικά διδάγματα από όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας για την ανακήρυξη κρατικής κυριαρχίας.

Με το να επιδοθούν στην επανάληψη της εμπειρίας το μόνο που θα κάνουν είναι να προκαλέσουν μια επέκταση του φασιστικού ισπανισμού. Η μόνη διέξοδος είναι η οικοδόμηση ενός λαϊκού μπλοκ με βασικό σκοπό την ανακήρυξη της Ομόσπονδης και Λαϊκής Δημοκρατίας. Απευθύνουμε κάλεσμα σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις της αριστεράς ώστε να οικοδομηθεί η ενότητα γύρω από ένα πρόγραμμα που θα έχει ως κεντρικό άξονα την πολιτική ρήξη με τη μοναρχία και τους προτείνουμε να εργαστούμε ενωμένοι για την οργάνωση μιας λαϊκής διαβούλευσης ώστε να αποφασίσουμε επιλέγοντας ανάμεσα στη μοναρχία και τη δημοκρατία.

Κομμουνιστικό Κόμμα Ισπανίας (μαρξιστικό – λενινιστικό)

21 Δεκέμβρη 2017

Μετάφραση από τα ισπανικά. Το κείμενο στα ισπανικά εδώ.

Η Κίνα, η Ρωσία και οι ευρωπαϊκές κυρώσεις στην αμερικανόφιλη Πολωνία “των Τριών Θαλασσών”

Η σημερινή ανακοίνωση της Κομισιόν για την ενεργοποίηση των κυρώσεων του άρθρου 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε βάρος της Πολωνίας δεν έχει καμία σχέση με την (υπαρκτή) παραβίαση από την Πολωνία του άρθρου 2 της Συνθήκης που προβλέπει σεβασμό “της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες” και επειδή η ΕΕ δήθεν “χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών”. Αν είχαν έτσι τα πράγματα, θα είχαν ενεργοποιηθεί οι κυρώσεις και για την Ισπανία (για τις βιαιότητες σε βάρος των Καταλανών), για τη Γερμανία (που διατηρεί την απαγόρευση του ΚΚ και παγώνει τους λογαριασμούς του Μ-Λ Κόμματος Γερμανίας για τη στήριξή του στους Παλαιστίνιους), ενώ, δεν θα είχε επιτρέψει καν την είσοδο στην ΕΕ στις βαλτικές χώρες για τις στυγνές διώξεις στις μειονότητές τους, και γενικά θα στρεφόταν σε βάρος όλων των μελών της και μόνο για τη ανισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Οι κυρώσεις αυτές πρέπει να ενταχθούν στο πλαίσιο των οξυνόμενων ανταγωνισμών ΗΠΑ εναντίον ΕΕ, ΗΠΑ-Ρωσίας εναντίον ΕΕ, ΗΠΑ-Ρωσίας εναντίον Κίνας, ΗΠΑ-Ρωσίας εναντίον της προοπτικής συνεργασίας των απογαλακτιζόμενων Ιράν-Κατάρ και αυτών με την ΕΕ, καθώς και της φιλοδοξίας της Πολωνίας εντός ΕΕ.

 

Το μεσοπολεμικό αποτυχημένο “όραμα” της πολωνικής αστικής τάξης, Intermarium, φαίνεται πως χρησιμοποιείται ξανά, για να αποπροσανατολίζει (πηγή)

Ας ξεκινήσουμε, όμως, από την τελευταία διάσταση. Η Πολωνία δεν κρύβει τη φιλοδοξία της εντός ΕΕ να αποτελέσει την πέμπτη ή και τέταρτη δύναμη, μετά από Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία, ιδιαίτερα μετά το Brexit. Ο πληθυσμός της, το καλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό της, η γεωγραφική της θέση (“προκεχωρημένο φυλάκιο” έναντι της Ρωσίας), της δίνουν εξαρχής ένα αυξημένο βάρος και “πραμάτεια” για να “πουλά” εντός ΕΕ και να αποσπά οφέλη, ιδίως για να καλύψει το χαμένο έδαφος στις απαρχαιωμένες (λόγω παλινόρθωσης του καπιταλισμού) υποδομές της. Ωστόσο, κανείς δεν παραχωρεί την ηγετική του θέση οικειοθελώς σε μια (κάτι παραπάνω από) διακρατική ένωση στην οποία συμμετέχουν ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Γι’αυτό, η Πολωνία εκμεταλλεύεται όχι μόνο τη θέση της απέναντι στη Ρωσία, αλλά και τη θέση της ανάμεσα σε Ρωσία και Γερμανία και τη δυνατότητά της να αποτελέσει εμπόδιο στην προοπτική βελτιωμένων σχέσεων μεταξύ τους (έστω και ανισότιμης, υπέρ Ρωσίας), οι οποίες θα αποδυνάμωναν και τη σημασία της ΕΕ και το βατήρα που αυτή αποτελεί για τις άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, αλλά και τις ΗΠΑ και την Κίνα. Έτσι, η Πολωνία είναι σημαντική τόσο για τις ΗΠΑ, όσο και για την Κίνα.

Μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, είναι φανερό ότι οι ΗΠΑ προπορεύονται στην επιρροή στην Πολωνία. Συνεπώς, όπως εδώ και πολλά χρόνια γνωρίζουμε, για τις ΗΠΑ, η Πολωνία θεωρείται ηγέτιδα της “νέας Ευρώπης” (όπως είχε χαρακτηρίσει ο Μπους ο Β’ τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης που, σε αντίθεση με τη δυτική, υποστήριξαν τις ΗΠΑ στην εισβολή τους στο Ιράκ). Αυτή την ηγετική θέση της Πολωνίας ενθαρρύνουν οι ΗΠΑ, προκρίνοντας την αναβάθμιση διακρατικών “πρωτοβουλιών” στην ανατολική Ευρώπη. Μόλις τον Αύγουστο του 2016 δημιουργήθηκε η “Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών” από 12 κράτη της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης (όλες τις ευρωπαϊκές πρώην λαϊκές δημοκρατίες συν την Αυστρία). Η Πρωτοβουλία επικεντρώνεται τυπικά στη δημιουργία υποδομών στην περιοχή, οι κυριότερες από τις οποίες είναι η δημιουργία αγωγού αερίου μεταξύ Πολωνίας – Κροατίας και τερματικοί σταθμοί υγροποιημένου αερίου (LNG) στα δύο άκρα, καθώς και χερσαίος διάδρομος σύνδεσης του λιμανιού Κλαϊπέντα της Λιθουανίας και της Θεσσαλονίκης. Είναι προφανές ότι η Πολωνία παίζει κομβικό ρόλο στα σχέδια αυτά υποδομών, που φυσικά δεν είναι ουδέτερες υποδομές, αλλά έχουν και πολιτικό χαρακτήρα.

Από τη φετινή σύνοδο της “Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών” (φωτό)

Στη 2η σύνοδο κορυφής της Πρωτοβουλίας τον Ιούλη στη Βαρσοβία, παραβρέθηκε, λίγο πριν από τη Σύνοδο G20, και ο Τραμπ. Ο Τραμπ, με τον ελάχιστα διπλωματικό του λόγο, στην ομιλία του, έδωσε έμφαση όχι απλώς στην αποδέσμευση της περιοχής από τη ρωσική ενεργειακή εξάρτηση, αλλά και στο ότι λαοί της περιοχής θα κληθούν να πληρώσουν το αμερικανικό υγροποιημένο αέριο σε τιμές εντελώς ασύμφορες. “Ίσως θα σας αυξήσουμε λίγο τις τιμές, αλλά, εντάξει, θα έχουμε σκληρές διαπραγματεύσεις”, τόνισε ο Τραμπ, υποδεικνύοντας ιδίως στην Πολωνία, ότι η αναβάθμισή της θα γίνει “με το αζημίωτο”. Οι δηλώσεις αυτές όξυναν τις σχέσεις των ΗΠΑ με τη Γερμανία που, σε κοινή ανακοίνωσή της με την Αυστρία (που είδε ότι “ρίχνεται” από τις ΗΠΑ εντός Πρωτοβουλίας), δήλωσε ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης “είναι ζήτημα της Ευρώπης, όχι των ΗΠΑ”, κατηγορηματικά απορρίπτοντας, παράλληλα, νέες αντιρωσικές κυρώσεις (να λοιπόν, που αυτές βολεύουν τη Ρωσία, αφού, συν τοις άλλοις, διασπάνε τους αντιπάλους της).

Όμως, οι ΗΠΑ, με την αξιοποίηση της Πολωνίας, δεν έχουν κατά νου να εμποδίσουν μόνο τις ευρωρωσικές (έστω και ανισότιμες) σχέσεις, αλλά και την πιθανότητα βελτίωσης των σχέσεων ανάμεσα στις απογαλακτιζόμενες (από ΗΠΑ και Ρωσία, αντίστοιχα) περιφερειακές δυνάμεις Κατάρ και Ιράν. Η προοπτική συνεργασίας στα κοινά κοιτάσματα Κατάρ – Ιράν στον Περσικό Κόλπο, θα αύξανε την προσφορά αερίου και θα καθιστούσε περαιτέρω ασύμφορο το αμερικάνικο αέριο (ιδίως στην ανατολική Ευρώπη), θα ανέπτυσσε τις σχέσεις Κατάρ – Ιράν με την ΕΕ και θα επιτάχυνε τον απογαλακτισμό Κατάρ – Ιράν από τις δύο υπερδυνάμεις. Πέρσι, δε, η Πολωνία προσχώρησε και στη Διακασπιακή Διεθνή Διαδρομή Μεταφορών (Trans-Caspian International Transport Route) που θα συνδέει σιδηροδρομικά την Ευρώπη με το Ιράν (αφού καταλήγει στη συνοριακή πόλη Αστάρα του Αζερμπαϊτζάν). Είναι, φυσικό, στην προσπάθεια παρεμπόδισης του απογαλακτισμού των περιφερειακών δυνάμεων, πολλώ δε μάλλον συνεργασίας τους με δυνάμεις της ΕΕ, συμπλέουν ΗΠΑ – Ρωσία. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ενταχθεί και η ενθάρρυνση Τραμπ στη ρήξη ανάμεσα στις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου με το Κατάρ και η άρνησή του τον Οκτώβρη να υπογράψει εκ νέου ότι το Ιράν συνάδει με τις πρόνοιες της διεθνούς συμφωνίας για τα πυρηνικά του.

