Tag Archives: αντικομμουνισμός

Ο Στάλιν για αρχάριους αντικομμουνιστές (μια «ομιλία Στάλιν» στην Athens Voice)

Δεν περνά ημέρα χωρίς να ξεράσουν αντικομμουνισμό τα αστικά ΜΜΕ, παραποιώντας την Ιστορία. Κι αυτό γιατί, στη σημερινή εποχή του βομβαρδισμού του ανθρώπου από πληροφορίες και ειδήσεις, είναι δύσκολη η σύνθεσή τους και δεν υπάρχει χρόνος και χώρος για επαλήθευση και ανάπτυξη της κριτικής σκέψης. Επομένως, ποιος στη χάρη του Γκαίμπελς και του “λέγε, λέγε, κάτι θα μείνει”… Σε πρόσφατο δημοσίευμα της “Athens Voice”, με τίτλο “Ο Στάλιν για αρχάριους” και υπογραφή Γιάννη Τσάκαλου, αναπαράγεται μια μετάφραση από τον ψυχροπολεμικής κοπής “ρωσολόγο” Δημήτρη Β.Τριανταφυλλίδη, μιας “ομιλίας” που φέρεται να εκφώνησε ο Στάλιν, στις 19/8/1939, παραμονές της σύναψης του συμφώνου μη επίθεσης Ρίμπεντροπ-Μολότοφ, όπου, με όσα απερίφραστα αναφέρονται σε αυτή, αναδεικνύονται η “ωμότητα” με την οποία ο Στάλιν έκανε τους υπολογισμούς του (με βάση τους οποίους συνέφερε την ΕΣΣΔ – αυτή και μόνο – πόλεμος, μακράς μάλιστα διάρκειας), άρα και η αποκλειστική ευθύνη της ΕΣΣΔ για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (όπως λένε και τα “ξεφτέρια” της Ευρωβουλής), αλλά και οι κομμουνιστικές “συνωμοσίες” στις χώρες των καπιταλιστών (Αγγλογάλλων-Γερμανών) που “πρέπει”, ακολούθως, και εν μέσω πολέμου, να εξυφανθούν “πάση θυσία” από τα απανταχού “όργανα της ΕΣΣΔ”, τα κομμουνιστικά κόμματα.

Αν και με βάση όσα περιέχονται σε αυτό το “ντοκουμέντο”, θα έπρεπε αυτό να θεωρείται “κλειδί” για την κατανόηση της έναρξης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, εντούτοις, παρότι μεσολάβησαν ολόκληρες δεκαετίες ψυχρού πολέμου, οι αντίπαλοι του Στάλιν στην καπιταλιστική Δύση, όλα αυτά τα χρόνια, δεν έδωσαν σημασία στην από το 1939 γνωστή “ομιλία” του, αφού από τότε έκανε “μπαμ” η πλαστότητά της: έτσι, π.χ. δεν την έβαζαν στα “Άπαντα Στάλιν” που οι ίδιοι κυκλοφορούσαν (π.χ. Stanford, 1967), ούτε σε συλλογές ντοκουμέντων για το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ή τη σοβιετική εξωτερική πολιτική (π.χ. Soviet Documents on Foreign Policy. Ed. by J. Degras. London etc., 1953). Άλλοι, μάλιστα, από τη Δύση πάλι, ήδη από το 1956-’57 ευθέως χαρακτήριζαν το “ντοκουμέντο” αυτό “σχεδόν σίγουρα κατασκευασμένο” (π.χ. Gerhard L. Weinberg, The American Historical Review, 1957, σ. 955) ή “μετά από προσεκτική εξέταση πλαστό(Helmut Krausnick,The Third Reich and Europe. Report on the meeting of the Institute of Contemporary History in Tutzing / May 1956. Μόναχο 1957, σ. 93). Το τελειωτικό χτύπημα σημειώθηκε το 1958, όταν ο (δυτικο)γερμανός ιστορικός Eberhard Jäckel εξέτασε ενδελεχώς όλες τις ως τότε πτυχές της δημοσίευσης του “ντοκουμέντου” αυτού και απέρριψε την αυθεντικότητά του. Ήρθαν, με λίγα λόγια, ο Τριανταφυλλίδης και η Athens Voice να ανασύρουν κυριολεκτικά από τον κάλαθο των αχρήστων ακόμα και των κατ’επάγγελμα αντικομμουνιστών ένα εδώ και 80 χρόνια σκουπίδι και να “διδάξουν” Ιστορία ως και τους “επιστήμονες” του αντικομμουνισμού.

Και ο Τσάκαλος και ο (κατά Τσάκαλο) “εξαιρετικός μεταφραστής και δημοσιογράφος” Τριανταφυλλίδης κομπάζουν ότι το κείμενο “μεταφράστηκε από τα ρώσικα” και παραθέτουν ως και τον αριθμό του ντοσιέ “στα αρχεία” που φυλάσσεται το δήθεν πολύτιμο αυτό “αρχείο”.

Αυτά, όμως, που κρύβουν (ή δεν έκατσαν να ψάξουν) είναι:

Πρώτον, ότι ο Στάλιν άμεσα, μετά τη δημοσίευση της “ομιλίας του” από το γαλλικό πρακτορείο Αβάς στις 28 Νοέμβρη του 1939, διέψευσε μια τέτοια ομιλία, στην “Πράβντα” της 30ής Νοέμβρη. (βλ. διάψευση παρακάτω).

Δεύτερον, κι αν δεν τους αρκεί αυτό (παρότι αρκούσε σ’ όλη τη διεθνή κοινότητα τότε, και ως παραχαράκτες της Ιστορίας “θάβουν” και αυτή τη λεπτομέρεια), το περίφημο “ντοκουμέντο” που μετέφρασε από τα ρώσικα ο Τριανταφυλλίδης, δεν είναι κάποιο πρωτότυπο της “ομιλίας” του Στάλιν στα ρωσικά, όπως αφήνει να εννοηθεί (με την παράθεση του κωδικού του αρχείου), αλλά είναι η μετάφραση στα ρώσικα κειμένου το οποίο είχε κυκλοφορήσει στα γαλλικά. Κείμενο στα γαλλικά, δηλαδή, είναι που υπάρχει στο αρχείο που ο Τριανταφυλλίδης παραπέμπει. Ο Τριανταφυλλίδης, επίσης, δεν αναφέρει (ή δεν γνωρίζει) ότι το κείμενο της “ομιλίας Στάλιν” ξαναδημοσιεύτηκε το 1941 και το 1942 και το 1994, και ότι, στις νέες δημοσιεύσεις του, έχουν προσθαφαιρεθεί φράσεις ολόκληρες. Έτσι, αποκρύπτει (ή δεν γνωρίζει) ότι ο ίδιος δεν μεταφράζει το (γαλλικό, έστω) κείμενο που δημοσιεύτηκε το 1939, αλλά μια νέα εκδοχή της “ομιλίας” με τις “σκληρές” προσθήκες των επόμενων ετών στο κείμενο του 1939, που και αυτό είναι γεμάτο χοντράδες και (όπως πάντα) γεγονότα ήδη γνωστά, μαζί με εκφράσεις παρμένες από δημόσια κείμενα, κάποιες εκ των οποίων αφορούσαν το σκεπτικό άλλων, όπως το καταλάβαινε ο Στάλιν, και τώρα αποδίδονται στο σκεπτικό του ίδιου του Στάλιν. Μπορεί κανείς να δει εδώ την “είδηση” του πρακτορείου Αβάς το 1939, που δημοσιεύτηκε καρμπόν στις γαλλικές εφημερίδες Paris-Soir και L’Œuvre της 29/11/1939 και να αρκεστεί, αρχικά, στη σύγκριση του μεγέθους τους με το κείμενο που μετέφρασε ο Τριανταφυλλίδης:

Το κείμενο του 1939 έχει ως εξής:

“Πόλεμος ή ειρήνη (σ.parapoda: btw, τίτλος άρθρου της Ιζβέστια στις 9/10/1939, με την προσθήκη: “Έτσι έχει το ζήτημα”). Αυτό το ζήτημα έχει εισέλθει σε κρίσιμη φάση. Η επίλυσή του πλήρως και απόλυτα εξαρτάται από τη θέση την οποία θα πάρει η Σοβιετική Ένωση. Είμαστε πλήρως πεπεισμένοι ότι αν συνάψουμε συμφωνία συμμαχίας με τη Γαλλία και τη Βρετανία, η Γερμανία θα υποχρεωθεί να υποχωρήσει μπροστά στην Πολωνία και να αναζητήσει ένα modus vivendi με τις δυτικές δυνάμεις (σ.parapoda: μάλλον το αντίθετο αναφέρεται σε σοβιετικά έγγραφα μετά το Μόναχο, προπολεμικά – π.χ. η δημοσιευμένη εισήγηση Στάλιν στο 18ο κομματικό συνέδριο, όπου οι δυτικοί συγκαταλέγονται στους προβοκάτορες του πολέμου που θέλουν την ΕΣΣΔ να βγάζει για αυτούς τα κάστανα από τη φωτιά – και μετά την έναρξη του πολέμου, – π.χ. στη συζήτηση Στάλιν-Δημητρόφ 7/9/1939, όπου ο Στάλιν δηλώνει ότι η Αγγλία και η Γαλλία ήθελαν την ΕΣΣΔ για σκλάβους, για να δεχτούν τη γερμανική επίθεση, χωρίς να πληρώσουν κάτι). Με αυτό τον τρόπο, ο πόλεμος θα μπορεί να αποφευχθεί.

Από την άλλη πλευρά, αν εμείς αποδεχτούμε την πρόταση της Γερμανίας, που εσείς γνωρίζετε (σ.parapoda: δεν υπάρχουν έγγραφα που να δείχνουν ότι είχε γνώση του περιεχομένου των διαπραγματεύσεων όλο το ΠΓ, στο οποίο και μόνο – ούτε καν παρουσία του Δημητρόφ – φέρεται να εκφώνησε την ομιλία αυτή ο Στάλιν), για τη σύναψη με αυτή συμφώνου μη επίθεσης, η Γερμανία θα επιτεθεί σίγουρα στην Πολωνία, και τότε η επέμβαση σε αυτό τον πόλεμο της Αγγλίας και της Γαλλίας θα καταστεί αναπόφευκτη.

Σε αυτές τις συνθήκες, θα έχουμε πολλές πιθανότητες να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση, και θα είμαστε σε θέση να περιμένουμε να περιμένουμε επωφελώς τη σειρά μας.

Έτσι, η επιλογή μας είναι ξεκάθαρη: πρέπει να αποδεχτούμε τη γερμανική πρόταση, και να στείλουμε στις χώρες τους, με μια ευγενική άρνηση, την αγγλική και τη γαλλική αντιπροσωπεία (σ.parapoda: “στάλθηκαν στις χώρες τους” με ανοιχτές κατηγορίες για τις κυβερνήσεις τους).

Δεν είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς τα οφέλη, τα οποία θα αποκτήσουμε δρώντας κατά αυτό τον τρόπο. Είναι προφανές, κατ’ εμάς, ότι η Πολωνία θα καταστραφεί πριν η Αγγλία και η Γαλλία να μπορέσουν να σπεύσουν προς βοήθειά της. Σε αυτή την περίπτωση, η Γερμανία θα μας δώσει τμήμα της Πολωνίας μέχρι τα πρόθυρα της Βαρσοβίας, συμπεριλαμβανομένης της ουκρανικής Γαλικίας.

Η Γερμανία θα μας δώσει πλήρη ελευθερία δράσης στις τρεις βαλτικές χώρες. Δεν θα εμποδίσει την επιστροφή της Βεσαραβίας στη Ρωσία. Θα είναι έτοιμη να μας παραχωρήσει, ως ζώνη επιρροής, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία.

Παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της Γιουγκοσλαβίας, η επίλυση του οποίου εξαρτάται από τη θέση που θα πάρει η Ιταλία. Αν η Ιταλία παραμείνει στο πλευρό της Γερμανίας, τότε η τελευταία θα ζητήσει η Γιουγκοσλαβία να μπει στη ζώνη της δικής της επιρροής, και είναι ακριβώς μέσω της Γιουγκοσλαβίας θα εποκτήσει πρόσβαση στην Αδριατική Θάλασσα. Όμως αν η Ιταλία δεν προχωρήσει μαζί με τη Γερμανία, τότε αυτή σε βάρος της Ιταλίας θα αποκτήσει πρόσβαση στην Αδριατική Θάλασσα, και σε μια τέτοια περίπτωση η Γιουγκοσλαβία θα μεταβιβαστεί στη δική μας σφαίρα επιρροής.

Ωστόσο, εμείς πρέπει να προβλέψουμε τις δυνατότητες που θα προκύψουν τόσο από την ήττα όσο και από τη νίκη της Γερμανίας. Ας δούμε την περίπτωση μιας ήττας της Γερμανίας. Η Αγγλία και η Γερμανία θα έχουν αρκετή δύναμη ώστε να καταλάβουν το Βερολίνο και να καταστρέψουν τη Γερμανία.

Επομένως, ο σκοπός μας συνίσταται στο να μπορεί η Γερμανία να διεξάγει πόλεμο όσο περισσότερο είναι δυνατό, ώστε η Αγγλία και η Γαλλία να κουραστούν και να εξαντληθούν σε τέτοιο βαθμό που να μην είναι σε θέση να καταστρέψουν τη Γερμανία (σ.parapoda: φράση του Στάλιν στο 18ο συνέδριο, η οποία αφορούσε τους Δυτικούς και την πολιτική “μη ανάμιξης”).

Εξ ου και η θέση μας: παραμένοντας ουδέτεροι, βοηθάμε τη Γερμανία οικονομικά, παρέχοντάς της πρώτες ύλες και προμήθειες σε τρόφιμα.

Ταυτόχρονα, πρέπει, γενικά, να διεξάγουμε μια ενεργό κομμουνιστική προπαγάνδα, ιδίως στο αγγλογαλλικό μπλοκ και ιδιαίτερα στη Γαλλία. Πρέπει να αναμένουμε ότι σε αυτή τη χώρα, το κόμμα μας θα είναι υποχρεωμένο, σε καιρό πολέμου, να εγκαταλείψει το νόμιμο πεδίο δράσης και να περάσει στην παράνομη δραστηριότητα Εμείς γνωρίζουμε ότι μια τέτοια δράση απαιτεί μεγάλες θυσίες, όμως πρέπει χωρίς φειδώ να κάνουμε αυτές τις θυσίες.

Σύντροφοι, καταλήγει ο Στάλιν, σας εξέθεσα τις σκέψεις μου. Σας επαναλαμβάνω ότι είναι προς το συμφέρον σας (σ.parapoda: “σας” !), ο πόλεμος να ξεσπάσει ανάμεσα στο Ράιχ και το αγγλογαλλικό μπλοκ. Είναι πολύ σημαντικό για εμάς ο πόλεμος να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται, ώστε και οι δύο πλευρές να εξαντλήσουν τις δυνάμεις τους. Είναι για αυτούς τους λόγους που εμείς πρέπει να αποδεχτούμε το προτεινόμενο από τη Γερμανία σύμφωνο και να εργαστούμε ώστε ο πόλεμος, αν κηρυχθεί, να διαρκέσει το μέγιστο”.

***

Ποια η ιστορία, όμως, με τις επόμενες εκδοχές της “ομιλίας”;

Ο Ανρί Ριφάν, πρώην ανταποκριτής του Αβάς στη Γενεύη (από όπου είχε στείλει στη Γαλλία το κείμενο του 1939) δημοσίευσε στις 12 Ιούλη 1941 (λίγο, δηλαδή, μετά τη ναζιστική επίθεση στην ΕΣΣΔ) στη “Journal de Genève” άρθρο με τίτλο “Δύο Ντοκουμέντα”, εκ των οποίων το ένα ήταν η “ομιλία” του Στάλιν το 1939, που ξαναδημοσίευσε αφού τέτοιο “πολύτιμο” έγγραφο “είχε καταπνιγεί μέσα στον κυκεώνα των γεγονότων”. Oι περισσότεροι το αγνόησαν “για να μη δυσαρεστήσουν την πρεσβεία της ΕΣΣΔ”, όπως λέει περίλυπος, αλλά και αποκαλυπτικά για τις προθέσεις του ο Ριφάν (λες και δεν ψάχνονταν νυχθημερόν να βρουν κάτι για να κατηγορήσουν την ΕΣΣΔ – λίγες μέρες μετά ξανασκύλιασαν για το σοβιετολευκοφινλανδικό πόλεμο). Αξίζει, εδώ, να σημειωθεί ότι το δεύτερο “ντοκουμέντο” που παραθέτει ο Ριφάν, το οποίο δήθεν “επιβεβαίωσε μέσα σε λίγες μέρες” την αυθεντικότητα της “ομιλίας” του 1939, είναι μία “μελέτη” υπό μορφή… “οδηγιών της Κομιντέρν” (δηλαδή, εκτιμήσεις κάποιου που βάζει στο στόμα άλλου πράγματα που ο ίδιος πιθανολογεί ότι ο άλλος είπε!) που “συντάχθηκε από έναν ειδικό στον μπολσεβικισμό” και δημοσιεύτηκε στo γαλλικό έντυπο “L’Ordre National” της 11/12/1939. Ο Ριφάν, ωστόσο, παίρνει την αναδημοσίευση του κειμένου της “Ordre National” (που τότε ομολογούσε τι είχε κάνει) από την “Tribune de Genève” στις 19/12/1939, που αυτή το είχε βαφτίσει “ντοκουμέντο”… Έτσι βρίσκουν (ή καλύτερα, εφευρίσκουν) τα ντοκουμέντα οι αντικομμουνιστές.

Σύγκριση των δύο εκδοχών της ομιλίας (1939 και 1941)

Χρειάζεται να δούμε ότι, σε σχέση με το κείμενο του ’39, σε αυτό του 1941 είχαν προστεθεί, μεταξύ άλλων, κι άλλες προτάσεις αδόκιμες, για όποιον έχει την ελάχιστη εξοικείωση με τα κείμενα και την ορολογία του Στάλιν και του μπολσεβικικού κόμματος, πολλώ δε μάλλον της δεκαετίας του ’30: “Η δικτατορία αυτού του κόμματος (σ.parapoda: του μπολσεβικικού) είναι δυνατή μόνο ως αποτέλεσμα ενός μεγάλου πολέμου(σ.parapoda: φράση κλεμμένη από την εισήγηση του 18ου συνεδρίου, όπου ο Στάλιν αναφέρει ως μια αιτία της στάσης των δυτικών το φόβο τους πως, αφού ο Α’ΠΠ έφερε τη νίκη της επανάστασης σε μια από τις μεγαλύτερες χώρες, ένας δεύτερος θα μπορούσε να φέρει τη νίκη της σε μια ή μερικές ακόμα),Στην περίπτωση της ήττας της μοιραία θα ακολουθήσει η σοβιετοποίηση της Γερμανίας και θα εγκαθιδρυθεί κομμουνιστική κυβέρνηση.

Θα πρέπει, επίσης, να προσέξουμε ότι τα δύο κείμενα είναι αποσπασματικά (πράγμα που αποκρύπτει ή δεν γνωρίζει ο Τριανταφυλλίδης). Ωστόσο, ακόμα κι αν ήθελε κανείς να δώσει έμφαση σε εντελώς άλλες πτυχές μιας ομιλίας (που έχει “απ’ όλα”), δεν είναι θεμιτό, ενώ τα κείμενα είναι στην ίδια γλώσσα (επαναλαμβάνεται: γαλλικά), λέξεις από τα κοινά και στα δύο κείμενα αποσπάσματα να αλλάζουν και προτάσεις και επιθετικοί προσδιορισμοί να προσθαφαιρούνται χωρίς να υπάρχει η αντίστοιχη ένδειξη (αποσιωπητικά, παρένθεση και αποσιωπητικά κ.ά.): ακόμα κι αν δεν άλλαζε νόημα (που, όπως θα δούμε, αλλάζει εντελώς).

Συγκεκριμένα, στο κείμενο του 1939 (και για να θεωρηθεί στη δυτική κοινή γνώμη υπεύθυνη για τον πόλεμο η ΕΣΣΔ, που “προτίμησε βάσει ψυχρών υπολογισμών” το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο και “ήθελε” μάλιστα, βάσει του “ντοκουμέντου”, πόλεμο μακράς διάρκειας) αναφέρεται ότι, σε περίπτωση σύναψης αγγλογαλλοσοβιετικού συμφώνου, η Γερμανία θα αναζητήσει modus vivendi με τις δυτικές δυνάμεις και, έτσι, ο πόλεμος θα “αποφευχθεί.(evitée). Στο κείμενο του 1941, όμως, (μιας και, δυο χρόνια μετά, υπήρχαν άλλες “προτεραιότητες”, αφού, όπως θα δούμε πιο κάτω, έπρεπε να αναδειχθεί αρνητικά ότι “επωφελώς” περίμενε τη σειρά της η ΕΣΣΔ) γράφεται ότι ο πόλεμος θα “απομακρυνθεί(ecartée), χωρικά ή χρονικά. Μάλιστα, προστίθεται η φράση “και, επομένως, η περαιτέρω εξέλιξη αυτής της κατάστασης πραγμάτων θα πάρει έναν επικίνδυνο χαρακτήρα για εμάς”. Αφαιρούνται δε οι λέξεις για το αναπόφευκτο της αγγλογαλλικής παρέμβασης “σε αυτό τον πόλεμο” (σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης στην Πολωνία), χωρίς να μπουν αποσιωπητικά.

Προστίθεται επίσης η πρόταση (αν καταστεί αναπόφευκτη η παρέμβαση Αγγλίας και Γαλλίας, σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης στην Πολωνία, κατόπιν σύναψης σοβιετογερμανικού συμφώνου): “Η δυτική Ευρώπη θα υποστεί μια βαθιά καταστροφή” (αυτή που ο Τριανταφυλλίδης μεταφράζει ως “Η Δυτική Ευρώπη θα συγκλονιστεί από σοβαρές ταραχές και συγκρούσεις.).

Ακολούθως, αντικαθίσταται το εισαγωγικό “Σε αυτές τις συνθήκες(Dans ces circonstances) και προστίθεται ο σύνδεσμος “alors(λοιπόν), στη μέση της επόμενης πρότασης. Έτσι, ενώ το κείμενο του 1939 γράφει “Σε αυτές τις συνθήκες, θα έχουμε πολλές πιθανότητες να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση και θα μπορούμε να περιμένουμε επωφελώς τη σειρά μας”, η αντίστοιχη πρόταση το 1941 γράφεται: “Θα έχουμε, λοιπόν, πολλές πιθανότητες να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση και θα μπορούμε να περιμένουμε επωφελώς τη σειρά μας”. Αν και δεν είναι μικρής σημασίας η αλλαγή λέξεων, έστω επουσιωδών, σε ένα “ντοκουμέντο”, κι αν η αλλαγή λέξεων για κάποιους δεν αρκεί, ας ειπωθεί από τώρα, ότι ο Τριανταφυλλίδης, το “χοντραίνει”, και γράφει – θα δούμε μετά γιατί –: “μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα έρθει η κατάλληλη και συμφέρουσα στιγμή να μπούμε στον πόλεμο.” Την πρόταση, δηλαδή, nous pourrons rester à l’ecart du conflit et nous pourrons attendre avantageusement notre tour”, αντί για απόδοσή της με ουδέτερο νόημα ως μπορούμε να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση και να περιμένουμε επωφελώς τη σειρά μας” (δηλαδή, μέχρι να’ρθει – που θα’ρθει – ο πόλεμος, η ΕΣΣΔ ας προετοιμάζεται – όπως και έγινε, δηλαδή), ο Τριανταφυλλίδης, προσθέτοντας, μάλιστα, από μόνος του όπως θα δούμε, και χρονική παράμετρο, που δήθεν υπολόγιζε η ΕΣΣΔ, την παρουσιάζει ως μια ενεργητική κίνηση της “υπεύθυνης για το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο” ΕΣΣΔ, κατά τους γκαιμπελίσκους της Ευρωβουλής.

Για την ενίσχυση του διαφορετικού νοήματος που θέλει ο Ριφάν να δώσει στο κείμενο σε σχέση με το 1939, προσθέτει, όπως είδαμε, και την πρόταση (έστω και με αποσιωπητικά): “Η δικτατορία αυτού του κόμματος (σ.parapoda: του μπολσεβικικού) είναι δυνατή μόνο ως αποτέλεσμα ενός μεγάλου πολέμου”.

Έτσι, τώρα έχει προετοιμαστεί το έδαφος ώστε να υπάρξει μια προσθήκη που αλλάζει εντελώς το νόημα και την κατεύθυνση σε σχέση με το κείμενο του 1939:

Ενώ το 1939 υπάρχουν οι προτάσεις: “Ας εξετάσουμε την περίπτωση μιας ήττας της Γερμανίας. Η Αγγλία και η Γαλλία θα είχαν ακόμα αρκετές δυνάμεις για να καταλάβουν το Βερολίνο και να καταστρέψουν τη Γερμανία”, το 1941 προστίθεται μία φράση (εδώ, με έντονα γράμματα) και έτσι έχουμε το εξής: “Μια γερμανική ήττα (σ.parapoda: στην εκδοχή του 1939 ήταν ξεχωριστή πρόταση) θα ακολουθούταν αναπόφευκτα από τη σοβιετοποίηση της Γερμανίας και το σχηματισμό μιας κομμουνιστικής κυβέρνησης, κάτι που θα συνιστούσε για αυτή σοβαρό κίνδυνο αν το γεγονός αυτό συνέβαινε μετά από έναν πόλεμο μικρής διάρκειας γιατί η Αγγλία και η Γαλλία θα είχαν ακόμα αρκετές δυνάμεις για να καταλάβουν το Βερολίνο και να καταστρέψουν τη σοβιετική Γερμανία”. Η λέξη “σοβιετική” πριν από τη Γερμανία προστέθηκε κι αυτή το 1941. Είναι προφανές το εντελώς διαφορετικό πολιτικό νόημα στο κείμενο του 1939 και σε εκείνο του 1941.

Ακολούθως, αλλάζει η επόμενη πρόταση: ενώ το 1939 γράφεται ως “Επομένως, ο σκοπός (but) μας είναι η Γερμανία να μπορεί να διεξάγει τον πόλεμο όσο περισσότερο μπορεί, ώστε η Αγγλία και η Γαλλία να κουραστούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην είναι σε θέση να πλήξουν τη Γερμανία”, το 1941 γράφεται “Το συμφέρον (intérêt) μας, επομένως, είναι η Γερμανία να μπορεί να διεξάγει τον πόλεμο όσο περισσότερο γίνεται, ώστε η Αγγλία και η Γαλλία να εξαντληθούν.” Η λέξη “κουραστούν” (fatiguées) μετατρέπεται σε εξαντληθούν” (épuisées) και αφαιρείται η συνέχεια (“ώστε να μην είναι σε θέση να πλήξουν τη Γερμανία”), πάλι χωρίς αποσιωπητικά. Το κείμενο του 1941 έχει εμφανώς “επικαιροποιηθεί”, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις που μεσολάβησαν (ήττα της Γαλλίας). Ο δε Τριανταφυλλίδης προσθέτει στην επαναπροστιθέμενη πρόταση (με βάση την επόμενη “επικαιροποίηση” της “ομιλίας Στάλιν”) “ώστε να μην είναι σε θέση να εξοντώσουν τη σοβιετοποιημένη Γερμανία.

Το κείμενο του 1939 συνεχίζει: “Εξ ου και η θέση μας: παραμένοντας ουδέτεροι, βοηθούμε τη Γερμανία οικονομικά, προμηθεύοντάς την με πρώτες ύλες και τρόφιμα”. Στο κείμενο του 1941, όμως, αφαιρείται (αυτή τη φορά με αποσιωπητικά) το “προμηθεύοντάς την με πρώτες ύλες και τρόφιμα”, και προστίθεται το “Είναι αυτονόητο, πως η βοήθεια μας δεν θα πρέπει να ξεπεράσει συγκεκριμένα όρια, προκειμένου να μην αποδυναμώσουμε το στρατό μας”. Κι εδώ έχουν ληφθεί υπόψη οι εξελίξεις που μεσολάβησαν από το 1939 και συγκεκριμένα η εισβολή των Ναζί στην ΕΣΣΔ (μην και δεν δείξει ο φιλοναζί Ριφάν τη “δολιότητα” του Στάλιν και έναντι των Ναζί.)

Επίσης, το 1939 γράφεται ότι “Ταυτόχρονα, πρέπει, γενικά, να διεξάγουμε μια ενεργό κομμουνιστική προπαγάνδα, ιδίως στο αγγλογαλλικό μπλοκ και ιδιαίτερα στη Γαλλία. Πρέπει να αναμένουμε ότι σε αυτή τη χώρα, το κόμμα μας θα είναι υποχρεωμένο, σε καιρό πολέμου, να εγκαταλείψει το νόμιμο πεδίο δράσης και να περάσει στην παράνομη δραστηριότητα”. Το 1941, όμως, επειδή ο πόλεμος είναι πλέον μεταξύ Ναζί και ΕΣΣΔ, έχει αφαιρεθεί το απόσπασμα: “ιδίως στο αγγλογαλλικό μπλοκ και ιδιαίτερα στη Γαλλία. Πρέπει να αναμένουμε ότι σε αυτή τη χώρα, το κόμμα μας θα είναι υποχρεωμένο, σε καιρό πολέμου, να εγκαταλείψει το νόμιμο πεδίο δράσης και να περάσει στην παράνομη δραστηριότητα”. Μένει έτσι, το 1941, σκέτο το “Ταυτόχρονα, πρέπει να διεξάγουμε μια ενεργό κομμουνιστική προπαγάνδα” και, μετά από αποσιωπητικά, προστίθεται το “Όμως για αυτό, πρέπει ο πόλεμος να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται,” και ακολουθεί: “και είναι από αυτή την πλευρά για την οποία πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλα τα μέσα που διαθέτουμε”. Στο κείμενο του 1939, πριν την τελευταία αυτή πρόταση (“και είναι από αυτή την πλευρά…”) υπάρχει το “να περάσει στην παράνομη δραστηριότητα” ενώ μετά (χωρίς να μεσολαβούν αποσιωπητικά) “Γνωρίζουμε ότι αυτή η δραστηριότητα απαιτεί πολλά κονδύλια, όμως πρέπει να επιτρέψουμε χωρίς δισταγμούς τις θυσίες”. Είναι το σημείο που ο Τριανταφυλλίδης μεταφράζει τη λέξη “θυσίες” πιο “αιμοβόρικα” σε “θύματα(περαιτέρω ανάλυση αυτής της γκάφας, αργότερα). Δηλαδή, ενώ το 1939 οι θυσίες που έπρεπε να γίνουν αφορούσαν την “παράνομη δραστηριότητα”, στην οποία “θα” υποχρεωνόταν (και, όντως, υποχρεώθηκε το φθινόπωρο του 1939) να εργαστεί το ΚΚΓ, το 1941, οι θυσίες αφορούν την “ενεργό κομμουνιστική προπαγάνδα”.

Ακόμα, στο κείμενο του 1941 προστίθεται μια άλλη παράμετρος, για το τι θα γίνει αν νικούσε η Γερμανία: “Επί πολλές δεκαετίες, θα ήταν αρκετά απασχολημένη αλλού για να στραφεί εναντίον μας…Αν είμαστε αρκετά επιδέξιοι ώστε να αντλήσουμε κέρδη από τα γεγονότα, θα μπορούμε να προστρέξουμε σε βοήθεια της κομμουνιστικής Γαλλίας και να την κάνουμε σύμμαχό μας, όπως και όλους τους λαούς που θα πέσουν υπό τη γερμανική κηδεμονία”.

Αντίθετα, στο κείμενο του 1941 έχουν αφαιρεθεί όλα όσα δεν εκκρεμούσαν πια και συγκεκριμένα οι προτάσεις που υπήρχαν στο κείμενο του 1939: “Είναι προφανές, κατ’ εμάς, ότι η Πολωνία θα εξουδετερωθεί προτού καν η Αγγλία και η Γαλλία να είναι σε θέση να προστρέξουν προς βοήθειά της. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Γερμανία θα μας παραχωρήσει ένα τμήμα της Πολωνίας (σ.parapoda: ανατολική Ουκρανία, ανατολική Λευκορωσία και το Βίλνιους που είχε καταλάβει η Πολωνία το 1920) ως τα περίχωρα της Βαρσοβίας, συμπεριλαμβανομένης της ουκρανικής Γαλικίας.