Από τη φετινή σύνοδο της Κίνας με τις 16 ανατολικοευρωπαϊκές χώρες (φωτό)

Μέσα σε όλο αυτό το πλέγμα σχέσεων, εσχάτως, προστίθεται και ο παράγοντας Κίνα. Η Κίνα, ιδίως στα πλαίσια του σχεδίου της για το “Δρόμο του Μεταξιού του 21ου αιώνα”, προσφέρει “ζεστό χρήμα” για ό,τι ακριβώς χρειάζεται η Πολωνία (υποδομές), αλλά και ιδιαίτερο βάρος στην Πολωνία στα πλαίσια του δικού της διακρατικού εργαλείου, ονόματι 16+1, που περιλαμβάνει την Κίνα και όλες τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες μέλη και μη μέλη της ΕΕ. Πολλά, δε, κινεζικά σχέδια υποδομών, “πατάνε” ακριβώς πάνω σε περιοχές και δρόμους για τους οποίους έχει σχέδια η ΕΕ (π.χ. με τον Πανευρωπαϊκό Διάδρομο 10, που ενώνει Αυστρία με Ελλάδα). Η Πολωνία, λοιπόν, ιδίως ενόψει της επικείμενης διακοπής του “Ταμείου Συνοχής” της ΕΕ το 2020, μπορεί να παίζει το χαρτί “Κίνα” στην ΕΕ, για να αποσπά χρήματα και εξουσία, συν τοις άλλοις, γιατί μια Πολωνία με σχέσεις και με Κίνα και με ΗΠΑ θα έπαιζε ακόμα πιο αποσυνθετικό ρόλο εντός ΕΕ. Πέρσι, μάλιστα, απόδειξε ότι μπορεί να παίζει το χαρτί “Κίνα” και στις ΗΠΑ, όταν έγινε το πρώτο ευρωπαϊκό κράτος που εξέδωσε κρατικό ομόλογο σε γουάν. Φυσικά, η πολωνική άρχουσα τάξη δεν είναι ενωμένη έναντι των σχέσεων με την Κίνα, ιδίως αφού οι επιρροές των ΗΠΑ στη χώρα είναι σαφώς πιο μακρόχρονες και ριζωμένες. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, πως πρόσφατα, ξέσπασε σάλος από πολωνικά (αμερικανοκίνητα) ΜΜΕ για την πώληση της γης στους κινέζους στο Λοτζ (σταθμός της σιδηροδρομικής σύνδεσης του Τσενγκντού της Κίνας με την ΕΕ), όπου η Κίνα επιθυμεί να δημιουργήσει διαμετακομιστικό κέντρο. Με παρέμβαση του υπουργού Άμυνας της Πολωνίας, η πώληση ακυρώθηκε.

Όπως αναδείχτηκε παραπάνω, ο πολωνικός λαός, θα πληρώσει ακριβά όχι μόνο το φυσικό αέριο (αν δεν του το κόψουν τελείως, όπως έγινε το 2008), αλλά, όπως έχει δείξει η ιστορία και άλλων λαών, την προσπάθεια των ηγετών του κράτους τους να πουλάνε εκδούλευση στον έναν ή τον άλλο ιμπεριαλιστή. Μόνη λύση είναι να αφήσει στην άκρη τα παραμύθια που τον ταΐζει η άρχουσα τάξη του για την ανάκτηση της Πολωνίας των δύο (Βαλτικής – Μαύρης) ή και των Τριών Θαλασσών, και να ξαναπιάσει το νήμα του 1945, με το οποίο ξανάχτισε τη χώρα του κυριολεκτικά από το μηδέν (τα αποτελέσματα της οποίας ανοικοδόμησης, μεταξύ 1945 – 1956, ακόμα είναι ορατά, στο καλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, στις τόσες εκ θεμελίων ανοικοδομημένες πόλεις κ.α.).

Για περισσότερα, βλ.εδώ, εδώ και εδώ.

Υεμένη – Ερυθρά Θάλασσα: Όλοι χαμένοι από τη δολοφονία του Σάλεχ (πλην Ρωσίας)

Στα πολύ “ψιλά” πέρασε στα ελληνικά επαναστατικά και αριστερά (εντός ή εκτός εισαγωγικών) ΜΜΕ η δολοφονία του Αλί Αμπντουλάχ Σάλεχ, επί 33 χρόνια προέδρου της Υεμένης, ο οποίος είχε αναγκαστεί να παραιτηθεί μετά την υεμενική εκδοχή της Αραβικής Άνοιξης. Η δολοφονία του διαπράχτηκε από την φερόμενη ως ιρανόφιλη (και άρα, “δική μας”, άρα σσσ…) αντιμαχόμενη στον εμφύλιο παράταξη των Χούθι (“Ανσάρ Ουλλάχ” – Στοιχεία του Θεού), ο ηγέτης της οποίας, με ομολογουμένως ελάχιστα διπλωματικό τρόπο, χαιρέτισε τη δολοφονία του μέχρι πριν λίγες ημέρες συμμάχου του, συγχαίροντας τους συμπατριώτες του “για αυτή την ιστορική, εξαιρετική και μεγάλη ημέρα κατά την οποία η συνωμοσία της αποστασίας και της προδοσίας απέτυχε, για αυτή τη μαύρη μέρα για τις δυνάμεις της επίθεσης”, ενώ τα φιλοχούθι ΜΜΕ πρόβαλλαν βίντεο με το διαπομπευόμενο πτώμα του Σάλεχ πάνω σε ένα Ντάτσουν.

Το πτώμα του δολοφονημένου από τους Χούθι πρώην προέδρου της Υεμένης Αλί Αμπντουλάχ Σάλεχ (φωτό)

Σταγόνα που ξεχύλισε το ποτήρι για τους Χούθι ήταν το κάλεσμα του Σάλεχ δύο ημέρες πριν τη δολοφονία του «στα αδέρφια μας και τον αραβικό συνασπισμό (σ.parapoda: που με επικεφαλής τη Σ. Αραβία βομβαρδίζει την υπό τους Χούθι Υεμένη) να σταματήσουν την επίθεσή τους, να επιτρέψουν την πρόσβαση σε ιατρική βοήθεια και να ανοίξουν τα αεροδρόμια, ώστε να γυρίσει σελίδα η Υεμένη», υποσχόμενος, μετά την κατάπαυση του πυρός, διάλογο με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση του Χάντι, ο οποίος βρίσκεται στη Σ. Αραβία. Ταυτόχρονα, είχε αποδώσει την ευθύνη για την επίθεση που δέχεται η χώρα στους Χούθι “λόγω των πρακτικών τους”. Παράλληλα, ανήμερα της δολοφονίας του, η κυβέρνηση Χάντι παρείχε αμνηστία σε όσους σταματούσαν να συνεργάζονται με τους Χούθι.

Η σημασία, ωστόσο, που πρέπει να δοθεί στη δολοφονία αυτή δεν έχει να κάνει με το “συμβολικό” κλείσιμο ενός κεφαλαίου στην πολύπαθη χώρα, όσο με τις αλλαγές που αυτή σηματοδοτεί στις ισορροπίες και στις αντιθέσεις που εκδηλώνονται στη χώρα από μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις. Βασικότερη από όλες τις αλλαγές, είναι ότι πλέον, το πεδίο για την ανοιχτή παρέμβαση της Ρωσίας είναι ελεύθερο να δράσει ανοιχτά σε μια περιοχή κομβική για την ανάσχεση πρωτίστως της επιρροής της Κίνας (στα πλαίσια των ρωσοκινεζικών αντιθέσεων), και δευτερευόντως της απογαλακτιζόμενης από τις ΗΠΑ Σ. Αραβίας και του απογαλακτιζόμενου από αυτή Ιράν. Οι λόγοι για το διαφαινόμενο στρωμένο δρόμο στη Ρωσία είναι πολλοί.

Πρώτα από ολα, η Ρωσία, με την αποχή της από τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (που, ως μη αρνητική ψήφος, επέτρεπε την υιοθέτησή τους), οι οποίες έδιναν το πράσινο φως για την υπό το Ριάντ επίθεση, απέφυγε να “λερωθεί”, όσο π.χ. οι ΗΠΑ που τις υπερψήφιζαν. Γενικά, όλοι οι άλλοι παράγοντες στην περιοχή έχουν «καεί», αφού έχουν ή είχαν διαλέξει στρατόπεδο: ο υπό το Ριάντ “αραβικός συνασπισμός” και οι ΗΠΑ με το Χάντι, το Ιράν με τους Χούθι. Ακόμα και η Κίνα εκτέθηκε με τις αρχικές επαφές με τους Χούθι και τώρα τρέχει να καλύψει το χαμένο έδαφος. Μόνο η Ρωσία είχε μια πολιτική που περιλάμβανε όλους στην επίλυση της κρίσης, μια στάση που φαίνεται εκ πρώτης όψεως ηθικά σωστή.

Φυσικά, δεν θα πρέπει κανείς να σταθεί στο μακρινό 2015, για να τεκμηριώσει την ενεργητική (διά του “όλοι μαζί, μπορούμε”) πολιτική της Ρωσίας στην Υεμένη. Τον Ιούλιο, η Ρωσία ενέκρινε για πρώτη φορά μετά από 6 χρόνια πρέσβη της Υεμένης, ο οποίος, μπορεί να είναι της κυβέρνησης Χάντι, όμως είναι αυτός που θεωρείται ότι βοήθησε στη συμφιλίωση Σαουδαράβων και (του εσχάτως συμφιλιωτή) Σάλεχ και, άρα, εκπροσωπεί όλους. Αυτή η στάση της Ρωσίας θεωρείται η πρώτη άμεση – αν και φαινομενικά για μια δευτερεύουσας σημασίας θέση – παρέμβαση στην πολιτική ζωή της χώρας. [Η ενεργητικότερη παρέμβαση της Ρωσίας, που αποσπούσε εύσημα από όλους τους παράγοντες – βλ.εδώ, εδώ κι εδώ-, ήταν, ως φαίνεται, που έκανε το Σάλεχ, προκειμένου να διατηρήσει την ηγετική του θέση στη μεταπολεμική πολιτική ζωή της χώρας, να αφήσει τη στράτευσή του στο ένα πεδίο των αντιμαχόμενων και να κάνει τον ενωτικός]

Δεύτερον, η Ρωσία μπορεί, ως συνήθως, να επικαλείται ως “ρίξιμό” της ένα γεγονός, εν προκειμένω τη δολοφονία Σάλεχ, καθώς ήταν αυτός που είχε προτείνει ρωσικές βάσεις στην Υεμένη. Τη δολοφονία του, λοιπόν, μπορεί να την επικαλείται τόσο στους άραβες μονάρχες, ώστε να πειστούν για την αντικειμενικότητά της, όσο και στο Ιράν (που “οι δικοί του” Χούθι σκότωσαν το Σάλεχ). Η δολοφονία δημιουργεί το κατάλληλο κλίμα τόσο για πιο άμεση παρέμβαση, όσο και για την ίδια τη βάση, η οποία θα επαναφέρει σε ένα σημείο στρατηγικής σημασίας για τον κινεζικό “Θαλάσσιο Δρόμο του Μεταξιού”. Την ίδια τη βάση την καλοβλέπουν και οι των Εμιράτων, ως μέτρο για τον περιορισμό του Ιράν. Ακόμα και οι Σαουδάραβες θα καλωσόριζαν ενεργητικότερη παρέμβαση της Ρωσίας στην Υεμένη, τόσο ως αντίβαρο για την αυξανόμενη κινεζική παρουσία στην περιοχή(φίλοι-φίλοι εναντίον των μεγάλων και του Ιράν, αλλά ως ένα σημείο), όσο και σε μια προσπάθειά τους για ανταλλάγματα έναντι του συριακού.