Η Γερμανία θα μας αφήσει κάθε ελευθερία δράσης στις τρεις βαλτικές χώρες. Δεν θα αντιταχθεί στην επιστροφή της Βεσαραβίας στη Ρωσία (σ.parapoda: πώς και δεν μάντεψε και για τη Μπουκοβίνα;). Είναι έτοιμη να μας παραχωρήσει, ως ζώνη επιρροής, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία.

Παραμένει ανοιχτό το ζήτημα που έχει να κάνει με τη Γιουγκοσλαβία, του οποίου η επίλυση εξαρτάται από τη θέση που θα πάρει η Ιταλία. Αν η Ιταλία παραμείνει στο πλευρό της Γερμανίας, αυτή θα απαιτήσει η Γιουγκοσλαβία να συμπεριληφθεί στη ζώνη επιρροής και είναι επίσης από τη Γιουγκοσλαβία που θα αποκτήσει πρόσβαση στην Αδριατική Θάλασσα. Όμως αν η Ιταλία δεν προχωρήσει μαζί με τη Γερμανία, τότε, είναι σε βάρος της Ιταλίας που η Γερμανία θα αποκτήσει πρόσβαση στην Αδριατική και, σε μια τέτοια περίπτωση, η Γιουγκοσλαβία θα περάσει στη ζώνη επιρροής μας”.

Στην δε καταληκτική παράγραφο έχουμε τις εξής αλλαγές: Στο κείμενο του 1939 αναφέρεται ότι “Είναι σημαντικό για εμάς αυτός ο πόλεμος να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται, ώστε και οι δύο πλευρές να εξαντληθούν”. Κατ’αρχάς, τη μία εμπόλεμη πλευρά το 1939 την ανέφερε ως “Ράιχ” και το 1941 ως “Γερμανία”. Έπειτα, στο κείμενο του 1941, αφαιρούνται, χωρίς αποσιωπητικά οι λέξεις “ώστε και οι δύο πλευρές να εξαντληθούν”. Το 1939 ήταν σημαντική η φράση αυτή για τον δημοσιεύσαντα ή κατασκευαστή του κειμένου, καθώς επεδίωκε να απομονώσει την ΕΣΣΔ και να συμφιλιώσει τα δύο αντιμαχόμενα καπιταλιστικά μπλοκ. Το 1941 αυτή αφαιρέθηκε, αλλά, με το βλέμμα στο μέλλον, προστέθηκε, με αρίθμηση μάλιστα των καθηκόντων, το “3) Πρέπει να εντείνουμε την κομμουνιστική δουλειά στις εμπόλεμες χώρες ώστε να είμαστε έτοιμοι για τη στιγμή που ο πόλεμος θα τελειώσει”.

Προσθαφαιρέσεις και αλλαγές λέξεων στο κείμενο του 1941 (αριστερά) και το κείμενο του 1939 (δεξιά) υπογραμμισμένες

Είναι προφανείς οι λόγοι των προσθαφαιρέσεων: το κείμενο έχει λάβει υπόψη τι μεσολάβησε και έχει επικεντρωθεί στη “διαλυτική δουλειά” των κομμουνιστών στο εσωτερικό των χωρών, “καθ’ υπόδειξιν της ΕΣΣΔ”. Ο ίδιος ο Ριφάν, άλλωστε, αναφέρει ότι σκοπός του το 1941 ήταν να στοιχειοθετήσει την ψυχρότητα των υπολογισμών των “Σοβιέτ” και να δικαιολογήσει την απόφαση που μόλις είχε πάρει η “γαλλική κυβέρνηση” να έρθει σε ρήξη με τους “ανθρώπους του Κρεμλίνου”.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές ακριβώς τις προσθήκες χρησιμοποίησαν στον Τύπο τους οι Ναζί για να δικαιολογήσουν τη “σταυροφορία” τους για τη σωτηρία του “ευρωπαϊκού πολιτισμού”. Ενώ το 1939 δεν δημοσίευσαν τίποτα (παρότι έγγραφα αποδεικνύουν το ενδιαφέρον τους να μάθουν την αντίδραση των σοβιετικών, τα οποία δεν πρόλαβαν να φτάσουν στη γερμανική πρεσβεία στη Μόσχα, καθώς μεσολάβησε η διάψευση), στο ναζιστικό Τύπο, τις ημέρες που ακολούθησαν τη δημοσίευση του κειμένου του 1941, με πηχιαίους τίτλους αναγράφονται τα παρακάτω: “Ο πόλεμος στην Ευρώπη πρέπει να προετοιμάσει το έδαφος για την παγκόσμια επανάσταση. Γαλλικά έγγραφα που προκαλούν αίσθηση αποκαλύπτουν το διπλό παιχνίδι του Στάλιν” (Volkischer Beobachter, έκδοση Μονάχου, 13/7/41, σ.1) και “Αυτός ο πόλεμος πρέπει να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται. Συγκλονιστικές αποκαλύψεις για το δόλιο διπλό παιχνίδι της Μόσχας” (Volkischer Beobachter, βορειογερμανική έκδοση, 14/7/41, σ.6).

***

Η επόμενη εκδοχή της “ομιλίας Στάλιν” δημοσιεύτηκε το 1942, στο έδαφος της Γαλλίας του Βισύ από τον καθηγητή Α.Γκ.ντε λα Πραντέλ στο βιβλίο με τον τίτλο “Ο πλοκαμώδης μαρξισμός: Δημιουργία, τακτική και δράση της σοβιετικής διπλωματίας”. Ο τίτλος του βιβλίου προδιαθέτει για την επιδίωξη ανάδειξης κάποιας “σύνδεσης” των σοβιετικών κρατικών συμφερόντων με την ιδεολογία, άρα με τους απανταχού κομμουνιστές, που είναι “όργανα της ΕΣΣΔ”. Στο κεφάλαιο με τίτλο “Οι ομολογίες του Στάλιν”, περιλαμβάνεται η “ομιλία Στάλιν” με ακόμα περισσότερες προσθήκες, ακόμα και στις ήδη προστεθείσες το 1941 φράσεις, τις οποίες και αυτές μεταφράζει ο Τριανταφυλλίδης (χωρίς φυσικά να ενημερώσει τον θαυμαστή του στην Athens Voice):

1)“Η εμπειρία των τελευταίων 20 χρόνων ξεκάθαρα αποδεικνύει ότι σε ειρηνικούς καιρούς στην Ευρώπη δεν μπορεί να υπάρξει κομμουνιστικό κίνημα αρκετά ισχυρό ώστε να πάρει την εξουσία. Τέτοιο κίνημα και, συνεπώς, η δικτατορία του κομμουνιστικού κόμματος είναι δυνατές μόνο ως αποτέλεσμα ενός μεγάλου πολέμου”.

2)“Εμείς γνωρίζουμε ότι μια τέτοια δράση απαιτεί μεγάλα μέσα, όμως πρέπει να προχωρήσουμε σε αυτές τις θυσίες χωρίς δισταγμούς και να δώσουμε οδηγίες στους γάλλους συντρόφους να θέσουν ως πρώτης τάξης καθήκον την διαφθορά της αστυνομίας”.

3)“Όμως πρέπει να είμαστε έτοιμοι και για το άλλο: στη νικημένη Γαλλία αναπόφευκτα θα λάβει χώρα κομμουνιστική επανάσταση. Αν είμαστε επαρκώς επιδέξιοι, ώστε να αξιοποιήσουμε αυτή την περίσταση για να προστρέξουμε προς βοήθεια της Γαλλίας και να την κάνουμε σύμμαχό μας.” Επίσης, σε αντίθεση με την εκδοχή του 1941, στην εκδοχή του 1942 γράφεται ως ξεχωριστή πρόταση το “Σύμμαχοί μας θα γίνουν όλοι οι λαοί που βρέθηκαν υπό την κηδεμονία της νικήτριας Γερμανίας και έτσι, μπροστά μας, θα ανοιχτεί ένα μεγάλο πεδίο δράσης”. Αξίζει να σημειωθεί ότι η φράση περί “μεγάλου πεδίου δράσης”, στην εκδοχή του 1939 αφορούσε άλλο σημείο, αυτό με τις Βαλτικές, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία.

Παρακολουθώντας κανείς την “εξέλιξη” του κειμένου, βλέπει πως οι τροποποιήσεις του αντιστοιχούν στις εκάστοτε “ανάγκες” του δημοσιεύσαντα: το 1939, και μόνο η δημοσίευση ενός τέτοιου κειμένου θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη γερμανοσοβιετική συμφωνία. Το 1941, οι προσθήκες αξιοποιήθηκαν από τους ναζί, αφού γινόταν λόγος για…σοβιετοποίηση της Γερμανίας και ταυτόχρονα γινόταν σιγά-σιγά γαλλοκεντρικό. Το 1942, όταν η ένοπλη αντίσταση των Γάλλων, με επικεφαλής το ΚΚ, είχε πια φουντώσει, οι προσθήκες από τον “επιστήμονα” του Βισύ είχαν σαφώς πιο γαλλοκεντρικό χαρακτήρα, παρουσιάζοντας ως όργανα ξένων (των σοβιετικών) τους γάλλους κομμουνιστές, άρα και τους αντιστασιακούς συνολικά. Εύκολα μπορεί να συνάγει κανείς, λοιπόν, γιατί ανασύρεται από τα σκουπίδια ακόμα και της αντικομμουνιστικής ιστοριογραφίας ένα τέτοιο κείμενο εν έτει 2019.

***

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Ριφάν επανήλθε τον Αύγουστο του 1944 και δημοσίευσε στη La Revue Universelle (σ.σ.105-110), με έδρα το…Βισύ, άρθρο με τίτλο “Το σχέδιο του Στάλιν (Νοέμβρης 1939)”. Σε αυτό το άρθρο, περιλαμβανόταν πάλι η “ομιλία Στάλιν”: όχι όμως η εκδοχή που ο ίδιος είχε δώσει το 1941, αλλά μια εκδοχή παρόμοια με αυτή του ντε λα Πραντέλ το 1942! Ταυτόχρονα, ο ίδιος δίνει το 1944 διαφορετική ερμηνεία για το πώς “απέκτησε πρόσβαση” στο κείμενο από αυτή που υπάρχει το 1942 (το 1941 επικαλέστηκε “επαγγελματικό απόρρητο”). Το 1942, στο βιβλίο του ντε λα Πραντέλ, ο οποίος χαρακτήριζε το Ριφάν “αξιόλογο δημοσιογράφο”, ο Ριφάν ισχυριζόταν ότι “τις τρεις τελευταίες εβδομάδες”, πριν τη δημοσίευση του κειμένου του 1939, κυκλοφορούσαν στους δημοσιογράφους και πολιτικούς φήμες “ότι μια σημαντική απόφαση σχετικά με τον πόλεμο είχε ληφθεί στη διάρκεια μιας μυστικής συνεδρίασης του Πολιτμπιρό, στη βάση μιας εισήγησης του Στάλιν”, όμως δεν μπορούσε να πιάσει επαφή, αλλά κάποια στιγμή είχε την ευκαιρία “να προσεγγίσω έναν από τους ανθρώπους που βρισκόταν στους πιο υψηλούς θώκους και του οποίου οι πληροφορίες δεν μπορούσαν να αμφισβητηθούν”, ο οποίος του μετέφερε τι ειπώθηκε. Το 1944, όμως, ισχυρίστηκε ότι, ενώ βρισκόταν στο γραφείο του πρακτορείου Αβάς στη Γενεύη, ξαφνικά εμφανίστηκε ένας επισκέπτης (“ενός ανθρώπου που ανήκε στη διπλωματία, και του οποίου η ζωή, η σοφία και ο χαρακτήρας επέβαλλαν σε καθένα το σεβασμό”) και του έδωσε το έγγραφο, το οποίο, αυτή τη φορά μετά από “ενδελεχή μελέτη” το έστειλε το ίδιο απόγευμα στο Παρίσι.

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι ο Jäckel στο άρθρο του (το οποίο αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον αντισταλινικό Σεργκέι Ζινόβιεβιτς Σουλτς σε άρθρο στο περιοδικό “Ατσέτσεστβεναϊα Ιστόρια, 2004 – στα δύο άρθρα βασίζεται το παρόν κείμενο), είχε αλληλογραφία με τον ίδιο το Ριφάν, ο οποίος παραδέχτηκε ότι αυτός ήταν ο ενδιάμεσος, απέφυγε όμως να απαντήσει για τις διαφορές στις δύο εκδοχές για την εύρεση του “ντοκουμέντου” που ο ίδιος έδωσε. Κάτι τέτοιο δεν είναι τυχαίο, αφού ο αντικομμουνισμός έχει κοντά ποδάρια: ο Jäckel ανέδειξε ότι ο Ριφάν ήταν από τους πρωτόγονους αντικομμουνιστές της δεκαετίας του ’20 (όπου είχε δημοσιεύσει, το 1925, και βιβλίο, με τίτλο “Επιστρέφουμε στον πόλεμο;” και ένα κεφάλαιο με τον χαρακτηριστικό τίτλο “Ο κόκκινος κίνδυνος”).

***

Η δύσμοιρη, ωστόσο, “ομιλία Στάλιν” υπέστη κι άλλες προσθαφαιρέσεις τη μεταψυχροπολεμική περίοδο, το 1994, όταν και “άνοιξαν” σοβιετικά αρχεία. Σε βιβλιοκριτική που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Νόβιι Μιρ”, η Τ.Σ.Μπουσούγιεβα, συνεργάτιδα του Ινστιτούτου Ρωσικής Ιστορίας, παραθέτει μια εκδοχή της “ομιλίας” στα γαλλικά που βρήκε σε ένα “σοβιετικό αρχείο” και μετέφρασε στα ρωσικά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο. Ο Τριανταφυλλίδης μετέφρασε, ως φαίνεται, αυτή την εκδοχή, μαζί δηλαδή με τις προσθαφαιρέσεις της. Αν και η Μπουσούγιεβα αναφέρει ότι το κείμενο το έχει μεταφράσει από τα γαλλικά, ο Τριανταφυλλίδης αναφέρει μόνο τη δική του μετάφραση από τα ρωσικά.

Σύγκριση εκδοχής 1994 (1942) (αριστερά) με εκδοχές 1939 (μέση) και 1941 (δεξιά) (με κόκκινο χρώμα) και σύγκριση εκδοχής 1994 (1942) με 1941 αποκλειστικά (με πράσινο χρώμα)

Ενώ το 1939 γράφεται: “Ειρήνη ή πόλεμος. Αυτό το ζήτημα εισέρχεται στην κρίσιμή του φάση.”, το 1994 γράφεται “Το ζήτημα της ειρήνης ή του πολέμου εισέρχεται σε κρίσιμη για εμάς φάση.

Το 1939 υπάρχει η πρόταση “Η επίλυσή του εξαρτάται πλήρως από τη θέση που θα πάρει η Σοβιετική Ένωση. Είμαστε απολύτως πεπεισμένοι ότι αν συνάψουμε σύμφωνο συμμαχίας με τη Γερμανία”. Όμως, το 1994 αφαιρείται ολόκληρη η πρόταση “Η επίλυσή του εξαρτάται πλήρως από τη θέση που θα πάρει η Σοβιετική Ένωση.”, ενώ και από την επόμενη πρόταση, χωρίς καν να προηγούνται αποσιωπητικά, αφαιρούνται (σε σχέση με τις προηγούμενες εκδοχές) οι πρώτες λέξεις: “Είμαστε απολύτως πεπεισμένοι ότι”. Έτσι, η πρόταση ξεκινά ως εξής: “Αν συνάψουμε σύμφωνο με τη Γαλλία και τη Βρετανία”. Μάλιστα, ενώ το 1939 και το 1941 αναφέρεται “σύμφωνο συμμαχίας”, στην εκδοχή του 1994 αναφέρεται “σύμφωνο αλληλοβοήθειας”.

Ακολούθως, στις εκδοχές του 1939-1941 αναφέρεται ότι, αν υπάρξει συμμαχία με τη Γαλλία και τη Μ.Βρετανία και υποχρεωθεί η Γερμανία σε modus vivendi με τις δυτικές δυνάμεις, “Με αυτό τον τρόπο, ο πόλεμος θα μπορεί να αποφευχθεί(1939)/απομακρυνθεί(1941)”. Αντίθετα, στο κείμενο του 1994, έχουν αφαιρεθεί οι λέξεις “Με αυτό τον τρόπο” και χωρίς αποσιωπητικά, ξεκινά νέα πρόταση “Ο πόλεμος θα αποτραπεί”. Και ενώ το κείμενο του 1939 σταματά στο ότι “Με αυτό τον τρόπο, ο πόλεμος θα μπορεί να αποφευχθεί”, το κείμενο του 1941 και του 1994 συνεχίζουν με τη φράση “Όμως τα περαιτέρω γεγονότα μπορούν να πάρουν επικίνδυνο χαρακτήρα για εμάς”, γράφεται στο κείμενο του 1941, “για την ΕΣΣΔ”, γράφεται στο κείμενο του 1994 και του Τριανταφυλλίδη.

Ακολούθως, όταν εξετάζεται η αποδοχή της πρότασης της Γερμανίας, στην εκδοχή του 1994, αφαιρείται το εισαγωγικό “Από την άλλη,”, που υπάρχει στις εκδοχές 1939-1941, πάλι χωρίς αποσιωπητικά.

Στην ίδια πρόταση, στην εκδοχή του 1939, αναφέρεται “αν αποδεχτούμε την πρόταση της Γερμανίας, που εσείς γνωρίζετε, για σύναψη συμφώνου μη επίθεσης”. Όμως, στην εκδοχή του 1994, αφαιρείται το “που εσείς γνωρίζετε”, πάλι χωρίς αποσιωπητικά (και στην εκδοχή του 1941 έλειπε, αλλά ας δεχτούμε ότι σε εκείνη μεσολαβούσε σχόλιο του Ριφάν).

Αμέσως μετά, προστίθεται η πρόταση που δεν υπήρχε το 1939, αλλά υπήρχε το 1941, όπου αναφέρεται στο τι θα πάθει η Δυτική Ευρώπη με ένα σύμφωνο μη επίθεσης Γερμανίας-ΕΣΣΔ. Ενώ όμως στην εκδοχή του 1941 αναφέρεται ότι “Η Δυτική Ευρώπη θα υποστεί μια βαθιά καταστροφή”, στην εκδοχή του 1994 αναφέρεται ότι “Η Δυτική Ευρώπη θα συγκλονιστεί από ταραχές και συγκρούσεις”.

Είδαμε και προηγουμένως ότι, ακολούθως, αντικαθίσταται το Dans ces circonstances” (Σε αυτές τις συνθήκες) από το σύνδεσμο “alors(λοιπόν). Έτσι, ενώ το κείμενο του 1939 γράφει “Σε αυτές τις συνθήκες, μπορούμε να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση και να περιμένουμε επωφελώς τη σειρά μας”, η αντίστοιχη πρόταση το 1941 γράφεται: “Θα έχουμε, λοιπόν, πολλές πιθανότητες να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση και θα μπορούμε να περιμένουμε επωφελώς τη σειρά μας” (nous pourrons rester a l’ecart du conflit et nous pourrons attendre avantageusement notre tour). Το 1994 η πρόταση έχει μετατραπεί ως εξής: “Σε αυτές τις συνθήκες, έχουμε πολλές πιθανότητες να παραμείνουμε μακριά από τη σύγκρουση και θα μπορούμε να ελπίζουμε σε επωφελή είσοδό μας στον πόλεμο.Ο δε Τριανταφυλλίδης πλειοδοτεί και μεταφράζει το “выгодное вступление” (επωφελή είσοδο) σε “μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα έρθει η κατάλληλη και συμφέρουσα στιγμή να μπούμε στον πόλεμο”, δηλαδή, προσθέτοντας μόνος του τη λέξη “στιγμή” (όπως και το “κατάλληλη”), το παρουσιάζει ως μια ακόμα πιο ενεργητική κίνηση της “υπεύθυνης για το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο” ΕΣΣΔ.

Ακολούθως, εξαφανίζεται η πρόταση που είχε εμφανιστεί το 1941 “Αυτό απαιτούν τα συμφέροντά μας”, πάλι χωρίς αποσιωπητικά, ενώ προστίθεται η πρόταση, που δεν υπάρχει το 1939 και το 1941: “Η εμπειρία των είκοσι τελευταίων χρόνων δείχνει ότι σε ειρηνικούς καιρούς είναι αδύνατο να υπάρχει στην Ευρώπη κομμουνιστικό κίνημα ισχυρό σε τέτοιο βαθμό ώστε το μπολσεβικικό κόμμα να μπορεί να καταλάβει την εξουσία”. Στην επόμενη πρόταση, μιας και έχουν ειπωθεί όλα αυτά, αναγράφεται ότι “Η δικτατορία αυτού του κόμματος γίνεται εφικτή μόνο ως αποτέλεσμα μεγάλου πολέμου”. Αντίθετα, στην εκδοχή του 1941, επειδή λείπει η προηγούμενη πρόταση περί “εμπειρίας”, δεν χρειάζεται το “αυτού” και μπαίνει το “η δικτατορία του κομμουνιστικού κόμματος” (στην εκδοχή του 1994, βέβαια, στην προηγούμενη πρόταση που προστέθηκε, γίνεται λόγος για “μπολσεβικικό κόμμα”).

Και αφού καταλήγει στο ότι πρέπει να γίνει δεκτή η γερμανική πρόταση, στην εκδοχή του 1994 προστίθεται η πρόταση: “Το πρώτο πλεονέκτημα που θα αποκτήσουμε είναι η καταστροφή της Πολωνίας μέχρι τα προάστια της Βαρσοβίας, συμπεριλαμβανομένης της ουκρανικής Γαλικίας.” Η αντίστοιχη πρόταση στην εκδοχή του 1939 είναι η εξής: “Δεν είναι δύσκολο να προβλέψουμε το όφελος που θα αντλήσουμε από έναν τέτοιο τρόπο κίνησης. Είναι προφανές, κατ’ εμάς, ότι η Πολωνία θα εξουδετερωθεί προτού καν η Αγγλία και η Γαλλία να είναι σε θέση να προστρέξουν προς βοήθειά της. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Γερμανία θα μας παραχωρήσει ένα τμήμα της Πολωνίας ως τα περίχωρα της Βαρσοβίας, συμπεριλαμβανομένης της ουκρανικής Γαλικίας.” Κι αν, πράγματι, η παραχώρηση εθνικού εδάφους (που, βέβαια, στην περίπτωση της Πολωνίας δεν ήταν εθνικό έδαφος) ισοδυναμεί με καταστροφή, αυτό δεν σημαίνει πως έτσι πρέπει να μεταφράζεται, κύριοι αντικομμουνιστές.

Αμέσως μετά, ενώ το 1939 αναφέρεται ότι “Η Γερμανία θα μας αφήσει πλήρη ελευθερία κινήσεων στις τρεις βαλτικές χώρες”, το 1994 αναφέρεται “στις βαλτικές χώρες”, χωρίς το “τρεις” . Η παράλειψη αυτή δεν είναι τόσο αθώα. Το κείμενο του 1939 είχε δημοσιευτεί μία ημέρα πριν την έναρξη του πολέμου της ΕΣΣΔ με τη Φινλανδία. Ας σημειωθεί επίσης ότι, μέχρι και το μεσοπόλεμο, έστω και σπανιότερα σιγά-σιγά, στον χρησιμοποιούμενο στη ρώσικη μετάφραση του 1994 όρο “Прибалтика(που αντιστοιχεί στην περιοχή της Βαλτικής), συμπεριλαμβανόταν και η Φινλανδία, πρώην επαρχία της τσαρικής αυτοκρατορίας.

Συνεχίζοντας, το 1994 επαναλαμβάνονται τα περί ζώνης επιρροής σε Ρουμανία, Βουλγαρία και Ουγγαρία (που στην εκδοχή του 1941 παραλείπονταν, όπως και τα των Βαλτικών), και προστίθεται ξανά το ότι “Παραμένει ανοιχτό το ζήτημα που έχει να κάνει με τη Γιουγκοσλαβία”. Όμως, στην εκδοχή του 1994, σταματά εκεί με αποσιωπητικά, ενώ το 1939 η πρόταση συνεχιζόταν με το “του οποίου η επίλυση εξαρτάται από τη θέση που θα πάρει η Ιταλία.”. Εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι, αν βάζει τα περί επιρροών σε Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, και χαρακτηρίσει ανοιχτό το ζήτημα της Γιουγκοσλαβίας, χωρίς να το εξαρτά (όπως έκανε το κείμενο του 1939) από τη θέση της φασιστικής Ιταλίας, τότε έχουμε μια “επικαιροποιημένη” εικόνα που προσομοιάζει με αυτή της μεταπολεμικής εξέλιξης, κατάλληλη για “αντίστοιχη” αντικομμουνιστική χρήση.

Παρακάτω, εξετάζεται τι θα γίνει σε περίπτωση ήττας της Γερμανίας. Και ενώ στο κείμενο του 1939 γράφεται “Ωστόσο (Cependant), πρέπει να προβλέψουμε τις δυνατότητες (possibilités) που θα προκύψουν από την ήττα όπως και τη νίκη της Γερμανίας”, στο κείμενο του 1994 γράφεται “Ταυτόχρονα (в то же время), πρέπει να προβλέψουμε τις επιπτώσεις (последствия) Το κείμενο του 1994 αντιγράφει το κείμενο του 1941, στο σημείο όπου γίνεται λόγος για την περίπτωση ήττας της Γερμανίας. Δηλαδη, σε αντίθεση με το 1939, στο κείμενο του 1941 προστίθεται η παράμετρος της σύντομης διάρκειας του πολέμου και της “σοβιετικής Γερμανίας”: “Μια γερμανική ήττα, λέει [ο Στάλιν], αναπόφευκτα θα ακολουθούταν από τη σοβιετοποίηση της Γερμανίας και το σχηματισμό μιας κομμουνιστικής κυβέρνησης, κάτι που θα συνιστούσε για αυτή σοβαρό κίνδυνο, αν το γεγονός αυτό προέκυπτε μετά από έναν πόλεμο μικρής διάρκειας,”. Όμως, σε αντίθεση με το 1941, το 1994, η αντίστοιχη πρόταση χωρίζεται σε δύο, αφού προστίθεται το “Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η σοβιετοποίηση της Γερμανίας θα διατρέξει μεγάλο κίνδυνο αν αυτή η σοβιετοποίηση έρθει ως συνέπεια της ήττας της Γερμανίας σε συντομότατο πόλεμο”.

Ας προσέξουμε ότι το 1939, μιας και δεν εξεταζόταν η περίπτωση “σοβιετοποίησης της Γερμανίας”, στην περίπτωση γερμανικής ήττας δεν υπήρχε η παράμετρος της μικρής διάρκειας του πολέμου, το 1941 προστίθεται, αλλά γίνεται λόγος για “σύντομης διάρκειας”, το 1994 γίνεται “συντομότατης διάρκειας πόλεμος”(скоротечной войне), ενώ ο Τριανταφυλλίδης, προς εξομοίωση Χίτλερ-Στάλιν, μεταφράζει “πόλεμο-αστραπή (blitzkrieg)

Στην ίδια παράγραφο, το 1994 προστίθεται – σε σχέση και με το 1941 – η πρόταση “Και εμείς δεν θα είμαστε σε θέση να προστρέξουμε προς βοήθεια των μπολσεβίκων συντρόφων μας στη Γερμανία” (στην κατά φαντασία τους “σοβιετική Γερμανία”).

Παρακάτω, εκεί που το 1939 αναφερόταν ποιος είναι ο “στόχος” της Σοβιετικής Ένωσης, και το 1941 είχε μετατραπεί στο “συμφέρον” της, το 1994, είχε μετατραπεί σε “καθήκον”. Αυτό, το “καθήκον” ή “συμφέρον” ή “στόχος” της ΕΣΣΔ, είναι να διαρκέσει ο πόλεμος όσο περισσότερο γίνεται, ώστε η Αγγλία και η Γαλλία να εξαντληθούν και να κουραστούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην είναι σε θέση να πλήξουν τη σοβιετοποιημένη Γερμανία. Η υπογραμμισμένη πρόταση, που δεν υπήρχε το 1941, αναφέρεται πλέον στη “σοβιετοποιημένη Γερμανία”, όχι στη “σκέτη” Γερμανία. Εντελώς άλλο νόημα, δηλαδή.

Και ξανά, συνεχίζεται το κείμενο, χωρίς αποσιωπητικά, παρότι “τρώγεται” η πρόταση (που υπάρχει το 1939 και το 1941) “Εξ ου και η θέση μας:”. Το 1994 επανέρχεται η πρόταση για το είδος της βοήθειας προς τη Γερμανία που συνίστατο “στην παροχή πρώτων υλών και τροφίμων”, η οποία είχε αφαιρεθεί το 1941, αν και αφαιρείται ο όρος “οικονομική βοήθεια” του 1939 και μένει σκέτο το “βοήθεια”.

Ωστόσο, ενώ το 1941 γράφεται ότι η βοήθεια “δεν θα πρέπει να ξεπερνά κάποιο όριο προκειμένου να μην αποδυναμωθεί ο στρατός μας”, στο κείμενο του 1994 η έγνοια υπάρχει “προκειμένου να μην υπονομεύσουμε την οικονομία μας και αποδυναμώσουμε την ισχύ του στρατού μας.” (ο δε Τριανταφυλλίδης ξεχνά τoστρατό” και μιλά για την “ισχύ της οικονομίας”).

Παρακάτω, ενώ το 1939 αναφέρεται ότι “Γνωρίζουμε ότι αυτή η δραστηριότητα απαιτεί πολλά κονδύλια, όμως πρέπει να επιτρέψουμε αδίστακτα τις θυσίες”(sacrifices) και το 1941 αφαιρείται, χωρίς αποσιωπητικά, το 1994 (1942), η πρόταση επανέρχεται, αναφέροντας “Γνωρίζουμε ότι αυτή η δουλειά χρειάζεται πολλές θυσίες” και προστίθεται “όμως οι γάλλοι σύντροφοί μας δεν θα αμφιβάλλουν”. Ο δε Τριανταφυλλίδης μεταφράζει τις “θυσίες” (жертва) γράφει πιο “αιμοβόρικα”: “Ξέρουμε πως η δουλειά αυτή απαιτεί πολλά θύματα”. Η λέξη жертва, υπό προϋποθέσεις και μεταφορικά μπορεί να αποδοθεί ως “θύματα”. Τι συνέβη όμως; Ο αντικομμουνιστής Τριανταφυλλίδης πέφτει θύμα των αντικομμουνιστών προκατόχων του, οι οποίοι το 1942 είχαν προσθέσει την πρόταση: “Εμείς γνωρίζουμε ότι μια τέτοια δράση απαιτεί μεγάλα μέσα, όμως πρέπει να προχωρήσουμε σε αυτές τις θυσίες χωρίς ενδοιασμούς και να δώσουμε οδηγίες στους γάλλους συντρόφους να θέσουν ως πρώτης τάξης καθήκον την διαφθορά της αστυνομίας”. Άρα, μεταξύ 1942 και 1994 αφαιρέθηκαν οι λέξεις “μέσα, όμως πρέπει να προχωρήσουμε σε αυτές τις” (пойти на эти жертвы.: “προχωρήσουμε σε αυτές τις θυσίες.) και έμεινε ξεκρέμαστη η λέξη “θυσίες”, που ο Τριανταφυλλίδης μετέφρασε, πλειοδοτώντας ως αντικομμουνιστής, “θύματα”.

Μεταξύ 1942 και 1994, επίσης, έχουν αλλάξει και τα… “καθήκοντα” των “γάλλων συντρόφων”: από “διαφθορά της αστυνομίας” μετατράπηκε σε “διαλυτική δουλειά και η υπονόμευση του ηθικού του στρατεύματος και της αστυνομίας”. Με… αυξημένα τα “καθήκοντα”, σε σχέση και με το 1941, είναι αναπόφευκτο να χρειάζεται να τροποποιηθεί και η επόμενη πρόταση. Έτσι, ενώ το 1941, μιας και ένα ήταν τότε το καθήκον, η πρόταση αναφέρει “Όμως, για κάτι τέτοιο…”(cela-ενικός), το 1994 η πρόταση έχει πια μετατραπεί σε “Για την υλοποίηση αυτών των σχεδίων”(πληθυντικός), αλλά και προσδιορίζεται γεωγραφικά πού πρέπει να στραφούν όλα τα μέσα (ή δυνάμεις), το 1994, ώστε “να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται ο πόλεμος”: “στη Δυτική Ευρώπη και τα Βαλκάνια(μεταψυχροπολεμικά είχαν προστεθεί και οι μαντικές-στρατηγικές ικανότητες του Στάλιν και για τη μεταπολεμική περίοδο, ως φαίνεται).

Στην καταληκτική παράγραφο του 1994, σε σχέση με το 1941 έχει αφαιρεθεί η αρίθμηση των “πρέπει”, που δεν υπήρχε το 1939, ενώ έχει προστεθεί και η πρόταση (αν και το 1941 δεν υπήρχαν αποσιωπητικά) “ακριβώς για αυτό το λόγο (σ.parapoda: για να διαρκέσει περισσότερο χρόνο ο πόλεμος) πρέπει να συμφωνήσουμε στη σύναψη συμφώνου που πρότεινε η Γερμανία”. Επίσης, το 1994, ενισχύεται η εξάρτηση της διάρκειας του πολέμου κυρίως από “την ΕΣΣΔ και τα απανταχού όργανά της”, αφού, ενώ το 1939 και το 1941 γραφόταν “Είναι σημαντικό για εμάς ο πόλεμος να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται”, το 1942 (1994) η φράση αυτή μετατρέπεται σε “Χρειάζεται να κάνουμε τα πάντα ώστε ο πόλεμος να διαρκέσει όσο περισσότερο γίνεται”, ενώ επαναλαμβάνεται (μετά το “ακριβώς για αυτό το λόγο πρέπει να συμφωνήσουμε στη σύναψη συμφώνου που πρότεινε η Γερμανία”) η φράση “και να εργαστούμε ώστε αυτός ο πόλεμος, που θα προκηρυχθεί κάποια στιγμή, να διαρκέσει τη μεγαλύτερη ποσότητα χρόνου”, έχοντας αφαιρεθεί η φράση “για να εξαντληθούν τα δύο αντιμαχόμενα μέρη”. Ακολουθεί η τρίτη πρόταση, που δεν υπήρχε το 1939, αλλά υπήρχε το 1941, για την προπαγανδιστική δουλειά.

Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί και άλλη μια λαθροχειρία. Ενώ το κείμενο που δημοσιεύει η Μπουσούγιεβα είναι απόσπασμα και βάζει στην τελευταία λέξη τρεις τελείες, ο Τριανταφυλλίδης βάζει τελεία και συνεχίζει με την παράθεση της “πηγής”, ωσάν το κείμενο να τελείωνε στο σημείο εκείνο. Είναι πιθανό ο Τριανταφυλλίδης να μην πήρε ούτε από τη Μπουσούγιεβα το άρθρο. Ας επαλήθευε, ωστόσο. Το κείμενο του αρχείου καταλήγει ως εξής: “Η πρόταση υιοθετήθηκε ομόφωνα. Έπειτα το Πολιτμπιρό πήρε την απόφαση: να αναθέσει στον προεδρεύοντα την Κομιντέρν Μανουίλσκι μαζί με το σύντροφο Δημητρόφ να επεξεργαστεί τις οδηγίες για τα ξένα κομμουνιστικά κόμματα. Σύντροφοι, πιστέψτε το σύντροφο Στάλιν, ηγέτη της παγκόσμιας επανάστασης. Να είστε σίγουροι, ότι η μπολσεβικική-σοσιαλιστική επανάσταση θα θριαμβεύσει, παρ’όλα τα εμπόδια. Εργαστείτε θαρραλέα υπό την καθοδήγησή του. Ζήτω η Κομμουνιστική Διεθνής…”. Και σε αυτό το απόσπασμα, που παραλείπει η Μπουσούγιεβα (και ο Τριανταφυλλίδης κρύβει ακόμα και την ύπαρξή του, βάζοντας τελεία), η ορολογία είναι αδόκιμη, ενώ και οι οδηγίες στα τμήματα της Κ.Δ. είναι γνωστές και καμία σχέση δεν έχουν με την “ομιλία Στάλιν”.

***

Τρίτον, κοτσάροντας στο τέλος της μετάφρασης κάποιους κωδικούς αρχείου και γράφοντας “Ειδικό Αρχείο της ΕΣΣΔ” ο Τριανταφυλλίδης αφήνει να εννοηθεί ότι το έγγραφο αυτό βρέθηκε στο αρχείο π.χ. των συνεδριάσεων του κυβερνώντος κόμματος ή της κυβέρνησης της ΕΣΣΔ. Αυτό που αποκρύπτει (ή δεν γνωρίζει) ο Τριανταφυλλίδης είναι ότι το έγγραφο βρέθηκε στο Ειδικό Αρχείο, αλλά στο τμήμα του με τα αρχεία-λάφυρα. Συγκεκριμένα, βρέθηκε στο αρχείο του 2ου Γραφείου (Πληροφοριών, κατασκοπίας ντε) του Γενικού Επιτελείου του Γαλλικού Στρατού σε φάκελο με τη δράση του επαναστατικού (κομμουνιστικού) κινήματος της Γαλλίας από το 1918 ως και το 1940. Προηγείται φύλλο σε επίσημο χαρτί της Κρατικής Γραμματείας Πολεμικών Υποθέσεων του Βισύ, στην οποία χειρόγραφα αναγράφεται “Έγγραφο από αξιόπιστη πηγή περί κομουνισμού. Να αξιοποιηθεί λαμβάνοντας υπόψη τις υποδείξεις που πρέπει να δοθούν από το (Γραφείο) Αντεθνικών Ενεργειών (σ.parapoda: υπηρεσία κατασκοπίας του καθεστώτος Βισύ)”. Ας λάβουμε όμως υπόψη και τον επίλογο του εγγράφου (για τον οποίο έγινε λόγος στην προηγούμενη παράγραφο), και τον πρόλογο (που δεν παραθέτει η Μπουσούγιεβα), στον οποίο αναγράφονται τα εξής: “Γιατί η ΕΣΣΔ υπέγραψε σύμφωνο με το Ράιχ; Αυτό το ζήτημα απασχολεί ακόμα πολλούς γάλλους κομμουνιστές. Εδώ εκτίθενται οι αιτίες για τις οποίες η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ υποχρεώθηκε να υπογράψει τις γνωστές πολιτικές και οικονομικές συμφωνίες με το Ράιχ. Στις 19 Αυγούστου στις 10 το βράδι ο Στάλιν συγκάλεσε το Πολιτμπιρό και τα επιφανέστερα στελέχη της Κομιντέρν. Ο Στάλιν δήλωσε: …”. Εδώ, οι διαφορές με τις δύο εκδοχές του Ριφάν είναι προφανείς, όσον αφορά την ώρα, τους παρόντες, το βαθμό μυστικότητας της συνεδρίασης, το σε ποιους απευθύνεται το κείμενο (γάλλους κομμουνιστές). Τι σημαίνουν αυτά; Πρώτον, ότι πάλι, το κείμενο είναι από δεύτερο χέρι και πάλι δεν είναι ολόκληρο. Δεύτερον, αν ήταν τόσο μυστική η συνεδρίαση όσο αναφερόταν το 1939-’41, δεν θα είχαν εξουσιοδοτηθεί να την κάνουν “εκλαϊκευτικό εσωκομματικό κείμενο”, όπως δείχνει ο πρόλογος και ο επίλογος. Τρίτον, μπορεί να είναι θεμιτό ο Ριφάν να ήθελε (ως και το 1958) να αποκρύψει την πηγή του για το κείμενο, λέγοντας ψέματα για το αν ήταν ή όχι παρόντα στη συνεδρίαση ξένα μέλη της Κομιντέρν (π.χ. Γάλλοι, αρμόδιοι για το ΚΚΓ, από όπου θα μπορούσε να του’χε δοθεί ή αποσπαστεί το κείμενο), όμως το “επαγγελματικό απόρρητο” δεν έχει καμία ισχύ έναντι των παρόντων στη συνεδρίαση: αν αυτή πράγματι διεξήχθη, τα μέλη της ήξεραν ποιοι είναι παρόντες. Εκτός αν υπάρξει ο ισχυρισμός ότι είναι άλλη η πηγή του Ριφάν, κι όχι το κείμενο του αρχείου, δηλαδή, ότι υπήρξαν δύο από τους ελάχιστους παρόντες που διέρρευσαν στη Δύση την ομιλία σε δυο διαφορετικές εκδοχές της. Όμως κάτι τέτοιο ξεπερνά κάποια όρια φαντασίας, που ακόμα και οι συνωμοσιολόγοι διαθέτουν.

Αν κάποιος, μετά από όλα αυτά, δεν καταλαβαίνει ότι εξαιρετικά δύσκολα θα μπορούσε να έχει εκφωνηθεί τέτοια ομιλία από το Στάλιν, αφού δύσκολα χρησιμοποιεί ο εκφωνητής, όταν επιδιώκει να πείσει τους ακροατές του, άπαξ, μια ορολογία με την οποία διαφωνούν και ο εκφωνητής και οι ακροατές του, και υιοθετεί ξαφνικά, και άπαξ, το σκεπτικό που απέδιδε σε άλλους, θα πρέπει, τουλάχιστον, να παραδεχτεί ότι η διαδοχική κατοχή του εγγράφου αυτού από τέσσερις μυστικές υπηρεσίες εχθρικές προς το Στάλιν (Γαλλία προ 1940, Γαλλία Βισύ, Ναζί, ΕΣΣΔ μετά το 1956), οι συνεχείς προσθαφαιρέσεις στο κείμενο και η αλλαγή λέξεων ανάλογα με τις αντικομμουνιστικές ανάγκες της εποχής, υπονομεύουν αρκετά σοβαρά την αυθεντικότητα αυτού του εγγράφου για να μπορεί αυτό να ληφθεί υπόψη ως “ντοκουμέντο”.

***

Δεν χρειάζεται να υπεισέλθει κανείς σε άλλες λεπτομέρειες ιστορικού χαρακτήρα που θα έπρεπε, προτού κάποιος περηφανευτεί ότι έπιασε “λαβράκι”, να επαληθεύσει, όπως π.χ. για το πότε πρόλαβε να εκφωνήσει την ομιλία αργά το απόγευμα (στο γαλλικό κείμενο του αρχείου λέει 10 το βράδι) της 19ης Αυγούστου 1939 και να υπογράφεται την ίδια ώρα το εμπορικό σύμφωνο με τους Γερμανούς ή, αν μόλις είχε υπογραφεί, πώς και ο Στάλιν δεν ανέφερε ούτε λέξη· για το ποιος και πότε πρωτοπέταξε σπόντα συμφώνου μη επίθεσης και πότε και ποιος έστειλε πρώτος προσχέδιο· για τους παρόντες στη συνεδρίαση (το κείμενο του 1939 αναφέρει ότι μόνο το ΠΓ και τα μέλη του ρωσικού τμήματος της Κομιντέρν ήταν παρόντα, ούτε καν ο Δημητρόφ, ενώ το κείμενο του αρχείου στα γαλλικά ότι συμμετείχε και η ηγεσία της Κομιντέρν)· άλλα κείμενα της εποχής με τα οποία θα έπρεπε να γίνει αντιπαραβολή (ώστε να δούμε αν σε αυτά γίνεται λόγος π.χ.για την… σοβιετοποίηση Γαλλίας-Γερμανίας)· αν υπήρξε έστω συνεδρίαση του ΠΓ και τοποθέτηση του Στάλιν ή άλλη συνεδρίαση ώστε να δικαιολογείται το “που εσείς γνωρίζετε” του κειμένου του 1939· αν υπήρξε απόφαση· αν και πότε υπήρξαν συνεδριάσεις και οδηγίες (στη βάση της “ομιλίας”) προς τα τμήματα της Κομιντέρν ή συζητήσεις με το Δημητρόφ (αυτές είναι καλά καταγεγραμμένες και καταρρίπτουν τους ισχυρισμούς των αντικομμουνιστών).

Χρειάζεται όμως να σταθεί στα κίνητρα των Τριανταφυλλίδηδων. Γιατί, όπως είδαμε τα αντίστοιχα κίνητρα όσων εμφάνισαν ένα τέτοιο κείμενο το 1939 και όσων το “επικαιροποίησαν” αργότερα, έτσι πρέπει να δούμε ότι, με την “ξερή”, εκτός ιστορικού πλαισίου, δηλαδή, παράθεση ενός κειμένου από τον Τριανταφυλλίδη και την Athens Voice που “αποδεικνύει” ότι, 14 μέρες πριν το ξέσπασμα του Β’ Π.Π., ο Στάλιν ισχυρίζεται ότι ο πόλεμος είναι προς το συμφέρον της “παγκόσμιας” “σοσιαλιστικής-μπολσεβικικής” επανάστασης και, επομένως επιθυμητός, καταρρέει το επιχείρημα για την πανθομολογούμενη ευθύνη των καπιταλιστικών δυνάμεων για το ξέσπασμά του, ενώ, ακόμα και η ευθύνη για το ότι τελικά και η ΕΣΣΔ υπήρξε θύμα του πολέμου αυτού αποδίδεται (πού αλλού;) στην ίδια, αφού “τον ήθελε” (άσχετα αν η Ιστορία λέει ότι δεν τον ήθελε και γι’ αυτό υπέγραψε και σύμφωνο μη επίθεσης με τη Γερμανία και αποδεχόταν τις προτάσεις τερματισμού του πολέμου). Μια τέτοια προσβολή στη νοημοσύνη ακόμα και των αντικομμουνιστών, στην οποία προβαίνουν ο Τριανταφυλλίδης και ο αντιγραφέας του στην Athens Voice συνάδει με τα γκαιμπελίστικα ψηφίσματα τύπου Ευρωβουλής. Δεν είναι τυχαίο ότι, πριν τον Τριανταφυλλίδη, την Athens Voice και την Ευρωβουλή, τη θέση για υπεύθυνη ΕΣΣΔ είχε αναδείξει μεταψυχροπολεμικά ο άλλοτε πρόεδρος του γερμανικού ναζιστικού κόμματος NPD Άντολφ φον Τάντεν, ο οποίος, το 1994, αποσκοπώντας ρητά να αποσείσει την ευθύνη της Γερμανίας για τον πόλεμο, αξιοποιούσε το έγγραφο αυτό, καταφερόμενος εναντίον των δυτικών ιστοριογράφων: “Την ώρα που η ομιλία Στάλιν της 19ης Αυγούστου 1939 χαρακτηριζόταν από τη “Δυτική Ιστορικογραφία” ως φτηνό αντικομμουνιστικό κατασκεύασμα και απορριπτόταν, ρώσοι ιστορικοί, αντίθετα, με τη βοήθεια μέσων τα οποία βρέθηκαν στη διάθεσή τους, προσπάθησαν να αποσαφηνίσουν την κατάσταση (σ.parapoda: η προσπάθεια, και με τους ίδιους σκοπούς, συνεχίζεται, με την ανεπιτυχή ταύτιση “των προνοιών του μυστικού πρωτοκόλλου του Συμφώνου Ρίμπεντροπ-Μολότοφ” με την “ομιλία” και την ανεπιτυχή προσπάθεια να ταυτιστεί η φημολογία για τα “κίνητρα Στάλιν” με μια δήθεν πολλαπλότητα των πηγών, ώστε να ξεπεραστεί η αναξιοπιστία του Ριφάν, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται έστω και μία διαφορετική πηγή για τη συγκεκριμένη “ομιλία” της 19/8/1939).

Παρακάτω η μετάφραση από τα ρώσικα της διάψευσης από τον ίδιο το Στάλιν εδώ και 80 χρόνια:

Για την ψευδή είδηση του πρακτορείου Χαβάς

Συντάκτης της “Πράβντα” απευθύνθηκε στο σ.Στάλιν με το ερώτημα: πώς βλέπει την ανακοίνωση του πρακτορείου Χαβάς περί μιας “ομιλίας του Στάλιν” που φέρεται να εκφωνήθηκε από αυτόν “στο Πολιτμπιρό της 19ης Αυγούστου”, και στην οποία φέρεται να διατυπώθηκε η ιδέα ότι “ο πόλεμος πρέπει να διαρκέσει χρονικά όσο περισσότερο γίνεται, ώστε να εξαντληθούν οι εμπόλεμες πλευρές”. Ο συν. Στάλιν απέστειλε την ακόλουθη απάντηση:

Αυτή η είδηση του πρακτορείου Χαβάς, όπως και πολλές άλλες ειδήσεις του είναι ένα ψέμα. Φυσικά, δεν μπορώ να γνωρίζω σε ποιο ακριβώς καφέ σαντάν κατασκευάστηκε αυτό το ψέμα.

Όμως, ό,τι ψέματα και να πουν οι κύριοι του πρακτορείου Χαβάς, δεν μπορούν να αρνηθούν ότι:

α)δεν ήταν η Γερμανία που επιτέθηκε στη Γαλλία και την Αγγλία, αλλά η Γαλλία και η Αγγλία που επιτέθηκαν στη Γερμανία, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τον σημερινό πόλεμο,

β)μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, η Γερμανία απευθύνθηκε στη Γαλλία και την Αγγλία με προτάσεις ειρήνευσης, ενώ η Σοβιετική Ένωση ανοιχτά υποστήριξε τις προτάσεις ειρήνευσης της Γερμανίας, καθώς θεωρούσε και συνεχίζει να θεωρεί ότι ο συντομότερος δυνατός τερματισμός του πολέμου ριζικά θα διευκόλυνε την κατάσταση όλων των χωρών και των λαών,

γ)οι ιθύνοντες κύκλοι της Αγγλίας και της Γαλλίας απερίφραστα απέρριψαν τόσο τις προτάσεις ειρήνευσης της Γερμανίας, όσο και τις προσπάθειες της Σοβιετικής Ένωσης να επιτευχθεί ο συντομότερος δυνατός τερματισμός του πολέμου. Έτσι έχουν τα γεγονότα. Τι μπορούν να αντιτάξουν σε αυτά τα γεγονότα οι καφενειακές πολιτικές του πρακτορείου Χαβάς;”

(Πηγή: Πράβντα, 30 Νοέμβρη 1939, σ.3)

***

Παρότι, μετά από την εξέταση των εκδοχών της “ομιλίας” του, η παράθεση της διάψευσης πλεονάζει, ωστόσο, και αυτή δείχνει ότι ο Στάλιν, προκειμένου όχι απλώς να διατηρήσει τη συμμαχία με τη Γερμανία, αλλά να σταματήσει τον πόλεμο και μάλιστα το συντομότερο δυνατό (ακριβώς, δηλαδή, το αντίθετο με ό,τι υποστήριζαν οι διακινητές της “ομιλίας”), δεν διστάζει να υιοθετήσει ακόμα και τις προτάσεις ειρήνευσης των Γερμανών (πράγμα που, ήδη νωρίτερα, έκανε και ο Μολότοφ), για τερματισμό του πολέμου, (με αντάλλαγμα την επιστροφή των γερμανικών αποικιών, ένα νέο διεθνές νομισματικό σύστημα και έναν αυστηρά προσδιορισμένο περιορισμό των εξοπλισμών).

Πηγές: Eberhard Jäckel, Über eine angebliche Rede Stalins vom 19. August 1939 (Περί μιας δήθεν ομιλίας του Στάλιν στις 19 Αυγούστου 1939), σ.σ. 380-389, Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte Jahrgang 6(1958) Heft 4

Σλουτς, Σεργκέι Ζινόβιεβιτς, Речь Сталина, которой не было (Μια ομιλία του Στάλιν που δεν υπήρξε ποτέ), Ιστορία της Πατρίδας, νο.1, 2004.

Καμπάνια ενάντια στον αντικομμουνισμό

Ολοκληρώθηκε η καμπάνια ενάντια στον αντικομμουνισμό, την οποία πραγματοποίησε το μετωπικό σχήμα Εργαζόμενοι -ες ενάντια στον αντικομμουνισμό – Για την Εργατική Εξουσία. Στα πλαίσια της καμπάνιας, διακινήθηκε πλατιά και σε καθημερινή βάση η προκήρυξη: Αντικομμουνισμός και παραχάραξη: όπλα στα χέρια της αστικής τάξης. Μέσα σε είκοσι ημέρες μοιράστηκαν σε χώρους δουλειάς, σε στάσεις μέσων μαζικής μεταφοράς και σε γειτονιές 5.000 αντίτυπα της προκήρυξης, πετάχτηκαν 20.000 τρικάκια και γράφτηκαν συνθήματα σε κεντρικά σημεία της Αθήνας.

Η παραπάνω προκήρυξη μοιράστηκε στις στάσεις μετρό Πανεπιστήμιο, Πανόρμου, Δάφνη, Ευαγγελισμός, Περιστέρι, Βικτώρια, Αττική και στις στάσεις λεωφορείων στην Πανεπιστημίου· στην πορεία αλληλεγγύης για τους 9 Τούρκους και Κούρδους αγωνιστές, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 29 Γενάρη το απόγευμα στο κέντρο της Αθήνας· στην έναρξη του ετήσιου αφιερώματος για τα 60 χρόνια από την κουβανέζικη επανάσταση στον κινηματογράφο «STUDIO» και σε ένα ευρύ φάσμα εργασιακών χώρων. Δόθηκε έτσι η ευκαιρία για ενημέρωση και πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση με εργαζόμενους γύρω από τα ζητήματα που έθετε το κείμενο της προκήρυξης. Επίσης, στις 1 και 8 Φλεβάρη αντίστοιχα, πραγματοποιήθηκαν μηχανοκίνητες παρεμβάσεις με χιλιάδες τρικάκια στους δρόμους του κέντρου της Αθήνας και στην περιοχή Κουκακίου- Πετραλώνων.

Αφορμή για αυτήν την καμπάνια ήταν οι αρνητικές εξελίξεις στην Πολωνία και η δικαστική περιπέτεια των Πολωνών κομμουνιστών, η οποία τραβάει εδώ και δυόμιση χρόνια, βάσει της αντικομμουνιστικής νομοθεσίας του πολωνικού αστικού κράτους. Στις 17 Γενάρη, μία μέρα πριν την απόφαση του δικαστηρίου, πραγματοποιήθηκε παρέμβαση με τρικάκια στην Πολωνική πρεσβεία στο Π. Ψυχικό, γραμμένα στα ελληνικά και στα πολωνικά, με την απαίτηση να σταματήσουν οι διώξεις των συντρόφων μας Πολωνών κομμουνιστών, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην άσκηση πίεσης στο πολωνικό αστικό κράτος και στην έκφραση προλεταριακής διεθνιστικής αλληλεγγύης στους διωκόμενους κομμουνιστές (το κατηγορητήριο τελικά κατέπεσε και όλοι οι σύντροφοι αθωώθηκαν).

Να υπενθυμίσουμε ότι με αφορμή τη δίωξη κομμουνιστών, αλλά και της εξίσωσης κομμουνισμού-ναζισμού από τα αστικά επιτελεία της Πολωνίας, είχε πραγματοποιηθεί πάλι παρέμβαση έξω από την πολωνική πρεσβεία, τον Ιούλιο του 2017 από την Ομάδα Αντιφασιστών Εργατών.

Η μάχη ενάντια στον αντικομμουνισμό, ως αναπόσπαστη πτυχή του πολύμορφου αγώνα ενάντια στην αστική τάξη και το καθεστώς της, θα συνεχιστεί.

Εργαζόμενοι -ες ενάντια στον αντικομμουνισμό – Για την Εργατική Εξουσία


Αντικομμουνισμός και παραχάραξη: όπλα στα χέρια της αστικής τάξης

Το παρακάτω κείμενο μοιράζεται πλατιά σε χώρους δουλειάς και σε γειτονιές της Αθήνας

Σε μια περίοδο κατά την οποία η γενική κρίση του καπιταλισμού, οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές και οι πολεμικές συγκρούσεις οξύνονται, οι αστικές τάξεις παγκοσμίως κορυφώνουν την επίθεσή τους ενάντια στην εργατική τάξη και στις επαναστατικές κομμουνιστικές ιδέες και τα κινήματα που προωθούν την απελευθέρωσή της από την εκμετάλλευση.

Σύμμαχοι σε όλη αυτή την επίθεση του Κεφαλαίου διάφοροι πρώην κομμουνιστές, αριστεροί αναθεωρητές, σοσιαλδημοκράτες και φυσικά οι φασίστες και τα «κινήματά» τους, τα πιστά αυτά σκυλιά των καπιταλιστών.

Η επίθεση αυτή, που εντάθηκε ιδιαίτερα μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, εξαπολύεται με δύο τρόπους: Από τη μια είναι ιδεολογική, χρησιμοποιούν, δηλαδή, τόνους λάσπης ενάντια στην κομμουνιστική κοσμοθεωρία, σε μια προσπάθεια να την παρουσιάσουν ως εκ φύσεως εγκληματική, και προβαίνουν σε διαστρέβλωση της ιστορίας της τάξης μας, συκοφαντώντας τη νικηφόρα αντιφασιστική πάλη των λαών, τις σοσιαλιστικές προλεταριακές επαναστάσεις, τα παρτιζάνικα κινήματα.

Έτσι, διδάσκουν στα σχολεία και τα πανεπιστήμια την αντι-ιστορική και κατάπτυστη εξίσωση κομμουνισμού-φασισμού, δηλαδή ταυτίζουν την επαναστατική κοσμοθεωρία και τη δράση του προλεταριάτου με την τρομοκρατική δικτατορία των πιο αντιδραστικών, των πιο σοβινιστικών, των πιο ιμπεριαλιστικών στοιχείων του χρηματιστικού κεφαλαίου, και καλλιεργούν την άποψη για τις επαναστάσεις που δεν ήταν επαναστάσεις αλλά πραξικοπήματα που μετατράπηκαν σε «κόκκινες δικτατορίες»…

Παράλληλα είναι και επίθεση κατασταλτική, αφού σε πολλές χώρες βλέπουμε την αναβάθμιση του νομικού οπλοστασίου των αστών μέσω της ψήφισης νέων νόμων.

Ιδιαίτερο είναι το αντικομμουνιστικό μένος των κυβερνώντων στις πρώην Σοβιετικές και Λαϊκές Δημοκρατίες, από την Βαλτική έως τα Βαλκάνια,  οι λαοί των οποίων απολαμβάνουν όλα τα «θαύματα» του καπιταλισμού, την ανεργία, την οικονομική ανέχεια και την άνοδο του φασισμού.

Για παράδειγμα, στην Ουκρανία, από τις υποκινούμενες, δήθεν αυθόρμητες επιθέσεις της ουκρανικής ακροδεξιάς και των παραστρατιωτικών ενάντια στους κομμουνιστές, τις εισβολές σε σπίτια και γραφεία, τις σωματικές επιθέσεις το 2014, φτάσαμε στην κρατική νομοθεσία “περί αποκομμουνιστικοποίησης” και τη μετονομασία 50.000 οδών, πλατειών, πόλεων και χωριών, την απομάκρυνση 1.300 αγαλμάτων του επαναστάτη Λένιν, την απαγόρευση καθόδου στις εκλογές για το μεγαλύτερο σε αριθμό μελών κόμμα της χώρας, το ΚΚ Ουκρανίας, και τις κατηγορίες για “χρηματοδότηση της τρομοκρατίας” σε βάρος κομμουνιστών.

Το 2017 στη Βουλγαρία, η κυβέρνηση Μπορίσοφ, προώθησε νέο αντικομμουνιστικό νόμο που προβλέπει απαγόρευση της χρήσης και της τοποθέτησης κομμουνιστικών συμβόλων και την αποκαθήλωση των ήδη αναρτημένων συμβόλων, συνθημάτων, επιγραφών κ.ά., από την περίοδο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας. Ο νόμος αυτός περιλαμβάνει συνολική ιδεολογική προπαγάνδα αφού η εφαρμογή του επιβάλλεται και σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας.

Στην Πολωνία, από το 2017 σέρνονται σε δίκες, με βάση την αντικομμουνιστική νομοθεσία, στελέχη του ΚΚΠ και της εφημερίδας «Μπρατζάκ» με την κατηγορία «δημόσιας προώθησης ολοκληρωτικού συστήματος». Τον Οκτώβριο του 2018, οι αρχές γκρέμισαν μνημείο που είχε χτιστεί το 1946 στη Βαρσοβία προς τιμήν του Κόκκινου Στρατού. Να υπενθυμίσουμε ότι εξακόσιες χιλιάδες σοβιετικοί στρατιώτες έδωσαν τη ζωή τους για την απελευθέρωση του λαού της Πολωνίας από το ναζιστικό όλεθρο.

Τον ίδιο μήνα, το αντικομμουνιστικό «Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης/Επιτροπή Δίωξης Εγκλημάτων» έδωσε οδηγία να αφαιρεθεί τιμητική πλακέτα στην πόλη Τσίβνουβ που είχε τοποθετηθεί προς τιμήν των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, οι οποίοι νοσηλεύτηκαν στο μυστικό στρατιωτικό νοσοκομείο «250». Ισχυρίζεται λοιπόν η επιτροπή ότι οι αγωνιστές δεν πάλεψαν για μια Δημοκρατική Ελλάδα, καθώς μάλλον ο μοναρχοφασισμός είναι πιο κοντά στη δική τους έννοια της αστικής δημοκρατίας.

Αυτές είναι ορισμένες μόνο εξελίξεις, που βιώνουν οι λαοί των γειτονικών χωρών. Οφείλουμε να δώσουμε τις απαντήσεις μας, χωρίς να παίρνουμε το βλέμμα μας από τον παγκόσμιο χάρτη της αντικομμουνιστικής υστερίας, αλλά ούτε και από την χώρα μας. Η εγχώρια αναθεώρηση της ιστορίας και η εξίσωση θύτη και θύματος, για τα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου, εμφανίζεται ως το κύριο αφήγημα της αστικής τάξης, το οποίο αποπειράται να κερδίσει έδαφος στη νεολαία αλλά και τα λαϊκά στρώματα.

Δεν είναι απλώς υποκρισία το ότι όλο αυτό το μάθημα ιστορίας μας το κάνουν οι ιμπεριαλιστές και γενικά οι καπιταλιστές που ανέκαθεν διέλυαν χώρες και μακέλευαν λαούς, ούτε ότι οι πιο “δημοκράτες” από αυτούς στέλνουν στον κάλαθο των αχρήστων ακόμα και αστικοδημοκρατικά δικαιώματα, όπως αυτό της ελευθερίας της έκφρασης, που υποτίθεται ότι το αστικοδημοκρατικό τους σύστημα εξ ορισμού προασπίζεται.

Σήμερα που τα θεμέλια του συστήματός τους τρίζουν, δεν τους αρκεί να αφαιρούν δικαιώματα που είχαν κατακτηθεί με αίμα από τους λαούς και το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα. Επιχειρούν μια άνευ προηγουμένου πολιτικο-ιδεολογική ανατροπή στις συνειδήσεις των λαϊκών μαζών και της εργατικής τάξης, ώστε αυτές να μην αναγνωρίζουν την αξία της οργάνωσής τους σε επαναστατικές βάσεις, να στρέφονται μάλιστα ενάντια σε μια τέτοια οργάνωσή τους και, έτσι, η επαναστατική θύελλα των περιθωριοποιημένων μαζών και του προλεταριάτου ποτέ να μην ξεσπάσει και η καθυπόταξη τους να διαιωνιστεί.