Ένας χάρτης της διαιρεμένης Υεμένης. Οι Χούθι (Ανσάρ Ουλλάχ) ελέγχουν σχεδόν όλη την ακτή στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Στενά γεμίζουν από βάσεις.

Φυσικά, μια τέτοια στάση των σαουδαράβων είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Η Ρωσία δεν έχει λόγο να ανταλλάξει κάτι με τη Σ. Αραβία στην Υεμένη για τη Συρία. Η Σ. Αραβία στην Υεμένη είναι απλώς ένας ακόμα, αν και βασικός, παράγοντας του προβλήματος. Ο συνασπισμός που ηγείται είναι εύθραυστος: όχι μόνο επειδή, π.χ. από τις πρώτες μέρες το ‘σκασε το Πακιστάν, ή λόγω της οξύτατης κρίσης με το Κατάρ, όσο και επειδή, στο νότο, και δη στην Ερυθρά Θάλασσα, περισσότερη σχετικά ισχύ έχουν τα Εμιράτα (στρατιωτικές βάσεις σε δυο νησιά της Υεμένης, στην Ερυθραία, στο Τζιμπουτί και τη Σομαλία). Τα ΗΑΕ σχημάτισαν φέτος ως και μια «κυβέρνηση» στο Νότο, ενώ το Ριάντ στήριζε το Χάντι. Επίσης, με τη δολοφονία Σάλεχ, έβγαλαν από το τσεπάκι το γιο του, ο οποίος διέμενε στα Εμιράτα και τώρα αναλαμβάνει ενεργό ρόλο εναντίον των Χούθι, κίνηση που αντικειμενικά οξύνει τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε ΗΑΕ και Σ. Αραβία, παρά τη συμπαράταξη της “κυβέρνησης” του Νότου στον πόλεμο κατά των Χούθι τώρα [Είναι κι αυτή η όξυνση της αντίθεσης άλλη μια μεγάλη αλλαγή στη σκηνή μετά τη δολοφονία Σάλεχ].

Αυτή η συμπαράταξη δείχνει ότι και το Ιράν έχασε από τη δολοφονία Σάλεχ (μιας και ούτως ή άλλως, διεθνώς, βρίσκεται στη γωνία λόγω Χούθι), όπως και οι ίδιοι οι Χούθι, αφού απομονώθηκαν περαιτέρω στη χώρα: πέραν της “κυβέρνησης του Νότου” και του γιου του Σάλεχ που είναι εναντίον τους, η προσπάθεια για διατήρηση της συμμαχίας με το κόμμα του Σάλεχ απέτυχε.

Για άλλη μια φορά, λοιπόν, η εκμετάλλευση των αντιθέσεων των αντιπάλων – ακόμα και των υπό εκκόλαψη – μέσω των κινήσεων των ιδίων και η πολιτική που προκρίνει μια φαινομενικά ηθική, αλλά διόλου ανιδιοτελή στάση, μπορεί να επιφέρει θετικά αποτελέσματα, εν προκειμένω για τη Ρωσία. Συνεπώς, οι προοδευτικοί άνθρωποι, δεν θα πρέπει να κρίνουν μόνο από το ηθικό ή όχι μιας στάσης, αλλά από την ανιδιοτέλειά της, πριν ψάξουν για σωτήρες ή συμμάχους, χωρίς να μελετούν τα συμφέροντά τους.

Βασίλε Λούκα: Ρουμανία – Λαϊκή Δημοκρατία (15/02/1948) (Με αφορμή το θάνατο του τέως βασιλιά της Ρουμανίας Μιχαήλ)

Πέθανε στις 5 Δεκέμβρη ο τέως (βασιλιάς από τα …6 του) της Ρουμανίας, συγγενής του “δικού μας” Γλύξμπουργκ (ψευδώνυμο: Ντεγκρέτσια), Μιχαήλ Χοεντσόλερν. Το ενδιαφέρον για τo άτομο αυτό δεν έχει να κάνει τόσο με τη δική του δράση, όσο με την συμπερίληψή του στο σχέδιο του Κομμουνιστικού Κόμματος (και αργότερα, του Εργατικού Κόμματος) της Ρουμανίας για τη μετατροπή του πολιτεύματος της χώρας σε Λαϊκή Δημοκρατία. Το ΚΚΡ, ξεκινώντας με 922 μέλη το 1944, κατάφερε εντός 2 ετών να πετύχει το εκπληκτικό ποσοστό 70% στις εκλογές με ανταγωνιστικά ψηφοδέλτια, με ένα πλατύτατο εκλογικό μέτωπο (σοσιαλιστών, κομμουνιστών, μικροαγροτών κ.α.)(1), και σε 40 μήνες να ανακηρυχτεί λαϊκή δημοκρατία, ενώ ακόμα και μετά την ανακήρυξη της Λαϊκής Δημοκρατίας, στις εκλογές του 1948, ξανά με ανταγωνιστικά ψηφοδέλτια, επέκτεινε περαιτέρω το μέτωπο. Με την πανέξυπνη τακτική, μπόρεσε να απομονώνει κάθε φορά τον πιο αδύναμο αντίπαλο και να αξιοποιεί έστω και την παραμικρή δυνατότητα, το παραμικρό παραθυράκι για πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες. Απ’ αυτή την άποψη, πολλά έχουν να ζηλέψουν οι σημερινοί επαναστάτες από το ρουμανικό εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα.

Οι τύχες ενός ολόκληρου λαού αφημένες στην κρίση(;) του – έστω και εποπτευόμενου από βασιλικό συμβούλιο – εικονιζόμενου νηπίου (ο Μιχαήλ το 1927, έτος που πρωτογίνεται.. αρχηγός κράτους)

Παρακάτω, παρατίθεται το άρθρο του Βασίλε Λούκα, μέλους της συλλογικής ηγεσίας του Εργατικού Κόμματος Ρουμανίας (άλλη μια σημαντική παρακαταθήκη του κόμματος αυτού). Ο Βασίλε Λούκα, μαζί με την Άνα Πάουκερ, τον καταλανό Ζοάν Κομορέρα, το γάλλο Αντρέ Μαρτύ κ.α., ανήκει στους κομμουνιστές αυτούς που καθαιρέθηκαν ζώντος του Στάλιν, και η πολιτική σταδιοδρομία τους αποδεικνύει ότι ήδη πριν από το 1953 ο ρεβιζιονισμός εντός του κομμουνιστικού κινήματος είχε σηκώσει κεφάλι και έριχνε τα πρώτα του πυρά (για την καθαίρεση των Πάουκερ και Λούκα βλ.εδώ και εδώ).

***

Βασίλε Λούκα: Ρουμανία – Λαϊκή Δημοκρατία (15/02/1948) (με αφορμή το θάνατο του τέως βασιλιά της Ρουμανίας Μιχαήλ)

.Στις 30 Δεκέμβρη 1947, η μοναρχία, ο κύριος προμαχώνας της αστικής και τσιφλικάδικης αντίδρασης, καταργήθηκε στη Ρουμανία.

Η δυναστεία των Χοεντσόλερν, η οποία επί 80 χρόνια ήταν ένας πόλος συσπείρωσης για τους εκμεταλλευτές και τους καταπιεστές του ρουμάνικου λαού απομακρύνθηκε. Αυτή η δυναστεία, η οποία ήταν ξένη προς το λαό, εξολόθρευε τους αγρότες, οι οποίοι πάλευαν για γη και ελευθερία, και φυλάκιζε τους βιομηχανικούς εργάτες και τους εκπροσώπους της διανόησης, οι οποίοι πάνω από μια φορά είχαν πάρει τα όπλα ενάντια στην εκμετάλλευση και την καταπίεση.

Την ίδια μέρα, μια νεαρή αλλά σφριγιλή Ρουμανική Δημοκρατία γεννήθηκε. Ο λαός της Ρουμανίας χαιρέτισε με ενθουσιασμό την είδηση της ίδρυσης της δημοκρατίας. Το μίσος των εργαζομένων για τη μοναρχία έχει μεγάλη ιστορία. Αυτό το μίσος σιγόβραζε και συσσωρευόταν όλα τα χρόνια της μοναρχικης εξουσίας, κατά τα χρόνια της βάρβαρης καταπίεσης, εκμετάλλευσης και εθνικής ταπείνωσης.

Η δημοκρατική κυβέρνηση της Ρουμανίας κουβαλά μια κακή κληρονομιά. Το βασιλικό καθεστώς ήταν υπεύθυνο για το ότι κρατούσε τη χώρα βαθιά στο βάλτο της πολιτικής, οικονομικής και πολιτιστικής καθυστέρησης. Η βιομηχανία ήταν ελάχιστα αναπτυγμένη, η γεωργία κρατούταν σε πρωτόγονη κατάσταση από τα φεουδαρχικά κατάλοιπα. Ο λαός παρέμενε αγράμματος και ζούσε σε καθεστώς χρόνιας πείνας. Οι απαρχές της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη Ρουμανία χαρακτηρίζονταν από ένα συμβιβασμό ανάμεσα στην αστική τάξη και τους τσιφλικάδες, των οποίων τα ταξικά συμφέροντα στενά αλληλοδιαπλέκονταν.

Και προκειμένου να αντιμετωπίσουν το λαϊκό κίνημα, με στόχο να ενισχύσουν και να διασφαλίσουν την κυριαρχία τους, οι άρχουσες τάξεις εγκαθίδρυσαν μια αστοτσιφλικάδικη μοναρχία.

Με τη βοήθεια μιας ψηφοφορίας, το 1866, η δυναστεία των Χοεντσόλερν, μια από τις πιο αντιδραστικές στην Ευρώπη, επιβλήθηκε στη Ρουμανία. Η απληστία και ένα “ταλέντο” για μπίζνες επέτρεψαν στον Κάρολο τον 1ο να γίνει ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη χώρα.

Ακολουθώντας το παράδειγμα του βασιλιά, ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός επιδόθηκε στην χωρίς όρια εκμετάλλευση και λεηλασία του λαού.

Η βασιλική αυλή κατάφερε να κρατά στην κατοχή της τεράστιες εκτάσεις μέχρι την τελευταία στιγμή. Σύμφωνα με μη οριστικά στοιχεία, ο βασιλιάς κατείχε 375.000 έικρ γης (σ.parapoda: 1 έικρ ισούται με 4.046,85642 τ.μ.) και 22 παλάτια. Οι αγρότες στις βασιλικές εκτάσεις υφίσταντο ακραία εκμετάλλευση ενώ οι εργάτες γης απαγορευόταν να προσχωρήσουν σε συνδικάτα.

Η μοναρχία, η οποία ανταποκρινόταν προς τα συμφέροντα της αστικής τάξης και των τσιφλικάδων, διασφάλιζε την κυριαρχία τους και ήταν ανέκαθεν φυτώριο της αντίδρασης, ιδίως τις εποχές της ανοιχτής σύγκρουσης με το λαό. Κατέστελλε ακόμα και τις ελάχιστες δημοκρατικές ελευθερίες που παρείχε το Σύνταγμα.