Γι’ αυτό, σήμερα, που όλες οι κεντρικές αντιθέσεις (ιμπεριαλισμός-λαοί, ενδοϊμπεριαλιστικοί και ενδοαστικοί ανταγωνισμοί, Κεφάλαιο-Εργασία) οξύνονται σε βάρος ολόκληρης της ανθρωπότητας, είναι χρέος μας να μην περάσει ο αντικομμουνισμός. Να συμβάλλουμε σε κάθε χώρα στην ενότητα επαναστατικών δυνάμεων με κομμουνιστική αναφορά στην κατεύθυνση της προλεταριακής επανάστασης, του γκρεμίσματος της καπιταλιστικής βαρβαρότητας που ζούμε.

Εργαζόμενοι -ες ενάντια στον αντικομμουνισμό – 

Για την Εργατική Εξουσία

Τόμας Μαν: Απάντηση στους αντικομμουνιστές επικριτές του (27/08/1949)

Στα τέλη της δεκαετίας του ’40, το κύμα του αντικομμουνισμού που ξεσήκωσαν οι ιμπεριαλιστές είχε στραφεί ενάντια σε κάθε καλοπροαίρετο άνθρωπο που δεν έβλεπε ότι είχε κάποιο συμφέρον από τον πόλεμο, σε αντίθεση με τους ιμπεριαλιστές, που έβλεπαν στην εξαπόλυση ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου, ενάντια στην ΕΣΣΔ ανοιχτά αυτή τη φορά, τη σωτηρία για τα κέρδη τους, αν όχι για την ύπαρξη του συστήματός τους. Και μόνο η τοποθέτηση κάποιου υπέρ της ειρήνης αρκούσε για να του προσάψουν οι αντικομμουνιστές “σύμπτωση θέσεων στα βασικά” με τους κομμουνιστές και να επιδιώξουν τον συντρίψουν. Στις ΗΠΑ, αυτό το κυνήγι μαγισσών, ιδίως επί μακαρθισμού, έπληξε ιδιαίτερα τον κόσμο του πνεύματος. Πάρα πολλοί άνθρωποι του πνεύματος φυλακίστηκαν, απολύθηκαν, απελάθηκαν ή έφυγαν από τις ΗΠΑ (κάτι που στοίχισε τελικά και στην πνευματική παραγωγή των ΗΠΑ, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, την παραγωγή στον κινηματογράφο).

Ο συγγραφέας Τόμας Μαν γίνεται δεκτός από τον πολιτικό και πνευματικό κόσμο της Θουριγγίας στη Βαϊμάρη τον Ιούλη του 1949 (φωτό)

Από την αντικομμουνιστική υστερία δεν θα μπορούσε να γλυτώσει και ο μεγαλύτερος τότε εν ζωή γερμανός συγγραφέας Τόμας Μαν. Παρότι είχε “αξιοποιηθεί” από τον καπιταλισμό κάποια αποστροφή του περί ολοκληρωτισμού, ο ίδιος δεν μπορούσε να παραμένει σιωπηλός στην πολεμική εκτροπή των ιθύνοντων κύκλων του ιμπεριαλισμού ιδίως των ΗΠΑ, συν τοις άλλοις, επειδή έβλεπε την ίδια του την πατρίδα, εξαιτίας του ιμπεριαλισμού, να έχει χωριστεί στα δύο. Παρ’ όλες τις ταλαντεύσεις ή και τις οπισθοχωρήσεις του, και ίσως και για πιο προσωπικούς λόγους, όπως την εκθείαση του έργου του στις χώρες της λαϊκής δημοκρατίας και την ΕΣΣΔ, ο Τόμας Μαν έδινε και αυτός επί χρόνια αγώνα ενάντια στην αντικομμουνιστική υστερία και την εξαπόλυση νέου πολέμου, κάτι που του στοίχισε συνεχή λιβελογραφήματα στο δυτικό Τύπο και έναν ευμεγέθη φάκελο στο FBI (βλ.εδώ). Αυτά τα στοιχεία αναδεικνύονται και στην επιστολή του στις 27/08/1949 σε κάποιον σουηδό δημοσιογράφο Πολ Όλμπεργκ, ο οποίος “με βαθιά λύπη και πικρή απογοήτευση” είδε τον Τόμας Μαν να “τολμά να αποδέχεται” την πρόσκληση να επισκεφτεί την ανατολική ζώνη της Γερμανίας για να τιμήσει τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Γκαίτε στη Βαϊμάρη και να τιμηθεί από τις αρχές και το λαό της ανατολικής ζώνης.

***

Η επιστολή σας, κύριε, έχει αναμφίβολα καλές προθέσεις, όμως οι ανησυχίες σας για μένα είναι υπερβολικές. Δεν πιστεύω καθόλου ότι έχω εγκαταλείψει κανέναν ή ότι έχω απαρνηθεί τις θέσεις που είχα κατά τη διάρκεια του πολέμου ή της εμιγκράτσιας επειδή έκανα μια ομιλία στη Βαϊμάρη επ’ ευκαιρία των 200 ετών από τη γέννηση του Γκαίτε. Αν πήγα στη Βαϊμάρη είναι γιατί λυπάμαι που – για να χρησιμοποιήσω την ορολογία σας – ένα βαθύ χάσμα διαιρεί σε δυο μέρη τη Γερμανία. Πιστεύω ότι αυτό το χάσμα, αντί να το βαθαίνουμε, χρειάζεται να το μικραίνουμε, κάθε φορά που αυτό είναι δυνατό, έστω και με αφορμή μια τελετή.

Ίσως αγνοείτε ότι στη Θουριγγία δεν υφίσταται μονοκομματικό καθεστώς. Στην κυβέρνηση υπάρχουν μη κομμουνιστές. Υπάρχουν ακόμα περισσότεροι τέτοιοι στο Δημοτικό Συμβούλιο της Βαϊμάρης. Ο δήμαρχος, κύριος Μπουχτερκίρχεν, για παράδειγμα, που με προσκάλεσε, είναι χριστιανοδημοκράτης. Ήταν ο πρόεδρος του εκκλησιαστικού συμβουλίου, Χέρμαν – ένας ιερέας –, που εκφώνησε τον εναρκτήριο λόγο την ημέρα της τελετής, στο θέατρο που τόσο υπέροχα αναπαλαιώθηκε. Και σας διαβεβαιώ ότι μπόρεσε να διατυπώσει περισσότερες από μια φράσεις των οποίων η ευαγγελική ελευθερία θα σας είχε σε μεγάλο βαθμό εκπλήξει. Στο Άιζεναχ είναι ο επίσκοπος, με το χρυσό σταυρό στο λαιμό, που ήρθε να με χαιρετήσει: ήθελε να με ευχαριστήσει για τα 20.000 μάρκα του βραβείου Γκαίτε που πρόσφερα για την επιδιόρθωση της εκκλησίας Χέρντερ Στη Βαϊμάρη. Ίσως αυτή η αξιοποίηση να μην ήταν πράγματι ακριβώς αυτή που θα εύχονταν οι κομμουνιστές.

Το ταξίδι μας στη Θουριγγία μετατράπηκε σε λαϊκή γιορτή, με σημαίες, λουλούδια, γιρλάντες, διακηρύξεις, φανφάρες, προπόσεις καλωσορίσματος και παιδιά από σχολεία που μας συνόδευαν με τα τραγούδια τους. Σπάνια – αν ποτέ – έχει δοθεί σε έναν συγγραφέα η ευκαιρία να ζήσει μια τέτοια γιορτή. Δεν μου χρειαζόταν να προσχωρήσω στον κομμουνισμό για να με κερδίσει η συμπάθεια που μου εκδηλώθηκε σε αυτή τη φιλοξενία.

Το γεγονός και μόνο ότι επιφυλάσσομαι να κάνω μια διάκριση ανάμεσα στον κομμουνισμό, καθότι ουμανισμός, και την απόλυτη καταισχύνη που είναι ο φασισμός, το ότι αρνούμαι να πάρω μέρος στην υστερία των διώξεων ενάντια στους κομμουνιστές και να συμμετέχω στο κάλεσμα σε πόλεμο, το γεγονός και μόνο ότι μιλώ υπέρ της ειρήνης σε έναν κόσμο, το μέλλον του οποίου δεν μπορεί κανείς να φανταστεί χωρίς να του δώσει μια φυσιογνωμία κομμουνιστική – το γεγονός αυτό και μόνο, φαίνεται, είναι αρκετό για να μου αποδοθεί μια κάποια πεποίθηση που δεν έχω ζητήσει. Τι θέλετε, δεν μπορώ να θεωρήσω αυτή την πεποίθηση ένα δυσάρεστο σύμπτωμα, να βρω κάτι σε αυτή το οποίο να αποδεικνύει ότι η ηθική και πνευματική υγεία μου βρίσκεται σε κίνδυνο.

Μιλάτε πολύ για ελευθερίες και πολιτικά δικαιώματα που έχουν δοθεί στο λαό στις δυτικές ζώνες. Φαίνεται έχετε ξεχάσει αυτό που εσείς ο ίδιος λέγατε αναφορικά με τη χρήση που ως επί το πλείστον γίνεται με αυτά τα δώρα. Γίνεται μια χρήση ντροπιαστική. Αντίθετα, το με σιδηρά πυγμή λαϊκό κράτος, έχει το πλεονέκτημα ότι, σε αυτό,η ηλιθιότητα και η ελαφρότητα έχουν περιοριστεί στη σιωπή.

Ο Τόμας Μαν με τη γερμανοουγγαρέζα συγγραφέα Άννα Σέγκερς σε επόμενη επίσκεψή του το 1955 (φωτό)

Στην ανατολική ζώνη, δεν μου έτυχε να διαβάσω αυτές τις χυδαίες επιστολές γεμάτες ύβρεις, ούτε τέτοια άρθρα με ηλίθιες κατηγορίες εναντίον μου που στη Δύση δημοσιεύονταν, όταν δεν κυκλοφορούσαν στα κρυφά. Αυτό οφείλεται μόνο στην απειλή του Μπούχενβαλντ, ή σε μια προσπάθεια διαπαιδαγώγισης του λαού που, πηγαίνοντας σε βάθος περισσότερο από ό,τι στη Δύση, επιδιώκει να εμφυσήσει στο λαό το σεβασμό σε μια πνευματική ύπαρξη όπως τη δική μου;

Στην ανατολή εκδίδουν γραμματόσημα με την εικόνα του Γκέρχαρτ Χάουπτμαν (σ.parapoda: δραματουργός, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1912). Σίγουρα, στη δύση, σε κανέναν δεν θα ερχόταν στο μυαλό να προβεί σε τέτοιες υπερβολές. Είναι εύκολο να πει κανείς: “Θέλουν να εκμεταλλευτούν τον πνευματικό κόσμο. Για αυτούς δεν είναι παρά ένα διακοσμητικό στοιχείο”. Στην πραγματικότητα, η υπόθεση είναι πολύ πιο σοβαρή από αυτή που θα μπορούσατε να σκεφτείτε.

Έχω συχνά διαβάσει και ακούσει να λέγεται, στην ανατολική ζώνη, ότι αυτό που νοιάζει τους ιθύνοντες είναι να κάνουν το έργο μου προσβάσιμο στο λαό και ιδιαίτερα στους νέους, να τους κάνουν να προσεγγίσουν όσο περισσότερο γίνεται τον κριτικό ρεαλισμό και τον ουμανισμό που εκφράζεται σε αυτό. Δεν πρόκειται για λόγια. Είναι η αλήθεια. Εδώ και πολύ καιρό, ήδη από το 1945, έχουν διεξαχθεί στη Βαϊμάρη συζητήσεις για τα βιβλία μου, ειδικά για το μυθιστόρημά μου για το Γκαίτε, και επιφανείς ιστορικοί στον κομμουνιστικό Τύπο έχουν γράψει για το έργο μου σημαντικά κείμενα.

Δεν είμαι από αυτούς που “συμπορεύονται” με τους κομμουνιστές. Φαίνεται, αντίθετα πως εγώ έχω κάποιους έξυπνους κομμουνιστές ως συνοδοιπόρους.

Ανάμεσα στους κομμουνιστές (που δεν κατέχουν όμως επίσημα αξιώματα) στην ανατολική ζώνη της Γερμανίας, δεν λείπουν οι υποτελείς τυραννίσκοι. Όμως κοίταξα τους ανθρώπους στα μάτια, τους ανθρώπους στο μέτωπο των οποίων διάβαζε κανείς μια συνεχή και καλοπροαίρετη προσπάθεια και έναν ανιδιοτελή ιδεαλισμό. Είδα στα μάτια τους ανθρώπους που εργάζονται 18 ώρες τη μέρα και θυσιάζονται για να κάνουν ό,τι θεωρούν πως είναι αλήθεια μια απτή πραγματικότητα και για να δημιουργήσουν, στον τομέα δράσης τους, κοινωνικές συνθήκες που – αυτοί λένε – θα καταστήσουν ανέφικτη μια επιστροφή στον πόλεμο και τη βαρβαρότητα. Ως άνθρωπος, μου είναι δύσκολο να στραφώ σε κάτι τέτοιο. Χρειάζεται, κύριε, να προσέχουμε ώστε να μην του αντιτάσσουμε, από αληθινό μίσος για ένα τέτοιο καθεστώς, ιδανικά που, σε πολλές περιστάσεις, έχουν αποκαλυφθεί ότι δεν είναι παρά το υποκριτικό προκάλυμμα εντελώς πραγματικών συμφερόντων.

Μετάφραση από τα ιταλικά. Πηγή: «Αναγέννηση» («Rinascita»), θεωρητικό περιοδικό του ΚΚ Ιταλίας, έτος 6ο, ν.10, Οκτώβρης 1949.

Βλ. επίσης

Κομμουνιστική Διεθνής: Απάντηση στο γερμανό συγγραφέα Τόμας Μαν (Αύγουστος 1939)

Η Εσθονική Επανάσταση (1940): μέρος Β’ – ο λαϊκός ξεσηκωμός της 21/6/1940 μέσα από τον εσθονικό αστικό Τύπο της εποχής

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι η εν εξελίξει κλιμακούμενη αντικομμουνιστική υστερία, με τη βοήθεια του Τραμπ, της ΕΕ και του Σύριζα (αλλά και του μεγαλορωσικoύ δηλητηρίου που τις 5-6 τελευταίες δεκαετίες έχει παραμορφώσει, σε μεγάλο βαθμό, το κομμουνιστικό κίνημα), επιδιώκει να θάψει για τα καλά την ιδέα στα μυαλά των ανθρώπων ότι μια ζωή σε αυτό τον πλανήτη, σήμερα, μπορεί να είναι κυριολεκτικά παραδεισένια. Ότι μπορεί να υπάρχει πλανήτης χωρίς ανεργία, χωρίς πολέμους, με αξιοπρέπεια, με υγεία, με χαρά, όπου καθένας θα αξιολογείται με βάση αυτό που πραγματικά δημιουργεί ο ίδιος.

         Διαδηλωτές έξω από το Παλάτι Καντριόργκ στο Ταλίν στις 21/06/1940

Το δύσκολο είναι να απαντήσει κανείς σε ένα προς ένα τα “επιχειρήματα” – ξερατά των αντικομμουνιστών. Γιατί δεν “καίνε τον εγκέφαλο” των σκεπτόμενων ανθρώπων απλώς. Αντίθετα, ταιριάζουν πολύ καλά στον σημερινό τύπο ανθρώπου που, με την αποσπασματική εισροή πληροφοριών (εξαιτίας και της εξάπλωσης του διαδικτύου και της κακής του χρήσης), αδυνατεί να συνθέσει, αλλά πιάνεται από μία λεπτομέρεια, από ένα γεγονός (ή “γεγονός”) και “συνάγει συμπεράσματα” (και μάλιστα με ιδιαίτερο θράσσος, στην καλλιέργεια του οποίου συντελεί και η δημόσια – αν και όχι από τις Αρχές – ανωνυμία που προσφέρει το διαδίκτυο). Δεν είναι τυχαίο που τώρα ξεπήδησαν οι Καλυβομαραντζίδηδες και αναπαράγουν την ίδια γκεμπελική μέθοδο.

Είναι δύσκολο, συν τοις άλλοις, γιατί οι αντικομμουνιστές επί δεκαετίες και αιώνες έχουν την υποστήριξη πανεπιστημίων, κρατών και διεθνών οργανισμών ολόκληρων για να “τεκμηριώσουν” τα όσα προπαγανδίζουν. Αντίθετα, όσοι θέλουν απλώς να σκεφτούν, στην καλύτερη στον ελεύθερό τους χρόνο μπορούν να προετοιμάσουν την απάντηση. Και είναι τόσα πολλά, μετά από τόσες δεκαετίες, τα αντικομμουνιστικά “επιχειρήματα”, που μοιάζει σχεδόν ανυπέρβλητο αυτό το καθήκον.

Όμως, είναι δυνατό οι κομμουνιστές και γενικά οι σκεπτόμενοι άνθρωποι να απαντήσουν στην απολυτότητα και τη φτήνια των λόγων των αντικομμουνιστών. Έχουμε στοιχεία. Έχουμε τεκμήρια. Και στο «δικό τους τερέν», μπορούμε να τους νικήσουμε. Να νικήσουν η αλήθεια και η λογική.

Στο α’ μέρος του αφιερώματος για την Εσθονική Επανάσταση του 1940, είχε δοθεί έμφαση στο ευνοϊκό για τη διεξαγωγή της διεθνές πλαίσιο (και είναι αυτό άλλο ένα δίδαγμα για τους κομμουνιστές του σήμερα, η μελέτη του διεθνούς πλαισίου επί του οποίου δρουν).

Στο β’ μέρος, αν και αυτό επισπεύθηκε, λόγω του ξεσπάσματος της συζήτησης για την Εσθονία, και η μορφή του είναι λίγο διαφορετική από τη σχεδιαζόμενη, έγινε κάτι απλό. Αναζητήθηκε το ρεπορτάζ από τον αστικό Τύπο της Εσθονίας εκείνης της εποχής. Για να κρίνει ο καθένας πώς οι ίδιοι οι αστοί Εσθονοί αντιμετώπιζαν τα γεγονότα. Η αλήθεια είναι πως, αν διαβάσει κανείς και άλλα ντοκουμέντα, θα καταλάβει πως η αστική τάξη της Εσθονίας (όπως και παντού), παρότι έμπειρη, δεν είναι τόσο μακρόθωρη (γιατί σκέφτεται πάντα με τον καπιταλιστικό τρόπο: την πάση θυσία και το γρηγορότερο μεγιστοποίηση του κέρδους). Συγκεκριμένα, προσπαθούσε να μειώσει το εύρος και τη σημασία των γεγονότων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα ρεπορτάζ ακόμα και για αυτά τα διόλου μικρής σημασίας γεγονότα (ειδικά για μια μικρή χώρα) παρατίθενται στη σελίδα 3, ενώ σχεδόν στο κουτουρού περνιέται η κατάληψη αστυνομικών κτιρίων και το ότι οι εργαζόμενοι πήραν τα όπλα.

Για να εντάξουμε, ωστόσο, τα γεγονότα στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, δηλαδή, στο πραγματικό πλαίσιο, θα πρέπει να αναλογιστούμε ότι, τον Ιούνη του 1940, οι εργαζόμενοι και των τριών βαλτικών χωρών, μετά την ήττα της Γαλλίας, έβλεπαν πια τα πράγματα ξεκάθαρα. Η πλάκα είχε τελειώσει: θα έπρεπε άμεσα να διαλέξουν ή τον πόλεμο που προωθούσαν οι αστικές «τους» τάξεις, και, επομένως, κατά πάσα πιθανότητα, τους ναζί (δηλαδή, γερμανοποίηση, θάνατος ή, έστω, καμία προοπτική για τους εργαζόμενους) ή την κατάλυση της εξουσίας εκείνης που τους οδηγούσε στον όλεθρο, τη δημιουργία σοβιετικής εξουσίας και την προσχώρηση στην Ένωση των σοβιετικών σοσιαλιστικών Δημοκρατιών που προωθούσε την ειρήνη, τα δικαιώματα των εργαζομένων και τον εθνικό πολιτισμό. Και δεν ήταν ανεγκέφαλοι για να προτιμήσουν το πρώτο. [Παρέκβαση: πολλά μπορούν να συζητηθούν για το τώρα τι άποψη έχουν. Ακόμα κι αν τώρα έχουν αρνητική άποψη – που κι αυτό ζήτημα είναι, π.χ. στη Λιθουανία, τώρα «εθνοκαθάρθηκε» το 1/3 του εργατικού δυναμικού, μεταναστεύοντας χωρίς να το θέλει – αυτό δεν μας επιτρέπει να παραποιούμε την ιστορία. Τότε υπήρχαν λαϊκές κινητοποιήσεις και το ευνοϊκό διεθνές πλαίσιο. Δεν υπήρχε κατοχή.]

Ας διαβαστούν λοιπόν τα ρεπορτάζ από τις κινητοποιήσεις στις πόλεις της Εσθονίας τον Ιούνη του 1940 και ας μας πει οποιοσδήποτε αν θεωρεί πως είναι εφικτό να υπάρχει “κατοχή” και ταυτόχρονα τέτοιες λαϊκές κινητοποιήσεις. Ας μας πει αν όλοι αυτοί που κινητοποιήθηκαν έπαιζαν θέατρο, ήταν “υποκινούμενοι”. Και έπεται συνέχεια…

ΥΓ. Η μετάφραση έγινε από τα εσθονικά με τη βοήθεια λεξικών του διαδικτύου. Έτσι, ζητείται προκαταβολικά συγγνώμη για λάθη στη μετάφραση. Ας ελπίσουμε κάποια στιγμή να είναι εφικτή η απόλυτα ορθή μετάφραση.

***

Τα χτεσινά γεγονότα

Οι εργάτες διατύπωσαν τα αιτήματά τους στον πρόεδρο της Δημοκρατίας – Η κόκκινη σημαία υψώθηκε στον πύργο του Τουμπέα

Εργατική διαδήλωση

Με πρωτοβουλία της Ένωσης Εργατών στις Κατασκευές του Ταλίν, μία συγκέντρωση εργατών έλαβε χώρα στις 20 Ιούνη στις 8 πμ στο κλειστό αθλητικό κέντρο εργατών Ταλίν (σ.parapoda: στα εσθονικά, Tallinna töölisvõimla), με συμμετοχή 800 – 1000 ανθρώπων. Ομιλίες έγιναν από τα μέλη της κρατικής εθνοσυνέλευσης N. Ruus, A. Jõeäär, V. Jaanus, και έπειτα από τον O. Sepre, ο οποίος το 1923 είχε καταδικαστεί σε καταναγκαστική εργασία, αλλά απελευθερώθηκε χάρη στην αμνηστία του 1938. Μίλησαν επίσης συνδικαλιστές.

Οι ομιλίες επικεντρώθηκαν στην κατάσταση που διαμορφώνεται από τα τρέχοντα γεγονότα, καθώς και την κατάσταση των εργατών και τα αιτήματά τους.

Στο τέλος, τα ακόλουθα ψηφίσματα υιοθετήθηκαν ομόφωνα:

Είμαστε πεπεισμένοι ότι η κύρια προϋπόθεση για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων της Εσθονίας είναι η διατήρηση της ειρήνης και το να μείνει η Εσθονία μακριά από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Χάρη στο Σύμφωνο Αμοιβαίας Βοήθειας ανάμεσα στην Εσθονία και τη Σοβιετική Ένωση, ο εσθονικός λαός ως τώρα ήταν σε θέση να μείνει μακριά από τον πόλεμο, και η οικονομική ζωή της Εσθονίας ήταν σε θέση να συνεχίσει να είναι σχετικά ομαλή, σε μια περίοδο όπου εκατοντάδες εκατομμύρια λαών του κόσμου ζουν στις άγριες συνθήκες του πολέμου.

Ωστόσο, έχοντας ακούσει από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου των Λαϊκών Επιτρόπων της Σοβιετικής Ένωσης, Μολότοφ, στην διακοίνωσή του προς την εσθονική κυβέρνηση, ότι η εσθονική κυβέρνηση έχει προβεί σε αντισοβιετικές ενέργειες, έχει δημιουργήσει μια στρατιωτική συμμαχία με τη Λετονία και τη Λιθουανία, έχει οργανώσει μυστικές συνδιασκέψεις κλπ., δηλώνουμε ότι παρόμοιες ενέργειες που αποσκοπούν στην πρόκληση εχθροπραξιών ενάντια στη Σοβιετική Ένωση, συναντούν τη βαθιά λύπη και καταδίκη από πλευράς των εργαζόμενων της Εσθονίας και της πλειοψηφίας του εσθονικού λαού. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Εσθονίας δεν ήταν προσηλωμένη στην τήρηση του Συμφώνου Αμοιβαίας Βοήθειας ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και την Εσθονία, αλλά ωμά το παραβίασε, προετοίμασε τη λεηλασία του εσθονικού λαού με το να τον στρέψει ενάντια στη Σοβιετική Ένωση, ζητούμε το σχηματισμό μιας κυβέρνησης που θα είναι πλήρως φιλική προς τη Σοβιετική Ένωση και έντιμα θα τηρεί το σύμφωνο.

Ζητούμε το αποφασιστικό ξερίζωμα όλων των εχθρικών προς τη Σοβιετική Ένωση στοιχείων, και ιδίως τη διάλυση της Λίγκας Άμυνας, καθώς διέπεται από ιδιαίτερα εχθρική στάση απέναντι στη Σοβιετική Ένωση, την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από όσους προωθούν τον πόλεμο και όλες τις εχθρικές προς το Σύμφωνο Αμοιβαίας Βοήθειας ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και την Εσθονία ενέργειες.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι σημερινοί περιορισμοί στην ελευθερία του συναθροίζεσθαι, του Τύπου, των συγκεντρώσεων κλπ εμποδίζουν τον εργαζόμενο λαό να αγωνιστεί για τη βελτίωση της κατάστασής του, καλούμε στην κατάργηση των περιορισμών. Η πάλη του εργαζόμενου λαού για μια καλύτερη κατάσταση είναι αποτελεσματική μόνο αν αυτός ο αγώνας καθοδηγείται από ένα πολιτικό κόμμα των εργατών (σ.parapoda: η ακύρωση της απόφασης για απαγόρευση του ΚΚ Εσθονίας έγινε πράξη μόλις στις 4 Ιούλη 1940).

Είναι, επομένως, απαραίτητο να επιτραπεί στους εργάτες να ιδρύσουν το δικό τους πολιτικό κόμμα. Είναι απαραίτητο να επιτραπεί η έκδοση εργατικών εντύπων, να τερματιστεί η καταναγκαστική στρατολόγηση εργατικού δυναμικού στην αστυνομία, να τερματιστεί ο έλεγχος των συγκεντρώσεων από την ξένη και την πολιτική αστυνομία, και να διασφαλιστεί η ελευθερία λόγου, σκέψης, εκδόσεων, συγκεντρώσεων και οργάνωσης.

Ζητούμε τον τερματισμό της δίωξης του εργατικού κινήματος, γενική αμνηστία για τους πολιτικούς κρατούμενους που πάλευαν για τα συμφέροντα των εργαζομένων και την απόδοση όλων των πολιτικών δικαιωμάτων σε αυτούς, την ακύρωση αποφάσεων για την εκδίωξη από το εργατικό κίνημα, τη νόμιμη επαναδραστηριοποίηση των κλεισμένων εργατικών οργανώσεων, και τη διάλυση “εργατικών οργανώσεων”, όπως της Εσθονικής Συνομοσπονδίας Εργατικών Ενώσεων και άλλων.

Διαδηλωτές στην οδό Νάρβα, στη συμβολή με την οδό Τόρμι, στο Ταλίν στις 21/06/1940

Ζητούμε να πάψουν οι εργαζόμενοι και οι άνεργοι να ανησυχούν για τη δουλειά, αυξάνοντας τις απολαβές τους σε αναλογία με το κόστος ζωής.

Ζητούμε από τους κυβερνητικούς οργανισμούς αποφασιστικά να καταπολεμήσουν τους κερδοσκόπους, τους τοκογλύφους και όλων των ειδών τους άρπαγες.

Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει με μικρά πρόστιμα, όπως γινόταν ως τώρα, αλλά μόνο αν τιμωρείται αυστηρά η κερδοσκοπία.”

Καλωσόρισμα στον Κόκκινο Στρατό

Χαιρετιστήριο καλωσόρισμα προς τον Κόκκινο Στρατό υπερψηφίστηκε επίσης. Σε αυτό διαβάζουμε:

Η συγκέντρωση των Εργαζομένων του Ταλίν στην Αίθουσα Συνεδριάσεων στις 20 Ιούνη 1940 χαιρετίζει τον Κόκκινο Στρατό και τους επικεφαλής του. Η συγκέντρωση επιβεβαιώωνει ότι η πλειοψηφία του εσθονικού λαού εκτιμά σε μεγάλο βαθμό το Σύμφωνο Αμοιβαίας Βοήθειας ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και την Εσθονία, με βάση το οποίο η Σοβιετική Ένωση έχει δεσμευτεί να διατηρήσει και να διασφαλίσει την ειρήνη στη Βαλτική. Η καταδίκη των ανεύθυνων μεθοδεύσεων της πλέον αντιδραστικής αστικής τάξης, υπό τη μορφή της σύναψης της Βαλτικής Στρατιωτικής Συμμαχίας, η οποία στρέφεται ενάντια στη Σοβιετική Ένωση, απειλούσε να ρίξει εμάς και τις άλλες βαλτικές χώρες σε έναν καταστροφικό ιμπεριαλιστικό πόελμο. Η διαυγής πολιτική ειρήνης των Στάλιν, Μολότοφ, Βοροσίλοφ και άλλων ηγετών της Σοβιετικής Ένωσης έγκαιρα ξεσκέπασε αυτές τις μεθοδεύσεις και παρείχε ένα αδερφικό χέρι βοήθειας στον εργαζόμενο λαό μας.

Η άφιξη των στρατευμάτων του ισχυρού Κόκκινου Στρατού στην Εσθονία αποτελούν εγγύηση ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε ειρηνικά στα σπίτια μας, και η βαθύτερη επιθυμία μας είναι και ο Κόκκινος Στρατός να αισθάνεται εδώ όπως στο σπίτι του.

Ζήτω η διεθνής αλληλεγγύη των εργαζομένων!

Ζήτω ο ισχυρός Κόκκινος Στρατός και ο ηγέτης του, Βοροσίλοφ!

Ζήτω ο ηγέτης των λαών του κόσμου, Στάλιν!

Θερμούς χαιρετισμούς στους σ. Στάλιν, Μολότοφ, Ζντάνοφ.

Τέλος, αποφασίστηκε να σταλεί χαιρετιστήριο στο Στάλιν.

Η συγκέντρωση ολοκληρώθηκε στις 10.15 το βράδι.

Ανοιχτή συγκέντρωση στην Πλατεία Ελευθερίας

Χτες το πρωί, οι εργάτες του Ταλίν συγκεντρώθηκαν στα εργοστάσια για να προετοιμάσουν τη διαδήλωση. Χρησιμοποιήθηκαν οι παλιές σημαίες. Και γρήγορα αυτές βάφτηκαν με κόκκινο χρώμα. Έλειπαν μόνο τα εργοστάσια που δούλευαν, όμως και από εκεί υπήρχαν εργάτες.

Συγκέντρωση των εργατών στην Πλατεία Ελευθερίας στο Ταλίν στις 21/06/1940 (πηγή)

Στις 10 συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία Ελευθερίας συνδικάτα και ομάδες εργατών από εργοστάσια, οι οποίοι κρατούσαν πανώ με συνθήματα: “Ζητούμε επιτακτικά για τους εργαζόμενους δουλειά, ψωμί και ελευθερία!”, “Κάτω η σημερινή κυβέρνηση των προπαγανδιστών του πολέμου!”, “Ζητούμε τη δημιουργία μιας κυβέρνησης που έντιμα να τηρεί το Σύμφωνο με τη Σοβιετική Ένωση!”.

Μετά τη συσπείρωση κατά ομάδες, ο O. Pärn, εκπρόσωπος της Ένωσης Εργαζομένων Κλωστοϋφαντουργίας, μίλησε για τα αιτήματα των εργαζομένων και καλωσόρισε και χαιρέτισε τη Σοβιετική κυβέρνηση, το στρατό και τους ηγέτες τους, Στάλιν, Μολότοφ, Βοροσίλοφ και άλλους. Την ομιλία διέκοπταν χειροκροτήματα και συνθήματα.