Ο Βασίλε Λούκα, κατά την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού το 1951 (πηγή)

Το 1912, ένας από τους ηγέτες του Συντηρητικού Κόμματος, ο Ν. Φιλιππέσκου, αναγνώρισε ότι “ο Βασιλιάς ασκούσε δικαιώματα που δεν του παρείχε το Σύνταγμα”. Άλλος ένας συντηρητικός ηγέτης, ο Τάκε Ιονέσκου, είχε δηλώσει: “…όσο ο βασιλιάς Κάρολος βασιλεύει, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε καθολική ψηφοφορία, ούτε καμία άλλη δημοκρατική ματαρρύθμιση”.

Η πρωσική δυναστεία των Χοεντσόλερν δεν απογοήτευσε τη ρουμάνικη αστική τάξη και τους τσιφλικάδες. Πάντοτε ήταν έτοιμη να καταστέλλει τις λαϊκές μάζες, οι οποίες πάλευαν για δημοκρατία, ελευθερία και πρόοδο.

Το 1907 μια αγροτική εξέγερση έλαβε χώρα στη Ρουμανία. Μια δημοκρατική αγροτική μεταρρύθμιση θα είχε βοηθήσει την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας. Όμως η μοναρχία κατέστιλε την εξέγερση με βάρβαρο τρόπο – 11.000 αγρότες σφαγιάστηκαν.

Δέκα χρόνια μετά, το 1917, ο βασιλιάς Φερδινάνδος, ανήσυχος από την επίδραση της Μεγάλης Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης στους στρατιώτες που βρίσκονταν στο μέτωπο, προσπάθησε να τους εξαπατήσει με ένα μανιφέστο στο οποίο υποσχόταν να υλοποιήσει τα λαϊκά αιτήματα του 1907 και άλλες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Όμως η με μισή καρδιά αγροτική μεταρρύθμιση που πραγματοποιήθηκε κάποια χρόνια αργότερα, διατήρησε ανέγγιχτη τη μεγαλοτσιφλικάδικη ιδιοκτησία και δημιούργησε μικρές αγροτικές εκτάσεις που έθεσαν τους αγρότες σε αέναη δέσμευση και εξάρτηση από τους τσιφλικάδες και τους δανειστές χρημάτων.

Από την αρχή κιόλας του κινήματος της εργατικής τάξης στη Ρουμανία, η μοναρχία βάρβαρα κατέστελλε κάθε σημάδι οργάνωσης και έριχνε τους επικεφαλής των εργατών στη φυλακή. Η καταστολή αναπτύχθηκε παράλληλα με την ανάπτυξη του μαζικού κινήματος. Χιλιαδες εργάτες δολοφονήθηκαν στο Βουκουράστι στις 13 Δεκέμβρη 1918, στο Λουπένι το 1921 και στoυς σιδηροδρόμους του Γκρίβιζ το 1933.

Ιδιαίτερα στυγνή, χαρακτηριστική μόνο ενός φασιστικού καθεστώτος, ήταν η βαρβαρότητα που επιδεικνυόταν ενάντια στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ρουμανίας. Όντας σε βαθιά παρανομία, υφιστάμενοι φυλακίσεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις, οι κομμουνιστές δεν έχαιραν της υποστήριξης των άλλων κομμάτων: άφοβα αντιστέκονταν στην αστοτσιφλικάδικη μοναρχία. Παρά την τρομοκρατία, το Κομμουνιστικό Κόμμα ηγήθηκε του απεργιακού κινήματος των σιδηροδρομικών και των εργατών της πετρελαιοβιομηχανίας το 1933.

Όπως και οι άλλες βαλκανικές μοναρχίες (με τις οποίες συνδεόταν με δεσμούς συγγένειας), η ρουμανική μοναρχία ήταν ο οργανωτής και ηγέτης του φασισμού στη χώρα μας. Ο πρώην βασιλλιάς Κάρολος ο 2ος προσπάθησε, μέσω διαφθοράς και υποσχέσεων, να διασπάσει αυτές τις πολιτικές δυνάμεις οι οποίες θα μπορούσαν να αποτρέψουν την εγκαθίδρυση φασιστικής δικτατορίας. Ο βασιλιάς στυγνά κατέστελλε το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο αποτελούσε τη μόνη σοβαρή αντιφασιστική δύναμη. Η δικτατορία του Καρόλου άνοιξε ευθέως το δρόμο για τη φασιστική δικτατορία του Αντονέσκου και της Σιδηράς Φρουράς.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ύπαρξής της, η δυναστεία των Χοεντσόλερν ήταν ένα πειθήνιο εργαλείο του δυτικού ιμπεριαλισμού.

Τα έγγραφα που άφησε ο Κάρολος ο 1ος αποδεικνύουν ότι θεωρούσε τον εαυτό του Γερμανό και όχι Ρουμάνο, ότι υπάκουε στις διαταγές του Κάιζερ και του Μπίσμαρκ και ενδιαφερόταν για τις επιχειρηματικές κινήσεις διαφόρων γερμανικών τραπεζών και επιχειρήσεων.

Αυτές οι διασυνδέσεις και η προστασία που παρείχε ο βασιλιάς στις ξένες επιχειρήσεις ήταν βλαπτικές προς τα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Μερικές από τις μεθοδεύσεις του Καρόλου, οι οποίες δημοσιοποιήθηκαν (όπως, για παράδειγμα, η υπόθεση Στρούσμπεργκ), προκάλεσαν σημαντικά πολιτικά σκάνδαλα.

Αργότερα, η Ρουμανία βρέθηκε στη μέγγενη των γαλλοαγγλικών και αμερικανικών τραστ, τα οποία σφετερίζονταν τον πλούτο της χώρας. Αυτά τα τραστ παρείχαν στη Ρουμανία δάνεια υπό όρους παρόμοιους με αυτούς μιας αποικιακής τοκογλυφίας. Επέβαλαν τον έλεγχό τους στην οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας.

Ο Κάρολος ο 2ος ήταν ο ίδιος μεγαλομέτοχος. Είχε μετοχές στην βρετανικής ιδιοκτησίας σιδηροχαλυβουργική βιομηχανία και στη ρουμανική Τράπεζα Πίστεως, σε ένα γαλλικής ιδιοκτησίας εργοστάσιο αεροπορικής βιομηχανίας και σε μια τηλεφωνική εταιρία που κυριαρχούταν από αμερικανούς.

24 Νοέμβρη 1938. Ο Κάρολος ο 2ος χαριεντίζεται με το Χίτλερ στο Μπερχτεσγκάντεν. Δεύτερος δεξιά ο Μιχαήλ (φωτό)

Ακριβώς πριν από τον πόλεμο, η μοναρχία έκανε άλλο ένα βήμα προς την εξάλειψη της εθνικής ανεξαρτησίας της Ρουμανίας. Υπογράφοντας την περιβόητη ρουμανογερμανική συνθήκη, η Ρουμανία έγινε μέρος του “Ζωτικού Χώρου” του Χίτλερ. Αυτή η συνθήκη οδήγησε στην υποταγή, από πλευράς του βασιλιά και του βασιλικού συμβουλίου στις γερμανοϊταλικές προσταγές οι οποίες στέρησαν από τη Ρουμανία τη βόρεια Τρανσυλβανία και αργότερα οδήγησαν στη γερμανική κατοχή, και τελικά στην εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο ενάντια στη Σοβιετική Ένωση.

Έτσι, το μοναρχικό καθεστώς ήταν εργαλείο του ξένου ιμπεριαλισμού, μια σοβαρή απειλή προς την ασφάλεια της χώρας και των άλλων γειτονικών χωρών, και μια απειλή για την ειρήνη στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την παγκόσμια ειρήνη.

Το 1913 η μοναρχία, αντίθετα με τη θέληση του λαού, εξαπέλυσε επίθεση ενάντια στη Βουλγαρία, δημιουργώντας μια τεχνητή σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες. Υπό την πατρωνεία της μοναρχίας, ο ρουμάνικος στρατός συνέτριψε την Ουγγρική Επανάσταση· η μοναρχία διατηρούσε εχθρικές σχέσεις με την Ουγγαρία. Η ρουμανική μοναρχία πάντοτε έπαιζε μεγάλο ρόλο στα ιμπεριαλιστικά επιθετικά πλάνα ενάντια στη Σοβιετική Ένωση. Ήταν κύρια υπεύθυνη για τις στρατιωτικές, πολιτικές και διπλωματικές προετοιμασίες της Ρουμανίας για τον αντισοβιετικό πόλεμο.

Τα πολύ πρόσφατα γεγονότα αποδεικνύουν ότι μετά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι αμερικάνοι και οι βρετανοί ιμπεριαλιστές εναπόθεταν μεγάλες ελπίδες στη ρουμανική μοναρχία.

Βάζοντας το βασιλιά Μιχαήλ να επιδεινώσει τις συνταγματικές σχέσεις του με τη δημοκρατική κυβέρνηση, σχεδίαζαν να δημιουργήσουν την ευκαιρία για να παρέμβουν στα εσωτερικά μας ζητήματα και να μετατρέψουν τη Ρουμανία σε μισοαποικιακό κράτος.

Και όταν ανακηρύχθηκε η Λαϊκή Δημοκρατία στη Ρουμανία, ο ξένος Τύπος δημοσίευσε τις συμβουλές του Τσώρτσιλ και του Μπέβιν να επιστρέψει στη Ρουμανία και να υπηρετήσει την υπόθεση της διεθνούς αντίδρασης.

Η δίκη του Μανίου και των συνεργών του(2), αποκάλυψε τις απόπειρες της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών να οργανώσει μια Πέμπτη Φάλαγγα στη Ρουμανία και να μετατρέψει τη χώρα μας σε βατήρα για πόλεμο ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και τις χώρες της νέας δημοκρατίας.

Καταργώντας τη μοναρχία, ο λαός της Ρουμανίας ενίσχυσε την εθνική του ανεξαρτησία και βοήθησε την υπόθεση της παγκόσμιας ειρήνης.

**

Όλοι όσοι ενδιαφέρονταν να διατηρηθεί η ιμπεριαλιστική κυριαρχία, οι οποίοι είχαν εμπλακεί στην διακοπή της ανάπτυξης της δημοκρατίας και της οικονομικής ανάκαμψης της χώρας μας, έβλεπαν στη μοναρχία το στυλοβάτη τους για την παλινόρθωση της παλιάς τάξης πραγμάτων.