Τα αιτήματα που διατύπωσε ο O. Pärn υιοθετήθηκαν επίσης με χειροκροτήματα.

Στο μεταξύ, εκπρόσωπος του Κόκκινου Στρατού έστειλε χαιρετισμό στον εσθονικό λαό και την εργατική τάξη. Ο ομιλητής ευχαρίστησε επίσης τον Κόκκινο Στρατό για τα χαιρετίσματα και το μήνυμα υποστήριξης, υπογραμμίζοντας την επιθυμία του Κόκκινου Στρατού και της κυβέρνησης της Σοβιετικής Ένωσης να υπερασπίσει τα εργατικά συμφέροντα. Η ομιλία διακοπτόταν συχνά από επιφωνήματα και χειροκροτήματα. Καλέσματα γίνονταν από τα μεγάφωνα.

Μετά το τέλος των ομιλιών, τραγουδήθηκε η Διεθνής και η συγκέντρωση πορεύτηκε από τη Λεωφόρο Κάαρ προς τις οδούς Τουμπέα – Πικγιάλα – Πίκα και από εκεί στο Παλάτι Καντριόργκ. Μόλις έφτασε η πορεία στην Τουμπέα έγινε πιο ευρέως γνωστό ότι η πορεία θα κατευθυνόταν προς το Παλάτι Καντριόργκ.

Μπροστά από το Παλάτι Καντριόργκ

Στις 1.30, περίπου 300 άνθρωποι βρίσκονταν μπροστά στο κάστρο. Η κεφαλή της πορείας βρισκόταν ακόμα μακριά. Μεγάφωνα εγκαταστάθηκαν μπροστά στο κάστρο. Έπειτα, οι σιδερένιες πόρτες του πάρκου του κάστρου έκλεισαν. Και αυτό σημαίνει ότι θα είναι επαρκής ο χώρος για την ίδια την πορεία.

Ιαχές ακούγονται από απόσταση – η πορεία πλησιάζει. Έπειτα οι πόρτες θα ξαναανοίξουν για να επιτραπεί να μπει στο χώρο του κάστρου. Η ώρα είναι 13:43. Ο Oskar Pärn, για τον εκτοπισμό του οποίου από το Ταλίν είχε παρθεί απόφαση, είναι ο πρώτος που περνά τις πόρτες. Και μπαίνει τραγουδώντας.

Συνθήματα και επιφωνήματα χαράς με το άκουσμα των ονομάτων των Στάλιν Μολότοφ και Βοροσίλοφ

Τρεις φορές, το “Ζήτω ο σ. Στάλιν!” ακούγεται στο κάστρο. Οι σημαίες και τα πανώ της πορείας τοποθετούνται απέναντι στους κήπους του κάστρου. Είναι 40-50, εκτός από ένα μπλε, όλα τα άλλα κόκκινα. Η είσοδος διήρκεσε 24 λεπτά. Είναι 6 – 7.000 μπροστά από το κάστρο. Επιπλέον, υπάρχουν και πολλοί έξω.

Αρχίζουν να μιλάνε από τα μεγάφωνα. Έπειτα λέγεται: “Προσοχή, προσοχή!”. Και συνεχίζει: “Τα ψηφίσματα που υιοθετήθηκαν στην Πλατεία Ελευθερίας θα παρουσιαστούν στον Πρόεδρο από αντιπροσωπεία. Υπάρχει τώρα μια αντιπροσωπεία. Ελπίζουμε ο Πρόεδρος θα βγει και θα δεχτεί να ικανοποιήσει τα αιτήματά μας”.

Ένα λεπτό μετά από αυτή την ανακοίνωση έχει περάσει, όταν

ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ K. PÄTS,

συνοδευόμενος από το στρατηγό J. Laidoner και τον ταξίαρχο Grabbi.

O δικτάτορας και στο πλάι οι J. Laidoner και Grabbi (πηγή)

Ο πρόεδρος λαμβάνει ένα χειρόγραφο σημείωμα. Κοιτά προς το πλήθος. Και λέει ότι θα ήταν καλύτερο να αποφύγουν να χαθεί χρόνος και να μιλήσει με έναν από τη συγκέντρωση, στην οποία θα απαντούσε. «Με αμοιβαία κατανόηση, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια αμοιβαία υποστηρικτική διάθεση που να μας ικανοποιεί όλους». Επομένως, ο πρόεδρος συνεχίζει. Απαντά κάποιος από τους διαδηλωτές: «Σύντροφοι, έχουμε επιδώσει τα αιτήματα μας και ελπίζουμε ότι ο πρόεδρος θα μας απαντήσει».

Ο πρόεδρος απαντά: «Πολίτες[, ζούμε σε μια κρίσιμη στιγμή]! Απέναντί σας έχετε ένα πρόσωπο που επί 40 χρόνια [παλεύει για τα δίκαια του λαού μας] (…οι φωνές καλύπτουν τα λόγια του ομιλητή). [Κάποιος από τους διαδηλωτές φωνάζει: “Ναι, αλλά όχι για τους εργάτες!”]. Αν νομίζετε ότι οι εργάτες δεν ανήκουν στο λαό, σφάλλετε…Δεν έχω κάνει διάκριση ανάμεσα στα διάφορα στρώματα των πολιτών [, τους εργάτες, τους αγρότες, τους βιοτέχνες, τους μορφωμένους ανθρώπους]…(σταματά λίγο και σκέφτεται). Αν νομίζετε ότι μπορώ να συνομιλήσω με περισσότερους από εκατό ανθρώπους, είστε πολύ λάθος…[Αλλά αν θέλετε να εκφράσετε τα τόσο έντονα συναισθήματά σας, τότε οι φωνές μου δεν μπορούν να ξεπεράσουν τις δικές σας. Μην ακούτε, όμως δεν μπορείτε να με καλύψετε με τις φωνές σας]». Ο επικεφαλής της πορείας λέει: «Δεν θέλουμε αιτήματα από εσάς. Σας παρακαλούμε να απαντήσετε άμεσα στα αιτήματα που λάβατε εσείς από εμάς!».

Ο πρόεδρος απαντά: «[Τώρα, νομίζετε ότι μπορείτε να με κάνετε να πιστέψω διαφορετικά, με τις φωνές σας, από ό,τι πίστευα όλη μου τη ζωή; Αν ναι, τότε έχω να σας πω το εξής: Δεν κάθομαι εδώ εξαιτίας αυτού, ώστε όλοι να ευχαριστηθούν. Δεν έχω κάποιον να χορεύει εδώ μαζί μου. Έχω εκπληρώσει τα καθήκοντά μου στο λαό, επομένως, παρακαλώ…] Δεν μπορώ να μιλήσω τόσο πολύ…Θα ήταν καλύτερο να σταματούσα». Λέγοντας αυτό, ο πρόεδρος στρέφεται στο εσωτερικό του κάστρου με ένα από τους συνοδούς του. (σ.parapoda: То 2016 στην Εσθονία δημοσιεύτηκε η ομιλία, η οποία είναι επεξεργασμένη. Τα τμήματα στις αγκύλες είναι από το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της ομιλίας).

Κάποιοι διαδηλωτές, η πλειοψηφία εκείνων που ήταν από την αρχή της πορείας, άρχισαν να τραγουδούν: «Γενέτειρα γη μου, χαρά και απόλαυσή μου»(σ.parapoda: Ο εθνικός ύμνος της Εσθονίας). Σύντομα ηρεμούν.

Μετά από μια σύντομη και ήρεμη συζήτηση των πορευομένων, αρχίζει μια ομιλία. Ο ομιλητής λέει ότι ήρθαν εδώ για να δημοσιοποιήσουν τις σκέψεις τους γενικά.

Να υλοποιηθούν τα αιτήματα των εργαζομένων

Η κυβέρνηση των Uluots – Jürima υποκρίνεται και εξαπάτησε την κυβέρνηση της Σοβιετικής Ένωσης, οργανώνοντας κρυφά μια στρατιωτική συμμαχία. Ζητούμε τη δημιουργία μιας νέας κυβέρνησης, η οποία έντιμα να υλοποιεί το Σύμφωνο. Στέλνουμε χαιρετισμό στον Κόκκινο Στρατό και του είμαστε ευγνώμονες (Χειροκροτήματα). Θαυμάζουμε το μεγάλο έργο της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στη Σοβιετική Ένωση, που αποτελεί παράδειγμα για το προλεταριάτο όλου του κόσμου». Ο ομιλητής συνεχίζει: «Ζήτω ο μεγάλος Στάλιν, ο οποίος έχει φέρει ευημερία σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων. Το σύνταγμα του Στάλιν είναι το πιο δημοκρατικό του κόσμου».

Ο ομιλητής, επίσης, αναφέρει ότι το κόστος ζωής ανεβαίνει με αυξανόμενη ταχύτητα. Για αυτό, είναι απαραίτητο να αυξηθούν οι μισθοί κατ’ αναλογία της αύξησης του κόστους διαβίωσης, καθώς τα κεφάλαια επαρκούν. Ζητείται κοινωνική ασφάλιση και στις πόλεις και στα χωριά. Το πιο κατηγορηματικό αίτημα είναι η άμεση απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων. Ο ομιλητής εκφράζει την πεποίθησή του ότι αυτό το αίτημα το ασπάζεται το 100%. Αυτό επιβεβαιώνεται από χιλιάδες χέρια που υψώνονται.

Στο τέλος της ομιλίας, προτείνει ένα τριπλό «ζήτω» για το Στάλιν, κάτι το οποίο κάνει το πλήθος. Η ομιλία διήρκεσε περίπου ένα τέταρτο της ώρας. Είπε ότι συγκεντρώθηκαν εδώ για να εκφράσουν ρητά τα αιτήματά τους στον πρόεδρο. Ως τώρα, όλα τα ψηφίσματα έμεναν στα χαρτιά, όμως τώρα, τα ψηφίσματα που υιοθετήθηκαν στην Πλατεία Ελευθερίας δεν θα μείνουν στα χαρτιά. Επί 20 χρόνια ο εσθονός εργάτης ταπεινωνόταν, όμως τώρα αυτά τελείωσαν.

Οι παλιές μέρες δεν θα ξανάρθουν ποτέ!

Ο ομιλητής λέει, επιπλέον, ότι απαιτούν η αστυνομία να απομακρύνει τα όπλα της. Θα είμαστε αύριο με τα δικά μας όπλα, από εκεί που θα έρθουμε. Ο κόσμος στέκεται στο πλευρό των εργατών. Αυτός ο κόσμος μάς ανήκει.

Χαιρετίζουμε, πρώτα από όλα, το Στάλιν, τον ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης.

Ομιλητής έξω από το Παλάτι Καντριόργκ

Ακούγεται ένα τριπλό «ουράαα» και χειροκροτήματα. Ακούγονται «ζήτω» και για άλλους ηγέτες της Σοβιετικής Ένωσης. Μετά, ακούγεται μία φωνή: «Κάτω!» και έχει να κάνει με τη σημαία με το προεδρικό έμβλημα που είναι κρεμασμένη στο κάστρο. Οι μισοί από τους παρευρισκόμενους υιοθετούν αυτή τη φωνή. Όμως ο ομιλητής λέει:

-Αξιότιμοι σύντροφοι, έχετε για λίγο εμπιστοσύνη στους εκπροσώπους σας. Μη χάνετε την ψυχραιμία σας! Περιμένετε επόμενες οδηγίες!

-Και οι πολιτικοί κρατούμενοι; Να απελευθερωθούν άμεσα!

-Όλα ολοκληρώνονται, απαντά ο ομιλητής.

Έπειτα, ζητείται από τα μεγάφωνα η συντεταγμένη αποχώρηση και προστίθεται ότι δεν είναι ώρα να χαθεί η ψυχραιμία. Επίσης, λέγεται: «Κατανοούμε τα συναισθήματά σας, όμως πρέπει να είμαστε ενωμένοι». Η πορεία ξεκινά από το κάστρο, πηγαίνει στην οδό Νάρβα και μέσω αυτής διασχίζει την πόλη. Ένα τμήμα της πορείας μένει μπροστά στο κάστρο ζητώντας την άνευ όρων και άμεση απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων. Μία νέα αντιπροσωπεία στέλνεται στον πρόεδρο, ο οποίος, ωστόσο, απαντά με ένα μήνυμα που λέει ότι οι κρατούμενοι είναι ελεύθεροι να φύγουν στο πλαίσιο όμως της συνήθους διαδικασίας, αν διατυπώσουν αίτημα απελευθέρωσης, το οποίο θα εξεταζόταν και θα λαμβανόταν αντίστοιχη απόφαση.

Ωστόσο, το αίτημα της άμεσης απελευθέρωσης παραμένει.

Πάνω σε φορτηγά, μετέβησαν στην οδό Βίρου, διέσχισαν την πόλη στην Πλατεία Ελευθερίας, από όπου κατευθύνθηκαν στον τόπο των φυλακών, στις οδούς Harju και Pika.

Απελευθερώθηκαν 27 πολιτικοί κρατούμενοι

Η απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων έλαβε χώρα στις 3 το μεσημέρι. Οι συμμετέχοντες στην πορεία συγκεντρώθηκαν μπροστά από τη φυλακή, και έστειλαν πενταμελή αντιπροσωπεία μαζί με τρεις σοβιετικούς αξιωματούχους, οι οποίοι, με ορθή μορφή, απαίτησαν την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων. Σύμφωνα με τη λίστα, υπήρχαν 27. Τρεις μόνο, οι Alfred Sein, Kristjan Seaver και Aleksander Mui βρίσκονταν κρατούμενοι από το 1924.

Οι άλλοι συλληφθέντες είχαν απελευθερωθεί μετά από μια αμνηστεία λίγα χρόνια πριν. Οι φυλακισμένοι βγήκαν από τα κελιά συνοδεία φρουρών. Όταν ολοκληρώθηκαν τα τυπικά, η αντιπροσωπεία άφησε ελεύθερους τους φυλακισμένους. Οι κρατούμενοι βγήκαν έξω με εκρήξεις χαράς. Οι συγκεντρωθέντες άρχισαν να φωνάζουν «Ζήτω!».

Οι πολιτικοί κρατούμενοι που απελευθερώθηκαν είναι οι ακόλουθοι: Artemi Antonov, Viktor Andrejev, Aleks. Dimitrijev, Aleks. Eilender, Peeter Jakovlev, Aleksei Jemeljanov, Boris Krupenin, Kristjan Kukk, Rich. Kuurits, Vlad. Lepik, Rud. Liivoja, Nik. Luts, Leho Maisel, Andrei Minin, Ivan Minin, Alfred Sein, Kristjan Seaver, Jul. Sarv, Gust. Pilve, Aleks. Mui, Nik. Vojennõi, Konstantin Trankman, Mihhail Skvorov, Mihhail Rogov, Aleks. Petrikov, Adolf Polisinski, Ferd. Narusbek.

Απελευθερωμένοι πολιτικοί κρατούμενοι επικεφαλής της πορείας

Πέρα από τους πολιτικούς κρατούμενους που βρίσκονταν στη φυλακή, απελευθερώθηκαν και όσοι κρατούνταν. Γνωστοποιήθηκε η απελευθέρωση της Johanna Vebermann. Επίσης, άλλοι κρατούμενοι απελευθερώθηκαν, όμως τα ονόματά τους δεν είναι γνωστά. Μετά την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, νέες συλλήψεις έγιναν, κυρίως αστυνομικών.

Οι πρώην πολιτικοί κρατούμενοι στο ξενοδοχείο «Χρυσός Λέων»

Οι περισσότεροι πολιτικοί κρατούμενοι που απελευθερώθηκαν στο Ταλίν εγκαταστάθηκαν στο ξενοδοχείο «Χρυσός Λέων», όπου τους δόθηκαν δωμάτια, δείπνησαν και διανυκτέρευσαν εκεί. Πόσο καιρό θα μείνουν εκεί, δεν ήταν ξεκάθαρο ακόμα.

Οι διαδηλώσεις στο Pärnu

Pärnu.21.7. Σήμερα, στις 5 πμ, έλαβε χώρα μια διαδήλωση στο Pärnu που διέσχισε την πόλη. Από το σημείο αφετηρίας στη Νότια οδό, με σημαίες και μια ορχήστρα κατευθύνθηκαν στην Πλατεία Ελευθερίας, όπου μίλησαν οι Tamm και Kumm, στελέχη των οργανώσεων των εργαζομένων.

Την εκδήλωση παρακολούθησαν πολλοί άνθρωποι. Υπό τις κόκκινες σημαίες, υιοθετήθηκαν τα ίδια ψηφίσματα που υιοθετήθηκαν και στις άλλες πόλεις. Ταυτόχρονα, χαιρετιστήρια μηνύματα αποστάλθηκαν στον Κόκκινο Στρατό. Στο τέλος της πορείας, οι συγκεντρωμένοι κατέληξαν στον Οίκο Εργασίας συντεταγμένα.

Η κόκκινη σημαία στον Πύργο Χέρμαν του κάστρου της Τουμπέα

Για δεύτερη φορά υπήρξε μια πορεία στις 5μμ προς την Τουμπέα, στην κεφαλή της οποίας υπήρχαν απελευθερωμένοι πολιτικοί κρατούμενοι. Μετά από αίτημα των επικεφαλής της πορείας, οι φύλακες άνοιξαν το δρόμο για το κάστρο. Οι επικεφαλής της πορείας και οι απελευθερωμένοι, στους οποίους είχαν προσφερθεί λουλούδια, συγκεντρώθηκαν στο μπαλκόνι του κάστρου. Οι ομιλητές ανέλυσαν τη δυναμική της τρέχουσας πολιτικής κατάστασης και επευφήμησαν τους ηγέτες της Σοβιετικής Ένωσης. Επίσης μίλησαν οι απελευθερωμένοι πολιτικοί κρατούμενοι. Ακριβώς στις 7.45, υψώθηκε η κόκκινη σημαία στον πύργο Χέρμαν του κάστρου. Αργότερα, στο μπαλκόνι του κάστρου έπαιζε μουσική συγκρότημα πνευστών. Οι διαδηλωτές περιμένουν να ανακοινωθεί νέα κυβέρνηση. Ανακοινώθηκε στις 11:15. Τα νέα γρήγορα διαδόθηκαν. Ωστόσο, στην αυλή του κάστρου, όπλα διανέμονταν στους εργαζομένους.

Η ανάληψη της διασφάλισης της τάξης

Η απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων ακολουθήθηκε από την ανάληψη της διασφάλισης της τάξης από μικρότερες ομάδες εργαζομένων που έβγαιναν από την πορεία. Η ανάληψη της διασφάλισης της τάξης έγινε σε αστυνομικά τμήματα, στρατιωτικές μονάδες και άλλα ιδρύματα και οργανισμούς. Προκλήθηκε μέσα στη μεγάλη έκρηξη. Οι συγκεντρωθέντες εξοπλίστηκαν από εργάτες πρόσφατα στρατολογημένους. Ημιεπίσημα ανακοινώθηκε ότι οι αποκτήσεις όπλων σε μερικές περιοχές δεν έγιναν σύμφωνα με σχέδιο. Σήμερα η αστυνομία επιστρέφει.

Διαδηλωτές έξω από το Παλάτι Καντριόργκ

Σήμερα συγκέντρωση καλωσορίσματος της νέας κυβέρνησης

Ανακοινώθηκε χτες από το ραδιόφωνο ότι η Κεντρική Συνομοσπονδία Εργατών καλεί όλους τους εργαζομένους στο Ταλίν να χαιρετίσουν τη νέα κυβέρνηση.και να εκφράσουν την υποστήριξή τους. Για αυτό, οι πολίτες καλούνται σε συγκέντρωση στις 10 το πρωί στην Πλατεία Ελευθερίας.

Διαδηλώσεις στο Türi

Türi.22.6. Παρασκευή πρωί, στις 10 πμ, υπήρχε μια διαδήλωση εργατών της χαρτοβιομηχανίας του Türi με κόκκινες σημαίες και συνθήματα. Μετά τη συγκέντρωση, περίπου 70 άνθρωποι οργάνωσαν μία έκτακτη συγκέντρωση των εργατών της χαρτοβιομηχανίας έλαβε χώρα, με προεδρεύοντα τον πρόεδρο του εργατικού συμβουλίου Rudolf Hermann. Μια σειρά ψηφισμάτων υιοθετήθηκαν και αποφασίστηκε να σταλούν χαιρετισμοί στον Κόκκινο Στρατό αμά τη αφίξει του στο Türi. Λόγω της διαδήλωσης στις 10 το πρωί, αυτή τελείωσε και θα ξαναρχίσει σήμερα στις 6 το πρωί.

Συγκέντρωση σήμερα στη Βάλγκα

Βάλγκα 21.6. Ένα κάλεσμα για εργατική διαδήλωση στο Ταλίν ελήφθη με ικανοποίηση από τους εργαζόμενους της Βάλγκα. Δεν είχε οργανωθεί κάποια διαδήλωση την Παρασκευή. Ωστόσο, το απόγευμα, εκπρόσωποι διαφόρων κλάδων εργαζομένων συγκεντρώθηκαν για μια κοινή συνεδρίαση. Αποφασίστηκε να αποκληθεί το γεγονός ως συνεδρίαση ομάδας πρωτοπόρων εργαζομένων του δήμου Βάλγκα.

Αποφασίστηκε επίσης να ζητηθεί ένα μέλος της ομάδας να εκπροσωπεί τις ένοπλες δυνάμεις στη Βάλγκα. Στη συγκέντρωση που αρχίζει στις 9 το πρωί, την εναρκτήρια ομιλία θα κάνει ο εκπρόσωπος των μεταλλουργών Adolf Päss. Θα μιλήσουν επίσης ο δικηγόρος Paul Hermann και ο δημοσιογράφος Valdas Lehari. Θα ακολουθήσουν ομιλίες εκπροσώπων κλάδων εργαζομένων της Βάλγκα.

Διαδήλωση και συγκέντρωση στο Ταρτού

Ταρτού, 21.6. Σήμερα το μεσημέρι και το απόγευμα, οι εργαζόμενοι του Ταρτού οργάνωσαν μια πορεία διασχίζοντας την πόλη και μια συγκέντρωση μπροστά από το δημαρχείο. Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης ομιλίες έκαναν ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Εργατικών Οργανώσεων του Ταρτού Kristjan Jalak, έπειτα οι Neeme Ruus, P. Keerdo, Hirsch, οι δικ. H. Habermann, Lepik και ο δρ. V. Hion. Η πορεία ξεκίνησε από την οδό Tähe, στην έδρα της Κεντρικής Ένωσης Εργατικών Οργανώσεων του Ταρτού και πορεύτηκε στην πόλη για τη συγκέντρωση στο Δημαρχείο. Μπροστά από το Δημαρχείο, το οποίο ήταν περιτριγυρισμένο από κόκκινες σημαίες και πανώ, ο πρώτος ομιλητής, ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Εργατικών Οργανώσεων του Ταρτού Kristjan Jalak, ανέφερε ότι οι εργάτες δεν αντιμετωπίζονταν ισότιμα με τις άλλες μάζες. Επί 21 χρόνια, διανοούμενοι και εργάτες ζητούσαν ελευθερία, όμως τίποτα δεν επιτυγχανόταν.

Χάρη στον Κόκκινο στρατό, είμαστε προστατευμένοι από εξωτερικές πιέσεις και μένουμε μακριά από τον πόλεμο. Η κυβέρνηση της Σοβιετικής Ένωσης αγαπάει την ειρήνη και είναι δεσμευμένη να διατηρεί και διατηρεί την ειρήνη.

Έπειτα, μίλησε ο N. Ruus, ο οποίος παρουσίασε τα ψηφίσματα τα οποία υπερψηφίστηκαν. Τα ψηφίσματα καλούσαν στο σχηματισμό νέας κυβέρνησης που να ικανοποιήσει τα αιτήματα των εργαζομένων, να διαλυθεί η Λίγκα Άμυνας, η οποία αποτελείται μόνο από αστούς, να υιοθετηθούν νέες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις κλπ. Μίλησαν επίσης ο P.Keerdo και άλλοι. Αργότερα, η πορεία πήγε στο πάρκο Tähtvere, όπου συνεχίστηκε η συγκέντρωση εν αναμονή του σχηματισμού νέας κυβέρνησης.

Πηγή: Εφημερίδα «Ρäewaleht», ν.165, Σάββατο 22 Ιούνη 1940, σ.3. Μετάφραση από τα εσθονικά. Όλο το φύλλο σε pdf εδώ. Όπου δεν αναφέρεται διαφορετική πηγή, οι φωτογραφίες πάρθηκαν από εδώ.

Joseph Ball: Πράγματι “ο Μαο σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος”;

Υπάρχουν περίοδοι, κατά την οποία σε έναν λαό δεν απομένει παρά ο ίδιος ο εαυτός του και ο ενθουσιασμός του, το “φρόνημά” του. Η Ελλάδα μάλλον βρίσκεται σε μια τέτοια στιγμή. Πρέπει να βασιστεί στις δικές της δυνάμεις. Η επιτυχία της θα αποτελέσει πρότυπο για άλλους λαούς. Αλλά αυτό είναι κάτι που δεν θέλουν όσοι καταδυναστεύουν το λαό μας αλλά και τους άλλους λαούς. Έτσι, προσπαθούν να δείξουν ότι αυτός ο δρόμος είναι καταστρεπτικός και ότι όσοι τον ακολούθησαν κατά το παρελθόν, προκάλεσαν ποταμούς αίματος. Ένα συχνό παράδειγμα που επικαλούνται, είναι η εποχή του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος, όταν η Κίνα, αφότου απελευθερώθηκε από τους δυτικούς πάτρωνές της, αναγκαζόταν να βασιστεί στις δικές της δυνάμεις, μετά την ρήξη της με τους τότε εταίρους της, οι οποίοι (εκείνοι) είχαν πράγματι αλλάξει χρώμα (όχι σαν τους τωρινούς της Ελλάδας, οι οποίοι ανέκαθεν είχαν το ίδιο κατάμαυρο). Από κοινού, έκτοτε, παραδοσιακοί αντικομμουνιστές, αλλά και οι ακόλουθοι των τότε ριγμένων “εταίρων”, μιλούν για ποταμούς αίματος όταν κάποιος (εν προκειμένω, ο κινεζικός) λαός, «βαδίζει με τα δύο πόδια του» και μόνο με αυτά.

Το παρακάτω άρθρο στέκεται ιδιαίτερα στην “επιστημονική”-με τη χρήση στατιστικών- θεμελίωση του ισχυρισμού ότι ένας λιμός έλαβε χώρα στην Κίνα εξαιτίας αυτών των πολιτικών (και, δευτερευόντως, στην εκπληκτικά ωμή παραποίηση κειμένων του Μαο, μια προσφιλή τακτική των αντικομμουνιστών). Ο αρθρογράφος δεν στέκεται στο γεγονός αυτό καθ’εαυτό της μερικής έλλειψης πρόσβασης σε επαρκείς ποσότητες τροφίμων σε κάποιες περιοχές, την οποία θεωρεί πιθανή. Όμως, στο βαθμό που αυτή οφειλόταν σε εσφαλμένες πολιτικές, ως παράδειγμα οι λαοί δεν πρέπει να κρατούν το γεγονός αυτό καθ’εαυτό και να κάθονται με σταυρωμένα χέρια, αλλά στο γεγονός ότι δεν αρκεί μόνο ο ενθουσιασμός, ο αυθορμητισμός ή το “φρόνημα”, και στο ότι χρειάζεται η πλέον αυστηρή και δημοκρατική οργάνωση, που αξιοποιεί όλες τις δυνατότητες, και όχι η σπατάλη ή ελλειπής αξιοποίηση ανθρώπινου ή υλικού κεφαλαίου που επιφέρουν τα οριζόντια -καφενειακά- μοντέλα, με τα οποία επιβιώνουν οι λίγοι “έξυπνοι”, αναπαράγεται ο κληρονομημένος από τον καπιταλισμό ατομικισμός, και από τα οποία ποτέ οι πολλοί δεν είδαν προκοπή.

Joseph Ball: Πράγματι “ο Μαο σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος”;

Κατά τα τελευταία 25 χρόνια, η φήμη του Μαο Τσε Τουνγκ υποσκάπτεται σοβαρά από όλο και περισσότερο ακραίους υπολογισμούς του αριθμού θανάτων για τους οποίους υποτίθεται ότι είναι υπεύθυνος. Όσο ζούσε, ο Μαο έχαιρε ευρύτατου σεβασμού για τον τρόπο με τον οποίο οι σοσιαλιστικές του πολιτικές βελτίωσαν την ευημερία του κινεζικού λαού, με τη μείωση του επιπέδου φτώχειας και πείνας στην Κίνα και την παροχή δωρεάν υγειονομικής περίθαλψης και εκπαίδευσης. Επίσης, οι θεωρίες του Μαο αποτέλεσαν πηγή μεγάλης έμπνευσης για όσους πάλευαν τον ιμπεριαλισμό σε όλο τον κόσμο. Είναι πιθανώς αυτός ο παράγοντας που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την εχθρότητα της Δεξιάς προς αυτόν. Αυτή είναι μια τάση που πιθανώς να μεγαλώσει, λόγω της προφανούς ανάπτυξης της δύναμης των μαοϊστικών κινημάτων, κατά τα τελευταία χρόνια, σε Ινδία και Νεπάλ, αλλά και τη συνεχιζόμενη επίδραση των μαοϊστικών κινημάτων σε άλλα μέρη του κόσμου.

Οι περισσότερες απόπειρες για υπονόμευση της φήμης του Μαο επικεντρώνονται στο Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος που ξεκίνησε το 1958. Είναι με αυτή την περίοδο με την οποία ασχολείται κυρίως το άρθρο. Οι αγρότες είχαν αρχίσει να καλλιεργούν τη γη συνεταιρικά ήδη από τη δεκαετία του 1950. Κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, προσχώρησαν σε μεγάλες κομμούνες που αποτελούνταν από χιλιάδες ή δεκάδες χιλιάδες ανθρώπων. Αρδευτικά έργα μεγάλης κλίμακας υλοποιήθηκαν για τη βελτίωση της αγροτικής παραγωγικότητας. Το σχέδιο του Μαο ήταν η μαζική αύξηση τόσο της αγροτικής όσο και της βιομηχανικής παραγωγής. Λέγεται ότι αυτές οι πολιτικές οδήγησαν σε λιμό κατά τα έτη 1959-1961 (παρότι κάποιοι πιστεύουν ότι ο λιμός ξεκίνησε το 1958). Σειρά λόγων αναφέρονται ως αιτίες για το λιμό. Για παράδειγμα, η υπερβολική παροχή σιταριού από το κράτος ή τα τρόφιμα που σπαταλήθηκαν εξαιτίας της δωρεάν διανομής τους στις συλλογικές κουζίνες στις κομμούνες. Λέγεται επίσης ότι οι αγρότες εγκατέλειπαν τη γεωργία για να εργαστούν στα αρδευτικά έργα ή στις περίφημες “υψικάμινους της πίσω αυλής” (μικρής κλίμακας υψικάμινοι για χάλυβα σε αγροτικές περιοχές).

Ο Μαο παραδέχτηκε ότι υπήρξαν προβλήματα εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, απέδωσε την πλειοψηφία των δυσκολιών εκείνων στις κακές μετεωρολογικές και φυσικές συνθήκες. Παραδέχτηκε, επίσης, ότι υπήρχαν και εσφαλμένες πολιτικές, για τις οποίες ανέλαβε την ευθύνη.