Η απόπειρα του στρατηγού Ραντέσκου να εγκαθιδρύσει στρατιωτική δικτατορία(3), οι υπονομευτικές δραστηριότητες των πρακτόρων του ξένου ιμπεριαλισμού (Μανίου, Μπρατιάνου και Τ. Πετρέσκου) ενάντια στην εθνική ανεξαρτησία και το δημοκρατικό καθεστώς, οι υπονομευτικές μεθοδεύσεις του Φιλελεύθερου Κόμματος του Ταταρέσκου – όλες οι ραδιουργίες της αντίδρασης πήγαζαν από το Παλάτι. Σε σχέση με αυτό, θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις 24 Φλεβάρη 1915, πυρά από πυροβόλο όπλο ανοίχτηκαν από το παλάτι ενάντια σε μια διαδήλωση με αίτημα την εγκαθίδρυση δημοκρατικού καθεστώτος στη χώρα.

Ακόμα και μετά την αποκατάσταση των σχέσεων ανάμεσα στο βασιλιά και τη δημοκρατική κυβέρνηση, ο βασιλιάς και ο Ταταρέσκου, δρώντας από κοινού, αντιστάθηκαν στην εφαρμογή σειράς σημαντικών δημοκρατικών νόμων, όπως ο νόμος ενάντια στην κερδοσκοπία, ο νόμος ακύρωσης όλων των δικών σε βάρος αγροτών οι οποίοι είχαν πάρει γη από εκτάσεις μεγαλοτσιφλικάδων, ο νόμος για την απαγόρευση της πώλησης αγροτικής γης, η τιμωρία των εγκληματιών πολέμου, για τα βιομηχανικά συμβούλια κλπ.

Ο βασιλιάς και τα μίσθαρνα όργανά του κατάφεραν, ως ένα βαθμό, να επιβραδύνουν το ρυθμό οικονομικής ανάκαμψης, προκαλώντας έτσι αχρείαστα δεινά στο λαό. Δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες για τους εκμεταλλευτές για να βγάλουν κέρδη σε βάρος του λαού, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσαν να κάνουν το δημοκρατικό καθεστώς να συμβιβαστεί.

Το πρωτοσέλιδο της “Σκαντέια” (οργάνου της ΚΕ του ΚΚΡ και, μετέπειτα, του ΕΚΡ) της 25ης Φλεβάρη 1945 με φωτογραφία από τη διαδήλωση για την πτώση της κυβέρνησης του στρατηγού Ραντέσκου ο οποίος κάλεσε σε πραξικόπημα (πηγή)

Ωστόσο, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ρουμανίας ήταν σε θέση να εμπνεύσει και να καθοδηγήσει το λαό στον αγώνα ενάντια στην αντίδραση. Το Κόμμα κινητοποίησε όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις, συσπειρώνοντάς τις γύρω από την εργατική τάξη, και τις έδιξε πώς να ενισχύσουν τη λαϊκή δημοκρατία στη χώρα μας. Πέρσι, η λαϊκή δημοκρατία στη χώρα μας έκανε σημαντικά βήματα μπροστά. Ο λαός ξεπέρασε το λιμό που προκλήθηκε από τη χωρίς προηγούμενο ξηρασία και συνέτριψε την αντίδραση που είχε επικεφαλής τους Μανίου και Μπρατιάνου, οι οποίοι βρίσκονταν στην υπηρεσία των αμερικάνων και βρετανών ιμπεριαλσιτών. Οι προτάσεις του Κομμουνιστικού Κόμματος για περαιτέρω βελτίωση της οικονομικής κατάστασης στη χώρα τίθενται σε εφαρμογή. Με στόχο αυτό, μια κυβερνητική επιτροπή για την οικονομική ανάκαμψη και τη νομισματική σταθεροποίηση δημιουργήθηκε, με επικεφαλής το γενικό γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, σύντροφο Γκεοργκίου – Ντεζ.

Η νομισματική μεταρρύθμιση, για να μην αναφερθούμε και σε άλλα οικονομικά-δημοσιονομικά έτρα, η οποία προώθησε τη σταθεροποίηση και την ανασυγκρότηση της χώρας προς το συμφέρον του λαού, εφαρμόστηκε έπειτα από τη συντριβή της αντίδρασης της ομάδας του Ταταρέσκου.

Η ήττα των αντιδραστικών δυνάμεων με επικεφαλής τους Μανίου και Μπρατιάνου, και η απομάκρυνση του Ταταρέσκου από την κυβέρνηση, η οποία οδήγησε και στη διάλυση του κόμματός του, επηρέασε ζωτικά την ανάπτυξη της λαϊκής δημοκρατίας – η μοναρχία, που βασιζόταν στην αντίδραση, απομονώθηκε.

Οι αντιθέσεις ανάμεσα στη δημοκρατική κυβέρνηση, η οποία εκπροσωπούσε το λαό, και τη μοναρχία, η οποία εκπροσωπούσε τα συμφέροντα της αστικής τάξης και των τσιφλικάδων και η οποία ήταν το προπύργιο του ξένου ιμπεριαλισμού, έφτασαν στο αποκορύφωμά τους και απαιτούταν μια άμεση επίλυση. Τα ζητήματα είχαν φτάσει στο στάδιο εκείνο όπου η περαιτέρω οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική πρόοδος στη Ρουμανία εξαρτιώταν από την έγκριση του βασιλιά, δηλαδή, από τους μεγάλους τσιφιλιάδες και τους καπιταλιστές, ο οποίος δεν είχε το παραμικρό ενδιαφέρον για το δημοκρατικό μετασχηματισμό της χώρας.

Κατέστη ξεκάθαρο στο λαό, και τον ίδιο το Μιχαήλ (ο οποίος το παραδέχτηκε τον περσινό Δεκέμβρη, όταν παραιτήθηκε), ότι η μοναρχία δεν ανταποκρινόταν πλέον στις σημερινές συνθήκες, ότι συνιστούσε σοβαρό εμπόδιο στην ανάπτυξη της χώρας.

Η παραίτηση του Μιχαήλ Χοεντσόλερν ήταν μια ήττα για τις αντιδραστικές, αντιλαϊκές δυνάμεις στη Ρουμανία, και μια νέα ήττα για τους αγγλοαμερικάνικους ιμπεριαλιστικούς κύκλους οι οποίοι είχαν προσπαθήσει, μέσω των αντιδραστικών κλικών και της μοναρχίας, να υποτάξουν τη χώρα μας στα ιδιοτελή συμφέροντά τους.

Η Ρουμανία είναι τώρα μια δημοκρατία. Όμως δεν είναι μια αστική δημοκρατία, δεν είναι ένα εργαλείο στα χέρια των εκμεταλλευτριών τάξεων. Είναι μια λαϊκή δημοκρατία, μια δημοκρατία των εργατών, των αγροτών και της προοδευτικής διανόησης.

Τι σημαίνει αυτό;

Σημαίνει ότι στη δημοκρατία μας, η κρατική εξουσία ανήκει στους εργάτες του χεριού και του πνεύματος, ότι τα όργανα της κρατικής εξουσίας θα πρέπει εκ θεμελίων να ανασυγκροτηθούν ώστε να τραβήξουν το λαό στην άσκηση της πρακτικής διοίκησης της χώρας.

Ο λαός μας στοχεύει να εισάγει οικονομικές μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στη Ρουμανία να βαδίσει το γρηγορότερο δυνατό το δρόμο που δεν ήταν σε θέση να διαβεί κατά τα 80 χρόνια της μοναρχίας, και να εξαλείψει με γιγαντιαία βήματα την καθυστέρηση στη βιομηχανία, τη γεωργία και τον πολιτισμό, ενισχύοντας έτσι την εθνική ανεξαρτησία και κυριαρχία.

Η Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας, γεννημένη στον αγώνα ενάντια στην αντίδραση και τον ιμπεριαλισμό, αποτελεί παράγοντα δημοκρατίας και ειρήνης.

Παράδειγμα αυτού αποτελούν οι συνθήκες για συνεργασία και αμοιβαία βοήθεια που υπογράφτηκαν με τη Γιουγκοσλαβία, τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, και η πρόσφατη συμφωνία που υπογράφτηκε με τη μεγάλη Σοβιετική Ένωση, μια συμφωνία που θα αποτελεί ισχυρό εμπόδιο για την ιμπεριαλιστική επίθεση.

Βαδίζοντας στο δρόμο της οικονομικής και κοινωνικής προόδου και επωφελούμενη από τη γενναιόδωρη βοήθεια της Σοβιετικής Ένωσης, η Λαϊκή μας Δημοκρατία θα δημιουργήσει τις συνθήκες για μια ευτυχισμένη και ευημερούσα ζωή για όλους και θα θέσει τα θεμέλια για το μεγαλειώδες οικοδόμημα του σοσιαλισμού.

Η ήττα της αντίδρασης, η κατάργηση της μοναρχίας που επιβράδυνε το ρυθμό του δημοκρατικού μετασχηματισμού της χώρας, η αποκατάσταση της ιδεολογικής, πολιτικής και οργανωτικής ενότητας της εργατικής τάξης με τη δημιουργία ενός ενιαίου εργατικού κόμματος(4), η εδραίωση της συμμαχίας ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αγροτιά, η ενεργός συμμετοχή των μεσαίων στρωμάτων του πληθυσμού στο δημοκρατικό αγώνα – όλα αυτά άνοιξαν διάπλατα τις πόρτες που οδηγούν στη γοργή ανάπτυξη της Λαϊκής Δημοκρατίας στη Ρουμανία, για την οποία χιλιάδες μαχητές, τα καλύτερα παιδιά του λαού μας, θυσίασαν τις ζωές τους.

Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο φύλλο 4(7), του περιοδικού “Για σταθερή ειρήνη, για τη λαϊκή δημοκρατία!” στις 15 Φλεβάρη 1948.

Σημειώσεις parapoda

(1)Στις εκλογές της 19ης Νοέμβρη 1946, σε σύνολο 6.934.583 ψηφισάντων (συμμετοχή 89%, καμία σχέση με τις προπολεμικές αστοτσιφλικάδικες εκλογές, όπως του 1939, με 1.665.559 ψηφίσαντες), το Μέτωπο Δημοκρατικών Κομμάτων πήρε 69,8%, 4.773.689 ψήφους και 347 στις 414 έδρες (εκ των οποίων το Σοσιαλδημοκρατικό 81, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα του Ταταρέσκου 75, το Μέτωπο Αγροτών 70, το ΚΚΡ 68, το Εθνικό Λαϊκό Κόμμα 26, το Εθνικό Αγροτικό Κόμμα του Αλεξανδρέσκου 20 και ανεξάρτητοι 8), το Εθνικό Αγροτικό Κόμμα του Μανίου 12,9%, η Ουγγρική Λαϊκή Ένωση 8,3%, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα 3,8%, το Δημοκρατικό Αγροτικό Κόμμα του Λούπου 2,4% και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του Πετρέσκου 1%, ενώ άλλα κόμματα πήραν 1,9%.