Οι επίσημες κινεζικές πηγές, μετά το θάνατο του Μαο, αναφέρουν ότι υπήρξαν 16,5 εκατομμύρια επιπλέον νεκροί κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Αυτοί οι αριθμοί δημοσιεύτηκαν κατά τη διάρκεια μιας ιδεολογικής καμπάνιας της κυβέρνησης του Ντενγκ Χσιάο Πινγκ εναντίον της κληρονομιάς του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος και της Πολιτιστικής Επανάστασης. Ωστόσο, φαίνεται πως δεν υπάρχει τρόπος ανεξάρτητα κανείς να επαληθεύσει αυτό τον αριθμό, λόγω του μεγάλου μυστηρίου αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο συλλέχτηκαν και διατηρήθηκαν αυτοί οι αριθμοί προτού δημοσιευτούν στο ευρύ κοινό. Αμερικανοί ερευνητές κατάφεραν να αυξήσουν αυτό τον αριθμό στα 30 περίπου εκατομμύρια νεκρών, συνδυάζοντας τις κινεζικές αναφορές με δικές τους επεξεργασίες στη βάση των απογραφών του 1953 και του 1964. Πρόσφατα, ο Jung Chang και ο Jon Halliday στο βιβλίο τους “Μαο: η Άγνωστη Ιστορία” έκαναν λόγο για 70 εκατομμύρια δολοφονημένους από το Μαο, συμπεριλαμβανομένων 38 εκατομμυρίων κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος.

Δυτικοί συγγραφείς επί του θέματος έχουν υιοθετήσει μια εντελώς δυσανάλογη άποψη για την περίοδο, όντας μάλλον σαγηνευμένοι από τη λογική των πελώριων αριθμών νεκρών από αμφίβολες πηγές. Επικεντρώνονται μόνο στις ακραίες πολιτικές και είναι πιθανόν οι απόψεις τους, για τη ζημιά που αυτές οι πολιτικές έκαναν, να είναι υπερβολικά ακραίες. Υπάρχει μια αδυναμία τους να καταλάβουν πώς κάποιες από τις πολιτικές που υιοθετήθηκαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, στην πραγματικότητα, οφέλησαν τον κινεζικό λαό, μόλις τελείωσε η αρχική διαταραχή.

Οι κρατικές υπηρεσίες των ΗΠΑ παρείχαν βοήθεια σε όσους είχαν αρνητική στάση απέναντι στο Μαοϊσμό (και τον κομμουνισμό, γενικότερα), καθ’ όλη τη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου. Για παράδειγμα, ο βετεράνος ιστορικός του Μαοϊσμού Roderick MacFarquhar εξέδιδε το The China Quarterly κατά τη δεκαετία του 1960. Αυτό το περιοδικό δημοσίευε φήμες για μαζικούς θανάτους από λιμούς, οι οποίες έκτοτε αναπαράγονταν. Αργότερα, προέκυψε ότι αυτό το περιοδικό λάμβανε χρήματα από μια μετωπική οργάνωση της CIA, όπως ο MacFarquhar παραδέχτηκε σε μια πρόσφατη επιστολή του στο London Review of Books Roderick MacFarquhar αναφέρει ότι δεν γνώριζε ότι τα χρήματα προέρχονταν από τη CIA όταν εξέδιδε το The China Quarterly).

Όσοι παρείχαν ποιοτικές ενδείξεις για τους αριθμούς, όπως καταθέσεις μαρτύρων που αναφέρει ο Jasper Becker στο διάσημο βιβλίο για την εποχή, Hungry Ghosts, δεν παρέχουν αρκετά συνοδευτικά στοιχεία για την επαλήθευση της εγκυρότητας αυτών των μαρτυριών. Σημαντικές ενδείξεις με ντοκουμέντα που παραθέτουν οι Chang & Halliday αναφορικά με το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος παρουσιάζονται με έναν φανερά αποπροσανατολιστικό τρόπο.

Στοιχεία που παρείχε το καθεστώς Ντενγκ ότι εκατομμύρια πέθαναν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος δεν είναι αξιόπιστα. Στοιχεία από αγρότες αποκρούουν τον ισχυρισμό ότι στο Μαο κυρίως πρέπει να αποδοθεί η κατηγορία για τους θανάτους που πράγματι υπήρξαν κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος προς τα Μπρος.

Δημογράφοι των ΗΠΑ προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν τα στοιχεία από τα ποσοστά θνησιμότητας και άλλα δημογραφικά στοιχεία από επίσημες κινεζικές πηγές, για να αποδείξουν την υπόθεση ότι υπήρξε ένας “τεράστιος φόρος αίματος” κατά την περίοδο εκείνης (δηλαδή, μια υπόθεση ότι “ο μεγαλύτερος λιμός όλων των εποχών” ή “ένας από τους μεγαλύτερους λιμούς όλων των εποχών” έλαβαν χώρα εκείνη την περίοδο). Ωστόσο, οι ασυνέπειες στις ενδείξεις και συνολικά αμφιβολίες για τις πηγές αυτών των ενδείξεων, υπονομεύουν το κύρος της υπόθεσης για “τεράστιο φόρο αίματος”.

Η πιο πιθανή αλήθεια για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος

Η ιδέα ότι “ο Μαο ήταν υπεύθυνος για τη γενοκτονία” έχει χρησιμοποιηθεί ως εφαλτήριο για να απαλείφεται οτιδήποτε πέτυχε ο κινεζικός λαός επί Μαο. Ωστόσο, ακόμα και κάποιος σαν τη δημογράφο Judith Banister, μια από τις επιφανέστερες υποστηρικτές της υπόθεσης περί “μαζικών θανάτων” φτάνει να παραδέχεται τις επιτυχίες της περιόδου Μαο. Γράφει πώς το 1973-1975, το προσδόκιμο ζωής στην Κίνα ήταν υψηλότερο από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή, τη Νότια Ασία και πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής (1). Το 1981, συνυπέγραψε ένα άρθρο, το οποίο περιέγραφε την Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ως “υπερεπιτυχημένη” στο θέμα της μείωσης του ποσοστού θνησιμότητας, με το προσδόκιμο ζωής να αυξάνει κατά περίπου 1,5 χρόνο ανά ημερολογιακό έτος από την έναρξη της κομμουνιστικής εξουσίας το 1949 (2). Το προσδόκιμο ζωής ανέβηκε από τα 35 έτη το 1949 στα 65 κατά τη δεκαετία του 1970, όταν η εξουσία του Μαο έλαβε τέλος (3).

Διαβάζοντας πολλούς σύγχρονους σχολιαστές της Κίνας επί Μαο (4), αποκτά κανείς την εντύπωση ότι οι αγροτικές και βιομηχανικές πολιτικές του Μαο οδήγησαν στην απόλυτη οικονομική καταστροφή. Ακόμα και πιο μετριοπαθείς σχολιαστές, όπως ο οικονομολόγος Peter Nolan (5), σχολιάζουν ότι το βιοτικό επίπεδο δεν αυξήθηκε στην Κίνα κατά τη μετεπαναστατική περίοδο, παρά μόνο με την ανάληψη της εξουσίας από το Ντενγκ. Φυσικά, οι άνοδοι στο βιοτικό επίπεδο δεν είναι ο μοναδικός λόγος για την άνοδο του προσδόκιμου ζωής. Ωστόσο, είναι παράλογος ο ισχυρισμός ότι το προσδόκιμο ζωής θα μπορούσε να αυξηθεί τόσο πολύ επί Μαο χωρίς καθόλου αύξηση στο βιοτικό επίπεδο.

Για παράδειγμα, πολλοί που μελέτησαν τα στοιχεία που δημοσίευσε ο Ντενγκ μετά το θάνατο του Μαο, ισχυρίζονται ότι η κατά κεφαλή παραγωγή σιτηρών δεν αυξήθηκε καθόλου επί Μαο (6). Όμως πώς είναι εφικτό να συμφιλιώσει κανείς τέτοιες στατιστικές με τους αριθμούς για το προσδόκιμο ζωής που οι ίδιοι αναφέρουν; Εξάλλου, αυτοί οι αριθμοί αποκρούονται από άλλους αριθμούς. Ο Guo Shutian, πρώην διευθυντής Πολιτικής και Νόμου στο Υπουργείο Γεωργίας της Κίνας, κατά τη μεταμαοϊκή περίοδο, δίνει μια πολύ διαφορετική άποψη για τη συνολική απόδοση της γεωργίας στην Κίνα κατά την περίοδο πριν τις “μεταρρυθμίσεις” του Ντενγκ. Είναι γεγονός ότι γράφει πως η αγροτική παραγωγή μειώθηκε σε πέντε χρόνια κατά την περίοδο 1949-1978 λόγω “φυσικών καταστροφών και λαθών στη δουλειά”. Ωστόσο, αναφέρει ότι μεταξύ 1949-1978 η κατά εκτάριο απόδοση της γης όπου υπήρχαν καλλιέργειες για τρόφιμα αυξήθηκε κατά 145,9% και η συνολική παραγωγή φαγητών αυξήθηκε κατά 169,6%. Κατά την περίοδο αυτή, ο πληθυσμός της Κίνας αυξήθηκε κατά 77,7%. Από αυτούς τους αριθμούς, συνάγεται ότι η κατά κεφαλή παραγωγή τροφίμων στην Κίνα αυξήθηκε από 204 κιλά σε 328 κατά την επίμαχη περίοδο (7).

Ακόμα και σύμφωνα με τους αριθμούς που δημοσίευσε το καθεστώς Ντενγκ, η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 11,2% ετησίως μεταξύ 1952-1976 (κατά 10% ετησίως κατά την χαρακτηριζόμενη ως καταστροφική περίοδο της Πολιτιστικής Επανάστασης). Το 1952 η βιομηχανία αποτελούσε το 36% της ακαθάριστης αξίας του Εθνικού Προϊόντος στην Κίνα. Το 1975 η βιομηχανία ήταν το 72% και η γεωργία το 28%. Είναι ξεκάθαρο ότι οι δήθεν καταστροφικές σοσιαλιστικές οικονομικές πολιτικές του Μαο άνοιξαν το δρόμο για την ταχύτατη (έστω και άνιση και ανισόρροπη) οικονομική ανάπτυξη της μεταμαοϊκής περιόδου (8).

Υπάρχει ένα καλό επιχείρημα που συνηγορεί στο ότι οι πολιτικές του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος, στην πραγματικότητα, συνέβαλαν πολύ για την υποστήριξη της συνολικής οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας, μετά από μια αρχική περίοδο διαταραχών. Κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’50, ήταν ξεκάθαρο ότι η Κίνα θα έπρεπε να αναπτύξει από μόνη της, με τις δικές της πηγές, και μη ούσα σε θέση να χρησιμοποιήσει μια μεγάλη ποσότητα εξοπλισμού και τεχνογνωσίας που εισαγόταν από τη Σοβιετική Ένωση.

Κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1950, η Κίνα και η ΕΣΣΔ οδηγούνταν σε ρήξη. Μερικώς, αυτή ήταν η έκβαση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης που υπήρξε μετά το θάνατο του Στάλιν. Υπήρχαν πολλές διαφορές μεταξύ Στάλιν και Μαο. Μεταξύ άλλων, ο Μαο πίστευε ότι ο Στάλιν δυσπιστούσε έναντι των αγροτών και υπερτόνιζε την ανάπτυξη της βαριάς βιομηχανίας. Ωστόσο, ο Μαο πίστευε ότι ο Χρουσιώφ χρησιμοποιούσε την αποκήρυξη του Σταλινισμού ως πρόσχημα για τη βαθμιαία εγκατάλειψη της σοσιαλιστικής ιδεολογίας και πρακτικής στην ΕΣΣΔ.

Επίσης, η διάσπαση οφειλόταν στην τάση του Χρουσιώφ να προσπαθήσει και να επιβάλει στους συμμάχους του τους σοβιετικούς τρόπους αντιμετώπισης των πραγμάτων. Ο Χρουσιώφ έδρασε στο πνεύμα όχι του σοσιαλιστικού διεθνισμού, αλλά της μεταχείρισης οικονομικά λιγότερο αναπτυγμένων χωρών ως κράτη-πελάτες. Για μια χώρα όπως η Κίνα, η οποία είχε παλέψει τόσο σκληρά για την απελευθέρωσή της από την ξενική κυριαρχία, μια τέτοια σχέση ποτέ δεν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή. Ο Μαο δεν μπορούσε να το περάσει στο λαό του, ακόμα κι αν το ήθελε.

Το 1960, η σύγκρουση των δύο χωρών κορυφώθηκε. Οι σοβιετικοί παρείχαν μεγάλη βοήθεια για το πρόγραμμα εκβιομηχάνισης της Κίνας. Το 1960, όλοι οι σοβιετικοί τεχνικοί σύμβουλοι εγκατέλειψαν τη χώρα. Πήραν μαζί τους όλα τα τεχνικά υποδείγματα από τα διάφορα βιομηχανικά εργοστάσια που σχεδίαζαν να χτίσουν.

Ο Μαο κατέστησε ξεκάθαρο ότι, εξ’ αρχής, οι πολιτικές του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος ήταν για να αναπτυχθεί στην Κίνα μια πιο ανεξάρτητη οικονομική πολιτική. Η εναλλακτική της Κίνας στο να βασίζεται στην ΕΣΣΔ ήταν ένα πρόγραμμα για την ανάπτυξη της γεωργίας παράλληλα με την ανάπτυξη της βιομηχανίας. Πράττοντας έτσι, ο Μαο θέλησε να χρησιμοποιήσει τις πηγές που η Κίνα μπορούσε να έχει σε αφθονία: την εργασία και το λαϊκό ενθουσιασμό. Η χρήση αυτών των πηγών θα αναπλήρωναν την έλλειψη κεφαλαίων και προχωρημένης τεχνολογίας.

Παρότι υπήρξαν προβλήματα και ανατροπές κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, είναι δίκαιο να πει κανείς ότι έπαιξε έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην τρέχουσα τότε ανάπτυξη της γεωργίας. Μέτρα όπως η εξοικονόμηση νερού και η άρδευση, επέτρεψαν συνεχείς αυξήσεις στη γεωργική παραγωγή, μόλις τελείωσε η περίοδος των κακών συγκομιδών. Βοήθησαν επίσης την επαρχία να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ξηρασίας. Έργα για τον περιορισμό των επιπτώσεων των πλημμυρών επίσης πραγματοποιήθηκαν, ενώ η δημιουργία επιπέδων στην καλλιεργούμενη γη βοήθησε στην αύξηση της καλλιεργούμενης επιφάνειας (9).

Η βιομηχανική ανάπτυξη έλαβε χώρα υπό το σύνθημα “να περπατάμε με τα δύο πόδια”. Αυτό σήμαινε την ανάπτυξη μικρής και μεγάλης κλίμακας επαρχιακής βιομηχανίας παράλληλα με την ανάπτυξη βαριάς βιομηχανίας. Παράλληλα με τις υψικάμινους, πολλά άλλα εργαστήρια και εργοστάσια δημιουργήθηκαν στην επαρχία. Η ιδέα ήταν πως η επαρχιακή βιομηχανία θα ανταποκρινόταν στις ανάγκες του τοπκού πληθυσμού. Τα επαρχιακά εργαστήρια υποστήριζαν προσπάθειες των κομμούνων να εκσυγχρονίσουν τις μεθόδους εργασίας στη γεωργία. Τα επαρχιακά εργαστήρια ήταν πολύ αποτελεσματικά στην παροχή φυτοφαρμάκων, εργαλείων, άλλου αγροτικού εξοπλισμού και τσιμέντου (για τα έργα εξοικονόμησης νερού) στις κομμούνες (10).

Σε σύγκριση με το αυστηρό, συγκεντροποιημένο οικονομικό σύστημα που έτεινε να επικρατήσει στη Σοβιετική Ένωση, το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος ήταν μια ανώτερη πράξη ευρηματικότητας. Φυσικά, το τσιμέντο και τα φυτοφάρμακα, για παράδειγμα, θα παράγονταν σε μεγάλα εργοστάσια στις αστικές περιοχές, μακριά από τις αγροτικές περιοχές που τα χρειάζονταν. Σε μια φτωχή χώρα, θα υπήρχε το πρόβλημα της απόκτησης κεφαλαίου και εξοπλισμού απαραίτητου για την παραγωγή τέτοιων βιομηχανικών προϊόντων, με τη χρήση της πλέον σύγχρονης τεχνικής. Θα χρειαζόταν μια υποδομή που συνδέει τις πόλεις με τις επαρχίες για τη μεταφορά τέτοιων προϊόντων, όταν αυτά παράγονταν. Αυτό, από μόνο του, θα προκαλούσε τεράστια έξοδα. Συνεπεία τέτοιου είδους προβλημάτων, η ανάπτυξη σε πολλές φτωχότερες χώρες είναι είτε πολύ αργή, είτε δεν λαμβάνει χώρα καθόλου.

Οι επαρχιακές βιομηχανίες που ιδρύθηκαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος χρησιμοποίησαν μεθόδους έντασης εργασίας, παρά μεθόδους έντασης κεφαλαίου. Καθώς εξυπηρετούσαν τοπικές ανάγκες, δεν εξαρτώνταν από την ανάπτυξη μιας ακριβής πανεθνικής υποδομής δρόμων και σιδηροδρόμων για τη μεταφορά των τελικών αγαθών.

Στην πραγματικότητα, οι δήθεν άγριες και χαοτικές πολιτικές του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος τα πήγαν συνολικά αρκετά καλά, μετά τα προβλήματα των λίγων πρώτων χρόνων. Η τοπική παραγωγή τσιμέντου επέτρεψε την πραγματοποίηση έργων εξοικονόμησης νερού. Η μεγαλύτερη άρδευση επέτρεψε τη διάδοση περισσότερων φυτοφαρμάκων. Τα φυτοφάρμακα, με τη σειρά τους, παρέχονταν από τα τοπικά εργοστάσια. Η μεγαλύτερη αγροτική παραγωγικότητα θα απελευθέρωνε περισσότερη εργασία αγροτών για το βιομηχανικό κατασκευαστικό τομέα, ευνοώντας τη συνολική ανάπτυξη της χώρας (11).

Αυτή η αντίληψη, συχνά, αναφέρεται ως παράδειγμα του οικονομικού αναλφαβιτισμού του Μαο (ενώ για τον καταμερισμό εργασίας και τα οφέλη από την περιφερειακή εξειδίκευση κλπ;). Ωστόσο, ήταν εύστοχη για την Κίνα, όπως οι θετικές επιπτώσεις των πολιτικών του Μαο, σε όρους ανθρώπινης ευημερίας και οικονομικής ανάπτυξης, δείχνουν.

Η γεωργία και η μικρής κλίμακας επαρχιακή βιομηχανία δεν ήταν οι μόνοι τομείς που αναπτύχθηκαν κατά τη σοσιαλιστική περίοδο στην Κίνα. Η βαριά βιομηχανία αναπτύχθηκε επίσης πάρα πολύ. Έργα όπως η ίδρυση πετρελαιοβιομηχανίας στο Τατσίνγκ, κατά το Μεγάλο Άλμα προς τα Μπρος, έδωσαν ισχυρή ώθηση στην ανάπτυξη της βαριάς βιομηχανίας. Μια μαζική πετρελαιοβιομηχανία αναπτύχτηκε στην Κίνα (12). Αυτή αναπτύχθηκε, μετά το 1960, με τη χρήση ντόπιων τεχνικών, αντί σοβιετικών ή δυτικών τεχνικών. (Συγκεκριμένα οι εργάτες χρησιμοποιούσαν πίεση από τα κάτω για την άντληση πετρελαίου. Δεν βασίζονταν στην συνήθη πρακτική στις πετρελαιοπηγές, δηλαδή την ανέγερση πολλαπλών γερανών).

Τα επιχειρήματα για τα στατιστικά στοιχεία για την παραγωγή διαψεύδουν το γεγονός ότι το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος έγινε, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό, για την αλλαγή τρόπου σκέψης του κινεζικού λαού όσο για τη βιομηχανική παραγωγή. Οι λεγόμενες υψικάμινοι της πίσω αυλής, όπου οι αγρότες προσπαθούσαν να παράγουν χάλυβα σε μικρά επαρχιακά χυτήρια, απέκτησαν κακή φήμη για τη χαμηλή ποιότητα του χάλυβα που παρήγαγαν. Ωστόσο, ήταν τόσο για την εκπαίδευση των αγροτών σε τρόπους βιομηχανικής παραγωγής όσο και για την παραγωγή χάλυβα για τη βιομηχανία της Κίνας. Αξίζει να θυμηθούμε ότι τα τα περισσότερα από τα “άλματα”, για τα οποία μιλούσε ο Μαο, δεν ήταν άλματα σε ποσοτικούς όρους παραγωγής αγαθών, αλλά άλματα στη λαϊκή συνείδηση και κατανόηση. Λάθη έγιναν και πολλοί πρέπει να αποθαρρύνθηκαν, όταν συνειδητοποίησαν ότι κάποια από τα αποτελέσματα του Άλματος ήταν απογοητευτικά. Όμως, η επιτυχία της κινεζικής οικονομίας στα χρόνια που πέρασαν δείχνει ότι δεν σπαταλήθηκαν όλα τα διδάγματά από αυτό.

Το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος και τα ποιοτικά στοιχεία

Φυσικά, οι παραπάνω ισχυρισμοί στέκονται ενάντια στην κυρίαρχη άποψη στη Δύση ότι το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος ήταν μια καταστροφή παγκοσμίων και ιστορικών διαστάσεων. Όμως, ποια είναι η βάση αυτής της άποψης; Ένας τρόπος για την απόδειξη των ισχυρισμών όσων πιστεύουν στη θέση περί “βαρύτατου φόρου αίματος” θα ήταν η εύρεση αξιόπιστων ποιοτικών στοιχείων, όπως καταθέσεις αυτοπτών μαρτύρων ή στοιχεία βάσει ντοκουμέντων. Τα ποιοτικά στοιχεία, ωστόσο, που υπάρχουν, δεν είναι πειστικά.

Ο σινολόγος ιστορικός Carl Riskin  πιστεύει ότι έλαβε χώρα ένας πολύ σοβαρός λιμός, αλλά δηλώνει ότι “γενικά, φαίνεται ότι οι ενδείξεις για πείνα και δεινά δεν μοιάζουν με τις ποιοτικές ενδείξεις για μαζικούς λιμούς που υπάρχουν σε άλλους λιμούς παρόμοιας (αν όχι ίδιας) κλίμακας, ακόμα και λιμούς που υπήρξαν νωρίτερα στην Κίνα”. Επισημαίνει ότι πολλά από τα σύγχρονα στοιχεία που παρουσιάζονται στη Δύση, ήταν απαξιωμένα τότε, καθώς προέρχονταν από δεξιές πηγές και δύσκολα έβγαζε κανείς συμπέρασμα. Αναρωτιέται αν κατασταλτικές πολιτικές από την κινεζική κυβέρνηση εμπόδισαν την πρόσβαση σε πληροφορίες για το λιμό, όμως θεωρεί πως “το αν αυτό είναι επαρκής εξήγηση, είναι κάτι το αμφίβολο. Υπάρχει κάποιο είδος μυστηρίου εδώ πέρα”(13).

Υπάρχουν συγγραφείς όπως οι Roderick MacFarquhar, Jasper Becker και Jung Chang που σαφώς ισχυρίζονται ότι τα στοιχεία που έχουν δει αποδεικνύουν τη θέση τους περί μαζικού λιμού. Είναι γεγονός ότι τα βασικά τους έργα επί του ζητήματος (14) επισημαίνουν πηγές για αυτά τα στοιχεία. Ωστόσο, δεν καθιστούν επαρκώς ξεκάθαρο, στα βιβλία αυτά, γιατί πιστεύουν ότι αυτές οι πηγές είναι αυθεντικές.

Επομένως, παραμένει ανοιχτό ζήτημα το γιατί οι μαρτυρίες που παρουσιάζονται από αυτούς τους συγγραφείς, θα πρέπει να ερμηνεύονται ως βέβαιο γεγονός στη Δύση. Στο διάσημο βιβλίο του το 1965 για την Κίνα, A Curtain of Ignorance, ο Felix Greene λέει ότι ταξίδεψε σε πολλές περιοχές της Κίνας το 1960, όπου το δελτίο αντιστοιχούσε σε πολύ μικρές δόσεις φαγητού, όμως δεν είδε μαζική πείνα. Επίσης αναφέρει άλλους αυτόπτες μάρτυρες που λένε το ίδιο πράγμα. Είναι πιθανόν, πράγματι, ότι λιμός έλαβε χώρα σε κάποιες περιοχές. Ωστόσο, οι παρατηρήσεις του Greene δείχνουν πως δεν επρόκειτο για πανεθνικής εμβέλειας φαινόμενο κλίμακας Αποκάλυψης, όπως αναφέρουν ο Jasper Becker και άλλοι. Μαζική πείνα δεν έλαβε χώρα σε περιοχές που αυτός ταξίδεψε, παρότι λιμός θα μπορούσε να είχε λάβει χώρα αλλού. Γιατί αυτές οι μαρτυρίες ανθρώπων όπως του Becker, γίνονται πιστευτές τόσο εύκολα, ενώ οι μαρτυρίες του Felix Greene και άλλων που αναφέρει, απαξιώνονται; Φυσικά, η συμπάθεια του Greene για το καθεστώς του Μαο μπορεί να αναφερθεί ως λόγος και μπορεί να θεωρηθεί ότι παραποιεί την αλήθεια για πολιτικούς λόγους. Όμως οι MacFarquhar, Becker και Chang έχουν επίσης τις δικές τους αντιλήψεις για το ζήτημα. Θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει σοβαρά ότι αυτοί οι συγγραφείς είναι τουλάχιστον ξεκάθαροι αντικομμουνιστές;

Πριν πραγματευτούμε το ζήτημα της επαλήθευσης των πηγών, το περιεχόμενο για τη συζήτηση αυτών των ζητημάτων θα πρέπει να οριστεί. Ο κομμουνισμός είναι ένα κίνημα που παράγει μια μαζική ποσότητα αντίστασης. Οι δυτικές χώρες εξαπέλυσαν έναν έντονο πόλεμο προπαγάνδας εναντίον του κομμουνισμού. Όντας στην εξουσία, οι κομμουνιστικές κυβερνήσεις στέρησαν από πολλούς ανθρώπους κεφάλαια και γη. Όλοι οι τσιφιλικάδες και η επιχειρηματική τάξη στερήθηκαν την κοινωνικής τους εξουσία και το κύρος σε μεγάλο τμήμα της Ασίας και της Ευρώπης. Δεν είναι να εκπλήσσεται κανείς για το ότι αυτό προκάλεσε πολλή πικρία. Ένας μεγάλος αριθμός καλά εκπαιδευμένων ανθρώπων, οι οποίοι είχαν γεννηθεί σε αυτές τις χώρες, είχαν και ακόμα έχουν κίνητρο να συκοφαντούν τον κομουνισμό. Δεν είναι “παρανοϊκό” να αναρωτηθεί κανείς για όσους γράφουν για την κομμουνιστική περίοδο, αν πραγματικά πασχίζουν να διασφαλίσουν ότι οι πηγές τους αναφέρουν κάποια γεγονότα και δεν παρέχουν μαρτυρίες οι οποίες είναι παραποιημένες ή γεμάτες αντικομμουνιστική μεροληψία.

Επιπρόσθετα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε ένα ενδιαφέρον να διεξάγει αρνητική προπαγάνδα για τον κομμουνισμό στην Κίνα και τον κομμουνισμό γενικά. Πάρα πολύ συχνά, όταν λέγεται κάτι τέτοιο, απαξιώνεται ως “θεωρία συνωμοσίας” και οι ενδείξεις για το τι πραγματικά συνέβη δεν συζητείται καν ευρέως.

Ωστόσο, οι μη ανοιχτές απόπειρες από τις ΗΠΑ για τη συκοφάντηση του κομμουνισμού είναι ένα στοιχειοθετημένο ζήτημα. Δεν πρέπει να σκεφτόμαστε ότι όλοι όσοι άνθρωποι το έκαναν αυτό ήταν κάποιοι ξεπουλημένοι που πληρώνονταν για να προωθούν φτηνή προπαγάνδα. Το αντίθετο. Για παράδειγμα, το The China Quarterly δημοσίευε πολλά άρθρα, κατά τη δεκαετία του ’60, που συχνά αναφέρονται ως στοιχεία για τις συνθήκες διαβίωσης στην Κίνα και τις επιτυχίες ή αποτυχίες των κυβερνητικών πολιτικών σε αυτή τη χώρα. Το 1962 δημοσίευσε ένα άρθρο του Joseph Alsop στο οποίο ισχυριζόταν ότι ο Μαο αποπειρώταν να εξαλείψει το 1/3 του πληθυσμού μέσω πείνας προκειμένου να εξασφαλίσει την υλοποίηση των οικονομικών του πλάνων (15)! Αυτό το άρθρο, το επικαλούνται, με κάθε σοβαρότητα, για να παρέχουν σύγχρονες ενδείξεις για τον ισχυρισμό περί “τεράστιου φόρου αίματος” πολλά κατοπινά άρθρα επί του θέματος (για παράδειγμα, στο άρθρο “Λιμός στην Κίνα”, το οποίο πραγματευόμαστε παρακάτω).

Ο εκδότης του The China Quarterly ήταν ο Roderick MacFarquhar, ο οποίος έγραψε πολλά σημαντικά βιβλία για την κομμουνιστική κυβέρνηση της Κίνας. Εξέδωσε τον 14ο τόμο της Ιστορίας της Κίνας του Cambridge, ο οποίος κάλυπτε την περίοδο 1949-1965. Έγραψε τις “Ρίζες της Πολιτιστικής Επανάστασης”, που περιελάμβαναν έναν τόμο για τα γεγονότα του 1956 και 1957 καθώς και έναν τόμο για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, στον οποίο προωθεί τη θέση περί “βαρύτατου φόρου αίματος”. Επίσης εξέδωσε τις “Μυστικές Ομιλίες του Μαο”. Στις σελίδες του The China Quarterly υπάρχει μία δήλωση ότι αυτό εκδιδόταν από την Information Bulletin Ltd, για λογαριασμό του Κογκρέσου για την Πολιτιστική Ελευθερία (CCF). Στις 13 Μάη 1967, το CCF δημοσίευσε ένα δελτίο τύπου, στο οποίο παραδεχόταν ότι χρηματοδοτούταν από τη CIA, μετά την αποκάλυψη αυτού στο περιοδικό Ramparts (16).

Ο MacFarquhar δήλωσε, όταν ρωτήθηκε από εμένα, ότι: “όταν μου ζητήθηκε να είμαι ο ιδρυτικός εκδότης του CQ [China Quarterly], μου εξηγήθηκε ότι η αποστολή του CCF ήταν να ενθαρρύνει τους δυτικούς διανοούμενους να δημιουργήσουν μια κοινότητα που θα προωθούσε την ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών. Στόχος ήταν να παρέχεται ένα είδος οργανωτικής αντίκρουσης των σοβιετικών προσπαθειών προσέλκυσης δυτικών διανοούμενων σε διάφορες μετωπικές οργανώσεις (…) Αυτό που μου ειπώθηκε για τη χρηματοδότηση ήταν μόνο πως το CCF υποστηριζόταν από πλειάδα ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένου του διάσημου Ford, και το γεγονός ότι, από αυτές, το Farfield Foundation ήταν μια μετωπική οργάνωση της CIA δεν μου είχε αποκαλυφτεί”.

Στο τεύχος της 26 Γενάρη 2006 του περιοδικού The London Review of Books, ο MacFarquhar γράφει για “τα αρχικά τεύχη του China Quarterly το 1960, του οποίου τότε ήμουν εκδότης”.

Επίσης αναφέρει ότι “μυστικά χρήματα της CIA (από το Farfield Foundation μέσω του Κογκρέσου για την Πολιτιστική Ελευθερία, που εξέδιδε το CQ, το Encounter και πολλά άλλα περιοδικά) αποτελούσαν μέρος της χρηματοδότησης για το CQ- κάτι το οποίο εγώ δεν γνώριζα, μέχρι την αποκάλυψη αυτού στα τέλη της δεκαετίας του ’60”.

Το γεγονός ξεπερνά όσους, όπως ο MacFarquhar, εργάστηκαν για περιοδικά που σχετίζονταν με το CCF. Λέγεται, επίσης, ότι και άλλα περιοδικά λάμβαναν χρήματα που προέρχονταν από τη CIA πολύ γενικά. Για παράδειγμα, ο Victor Marchetti, ένας πρώην αξιωματούχος στο Γραφείο Διοικητή της CIA, έγραψε ότι η CIA είχε ιδρύσει το Asia Foundation και το επιδοτούσε με 8.000.000$ ετησίως για να υποστηρίζει το έργο “αντικομμουνιστών ακαδημαϊκών σε διάφορες ασιατικές χώρες, για τη διάδοση σε όλη την Ασία αρνητικής στάσης για την ηπειρωτική Κίνα, το Βόρειο Βιετνάμ και τη Βόρεια Κορέα” (17).