Στις εκλογές της 28ης Μάρτη 1948, σε σύνολο 7.661.031 ψηφισάντων (91,2% συμμετοχή), η μετεξέλιξη του Μετώπου Δημοκρατικών Κομμάτων (Λαϊκό Δημοκρατικό Μέτωπο) πήρε 405 στις 414 έδρες (εκ των οποίων το ΕΚΡ 190 από 149, όπως ήταν αναμενόμενο, λόγω της ενίσχυσης της δύναμής του από την ενότητα, το Μέτωπο Αγροτών του πρωθυπουργού Γκρόζα 126 από 70, λόγω και της απομάκρυνσης από το Μέτωπο και της διάλυσης του “Αγροτικού” Κόμματος του Μανίου, το Εθνικό Λαϊκό Κόμμα 43 από 26, η νεοεισερχόμενη στο Μέτωπο Ουγγρική Λαϊκή Ένωση 30 έδρες από 26, και η Εβραϊκή Δημοκρατική Επιτροπή 5, ενώ από τα ανταγωνιστικά ψηφοδέλτια, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα που βγήκε από το Μέτωπο κατακρημνίστηκε, παίρνοντας 2,8% και 7 έδρες (από 75 εντός Μετώπου συν άλλες 3 η διάσπασή του που είχε εκτός Μετώπου πάρει το 1946 3,8%).

(2)Για πολλούς αστούς, και ιδίως “μορφωμένους” νεοφιλελέδες, η δίκη του “συμβόλου” αυτού της ..δημοκρατίας, ήταν “στημένη”. Όμως, ο Μανίου, άνθρωπος που συνεργάστηκε με τα φασιστικά στοιχεία προπολεμικά (βλ.εδώ), μεταπολεμικά όχι απλώς συνέχιζε τις επαφές με τους αγγλοαμερικάνους ιμπεριαλιστές, και συνεννοούταν μαζί τους για να προκαλεί πολιτικές κρίσεις στη χώρα και να υπονομεύει την εγκαθίδρυση της νεότευκτης δημοκρατίας, αλλά και έφτασε στο σημείο το 1947, αναθαρρημένος από το σχέδιο Μάρσαλ στη γειτονιά, να προτείνει στους αμερικάνους χορήγηση προς αυτόν συγκεκριμένης βοήθειας για κήρυξη δικτατορίας (βλ.NAUS, RG 218, Box 19, Foldre 123, Memos from the CIG to the President, στο Ιορντάν Μπάεφ, Μια Ματιά απ’ έξω – Ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα, Διεθνείς Διαστάσεις, εκδόσεις Φιλίστωρ, σ. 127). Τα σχέδιά του έγιναν γνωστά στις δημοκρατικές αρχές της χώρας, οι οποίες περίμεναν στο αεροδρόμιο – μαζί με δημοσιογράφο, για να μάθει ο λαός – στελέχη του κόμματος του “δημοκράτη” Μανίου που σκόπευαν να το σκάσουν από τη χώρα και να δημιουργήσουν παράλληλη κυβέρνηση.

(3)Η απόπειρα αυτή δεν ήταν, όπως θα περίμενε κάποιος “μορφωμένος” αντικομμουνιστής, φαντασίωση των κομμουνιστών. Στις 19 Φλεβάρη 1945, ο πρωθυπουργός και υπουργός εσωτερικών στρατηγός Ραντέσκου εκδιώκει τον αναπληρωτή γραμματέα κράτους στο υπουργείο εσωτερικών. Στις 24 Φλεβάρη μία τεράστια διαδήλωση του Εθνικού Δημοκρατικού Μετώπου καλεί σε παραίτηση το Ραντέσκου. Ο ίδιος, το ίδιο βράδι, από ραδιοφώνου καλεί σε στρατιωτικό πραξικόπημα: “Πρέπει να σηκωθούμε όλοι μας, δια μιάς, για να αντιταχθούμε σε αυτό τον κίνδυνο [μιας χούφτας δειλών που υπό τη μάσκα της δημοκρατίας δεν είναι παρά φοβερές ύαινες που προσπαθούν να γίνουν επικεφαλής της χώρας μας]. Ο στρατός και εγώ ο ίδιος θα κάνουμε το καθήκον μας μέχρι τέλους και να είστε έτοιμοι στις θέσεις σας”. Το αποτέλεσμα ήταν ο λαός, έχοντας κουραστεί και εθνικά ταπεινωθεί από τη στρατοκρατία, να σαρώσει τον κάθε Ραντέσκου.(πηγή: το φιλοβασιλικό βιβλίο της Nicolette Franck, La Roumanie Dans L’ Engrenage, Comment Le Royaume est devenu Republique Populaire (1944-1947), editions Elesvier Sequoia, Bruxelles, 1977)

(4)Άλλο ένα ψέμα των αστών είναι ότι οι “ηγεσίες” των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων της ανατολικής Ευρώπης μεταπολεμικά “πιέστηκαν” από τους κομμουνιστές για να ενωθούν σε ένα ενιαίο εργατικό κόμμα μαζί τους. Στη Ρουμανία, δεν ήταν οι μεμονωμένοι ηγέτες, αλλά το συνέδριο των σοσιλιστών που, στις 10 Μάρτη του 1946, ψήφισε με συντριπτικό ποσοστό (232 έναντι 29 ψήφους) υπέρ της ενότητας με τους κομμουνιστές.

Νίκου Ζαχαριάδη: Σε μια αποφασιστική υπερένταση (09/06/1949)

Στο παρακάτω άρθρο, γραμμένο τον Ιούνη του 1949, ο Νίκος Ζαχαριάδης, αναφορικά με την επικείμενη μάχη στο Βίτσι, δεν λέει ένα ξερό “θα νικήσουμε” αλλά, προετοιμάζοντας το ανθρώπινο δυναμικό του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος της Ελλάδας, αναφέρεται, πρώτον, στους λόγους για τους οποίους ο αμερικανόδουλος μοναρχοφασισμός επιλέγει, ή μάλλον, αναγκάζεται να δώσει τη μάχη στο Βίτσι. Δεύτερον, αναφέρεται στις προϋποθέσεις για τη νίκη του Δ.Σ.Ε. Και στις δύο πτυχές του άρθρου του, έμφαση δίνει ο Ζαχαριάδης στο σκέλος του ηθικού του αντιπάλου και τη δουλειά που μπορούσε να γίνει από την πλευρά του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος, ώστε αυτό να πέσει περαιτέρω και να παράξει στρατιωτικά και πολιτικά αποτελέσματα. Η διαφωτιστική δουλειά, θεωρητικά, θα έπρεπε να είναι το κατ’ εξοχήν πεδίο δράσης όσων εντός ΚΚΕ και, γενικότερα, του δημοκρατικού κινήματος στην Ελλάδα, όχι απέρριπταν την αναγκαστική προσφυγή στα όπλα αλλά και τη σαμπόταραν. Ίσως αυτούς να “φωτογραφίζει” ο Ζαχαριάδης όταν αναφέρεται πως κάνει μεγάλο λάθος όποιος δεν καταλαβαίνει ότι η έντονη διαφωτιστική οργανωτική και πολιτική δουλειά ιδίως εντός των στρατιωτών του μοναρχοφασισμού αποτελεί μια από τις αποφασιστικές εφεδρείες. Φυσικά, το μηδαμινό έργο των παραπάνω, δείχνει όχι μόνο την ανεδαφικότητα της μη προσφυγής στα όπλα (κατά το γαλλικό και ιταλικό πρότυπο) που πρόκριναν (λες και δεν απέδειξε τίποτα ο μονόπλευρος εμφύλιος αμέσως μετά τη Βάρκιζα), αλλά και την υποκρίσία τους, αφού είναι οι ίδιοι που, τελικά, κατέληγαν στη μοναρχοφασιστική επιχειρηματολογία (“δεν μπορούμε να κάνουμε πολιτική δουλειά, γιατί ο μοναρχοφασισμός μάς διώκει γιατί έχουμε ένοπλο αγώνα”). Ή όπως λέει ο λαός, όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει.

***

Στο Βίτσι κοντοζυγώνουν μεγάλες μάχες. Αν ο μοναρχοφασισμός δε θελήσει να ομολογήσει ανοιχτά τη χρεωκοπία του, τότε είναι υποχρεωμένος να κάνει τη μεγάλη του επίθεση στο Βίτσι. Αλλοιώς, χάνει τ’ αυγά και τα καλάθια. Χάνει τον πόλεμο και χάνει και την ειρήνη. Εκεί που θέλει να παρουσιάζεται παντοδύναμος και νικητής θα ομολογήσει ότι στο Βίτσι δεν είναι ικανός ν’ αντιμετρηθεί με το ΔΣΕ. Γι’ αυτό ακριβώς είναι υποχρεωμένος να’ρθει στο Βίτσι. Τον πιέζει συντριφτικά ανάγκη πολιτική, στρατιωτική, ηθική. Γι’ αυτό ακριβώς, θέλοντας και μη, θα δοκιμάσει το πικρό ποτήρι που λέγεται Βίτσι.

Εμείς απ’ αυτή τη βάση πρέπει να ξεκινήσουμε. Και πρέπει να πειστούμε οριστικά για τούτο δω: το τσάκισμα του μοναρχοφασισμού στο Βίτσι μπορεί να γίνει η αρχή του τέλους του. Ο μοναρχοφασισμός φέτος δεν είναι σε θέση να κάνει μια τέτοια υπερέντονη συνεχή πολεμική προσπάθεια όπως πέρισυ τέφφερες γραμμή μήνες στο Γράμμο – Βίτσι. Πολύ περισσότερο που φέρος δεν τον αφήσαμε ούτε μέρα για ανάπαυλα το χειμώνα και την άνοιξη.

Όλα τα αδιάψευστα στοιχεία δείχνουν ότι το ηθικό στο μοναρχοφασιστικό στρατό έφτασε το όριο της αντοχής. Αυτό το ομολόγησαν οι Βεντήρης, Παπάγος, Τσακαλώτος, όλοι οι αντίπαλοί μας, ντόπιοι και ξένοι, που στα κρυφά είτε στα φανερά υποχρεώθηκαν να πουν την αλήθεια, πάντα κουτσουρεμένη βέβαια, για το μοναρχοφασιστικό στρατό. Αυτό το βλέπουμε κι εμείς, οι μαχήτριες και οι μαχητές μας, κάθε μέρα με τα μάτια μας. Έτσι, χωρίς καμμιά υπερβολή, μπορούμε να πούμε ότι σήμερα η αχίλλειος φτέρνα του μοναρχοφασισμού βρίσκεται στο ηθικό του. Στο ηθικό του γενικά. Στα μετόπισθεν, όπου οι εργαζόμενοι απόκαμαν από την πείνα, ξεσηκώνονται στην πάλη και το απεργιακό κύμα φουντώνει. Όπου ο Λαός διψά για ειρήνη που εμείς του την προσφέρουμε με ανοιχτή καρδιά κι απλωμένα τα χέρια μα που ο μοναρχοφασισμός την αρνιέται γιατί τώρα φοβάται περισσότερο την ειρήνη από τον πόλεμο! Ξαίρει πολύ καλά ότι με έντιμη ειρηνική εκλογική αντιπαράθεση θα τους πνίξει το μαύρο. Γι’ αυτό προτιμά το αίμα, σφάζει τους φαντάρους ανελέητα, ρημάζει τον τόπο και τσεπώνει τολλάρια.