Ασφαλώς, το ζήτημα δεν είναι “άσπρο-μαύρο”. Για παράδειγμα, ο MacFaruqhar επίσης ισχυρίζεται ότι επέτρεπε ευρεία γκάμα απόψεων από διαφορετικές πλευρές του πολιτικού φάσματος να δημοσιεύονται στο περιοδικό του. Ισχυρίζεται ότι το άρθρο του Alsop θα είχε δημοσιευτεί αλλού, ακόμα κι αν αυτός το απέρριπτε, καθώς και ότι είχε δημοσιεύσει και απαντήσεις σε αυτό που ήταν αρνητικές για τον ισχυρισμό του Alsop.

Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια. Ωστόσο, όσοι, όπως ο MacFaruqhar, δημοσίευαν αυτό που μπορεί να ήθελε η CIA, γενικά, ήταν θετικά διακείμενοι ως προς αυτό (αλλιώς, γιατί η CIA να έδινε χρήματα). Το βασικό είναι πως αυτοί οι άνθρωποι είχαν πηγές χρηματοδότησης δυτικών κρατών τις οποίες άλλοι, με διαφορετική άποψη, στερούνταν.

Τα πολύ τελευταία χρόνια, μια νέα γενιά συγγραφέων έχουν δημοσιεύσει φερόμενες μαρτυρίες από πρώτο χέρι και ντοκουμέντα υποστηρικτικά της θέσης περί “τεράστιου φόρου αίματος”. Το βασικό με αυτά τα στοιχεία είναι η επαλήθευσή τους. Αυτοί οι συγγραφείς δεν παρέχουν επαρκείς ενδείξεις στα έργα τους που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο, ώστε να αποδείξουν ότι οι πηγές τους είναι αυθεντικες.

Ο Jasper Becker στο βιβλίο του για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, Hungry Ghosts, επικαλείται πολλές πηγές για μαζική πείνα και κανιβαλισμό στην Κίνα κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά είναι στοιχεία που προέκυψαν μόλις τη δεκαετία του ’90. Σαφώς, οι πιο γλαφυρές ιστορίες περί κανιβαλισμού δεν στοιχειοθετούνται από καμία πηγή της περιόδου του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος, ή ακόμα και πολλών ετών αργότερα. Πολλές μαρτυρίες για μαζική πείνα και κανιβαλισμό που ο Becker χρησιμοποιεί προέρχονται από ένα 600 σελίδων κείμενο με τίτλο “30 χρόνια στην Επαρχία”. Ο Becker λέει πως πρόκειται για ένα μυστικό επίσημο κείμενο που διέρρευσε από την Κίνα το 1989. Ο Becker γράφει ότι οι πηγές του για το Hungry Ghosts περιλαμβάνουν έγγραφα που εξήχθησαν από την Κίνα το 1989 από διανοούμενους που βγήκαν στην εξορία. Στον αναγνώστη, ωστόσο, χρειάζεται να ειπωθεί πώς άνθρωποι που ήταν προφανώς αντιφρονούντες, και εγκατέλειπαν τη χώρα, κατά τη διάρκεια μιας καταστολής, ήταν σε θέση να βγάλουν στο εξωτερικό επίσημα έγγραφα, αναφορικά με γεγονότα που είχαν λάβει χώρα 30 χρόνια πριν.

Επίσης, ο Becker θα έπρεπε να επιχειρηματολογήσει ακόμα πιο γενικά, γιατί πιστεύει ότι τα “30 χρόνια στην Επαρχία” και άλλα έγγραφα είναι αυθεντικά. Το 2001 ο Becker δημοσίευε μια κριτική για τα Tiananmen Papers στο London Review of Books (18). Τα Tiananmen Papers ήταν, σύμφωνα με ό,τι λεγόταν, εσωτερικά κομματικά ντοκουμέντα τα οποία είχαν βγει στο εξωτερικό από έναν αντιφροντούντα. Υποτίθεται ότι ρίχνουν φως στο σκεπτικό της κομματικής ηγεσίας την εποχή των σφαγών στην Πλατεία Τιεν Αν Μεν. Στην κριτική του, ο Becker, σοβαρά συζητά την πιθανότητα αυτά τα έγγραφα να είναι πιθανώς κατασκευασμένα. Στο Hungry Ghosts, o Becker θα έπρεπε να πει για ποιο λόγο θεωρούσε ότι τα έγγραφα τα οποία επικαλούταν στο δικό του βιβλίο ήταν αυθεντικά, παρά το ότι για άλλα επίσημα έγγραφα που βγήκαν στο εξωτερικό θεωρούσε ότι θα μπορούσε να είναι μη αυθεντικά.

Ομοίως, ο Becker επικαλείται ένα φερόμενο ως εσωτερικό περιοδικό του κινεζικού στρατού από το 1961, ως ένδειξη για μια μαζική ανθρωπιστική καταστροφή κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος. Οι αναφορές σε αυτό το περιοδικό πράγματι υπονοούν ότι μια καταστροφή, η οποία μετά βίας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σημαντική, επιδρούσε στο ηθικό των κινεζικών στρατευμάτων. Ωστόσο, αυτό το περιοδικό είναι πράγματι αυθεντικό; Το περιοδικό δημοσιεύτηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ το 1963 και σε μία συλλογή του Ιδρύματος Hoover με τίτλο “Οι πολιτικές του Κινεζικού Κόκκινου Στρατού” το 1966. Σύμφωνα με τη βρετανική Daily Telegraph (19) “(τα έντυπα αυτά) βρίσκονταν σε αμερικανικά χέρια για κάποιο διάστημα, παρότι κανένας δεν αποκάλυψε πώς αυτά είχαν αποκτηθεί”. Ο Becker και πολλοί άλλοι συγγραφείς επί του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος που επικαλούνται αυτά τα έντυπα, χρειάζεται να αναφέρουν γιατί τα θεωρούν αυθεντικά.

Το βιβλίο του Becker, επίσης, χρησιμοποιεί καταθέσεις αυτοπτών μαρτύρων περί πείνας κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, πήρε συνεντεύξεις από ανθρώπους στην ηπειρωτική Κίνα και στο Χονγκ Κονγκ, καθώς και από κινέζους μετανάστες στη Δύση. Αναφέρει στο βιβλίο του ότι στην ηπειρωτική Κίνα “σπάνια, αν όχι ουδέποτε, του επιτρεπόταν να μιλήσει ελεύθερα στους αγρότες”. Τοπικοί αξιωματούχοι “προπονούσαν” κατάλληλα τους αγρότες πριν από τη συνέντευξη, ήταν παρόντες κατά τη διάρκειά της και απαντούσαν σε κάποιες από αυτές, αντί για τους αγρότες. Δεδομένου ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτή οι αξιωματούχοι να προσπαθούσαν να παρέχουν στοιχεία υπέρ της αρνητικής στάσης του Ντενγκ για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, είναι σίγουρα σημαντικό να ειπωθεί στον αναγνώστη ποιες συνεντεύξεις που επικαλείται στο βιβλίο διεξήχθησαν υπό αυτές τις συνθήκες και ποιες όχι. Ο Becker δεν το κάνει αυτό στο Hungry Ghosts. Πουθενά σε αυτό το βιβλίο δεν προχωρεί σε επαρκή ανάλυση για να αποδείξει στον αναγνώστη ότι οι μαρτυρίες που επικαλείται στο βιβλίο του είναι αυθεντικές.

Για κάποια λίγα χρόνια, το Hungry Ghosts ήταν το βασικό βιβλίο για τους κριτικούς του Μαο. Ωστόσο, το 2005, εκδόθηκε το “Mao: Η Άγνωστη Ιστορία”, το οποίο προωθήθηκε ευρέως στη Δύση. Οι ισχυρισμοί του είναι, αν μη τι άλλο, ακόμα πιο ακραίοι από ό,τι είναι αυτοί στο βιβλίο του Becker. Από τα 70 εκατομμύρια νεκρών που αποδίδει στο Μαο, 38 εκατομμύρια λέγεται ότι έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος. Το βιβλίο βασίζεται πολύ σε μια ανεπίσημη έκδοση ομιλιών και δηλώσεων του Μαο που υποτίθεται κατέγραψαν οπαδοί του και οι οποίες έφτασαν στη Δύση με μέσα που δεν είναι ξεκάθαρα. Οι συγγραφείς συχνά χρησιμοποιούν υλικό από αυτή τη συλλογή για να προσπαθήσουν και να δείξουν το φανατισμό και την έλλειψη έγνοιας του Μαο για την ανθρώπινη ζωή. Πρόκειται για ένα σύνολο κειμένων που κατέστησαν πρόσφατα διαθέσιμα, κατά τη δεκαετία του ’80, χάρη στο Κέντρο Υλικών Έρευνας για την Κίνα (CCRM) στις ΗΠΑ. Μερικά από αυτά τα κείμενα μεταφράστηκαν στα αγγλικά και εκδόθηκαν στο “Οι μυστικές ομιλίες του Μαο”(20).

Σε αυτό τον τόμο, ο Timothy Cheek γράφει ένα κείμενο, στο οποίο προβαίνει σε εκτίμηση της γνησιότητας των εγγράφων. Γράφει ότι “[η] ακριβής προέλευση αυτών των τόμων, οι οποίοι έφτασαν μέσα από διάφορα κανάλια, δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί(…)”. Ο Timothy Cheek ισχυρίζεται ότι τα κείμενα είναι πιθανόν να είναι γνήσια για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή κάποια από τα κείμενα που το CCRM έλαβε, είχαν προηγουμένως δημοσιευτεί στην ηπειρωτική Κίνα σε άλλες εκδόσεις. Δεύτερον, επειδή, τα κείμενα που εμφανίζονται στον ένα τόμο που έλαβε το CCRM, εμφανίζονται επίσης σε τουλάχιστον έναν ακόμα τόμο που έλαβε το CCRM. Προσωπικά, δεν είναι προφανές ότι αυτοί οι δύο λόγοι παρέχουν ισχυρές ενδείξεις για την όλη αυθεντικότητα των κειμένων.

Κάτι που είναι ίσως πιο σημαντικό: οι Chang και Halliday αναφέρουν αποσπάσματα από αυτά τα κείμενα με τρόπο αποπροσανατολιστικό, στο κεφάλαιό τους για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Ο Chang ισχυρίζεται ότι το 1958 ο Μαο είχε επιτεθεί στο φαινόμενο κατά το οποίο, όπως έλεγε “άνθρωποι περιφέρονται στην επαρχία ανεξέλεγκτα”. Στην επόμενη πρόταση, οι συγγραφείς ισχυρίζονται ότι “η παραδοσιακή δυνατότητα απόδρασης από μια κατάσταση λιμού, η οποία συνίσταται στην μετακίνηση προς ένα μέρος όπου υπήρχε φαγητό, είχε πλέον μπλοκαριστεί”. Όμως, το τμήμα της “μυστικής” ομιλίας, στην οποία ο Μαο υποτίθεται ότι διαμαρτύρεται για τους ανθρώπους που “περιφέρονται ανεξέλεγκτοι”, δεν έχει καμία σχέση με την παρεμπόδιση μετακίνησης πληθυσμών στην Κίνα. Όταν κανείς διαβάσει το πλήρες κείμενο, το οποίο επιλεκτικά οι συγγραφείς επικαλούνται, μπορεί κανείς να δει ότι οι συγγραφείς αποπροσανατολίζουν. Αυτό που ο Μαο είπε, είναι το ακόλουθο:

[Κάποιος] από έναν ΑΠΣ [σ.σ.: Αγροτικό Παραγωγικό Συνεταιρισμό] στο Χαντάν [Χεμπέι] οδήγησε ένα αυτοκίνητο ως το χαλυβουργείο του Ανσάν και δεν έφευγε μέχρι να του δοθεί κάποια ποσότητα σιδήρου. Σε κάθε μέρος, τόσοι πολλοί άνθρωποι περιφέρονται ανεξέλεγκτα: αυτό πρέπει να απαγορευτεί εντελώς. Πρέπει να εργαστούμε ισόρροπα μεταξύ των επιπέδων, με κάθε επίπεδο να λογοδοτεί στο αμέσως ανώτερο επίπεδο: οι ΑΠΣ στις επαρχίες, οι επαρχίες στους νομούς, οι νομοί στις περιφέρειες- αυτό αποκαλείται σοσιαλιστική τάξη (21)”.

Αυτό στο οποίο εδώ ο Μαο αναφέρεται, είναι η καμπάνια για την αύξηση της παραγωγής χάλυβα, μερικώς μέσω της χρήσης μικρής κλίμακας επαρχιακής παραγωγής. Μερικοί μη εξουσιοδοτημένοι άνθρωποι απαιτούσαν σίδερο από το Ανσάν προκειμένου να βοηθήσουν το συνεταιρισμό τους να επιτύχει τη νόρμα στην παραγωγή χάλυβα. Ο Μαο φαίνεται να λέει ότι αυτή η αυθόρμητη στάση είναι λάθος. Φαίνεται πως συνηγορεί σε ένα πιο ιεραρχικό σοσιαλιστικό σύστημα σχεδιασμού, όπου οι άνθρωποι πρέπει να κάνουν αίτηση στις ανώτερες αρχές προκειμένου να αποκτούν τις πρώτες ύλες που χρειάζονται για να επιτύχουν τους στόχους τους στην παραγωγή (Αυτό φαίνεται λίγο απροσδόκητο για να το λέει ο Μαο- αλλά, τέλος πάντων). Ξεκάθαρα, ωστόσο, σε αυτό το κείμενο, δεν συνηγορεί στη γενική απαγόρευση στον κινεζικό λαό να μετακινείται στη χώρα.

Ένα δεύτερο, εξίσου αποπροσανατολιστικό, απόσπασμα παρατίθεται στο τέλος του κεφαλαίου για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Πρώτα οι Chang & Halliday γράφουν ότι: “Μπορούμε τώρα να πούμε με σιγουριά από πόσους ανθρώπους ο Μαο ήταν έτοιμος να απαλλαγεί”. Η παράγραφος που ακολουθεί, δίνει κάποια παραδείγματα αποσπασμάτων που φέρονται να είπε ο Μαο, αναφορικά με το πόσοι θάνατοι κινέζων θα ήταν αποδεκτοί εν καιρώ πολέμου. Η επόμενη παράγραφος ξεκινά ως εξής: “Όμως ο Μαο ούτε σκεφτόταν μόνο για τον καιρό του πολέμου”. Έπειτα, αναφέρουν ότι ο Μαο είπε στη συνδιάσκεψη στο Βουτσάνγκ ότι “Εργαζόμενοι κατ’ αυτό τον τρόπο, με όλα αυτά τα έργα, η μισή Κίνα μπορεί να πρέπει να πεθάνει”. Αυτό το απόσπασμα εμφανίζεται στην κεφαλίδα του κεφαλαίου για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Ο τρόπος με τον οποίοι οι συγγραφείς παρουσιάζουν αυτό το απόσπασμα, παρουσιάζει το Μαο ωσάν να λέει ότι μπορεί, πράγματι, να είναι απαραίτητο για τη μισή Κίνα να πεθάνει, ώστε να υλοποιηθούν τα σχέδιά του για την αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής. Όμως είναι προφανές από το πραγματικό κείμενο της ομιλίας ότι αυτό που ο Μαο κάνει, είναι να προειδοποιεί για τους κινδύνους της υπερεργασίας και του υπερενθουσιασμού στο Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, ενώ χρησιμοποιεί μια κάποια δόση υπερβολής. Ο Μαο το καθιστά ξεκάθαρο ότι δεν θέλει κανέναν να πεθάνει ως αποτέλεσμα της κίνησής του για εκβιομηχάνιση. Σε αυτό το σημείο της συζήτησης, ο Μαο μιλά για την αποτυχία της ιδέας της ανάπτυξης όλων των μεγάλων βιομηχανιών και της γεωργίας με τη μία. Το πλήρες απόσπασμα από το κείμενο που επιλεκτικά οι συγγραφείς επικαλούνται είναι το ακόλουθο:

Σε μια τέτοια κατάσταση, πιστεύω πως αν εμείς κάνουμε [όλα τα πράγματα ταυτόχρονα], ο μισός πληθυσμός της Κίνας, αναμφίβολα, θα πεθάνει. Και αν δεν είναι ο μισός, τότε θα’ναι το 1/3, ή το 10%, ένας αριθμός 50 εκατομμυρίων νεκρών. Όταν πέθαναν άνθρωποι στο Γκουανξί [σ.σ. το 1955], δεν απολυθηκε ο Chen Manyuan; Αν, με έναν αριθμό νεκρών 50 εκατομμυρίων, εσείς δεν θα χάσετε τη δουλειά σας, εγώ τουλάχιστον θα τη χάσω. [Το αν χάσω] και το κεφάλι μου θα είναι ανοιχτό προς συζήτηση. Το Anhui θέλει να κάνουμε τόσα πολλά πράγματα: είναι πράγματι πολύ σωστό να κάνουμε πολλά, όμως, ας το έχουμε ως αρχή το να μην έχουμε θανάτους (22)”.

Μετά από λίγες προτάσεις, ο Μαο λέει: “Όσον αφορά 30 εκατομμύρια τόνους χάλυβα, χρειαζόμαστε πράγματι τόσο πολύ; Είμαστε σε θέση να παράγουμε [τόσο πολύ]; Πόσους ανθρώπους κινητοποιούμε; Θα μπορούσε αυτό να οδηγήσει σε θανάτους;”.

Είναι πολύ σημαντικό να γίνει μια πλήρης εξέταση των πηγών που οι Chang & Halliday χρησιμοποίησαν στο βιβλίο τους. Αυτό είναι ένα κάλεσμα που έχει γίνει και αλλού. Η βιβλιοκριτική του Nicholas D. Kristof στους New York Times έγειρε κάποια ενδιαφέροντα ζητήματα. Ο Kristof μιλά για τη δασκάλα αγγλικών του Μαο, Ζανγκ Χανζί (ο Μαο αποπειράθηκε να μάθει αγγλικά όντας ενήλικος), την οποία οι Chang & Halliday αναφέρουν ως έναν από τους ανθρώπους από τους οποίους πήραν συνέντευξη. Ωστόσο, η Ζανγκ είπε στον Kristof (ο οποίος είναι φίλος της) ότι, παρότι συνάντησε τους δύο συγγραφείς, αρνήθηκε να τους δώσει συνέντευξη και τους παρείχε μη ουσιαστικές πληροφορίες (23). Ο Kristof καλεί τους συγγραφείς να δημοσιεύσουν τις πηγές τους στο διαδίκτυο, ώστε να μπορούν να εκτιμηθούν ως αμερόληπτοι.

Η Καμπάνια του Ντενγκ ενάντια στην κληρονομιά του Μαο

Υπήρχαν κάποιοι υποστηρικτές της θέσης περί “μαζικών θανάτων” κατά τη δεκαετία του ’60. Ωστόσο, όπως ο Felix Greene επεσήμανε στο A Curtain of Ignorance, οι αντικομμουνιστές στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 έκαναν λόγο για μαζικούς λιμούς στην Κίνα, πρακτικά, κάθε χρόνο. Η ιστορία για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος πάρθηκε στα σοβαρά μόνο κατά τη δεκαετία του ’80, όταν η νέα κινεζική ηγεσία άρχισε να υποστηρίζει την ιδέα. Ήταν αυτό που έδωσε πραγματικά αξιοπιστία στη Δύση σε κάποιους όπως οι Becker και Jung Chang.

Η κινεζική ηγεσία άρχισε την επίθεσή της στο Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος το 1979. Ο Ντενγκ κινήθηκε εναντίον των υποστηρικτών του Μαο, κατευθύνοντας τον επίσημο Τύπο να τους επιτεθεί (24). Αυτή η επίθεση πήρε τη μορφή μιας ιδεολογικής καμπάνιας εναντίον του “αριστερισμού”. Όπως ο Meissner λέει στη μελέτη του για την περίοδο Ντενγκ “πολλοί ακαδημαϊκοί και θεωρητικοί βγήκαν μπροστά για να αποκαλύψουν τις “μικροαστικές” κοινωνικές και ιδεολογικές ρίζες του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος και της Πολιτιστικής Επανάστασης” (25).

Ο λόγος για αυτή την επίθεση προς το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος έχει πολύ να κάνει με τους αγώνες για εξουσία κατά τη μεταμαοϊκή περίοδο και τον αγώνα για επιστροφή στις σοσιαλιστικές πολιτικές του 1976. Μετά το θάνατο του Μαο, ο Χούα Κουο Φενγκ είχε ανέλθει στην εξουσία με μια πλατφόρμα “υποστήριξης κάθε κουβέντας και πολιτικής του Μαο”. Ο Ντενγκ χρειαζόταν απεγνωσμένα μια πολιτική δικαιολόγηση για την αποπομπή του Χουα το 1978 και την ανάληψη της ηγεσίας από τον ίδιο. Ο ισχυρισμός του Ντενγκ ότι ο Μαο ήταν “70% σωστός και 30% λάθος” ήταν ένας τρόπος για να προβεί σε διάκριση μεταξύ της δικής του “πραγματιστικής” αντίληψης της ιστορίας και της ιδεολογίας και της αντίληψης των προκατόχων του (οι πολιτικές υπέρ της αγοράς τις οποίες ο Ντενγκ εφάρμοσε, υποδείκνυαν ότι, στην πραγματικότητα, πίστευε ότι ο Μαο ήταν περίπου 80% λάθος).

Το κινεζικό κόμμα έκανε τα πάντα ώστε να προωθήσει την αντίληψη ότι το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος ήταν μια καταστροφή που είχε προκληθεί από αριστερίστικες πολιτικές. Ο στρατηγός Γιε Γιαν Γινγκ, σε μια σημαντική ομιλία του το 1979, μίλησε για τις καταστροφές που προκλήθηκαν από αριστερίστικα λάθη κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος (26). Το 1981, η κομματική “Απόφαση για την ιστορία του κόμματος” έκανε λόγο για “σοβαρές απώλειες στη χώρα και το λαό κατά την περίοδο 1959-1961”. Ακαδημαϊκοί προσχώρησαν σε αυτή την επίθεση. Το 1981, ο καθηγητής Λιου Ζενγκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Πληθυσμού έδωσε επιλεκτικές στατιστικές θανάτων για την περίοδο 1954-1978. Αυτοί οι αριθμοί έγιναν γνωστοί σε μια ανοιχτή ακαδημαϊκή συνάθροιση, η οποία τράβηξε πολύ την προσοχή της Δύσης. Οι αριθμοί που δόθηκαν για την περίοδο 1958-1961 υποδείκνυαν ότι 16,5 εκατομμύρια επιπλέον θάνατοι είχαν σημειωθεί εκείνα τα χρόνια (27). Ταυτόχρονα, ο Σουν Γιε Φανγκ, ένας επιφανής κινέζος οικονομολόγος, δημοσίως τράβηξε την προσοχή σε αυτούς τους αριθμούς, δηλώνοντας ότι “ένα υψηλό τίμημα σε όρους αίματος πληρώθηκε” για τα λάθη του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος(28).

Επίσης, υπήρχε η εσωκομματική διαπάλη που ήθελε ο Ντενγκ, προκειμένου να ανατρέψει πρακτικά όλα τα θετικά επιτεύγματα της περιόδου Μαο, στο όνομα της εισαγωγής του καπιταλισμού ή του “σοσιαλισμού με κινεζικά χαρακτηριστικά”, όπως τον αποκαλούσε. Η επίθεση στο Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, βοήθησε στην παροχή μιας ιδεολογικής δικαιολόγησης για την ανατροπή των “αριστερίστικων” πολιτικών του Μαο. Ο Ντενγκ διέλυσε τις αγροτικές κομμούνες στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Στα χρόνια μετά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, οι κομμούνες είχαν αρχίσει να παρέχουν υπηρεσίες όπως δωρεάν υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση. Η διάλυση των Κομμούνων σήμαινε πως αυτά διακόπτονταν. Σε ένα άρθρο του για το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, ο Χαν Ντονγκ Πινγκ, αναπληρωτής καθηγητής στο Warren Wilson College, αναφέρει ένα “χιουμοριστικό” ρεπορτάζ από την κινεζική εφημερίδα που εκδίδεται στη Νέα Υόρκη “The World Journalσχετικά με ένα αγρότη από την επαρχία Χενάν, ο οποίος δεν ήταν σε θέση να πληρώσει τα νοσήλεια για να θεραπεύσει τους μολυσμένους όρχεις του. Όντας βασανισμένος από τον πόνο, πήρε ένα μαχαίρι και σχεδόν αυτοκτόνησε (29). Αυτό το είδος γεγονότων είναι η πραγματική κληρονομιά των μεταρρυθμίσεων του Ντενγκ στην επαρχία.

Συχνά λέγεται ότι οι αγροτικές μεταρρυθμίσεις του Ντενγκ βελτίωσαν την ευημερία της αγροτιάς. Είναι αλήθεια ότι η διάλυση των κομμούνων οδήγησε σε μια 5ετή περίοδο επιταχυνόμενης αγροτικής παραγωγής. Όμως αυτή ακολουθήθηκε από χρόνια πτώσης της κατά κεφαλή παραγωγής τροφίμων (30). Παρά αυτή την πτώση, οι δυτικοί σχολιαστές τείνουν να περιγράφουν τη διάλυση των κομμούνων ως ανεπιφύλακτα οικονομική επιτυχία.

Στην πραγματικότητα, η διάλυση των αγροτικών κομμούνων προκάλεσε πολλές πηγές πραγματικών δυσκολιών για τους αγρότες. Με την ενθάρρυνση της κινεζικής άρχουσας τάξης να περιγράφει το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος ως καταστροφή που σκότωσε εκατομμύρια, ο Ντενγκ ήταν σε θέση να αναπτύξει μια πολιτική γραμμή που έκανε τις οπισθοδρομικές πολιτικές του για την επαρχία να φαίνονται νομιμοποιημένες.

Ο Ντενγκ Χσιάο Πινγκ κατηγορεί το Μαο για Θανάτους από Λιμό

Για να επικρατήσει η γραμμή του Ντενγκ ήταν απαραίτητο να αποδείξει όχι μόνο ότι μαζικοί θάνατοι σημειώθηκαν μεταξύ 1959-1961, αλλά και ότι αυτοί οφείλονταν κυρίως σε εσφαλμένες πολιτικές. Μετά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, η επίσημη γραμμή της κινεζικής κυβέρνησης ήταν για το λιμό ήταν ότι αυτός οφειλόταν κατά 70% σε φυσικές καταστροφές και 30% σε ανθρώπινα λάθη. Αυτή η αναλογία ανατράπηκε επί Ντενγκ. Στη δεκαετία του ’80 ισχυρίζονταν ότι τα προβλήματα προκλήθηκαν κατά 30% από φυσικές καταστροφές και κατά 70% από ανθρώπινα λάθη. Όμως, σε κάθε περίπτωση, αν οι ενέργειες του Μαο είχαν οδηγήσει σε θανάτους εκατομμυρίων αγροτών, οι αγρότες θα είχαν συνειδητοποιήσει τι συνέβαινε. Ωστόσο, τα στοιχεία λένε ότι αυτοί δεν κατηγορούσαν το Μαο για τα περισσότερα από τα προβλήματα που υπήρξαν κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος.

Πολύ μετά το θάνατο του Μαο, ο καθηγητής Χαν Ντονγκ Πινγκ ταξίδεψε στο Σαντόνγκ και το Χενάν, όπου οι χειρότερες συνθήκες λιμού εμφανίστηκαν μεταξύ 1959-1961.

Ο Χαν Ντονγκ Πινγκ βρήκε ότι οι περισσότεροι αγρότες που ρώτησε ήταν υπέρ της αρχικής ερμηνείας των γεγονότων και όχι της δεύτερης. Δηλαδή, έλεγαν ότι δεν πίστευαν πως ο Μαο έπρεπε κυρίως να κατηγορηθεί για τα προβλήματα που υπέστησαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος (31). Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έγιναν τραγικά σφάλματα. Ο Ντονγκ Πινγκ έγραψε για την εισαγωγή συλλογικής κουζίνας στις αγροτικές κομμούνες. Αρχικά, αυτό ήταν μια πολύ δημοφιλής πολιτική μεταξύ των αγροτών. Πράγματι, το 1958, πολλοί αγρότες αναφέρουν ότι ποτέ δεν είχαν φάει τόσο καλά προηγουμένως στη ζωή τους. Το πρόβλημα ήταν ότι αυτή η νέα κατάσταση, που έδειχνε αφθονία, οδήγησε σε αμέλεια για τη συγκομιδή και στην κατανάλωση του φαγητού. Οι άνθρωποι φαίνεται ότι είχαν αρχίσει να υποθέτουν ότι η κυβέρνηση μπορούσε πλέον να εγγυηθεί προμήθειες τροφίμων και ότι δεν είχαν οι ίδιοι ευθύνη για την διασφάλιση της επάρκειας τροφίμων.

Δεδομένης της φτώχειας στην Κίνα κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’50, αυτό ήταν ένα σφάλμα το οποίο θα οδηγούσε σε σοβαρά προβλήματα, και η κομμουνιστική ηγεσία θα έπρεπε να είχε πάρει γρηγορότερα μέτρα για τον εξορθολογισμό της κατάστασης. Τρία χρόνια σοβαρών φυσικών καταστροφών έκαναν τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Η αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της κομμούνας στις χειρότερα πληγείσες περιοχές κατέρρευσε, καθώς ως άτομα προσπαθούσαν να πάρουν τους καρπούς προτού καν γίνει η συγκομιδή. Πάλι, αυτή η πρακτική έκανε την κατάσταση χειρότερη. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι οι ίδιοι οι αγρότες δεν είπαν στον Χαν Ντονγκ Πινγκ ότι τα σφάλματα στην οργάνωση της συλλογικής κουζίνας ήταν η κύρια αιτία του λιμού που υπέφεραν. Ο ίδιος ο Χαν Ντονγκ Πινγκ επικρίνει αυστηρά το Μαο για τις επιπτώσεις αυτών των “βεβιασμένων” πολιτικών κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Ωστόσο, γράφει, επίσης, ότι “Πήρα συνέντευξη από μεγάλο αριθμό εργατών και αγροτών στο Σαντόνγκ και το Χενάν, και ποτέ δεν συνάντησα ούτε έναν αγρότη ή εργάτη που είπε ότι ο Μαο ήταν κακός. Επίσης μίλησα με έναν ακαδημαϊκό στο Ανχούι [σ.σ.:όπου ο λιμός λέγεται ότι ήταν ο χειρότερος], ο οποίος μεγάλωσε στις αγροτικές περιοχές και έκανε έρευνα στο Ανχούι, και ούτε αυτός συνάντησε ποτέ κάποιον αγρότη να λέει ότι ο Μαο ήταν κακός, και ούτε έναν αγρότη που είπε ότι ο Ντενγκ ήταν καλός (32)”.

Μπορεί να πει κάποιος ότι η τουλάχιστον μερική συμπάθεια του Χαν Ντονγκ Πινγκ για το Μαο, θα μπορούσε να χρωματίσει αντίστοιχα την ερμηνεία αυτού που άκουσε από τους αγρότες. Ωστόσο, πρέπει επίσης να ειπωθεί ότι δύο από τους γονείς των γονέων του πέθαναν από ασθένειες που οφείλονται σε πείνα κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος και ο Χαν Ντονγκ Πινγκ συχνά φαίνεται πολύ πιο επικριτικός για τις πολιτικές του Μαο εκείνης της περιόδου από ό,τι οι αγρότες από τους οποίους πήρε συνέντευξη.