Μα πιο πολύ από παντού αλλού απειλητική τού είναι η κατάσταση με το ηθικό στο στρατό του, στο μεγάλο όγκο των φαντάρων, εθνοφρουριτών, τίμιων αξιωματικών. Αυτού βρίσκεται κι ένας απ’ τους πιο σοβαρούς λόγους που δεν τολμά φέτος να δώσει τη μάχη στο Γράμμο, όπου τον αναγκάσαμε να ξαναματώσει σημαντικά, γιατί ακούει ο φαντάρος Γράμμο και τονε πιάνει τρομάρα, του κόβονται τα ύπατα.

Ξεκινώντας απ’ τις δυο πάνω διαπιστώσεις καταλήγουμε στο παρακάτω συμπέρασμα: Παρά την κακή κατάσταση του ηθικού στο στρατό του ο μοναρχοφασισμός είναι υποχρεωμένος να δώσει τη μεγάλη μάχη στο Βίτσι. Γιατί αν δεν τη δώσει θα είναι σα να ομολογεί την ήττα του.

Ώστε για μας ένα είναι το καθήκον: να τον συντρίψουμε στο Βίτσι.

Να τον συντρίψουμε, πρώτον, με τον καθημερινό, αδιάκοπο μικροπόλεμο που του καταρακώνει ακόμα πιο πολύ το ηθικό. Στον τομέα αυτόν ο Γράμμος μάς δίνει καθημερινά θαυμάσια παραδείγματα. Και πρέπει να πούμε ότι το Βίτσι ακόμα δεν τον πλησιάζει.

Δεύτερο. Με την ενεργητική άμυνα, όταν θα εκδηλωθεί, για να τον ματώσουμε εξαντλητικά. Στον τομέα αυτόν ο αιφνιδιασμός που πάθαμε στα Γλάβατα είναι ένα κάκιστο παράδειγμα, που μας καλεί όλους σε δυνάμωμα της επαγρύπνησής μας για ν’ αποφύγουμε την επανάληψή του.

Τρίτο. Η ενεργητική άμυνα σα βασικό συστατικό μέρος της περικλείει και το στοιχείο της ταχτικής αντεπίθεσης για τη μερική ανατροπή του εχθρού σε ένα τομέα ή τσουγκάρι, πράγμα που προϋποθέτει διατήρηση ταχτικής εφεδρείας.

Τέταρτο. Με την έντονη διαφωτιστική οργανωτική, πολιτική δουλειά μέσα στο μοναρχοφασιστικό στρατό. Εκεί που έφτασαν τα πράγματα με τους φαντάρους, αυτού βρίσκεται μια απ’ τις πιο αποφασιστικές εφεδρείες μας. Όποιος, σήμερα κυρίως, δεν το καταλαβαίνει αυτό κάνει μεγάλο, τεράστιο λάθος. Μπορεί κανείς να φανταστεί τι θα γίνει όταν σε μια κρίσιμη στιγμή στασιάσει και ένα μόνο εχθρικό τάγμα. Μπορεί να παρασύρει σε κατάρρευση ολόκληρο τομέα στο μέτωπο. Και η στάση σε Τάγματα δεν είναι σήμερα φανταστική επιδίωξη, μα καθημερινή δυνατότητα. Έχουμε πολλά παραδείγματα. Και τα πιο τελευταία μάς έρχονται απ’ τα Πατώματα και από τον Αηλιά της Οξυάς. Η στάση, η άρνηση για επίθεση είναι καθημερινή δυνατότητα για τον απλούστατο λόγο ότι ο φαντάρος μπούχτισε πια από αίμα, δε θέλει άλλο πόλεμο. Τα μάτια του τα’χει καρφωμένα όχι προς το νεκροσέντουκο μα προς το σπίτι του. Ξαίρετε πώς σκέφτηκαν οι φαντάροι που ‘βαλαν την ωρολογιακή νάρκη στις αποσκευές του Κώτσαλου και το ξέκαναν μαζί με το αεροπλάνο που ταξίδευε; Σκέφτηκαν έτσι: “Ωσότου στείλουν αντικαταστάση του τουλάχιστον για 15 – 20 μέρες θα’χουμε ησυχία. Κι αυτό κέρδος είναι”. Έτσι σκέφτηκαν οι φαντάροι εκείνοι, που εδώ που τα λέμε, ούτε στο Γράμμο βρισκόντουσαν ούτε στο Βίτσι, όπου η μπαρούτη βρωμά εκατό φορές πιο δυνατά. Γιατί, λοιπόν, δεν θα βρεθούν εκατοντάδες και χιλιάδες φαντάροι στο Βίτσι που θα ενεργήσουν κατά ένα παρόμοιο τρόπο για να κερδίσουν όχι 15 – 20 μέρες, μα την ειρήνη, τη ζωή, το σπίτι τους; Θα βρεθούν, φτάνει εμείς να τους βοηθήσουμε αποφασιστικά.

Πέμπτο. Με τη στρατηγική αντεπίθεση απ’ όλες τις πλευρές – και έχουμε αυτές τις δυνατότητες, φτάνει να σκεφτούμε και μόνο το γεγονός ότι κρατάμε γερά το Γράμμο – στην κατάλληλη στιγμή για μια πιο αποφασιστική ανατροπή του εχθρού.

Ο εχθρός θα ‘ρθει στο Βίτσι κυρίως με τους λοκατζήδες και το μεγάλο όγκο πυροβολικού και αεροπορίας. Σε αντίθεση με πέρσυ, ζήτημα είναι αν θα μπορέσει να κάνει μια υπερέντονη συνεχή προσπάθεια πάνω από ένα μήνα. Αυτές, λοιπόν, οι 20 – 30 μέρες της μεγάλης μάχης θα κρίνουν. Γι’ αυτές πρέπει να ‘μαστε ολόπλευρα έτοιμοι· στρατιωτικά, πολεμικοτεχνικά, πολιτικά, ηθικά, υλικά. Και είμαστε κιόλας, βασικά, έτοιμοι. Και περιμένουμε τον εχθρό, ολοκληρώνοντας ταυτόχρονα με συνεχή δράση την πολεμική μας αρτιότητα.

Χρειάζεται μια υπερέντονη προσπάθεια απ’ όλους μας. Στη μεγάλη μάχη, όλοι θα πάρουν μέρος. Όλοι πρέπει να κινητοποιηθούν. Υπάρχουν σήμερα στο Βίτσι πολλές εκατοντάδες καλά στελέχη και δοκιμασμένοι μαχητές και μαχήτριες που δεν πολεμούν άμεσα γιατί εχτελούν άλλη υπεύθυνη δουλειά. Το Γ.Α. του Δ.Σ.Ε. για να εξασφαλίσει ακόμα πιο γερές προϋποθέσεις για τη συντριβή του μοναρχοφασισμού στο Βίτσι αποφάσισε να ετοιμάσει για άμεση πολεμική δράση σε περίπτωση ανάγκης και αυτές τις δυνάμεις, συνδυάζοντας για την ώρα τη δουλειά που κάνουν με μια παράλληλη πολεμική τους προετοιμασία. Όλοι πρέπει ν’ ανταποκριθούν στη μεγάλη αυτή τιμή να υπερασπιστούν κι αυτοί το Βίτσι, όλοι οι κατάλληλοι, δίχως καμμιά εξαίρεση.

Στο Βίτσι υπάρχουν όλες οι δυνατότητες να συντριβεί ο μοναρχοφασισμός. Στο χέρι μας είναι τις δυνατότητες αυτές να τις κάνουμε πραγματικότητα. Τότε στο Βίτσι ο εχθρός θα τσακιστεί μα δε θα περάσει.

Ο τρισχιλιετής ανόητος και ακαμάτης Σβωλόπουλος, γαυγίζοντας χτες απ’ το μεγάφωνό του, αν’αμεσα στ’ άλλα φαιδρά για τη σημασία και το ρόλο της Μακεδονίας ανάφερε (δεν πρόκειται διόλου γι’ αστείο!) και το κοκκινοπίπερο. ΝΑΙ, λοιπόν, εδώ στο Βίτσι ο μοναρχοφασισμός θα δοκιμάσει τι εστί κοκκινοπίπερο.

9/6/49

Πηγή:“Προς τη Νίκη”, Καθημερινή Εφημερίδα, Παρασκευή 10 του Ιούνη 1949, Χρονιά 1, αριθμός φύλλου 114, σ.1

Ρωσία – Κίνα – Κατάρ – Σ. Αραβία: Δεν υπάρχουν win – win

Όπως έχει γραφτεί σε αυτό το ιστολόγιο πολλές φορές, η στρατηγική εξασθένιση των ΗΠΑ προκαλεί μια χαλάρωση όλων των “στρατοπέδων” στο σύγχρονο κόσμο, η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη ανεξάρτητων πρωτοβουλιών από πρώην δευτερεύοντες και αποσπώμενους παράγοντες ή ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ τους που θα μπορούσαν συνολικά να αποτελέσουν αντίβαρο στις δύο υπερδυνάμεις, ΗΠΑ-Ρωσία. Αυτή την εξέλιξη επιδιώκουν να αποτρέψουν οι δύο υπερδυνάμεις και για αυτό, ως τώρα, δευτερευόντως, και κύρια άτυπα, συμπλέουν (παρά την ανταγωνιστική αντίθεση συμφερόντων, που είναι η κύρια πτυχή στις σχέσεις τους) στην κατάπνιξη τέτοιων πρωτοβουλιών ή σχέσεων. Είναι, λοιπόν, και αυτή η αντίθεση (ΗΠΑ-Ρωσία vs.αποσπώμενων) που πρέπει όλο και πιο πολύ να λαμβάνεται υπόψη, και όχι μόνο η αντίθεση ΗΠΑ-Ρωσία, εντός της οποίας “όλα τα σφάζουμε – όλα τα μαχαιρώνουμε” ή άλλες οριζόντιες αντιθέσεις (π.χ. ΗΠΑ-Κίνα) που, από ένα σημείο και μετά, δεν προσθέτουν πολλά για την μελέτη των τάσεων στον κόσμο και τη χάραξη επαναστατικής πολιτικής συμμαχιών (άτυπων ή μη) με το εξωτερικό.

Όπως έχει δείξει η ζωή, η ρωσική εξωτερική πολιτική είναι πιο έξυπνη, σε αντίθεση με τους χοντροκομμένους χειρισμούς των ΗΠΑ. Προτείνοντας ακόμα και σχέσεις… win-lose, επιδεικνύοντας, δηλαδή, τάχα αδιαφορία για εξελίξεις που φαινομενικά μειώνουν την επιρροή της, ή φωνάζοντας για “ρίξιμο”, “περικύκλωση” κλπ., διασπά την ενότητα των υπό εκκόλαψη ή ήδη μεγάλων αντίπαλων μπλοκ, χαρίζοντάς τους, ουσιαστικά, προβλήματα (ατλαντική στροφή ανατολικοευρωπαϊκών χωρών, δυτικές αντιρωσικές κυρώσεις κλπ). Προτείνοντας δε σχέσεις φαινομενικά win-win, η Ρωσία εντάσσει τον υπό εκκόλαψη αντίπαλο σε πλαίσια που η ίδια ελέγχει ή δίνει τον επιθυμητό σε αυτή χαρακτήρα στα ανεξάρτητα σχέδια του τελευταίου, με τη συμμετοχή της.

Oι κινεζικές εισαγωγές πετρελαίου ανά χώρα το 1ο εξάμηνο του 2017 και οι αλλαγές σε σχέση με το 1ο εξάμηνο του 2016

Αυτό μπορεί να πει κανείς και για το σύστημα συναλλαγών εκτός δολαρίου που αναπτύσσει ανεξάρτητα η Κίνα. Η Ρωσία εκμεταλλεύεται αυτό το σύστημα, ώστε να ξεφύγει, ως πρώτο απτό όφελος, από τις αμερικανικές κυρώσεις (βλ. ανακοίνωση ρωσικής Sberbank για συναλλαγές με χρυσό και όχι δολάριο στη Σαγκάη). Αυτό θα ήταν μια απόλυτα θεμιτή κίνηση, αν δεν είχε αρνητικές επιπτώσεις στις κινεζοαμερικανικές σχέσεις: δεν είναι άσχετη χρονικά η χοντροκομμένη και για τα μέτρα των ΗΠΑ απειλή ότι θα πετάξουν έξω την Κίνα από το υπό αμερικανικό έλεγχο σύστημα συναλλαγών. Εξάλλου, με την όλο και πιο σημαντική παρουσία της στο κινεζικό σύστημα συναλλαγών, η Ρωσία αντικειμενικά θέτει όριο και στην ανάπτυξη διαφόρων σχέσεων της Κίνας με άλλες χώρες, όπως π.χ. των κινεζοσαουδικών σχέσεων, αφού Ρωσία – Σ. Αραβία ανταγωνίζονται για την πρωτοκαθεδρία στην πώληση ενέργειας στην Κίνα (βλ. διάγραμμα).

Πιο “σατανική” όμως είναι η πρόσφατη ρωσική ενθάρρυνση για εκτροπή του κινεζικού Νέου Δρόμου του Μεταξιού στην …Αρκτική, από όπου οι αποστάσεις μειώνονται 20-30%, όπως και το κόστος (με δεδομένο ότι το κινεζικό εμπόριο διεξάγεται κατά 90% διά θαλάσσης και μια μικρή αλλαγή ισοδυναμεί με τεράστια χρηματικά οφέλη). Οι εξελίξεις σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη, όσον αφορά τις πρωτοβουλίες διάσχισής της, είναι ταχύτερες από το λιώσιμο των πάγων. Όμως, όπως και ο Νέος Δρόμος του Μεταξιού, και η χρήση της Αρκτικής είναι περισσότερο ζήτημα προοπτικής και όχι άμεσης εφαρμογής. Εύκολα, βέβαια, καταλαβαίνει κανείς ότι η χρήση της Αρκτικής από την Κίνα: πρώτον, μερικώς θα άδειαζε τη γωνιά στη Ρωσία τόσο στον Ινδικό Ωκεανό, όσο και στην Κεντρική Ασια, δεύτερον, θα ανέπτυσσε, με έργα υποδομών, την ανατολική πλευρά της Ρωσίας που η ίδια η Ρωσία επιθυμεί, τρίτον, θα ενέπλεκε την Κίνα σε μια περιοχή ελεγχόμενη από το Αρκτικό Συμβούλιο (στο οποίο συμμετέχουν δυτικοί), τέταρτον, και ακόμα πιο προοπτικά, θα έθετε μεγάλο τμήμα του κινεζικού εμπορίου σε μια περιοχή που μερικώς είναι απόλυτα ελεγχόμενη και στρατιωτικά από τη Ρωσία (αυτό, για την εποχή που θα λάβουν πιο ανταγωνιστικό χαρακτήρα οι ρωσοκινεζικές σχέσεις).

Τα οφέλη από τη διαδρομή από Βορρά είναι περισσότερα. Φαινομενικά. (πηγή)

Ενδιαφέρον έχει, εξάλλου, και η μελέτη της στάση της Ρωσίας στη σοβούσα κρίση στο Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου (GCC). Η Ρωσία θεωρεί το GCC “ζωτικό παίκτη στον πολυκεντρικό κόσμο που γεννιέται” (ιδίως αφού αποσπάται από την αμερικανική επιρροή). Ωστόσο, ενδιαφέρεται για σχέσεις και συνολικά και ανά χώρα. Ναι, μεν, δηλαδή, το GCC το θέλει ενωμένο, αλλά όχι σε απόλυτο βαθμό (που θα μπορούσε, από ένα σημείο και μετά, να αποτελεί σοβαρή απειλή). Συνεπής ως προς τα παραπάνω, για την επίλυση της κρίσης στο GCC, ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες άλλων (Κουβέιτ, ΗΠΑ, Αγγλίας, Γαλλίας), δηλαδή, παραγόντων και εντός και εκτός της περιοχής, και… δεν κρίνει σκόπιμη τη δική της διαμεσολάβηση (εκτός κι αν της ζητηθεί), αφήνοντας άλλους να τσακωθούν με περιφερειακούς δρώντες, ώστε κάποια στιγμή, όπως στη Συρία, να εξέλθει ωφελημένη.

Με το ξέσπασμα της κρίσης, το Κατάρ άρχισε σειρά συναντήσεων και τηλεφωνικών επικοινωνιών με ρώσους αξιωματούχους. Όμως, όπως αναφέρουν τα σχετικά δελτία Τύπου του ρωσικού υπουργείου εξωτερικών, όλες πραγματοποιήθηκαν κατόπιν δικής του πρωτοβουλίας, για να σπάσει προφανώς την απομόνωση (με δεδομένο ότι και ο Τραμπ είχε διαλέξει το μέρος του Ριάντ). Και ενώ αρχικά, οι πρώτες επαφές (5/6, 26/6) αφορούσαν την κρίση, από τον Ιούλη και μετά, στην ατζέντα ξαναπροστέθηκαν και άλλα θέματα, ρωσικού ενδιαφέροντος, όπως κοινά εμπορικά, επενδυτικά πρότζεκτ. Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία ζήτησε και πέτυχε να αποσπάσει ανταλλάγματα, προκειμένου να υιοθετήσει μια στάση που δεν απομόνωνε το Κατάρ. Ήδη, εν μέσω πλήρους εξέλιξης της κρίσης, στις 22/6, το Κατάρ προέβαινε σε κίνηση καλής θέλησης προς τη Ρωσία, παραχωρώντας στους πολίτες της άμεσα βίζα. Έτσι, τον Αύγουστο το Κατάρ εξέφρασε τη διάθεση για αγορά ρωσικού οπλισμού (αν και του διαμηνύθηκε ότι, δεδομένου του χαμηλού ακόμα – αν και αυξανόμενου – επιπέδου συνεργασίας αυτό θα γινόταν με υψηλό τίμημα), και ήδη τον Οκτώβρη υπογράφτηκε συμφωνία για στρατιωτική-τεχνολογική συνεργασία. Αξιοποίησε, λοιπόν, η Ρωσία πλήρως την κρίση προς όφελός της για να ενισχύσει την ανθίζουσα ανισότιμη σχέση της με το Κατάρ.

Στο χρονικό αυτό σημείο περίπου ξεκινά και η παρέμβαση στις σχέσεις της Κίνας με Κατάρ και Σαουδική Αραβία. Το Σεπτέμβρη, η Glencore και η Επενδυτική Αρχή του Κατάρ (QIA) πούλησαν στην CEFC China Energy Co, το 75% των μετοχών της Rosneft που είχαν αγοράσει μόλις λίγους μήνες πριν(βλ.εδώ). Το γεγονός αυτό, εντασσόμενο στο πλαίσιο της επιδείνωσης των σχέσεων Κατάρ-GCC και της επιθετικής ρητορικής Τραμπ και των νέων αντιρωσικών κυρώσεων, ευνόησε το Κατάρ που επιθυμούσε να δείξει ότι έχει μεγάλους συμμάχους. Θα έλεγε κανείς ότι ευνόησε και την Κίνα, αφού την ενέτασσε στο ρωσικό ενεργειακό κύκλωμα όχι πια μόνο ως αγοραστή. Ωστόσο, η ενθαρρυμένη από τη Ρωσία κίνηση αυτή που ευνοεί τις κινεζοκαταριανές σχέσεις, αφού δείχνει ότι η Κίνα στέκεται στο πλευρό του Κατάρ σε μια δύσκολη στιγμή, από την άλλη, έχει κάποιες σημαντικές άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις: πρώτον, θέτει ένα όριο στις ίδιες τις κινεζοκαταριανές σχέσεις, αφού, ας μην ξεχνάμε, όσον αφορά την πώληση ενέργειας, Ρωσία – Κατάρ (όπως και Ρωσία – Σ. Αραβία) είναι ανταγωνιστές (άλλο πράγμα η διαμόρφωση τιμών, όπου εκεί μπορούν να υπάρχουν συνέργειες). Δεύτερον, ουσιαστικά είναι επέμβαση στις κινεζοσαουδικές σχέσεις: όχι μόνο λόγω θετικών βραχυπρόθεσμων οφελειών για το Κατάρ, αλλά και επειδή, αντικειμενικά, είναι ένα βήμα ακόμα στο να τεθεί μια ώρα αρχύτερα το ζήτημα και οι κινεζοσαουδικές συναλλαγές να μη διεξάγονται με δυτικά χρηματοπιστωτικά εργαλεία. Σε χρόνο, δηλαδή, που δεν επέλεξε η Σαουδική Αραβία, μπορεί να βάλει στην ημερήσια διάταξη ένα βήμα που θα έπληττε τις αμερικανοσαουδικές σχέσεις (τρίτη επίπτωση).

Τυπικά, οι σχέσεις Κίνας – Σαουδικής Αραβίας δεν επλήγησαν. Το αντίθετο συμβαίνει αυτή την εποχή (με πιο τρανταχτό παράδειγμα το κινεζικό εργοστάσιο κατασκευής drone στη Σ. Αραβία). Όπως και η Ρωσία, έτσι και η Κίνα επιλέγει καλές και ανθηρές σχέσεις και με το Κατάρ και με τη Σαουδική Αραβία. Όμως, η ίδια πολιτική δύο παραγόντων (εν προκειμένω Ρωσίας – Κίνας) δεν δείχνει τη δυνατότητα πλήρους συνεργασίας ανάμεσά τους, (όπως, εν προκειμένω, λένε και εύχονται κάποιοι ρωσόφιλοι). Αντίθετα, δείχνει ότι (και εμείς πρέπει να στεκόμαστε και να εξετάζουμε κάθε φορά αυτό) οι σχέσεις αυτές εντάσσονται όλο και πιο πολύ σε ένα πλαίσιο που άλλος ελέγχει (εν προκειμένω, η Ρωσία).