Μαζικοί θάνατοι; Τα δημογραφικά στοιχεία

Η σχετική συμπάθεια των αγροτών για το Μαο όταν ενθυμούνται το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, πρέπει μάλλον να αμφισβητεί τα δημογραφικά στοιχεία που δείχνουν ότι δεκάδες εκατομμυρίων από αυτούς πέθαναν της πείνας εκείνη την περίοδο. Δυτικοί ακαδημαϊκοί φαίνονται ότι συμφωνούν όσον αφορά την εγκυρότητα αυτών των στοιχείων. Ακόμα και όσοι θέτουν ερωτήματα για αυτά, όπως ο Carl Riskin, πάντοτε καταλήγουν επιμένοντας ότι “όλα τα διαθέσιμα στοιχεία” υποδεικνύουν ότι ένας λιμός τεραστίων διαστάσεων είχε λάβει χώρα εκείνη την περίοδο.

Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πράγματι στοιχεία από πλήθος πηγών ότι ένας λιμός είχε λάβει χώρα εκείνη την περίοδο, όμως το βασικό ερώτημα είναι αν ένας λιμός είχε σκοτώσει 30 εκατομμύρια ανθρώπους. Αυτός, πράγματι, θα ήταν χωρίς προηγούμενο. Παρότι έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων ότι “δεκάδες εκατομμυρίων αντιμετωπίζουν το φάσμα του λιμού στην Αφρική”, είναι ανήκουστο για δεκάδες εκατομμύρια πράγματι να πεθαίνουν σε ένα λιμό. Για παράδειγμα, το λιμό στο Μπανγκλαντές το 1974-75, τον θυμούνται ως ένα βαθιά τραγικό γεγονός στην ιστορία αυτού του έθνους. Ωστόσο, ο επίσημος απολογισμός για το λιμό στο Μπανγκλαντές ήταν 30.000 (σε πληθυσμό 76 εκατομμυρίων), παρότι ανεπίσημες πηγές ανεβάζουν τους νεκρούς σε 100.000 (33). Ας συγκρίνουμε αυτό τον αριθμό με τον ισχυριζόμενο απολογισμό για 30 εκατομμύρια νεκρών σε έναν πληθυσμό γύρω στα 660-670 εκατομμύρια σε ένα έτος της περιόδου του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος. Αναλογικά μιλώντας, ο αριθμός των νεκρών στο Μεγάλο Άλμα Προς τα Εμπρός φέρεται ότι ήταν περίπου 35 φορές υψηλότερος από τον ανώτερο εκτιμώμενο απολογισμό για το λιμό του Μπανγκλαντές.

Είναι μάλλον αποπροσανατολιστικό το να λέει κανείς ότι “όλα τα διαθέσιμα στοιχεία” δείχνουν την εγκυρότητα του ισχυρισμού περί μαζικών θανάτων. Η πραγματικότητα είναι ότι όλες οι εκτιμήσεις περί δεκάδων εκατομμυρίων νεκρών βασίζονται στα στοιχεία για τα ποσοστά θνησιμότητας κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’50 και τις αρχές της δεκαετίας του ’60. Υπάρχει μόνο πολύ αβέβαιη θεμελίωση αυτών των αριθμών από άλλες στατιστικές για την περίοδο.

Το πρόβλημα είναι ότι τα ποσοστά θνησιμότητας της περιόδου 1940-1982, όπως οι περισσότερες κινεζικές δημογραφικές πληροφορίες, θεωρούνταν κρατικό μυστικό από την κινεζική κυβέρνηση μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80. Όπως θα δούμε, η αβεβαιότητα για το πώς συγκεντρώνονταν σοβαρά υποσκάπτει το κύρος τους ως συγκεκριμένων στοιχείων. Ήταν μόλις το 1982 όπου στατιστικά για τα ποσοστά θνησιμότητας για τις δεκαετίες 1950 και 1960 δημοσιεύτηκαν (βλ. πίνακα 1).

Βάσει αυτών, παρουσιαζόταν ότι το ποσοστό θνησιμότητας αυξήθηκε από 10,8 το 1957 σε 25,4‰ το 1960, πέφτοντας σε 14,2‰ το 1961 και 10‰ το 1962. Αυτοί οι αριθμοί φαίνεται ότι δείχνουν περίπου 15 εκατομμύρια επιπλέον νεκρούς εξαιτίας του λιμού μεταξύ 1958-1961 (34).

Πίνακας 1 Επίσημο Ποσοστό Θνησιμότητας στην Κίνα 1955-1962

Έτος

Ποσοστό Θνησιμότητας (ανά χίλιους κατοίκους)

1955

12,3

1956

11,4

1957

10,8

1958

12,0

1959

14,6

1960

25,4

1961

14,2

1962

10,0

1963

10,0

1964

11,5

Αμερικανοί Δημογράφοι και κινεζικές στατιστικές

Τα κινεζικά στοιχεία για τους νεκρούς του λιμού χρησιμοποιήθηκαν από μια ομάδα δημογράφων των ΗΠΑ για τη δική τους μελέτη επί του θέματος. Αυτοί οι δημογράφοι ήταν οι Ansley Coale, John Aird και Judith Banister. Μπορεί να ειπωθεί ότι αυτοί οι τρεις άνθρωποι ήταν οι πρώτοι που εκλαϊκευσαν την υπόθεση περί “μαζικών θανάτων” στη Δύση. Ο Ansley Coale ήταν μια πολύ επιδραστική προσωπικότητα στην αμερικανική δημογραφία. Απασχολήθηκε στο Γραφείο Ερευνών Πληθυσμού, το οποίο χρηματοδοτούνταν από το Ίδρυμα Ροκφέλερ κατά τη δεκαετία του ’80, όταν δημοσίευσε το έργο του για την Κίνα. Ο John Aird ήταν ένας ειδικός ερευνητής για την Κίνα στο αμερικανικό Γραφείο Απογραφών. Το 1990 έγραψε ένα βιβλίο που εκδόθηκε από το American Entreprise Institute, το οποίο είναι ένα σώμα που προωθεί νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Αυτό το βιβλίο έφερε τον τίτλο “Σφαγή των Αθώων” και αποτελούσε κριτική της κινεζικής πολιτικής ελέγχου γεννήσεων “του ενός παιδιού”. Η Judith Banister ήταν άλλη μια εργαζόμενη στο Γραφείο Απογραφών των ΗΠΑ. Της δόθηκε άδεια από την εργασία της για να γράψει ένα βιβλίο, το οποίο περιελάμβανε μια συζήτηση για τους θανάτους κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος (35). Ο John Aird διάβασε την προέκδοση του βιβλίου της και της έδωσε συμβουλές.

Η Judith Banister συνήγαγε αριθμούς, βάσει των οποίων εμφανίζονται να έχουν γίνει 30 εκατομμύρια επιπρόσθετοι θάνατοι κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος. Αυτός ειναι σχεδόν ο διπλάσιος αριθμός από εκείνον που δίνουν οι επίσημες κινεζικές στατιστικές. Η Banister πιστεύει ότι οι επίσημες στατιστικές υποεκτιμούν τη συνολική θνησιμότητα, λόγω της έλλειψης πλήρους αναφοράς των θανάτων από τον κινεζικό πληθυσμό κατά την επίμαχη περίοδο.

Η Banister υπολογίζει το συνολικό αριθμό των υποαναφερόμενων θανάτων της περιόδου, με το να υπολογίζει πρώτα το συνολικό αριθμό γεννήσεων μεταξύ των δύο απογραφών του 1953 και του 1964. Το κάνει αυτό χρησιμοποιώντας στοιχεία από τις απογραφές και στοιχεία από μια αναδρομική έρευνα γονιμότητας που διεξήχθη το 1982 (Ζητήθηκε, δηλαδή, από τους συμμετέχοντες να αναφέρουν τον αριθμό των παιδιών που γέννησαν μεταξύ 1940 και 1981). Αφού ο πληθυσμός του 1953 και του 1964 είναι γνωστός, και ο συνολικός αριθμός γεννήσεων μεταξύ εκείνων των δύο ετών είναι επίσης γνωστός, τότε θα ήταν εφικτό να υπολογιστεί ο αριμός θανάτων οι οποίοι θα είχαν συμβεί κατά εκείνη την περίοδο. Χρησιμοποιεί αυτή την πληροφορία για να υπολογίσει έναν συνολικό αριθμό θανάτων για την 11χρονη περίοδο, ο οποιος είναι εξαιρετικά υψηλότερος από ό,τι δείχνουν τα επίσημα ποσοστά θνησιμότητας.

Για να υπολογίσει πόσοι από αυτούς τους θανάτους συνέβησαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος, η Banister επιστρέφει στις επίσημες κινεζικές στατιστικές των ποσοστών θνησιμότητας. Υποθέτει ότι αυτοί οι αριθμοί δείχνουν την πραγματική τάση θανάτων στην Κίνα εκείνη την περίοδο, παρότι είναι πολύ χαμηλοί σε απόλυτους όρους. Για παράδειγμα, υποθέτει ότι το επίσημο ποσοστό θνησιμότητας 25‰ το 1960 πράγματι δείχνει μια τρομακτική αύξηση στο ποσοστό θνησιμότητας για το 1960. Ωστόσο, συνδυάζει αυτό με τις εκτιμήσεις της περί υποαναφοράς των θανάτων κατά την περίοδο 1953-1964, προκειμένου να συνάγει ένα ποσοστό 45‰ το 1960. Στα χρόνια για τα οποία κανένας λιμός δεν λέγεται ότι υπήρξε, ο αριθμός των νεκρών επίσης αυξάνεται, εξαιτίας της χρήσης μιας τέτοιας μεθόδου. Το 1957, για παράδειγμα, αυξάνει το ποσοστό θνησιμότητας από το επίσημο 10,8‰ στο 18‰. Η Banister, έπειτα, συγκρίνει τα αναθεωρημένα ποσοστά θνησιμότητας τα “καλά χρόνια” με τα αναθεωρημένα ποσοστά θνησιμότητας κατά τα χρόνια που λέγεται ότι υπήρξε λιμός. Έτσι, είναι σε θέση να συνάγει την εκτίμησή της περί 30 εκατομμυρίων επιπρόσθετων θανάτων κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος (36).

Ερωτήματα για τις κινεζικές στατιστικές

Πληθώρα επίσημων αριθμών αναφέρονται για την υποστήριξη της θέσης ότι ένας μαζικός λιμός έλαβε χώρα. Στατιστικές οι οποίες φιλοδοξούν να δείξουν ότι ο Μαο πρέπει να θεωρείται υπεύθυνος για αυτόν επίσης αναφέρονται. Περιλαμβάνουν αριθμούς που υποτίθεται ότι δείχνουν μια τομή στην αύξηση του ποσοστού θνησιμότητας στην επαρχία κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος (37), αριθμούς οι οποίοι δείχνουν μια μαζική πτώση στην παραγωγή σιτηρών κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος (38), και επίσης αριθμούς οι οποίοι προφανώς έδειχναν πως οι κακές καιρικές συνθήκες δεν θα έπρεπε να θεωρούνται υπεύθυνες για το λιμό (39). Όλοι αυτοί οι αριθμοί δημοσιεύτηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’80, κατά την εποχή των “μεταρρυθμίσεων” του Ντενγκ.

Όμως, πόσο αξιόπιστοι είναι αυτοί οι αριθμοί; Όπως έχουμε δει, δημοσιεύτηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’80, σε μια εποχή έντονης κριτικής του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος και των Λαϊκών Κομμούνων. Η Κίνα υπό το Ντένγκ ήταν μια δικτατορία η οποία προσπαθούσε αυστηρά να ελέγξει τη ροή της πληροφόρησης προς το λαό της. Θα ήταν λογικό να υποθέσει κανείς πως μια κυβέρνηση η οποία συνεχώς αναμειγνυόταν στις αναφορές των ΜΜΕ για τα δημόσια πράγματα, θα παρενέβαινε επίσης στην παραγωγή στατιστικών κατά πώς τη βόλευαν. Ο John Aird το 1982 έγραφε ότι “[ο] κύριος λόγος για τον οποίο τόσα λίγα στατιστικά για τον πανεθνικό πληθυσμό εμφανίζονται σε κινεζικές πηγές, ωστόσο, είναι η λογοκρισία από το κέντρο. Κανένας αριθμός για τον πανεθνικό πληθυσμό δεν μπορεί να δημοσιευτεί χωρίς προηγούμενη έγκριση από το Κρατικό Συμβούλιο. Ακόμα και αξιωματούχοι του SSB [Γραφείο Στατιστικών του Κράτους] δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τέτοιους αριθμούς προτού αυτοί ξεκαθαριστούν(40).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το ζήτημα των συγκυριών υπό τις οποίες οι αριθμοί για τα ποσοστά θνησιμότητας έφτασαν στο Γραφείο Στατιστικών του Κράτους. Οι αριθμοί που δίνονται για τους συνολικούς θανάτους κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος από τους αμερικανούς και κινέζους ακαδημαϊκούς, όλοι τους εξαρτώνται από τις στατιστικές-κλειδιά για τα ποσοστά θνησιμότητας κατά τα επίμαχα χρόνια.

Φυσικά, αν γνωρίζαμε λεπτομερώς πόση πληροφορία γύρω από τα ποσοστά θνησιμότητας συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος, θα ήμασταν πιο βέβαιοι ότι αυτή είναι έγκυρη. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η πληροφορία δεν είναι διαθέσιμη. Πρέπει να πάρουμε ως δεδομένο ότι τα λόγια της κινεζικής κυβέρνησης είναι αληθινά. Επιπλέον, οι δηλώσεις από τον Aird και τη Banister δείχνουν ότι αυτοί πιστεύουν ότι τα στοιχεία για τα ποσοστά θνησιμότητας ήταν εκτιμήσεις και όχι βασισμένα σε μια πραγματική καταμέτρηση των αναφερόμενων θανάτων.

Ο Aird δηλώνει ότι “οι επίσημοι ρυθμοί [για τα ποσοστά γεννήσεων και θνησιμότητας] των χρόνων της κρίσης [του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος] πρέπει να είναι εκτιμήσεις, όμως η βάση τους δεν είναι γνωστή”(41).

Η Banister γράφει ότι η Κίνα πράγματι προσπάθησε να ξεκινήσει καταγραφή για γεννήσεις και θανάτους το 1954, αλλά ήταν εξαιρετικά ατελής. Γράφει: “αν το σύστημα καταγραφής των θανάτων χρησιμοποιήθηκε ως βάση για οποιοδήποτε εκτιμώμενο ποσοστό θνησιμότητας για τα χρόνια μεταξύ 1955 και 1957, τα ποσοστά αυτά συνάχθηκαν μόνο από όσες τοπικές αρχές είχαν ήδη θεσπίσει ένα τέτοιο σύστημα, οι οποίες θα έτειναν να είναι οι πιο προχωρημένες ή αστικοποιημένες περιοχές” (42).

Η Banister δηλώνει ότι η κατάσταση δεν βελτιώθηκε τόσο πολύ κατά τη διάρκεια ή μετά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Γράφει: “Κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’60 και τα αμέσως προηγούμενα χρόνια, το σύστημα μόνιμης καταγραφής και απογραφής του πληθυσμού μπορεί να ήταν τόσο ατελές και άνισο, ώστε το προσωπικό των στατιστικών υπηρεσιών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο να χρειαζόταν να προβαίνει σε εκτιμήσεις, για το σύνολο ή για τμήμα του συνόλου. Ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του ’50, το σύστημα μόνιμης καταγραφής και απογραφής του πληθυσμού είχε μόλις αρχίσει να δημιουργείται, και αρχικά, δεν κάλυπτε ολόκληρο τον πληθυσμό. Όλα τα σύνολα του εθνικού πληθυσμού κατά τη δεκαετία του ’50, εκτός από τη συνολική απογραφή, πιθανώς να βασίζοντας σε ατελείς τοπικές εκθέσεις οι οποίες συμπληρώνονταν από εκτιμήσεις” (43).

Επίσης γράφει ότι “Καθ’ όλα τα χρόνια πριν από το 1973-1975, τα στοιχεία της ΛΔΚ για τους ανεπεξέργαστους ρυθμούς θανάτων, παιδικής θνησιμότητας, προσδόκιμου ζωής κατά τη γέννηση και αιτιών θανάτων ήταν ανύπαρκτα, άχρηστα, ή, στην καλύτερη, υποεκτιμήσεις της πραγματικής θνησιμότητας” (44).

Ο αναγνώστης μάταια θα αναζητήσει στο έργο των Aird, Coale και Banister κάποιες ενδείξεις όσον αφορά το γιατί μπορούν και είναι τόσο πεισμένοι για την ορθότητα των στοιχείων περί δεκάδων εκατομμυρίων θανάτων κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος που βασίζονται σε επίσημα στοιχεία για το ποσοστό θνησιμότητας. Οι συγγραφείς αυτοί δεν γνωρίζουν πώς αυτά τα στοιχεία συλλέχθηκαν και, ειδικά στην περίπτωση της Banister, φαίνεται ελάχιστα να τα εμπιστεύονται.

Φημολογούμενοι Θάνατοι Νέων Ανθρώπων κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος

Μερικοί δημογράφοι προσπάθησαν να υπολογίσουν την παιδική θνησιμότητα, ώστε να παρέχουν ενδείξεις για τη θέση περί “μαζικών θανάτων”. Ωστόσο, οι ενδείξεις που παρέχουν συμβάλλουν στο περαιτέρω θόλωμα της εικόνας, παρά στην παροχή υποστήριξης από τα ποσοστά θνησιμότητας στις ενδείξεις αυτές.

Ένας υπολογισμός θανάτων που έγινε με αυτή τη μέθοδο, εμφανίζεται στο άρθρο “Λιμός στην Κίνα” του 1984 (45). Αυτό το άρθρο πραγματεύεται το προηγούμενο έργο των Aird, Coale και Banister. Αποδέχεται τον ισχυρισμό των παραπάνω συγγραφέων ότι ένα μαζικό επίπεδο θανάτων σημειώθηκε, συνολικά, κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Ωστόσο, οι συγγραφείς επίσης προσπαθούν να υπολογίσουν ξεχωριστούς αριθμούς για τη θνησιμότητα παιδιών και ενηλίκων εκείνη την περίοδο. Τα στοιχεία που αυτό το άρθρο προσπαθεί να συγκεντρώσει πολύ συχνά αναφέρονται από όσους γράφουν για εκείνη την εποχή.

Οι συγγραφείς του “Λιμός στην Κίνα” υπολογίζουν την παιδική θνησιμότητα, χρησιμοποιώντας την Αναδρομική Έρευνα Γονιμότητας του 1982. Χρησιμοποιούν αυτή την έρευνα για να υπολογίσουν τον αριθμό γεννήσεων για κάθε έτος του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος. Μόλις ο αριθμός γεννήσεων εκτιμηθεί για κάθε χρόνο, είναι εφικτός ο υπολογισμός πόσων εξ όσων γεννήθηκαν μεταξύ 1958-1962 επιβίωσαν, ώστε να καταμετρηθούν στην απογραφή του 1964. Αυτό μπορεί να συγκριθεί με τα ποσοστά επιβίωσης όσων γεννήθηκαν σε χρόνια για τα οποία δεν γίνεται λόγος για λιμούς.

Χρησιμοποιούν μοντέλα πινάκων διαβιούντων για να υπολογίσουν πόσα πολλά μωρά, τα οποία πέθαναν πριν από την απογραφή, πέθαναν σε κάθε έτος ξεχωριστά της περιόδου του λιμού. Έπειτα, μετατρέπουν αυτό τον αριθμό σε αριθμό για τους θανάτους όσων είχαν ηλικία κάτω των δέκα σε κάθε έτος της περιόδου του λιμού. Αυτός ο τελευταίος αριθμός συνάγεται με τη χρήση πινάκων διαβιούντων και επιπέδων θνησιμότητας περιόδου.

Οι συγγραφείς αυτού του άρθρου ισχυρίζονται ότι ο λιμός ξεκίνησε το 1958-1959. Υπολογίζουν ότι σημειώθηκαν 4.268.000 επιπλέον θάνατοι νέων που ήταν κάτω των 10 ετών εκείνη την περίοδο, κάτι που συνιστά διπλασιασμό του ποσοστού θνησιμότητας για αυτή την ηλικιακή κατηγορία (βλ. πίνακα 2). Ωστόσο, ταυτόχρονα, υπήρχε ένας αριθμός μόλις 216.000 επιπλέον θανάτων για όσους ήταν πάνω από 10 (σε μια χώρα με πάνω από 600 εκατομμύρια κατοίκους, αυτός ο αριθμός είναι σίγουρα εντός ενός λογικού ορίου απόκλισης). Η εξήγηση που δίνεται για αυτό είναι ότι, λόγω της απουσίας αποτελεσματικού δελτίου τροφίμων, τα παιδιά αφήνονταν να πεινάνε σε αυτή την περίοδο. Όμως, στους λιμούς, είναι παραδοσιακά τόσο οι πολύ νέοι όσο και οι πολύ γέροι που υποφέρουν περισσότερο. Όμως, σε αυτό το έτος, μόνο οι νέοι υποφέρουν. Έπειτα, το 1960-1961, ο αριθμός των επιπλέον θανάτων ανθρώπων κάτω των 10 ετών περιορίζεται σε 553.000, ενώ ο αριθμός για όσους ήταν πάνω από 10 εκτοξεύεται στα 9 εκατομμύρια. Ακόμα πιο περίεργα, 4.424.000 επιπλέον θάνατοι παιδιών υπολογίζονται για το 1961-1962, όμως κανένας επιπλέον θάνατος για όσους ήταν πάνω από 10 ετών δεν σημειώνεται ότι συνέβη εκείνη την περίοδο.

Πίνακας 2. Εκτιμώμενοι επιπλέον θάνατοι κατά την περίοδο του λιμού 1958-1962

Δημοσιονομικό Έτος

Εκτιμώμενοι θάνατοι ανθρώπων

κάτω των 10 ετών (σε χιλ.)

Εκτιμώμενοι θάνατοι ανθρώπων

κάτω των 10 ετών (σε χιλ.)

1958-1959

4.268

216

1959-1960

2.291

7.991

1960-1961

553

9.096

1961-1962

4.424

0

Υπάρχει ξεκάθαρα κάτι παράδοξο εδώ. Σύμφωνα με τα ποσοστά θνησιμότητας που δίνουν οι κινέζοι, το 1960 ήταν το χειρότερο ημερολογιακό έτος του λιμού. Το ποσοστό θνησιμότητας αυξήθηκε από 10,8‰ πριν από το λιμό, σε 25,4‰ το 1960, όπου κορυφώθηκαν οι θάνατοι από λιμό. Αν αυτό είναι αλήθεια, τότε θα έπρεπε να αναμένουμε ότι το 1959-1960 και 1960-61 θα ήταν τα χειρότερα έτη, σε όρους αριθμών παιδικών θανάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με τους συγγραφείς, μόνο 24,6% επιπλέον παιδικοί θάνατοι σημειώθηκαν εκείνα τα χρόνια, ενώ, αντίθετα, σημειώθηκαν 98,75% παραπάνω θάνατοι όσων ήταν άνω των 10.

Είναι δύκολο να καταλάβει κανείς γιατί θα έπρεπε να υπάρχει μια τόσο μεγάλη παιδική θνησιμότητα το 1958-1959. Όλοι συμφωνούν ότι το 1958 ήταν μια πολύ καλή χρονιά από πλευράς συγκομιδής, ακόμα κι αν τα στοιχεία για την παραγωγή σιτηρών ήταν υπερβολικά. Ο βασικός όγκος της κινεζικής παραγωγής συλλέγεται το φθινόπωρο (46), επομένως είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς γιατί μαζικοί θάνατοι είχαν ξεκινήσει κατά το τέλος του 1958 ή ακόμα γιατί τόσοι πολλοί θάνατοι θα είχαν γενικά συμβεί κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 1959. Όπως είδαμε, ο Χαν Ντον Πινγκ, Βοηθός Καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο Warren Wilson College, ρώτησε αγρότες στο Σαντόνγκ και το Χενάν όπου έγιναν αισθητές στο χειρότερο βαθμό οι επιπτώσεις των προβλημάτων που σημειώθηκαν κατά την περίοδο 1959-1961. Αυτοί ανέφεραν ότι ποτέ δεν είχαν φάει τόσο καλά όσο είχαν φάει κατά την καλή από πλευράς συγκομιδής χρονιά του 1958 (47). Οι επίσημοι αριθμοί για τα ποσοστά θνησιμότητας δείχνουν μια μικρή αύξηση από το 10,8‰ στο 12‰ το 1958. Γιατί υπήρξαν τόσο χειρότεροι οι θάνατοι παιδιών κατά το δημοσιονομικό έτος 1958-1959, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται από τους δημογράφους; Γιατί η κατάσταση βελτιώθηκε τη χρονιά όπου φημολογείται ότι σημειώθηκε ο χειρότερος λιμός;

Οι συγγραφείς του “Λιμός στην Κίνα” ισχυρίζονται ότι αυτό οφείλεται στο ότι εισήχθη ένα σύστημα με δελτίο το οποίο βοήθησε όσους ήταν σε εργάσιμη ηλικία, όμως άφησε να πεθάνουν οι γηραιότεροι. Σίγουρα, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι νέοι που ήταν σε εργάσιμη ηλικία λάμβαναν υψηλότερες μερίδες φαγητού από όσο οι γηραιότεροι, γιατί οι νέοι ασκούσαν χειρωνακτική εργασία (48).

Ωστόσο, το 1961-62, έτος για το οποίο οι συγγραφείς λένε πως ο λιμός εξακολουθούσε να λαμβάνει χώρα, το ποσοστό θνησιμότητας ανθρώπων κάτω των 10 εκτινάσσεται στα 4.424.000, ενώ το ποσοστό θνησιμότητας για τους άνω των δέκα μηδενίζεται. Λένε για αυτό ότι το σύστημα δελτίου χαλάρωσε εκείνη την περίοδο, αφήνοντας τους νεότερους να πεθάνουν. Όμως δεν εξηγείται γιατί κανένας γηραιότερος δεν πέθανε επίσης κατά την περίοδο εκείνη. Ισχυρίζονται οι συγγραφείς ότι, σε περιόδους λιμού, οι κινεζικές οικογένειες θα άφηναν τα παιδιά να πεθάνουν αλλά όχι τους ηλικιωμένους; Οι συγγραφείς δεν παρέχουν κανένα στοιχείο για αυτή την μη αναμενόμενη επιπλοκή στην ανάλυσή τους.

Προσπαθούν να ενισχύσουν τη θέση τους με αριθμούς που ισχυρίζονται ότι δείχνουν μια μείωση στον αριθμό όσων βρίσκονταν στην κατηγορία των ηλικιωμένων μεταξύ των δύο απογραφών του 1953 και του 1964. Το επιχείρημα είναι ότι σε μια χώρα που αναπτύσσεται με υγιή τρόπο, οι αριθμοί των ηλικιωμένων στον πληθυσμό, θα έπρεπε να αυξάνονται αντί να μειώνονται. Ισχυρίζονται ότι οι αριθμοί για την Κίνα σε αυτή την περίοδο, παρουσιάζουν μια μείωση στους αριθμούς των ηλικιωμένων, εξαιτίας του ότι τους αρνιόντουσαν επαρκείς μερίδες στα δελτία κατά την περίοδο του Μεγάλου Άλματος Προς τα Μπρος.

Όμως, οι αριθμοί που αναφέρουν δεν είναι συνεπείς με τη θέση περί μαζικών θανάτων που προκλήθηκαν από μειωμένες παροχές μερίδων για ανθρώπους πάνω από μια συγκεκριμένη ηλικία. Οι συγγραφείς ισχυρίζονται ότι, μεταξύ των δύο απογραφών, οι αριθμοί αύξησης πέφτουν για τους άντρες μετά τα 45 χρόνια, αλλά για τις γυναίκες πέφτουν μετά τα 65 έτη. Τι είδους σύστημα δελτίου θα οδηγούσε σε μια τέτοια ανισότητα όπου θα παρείχε αρκετή τροφή ώστε να επιβιώνουν οι γυναίκες μεταξύ 45-65 ετών, αλλά όχι οι άντρες της ίδιας ηλικίας; Εξάλλου, για τις γυναίκες, ακόμα και για τις ηλικίες μετά τα 65, οι αριθμοί δεν είναι συνεπείς. Ο αριθμός εκείνων μεταξύ 75-79 αυξήθηκε, σύμφωνα με τους αριθμούς που παρουσιάζονται, κατά 0,51%. Αυτός ο αριθμός συγκρίνεται καλά με τα ποσοστά αύξησης των ηλικιακών ομάδων κάτω των 65 ετών. Για παράδειγμα, ο αριθμός όσων ήταν μεταξύ 20-24 ετών αυξήθηκε κατά 0,57% και ο αριθμός όσων ήταν μεταξύ 45-49 ετών κατά 0,55%. Οι αριθμοί για τις γυναίκες δεν δείχνουν ένα μοντέλο συμβατό με ένα σύστημα δελτίου το οποίο προέβαινε σε διακρίσεις σε βάρος των ηλικιωμένων. Η εσφαλμένη πηγή στατιστικών είναι μια εξαιρετικά πιο πιθανή εξήγηση για αυτούς τους αριθμούς που προκαλούν περαιτέρω σύγχυση, παρά οι υποθέσεις των συγγραφέων που τους παραθέτουν περί διακρίσεων στα δελτία, οι οποίες είναι δύσκολο να γίνουν αποδεκτές.

Πίνακας 3. Αύξηση ηλικιακών ομάδων κατά φύλο μεταξύ των απογραφών 1953-1964

Ηλικία

Ποσοστό Αύξησης Ανδρών (%)

Ποσοστό Αύξησης Γυναικών (%)

10-14

3,83

4,58

15-19

1,30

1,61

20-24

0,66

0,57

25-29

1,42

1,13

30-34

2,07

1,47

35-39

1,13

0,91

40-44

0,90

1,02

45-49

0,48

0,55

50-54

0,47

0,83

55-59

0,16

1,27

60-64

0

0,96

65-69

-0,64

0,11

70-74

-1,02

-0,37

75-79

-0,08

0,51

80+

-0,54

0,22

(πηγή: το ίδιο)

Αυτό το άρθρο δεν διαλύει τις αμφιβολίες για την ύπαρξη μαζικών θανάτων από λιμό. Είναι γεγονός πως οι συγγραφείς του άρθρου μπορούν να κομίσουν ενισχυτικά στοιχεία για τις ενδείξεις που παρουσιάζουν. Για παράδειγμα, υπάρχει μια λογική συσχέτιση μεταξύ του αριθμού γεννήσεων που δόθηκε από την έρευνα γονιμότητας του 1982 και των αριθμών για τα ποσοστά γεννήσεων που φέρονται ότι συγκεντρώθηκαν κατά τα έτη 1953-1964. Επίσης, υπάρχει μια λογική συσχέτιση μεταξύ των ποσοστών επιβίωσης όσων ανήκουν στην ομάδα των γεννημένων μεταξύ των ετών του λιμού στην απογραφή του 1964 και του ποσοστού επιβίωσής τους κατά τις απογραφές του 1982.

Αν διαφορετικά τμήματα των ενδείξεων, που υποτίθεται ότι συγκεντρώθηκαν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, συσχετίζονται, τότε αυτό παρέχει μια ένδειξη ότι η υπόθεση που κάνει ο ερευνητής είναι αληθινή. Εν προκειμένω, φαίνεται πως υπάρχει αδιέξοδο. Από τη μια, υπάρχει συσχέτιση μεταξύ αυτών των στοιχείων, από την άλλη, υπάρχει σοβαρή απόκλιση μεταξύ της παιδικής θνησιμότητας και της θνησιμότητας των ηλικιωμένων κατά τα έτη όπου λέγεται ότι έλαβε χώρα λιμός.

Ωστόσο, θα πρέπει να θυμόμαστε τις ανησυχίες που υπάρχουν για τη γενική εγκυρότητα των στατιστικών πληθυσμού που δημοσιεύτηκαν από την κινεζική κυβέρνηση μετά το θάνατο του Μαο. Με βάση αυτές τις αβεβαιότητες, οι συσχετίσεις μεταξύ των αριθμών για τα ποσοστά γεννήσεων και της αναδρομικής Έρευνας Γονιμότητας δεν είναι πραγματικά αποφασιστικής σημασίας. Συσχετίσεις μεταξύ των αριθμών για τον κινεζικό πληθυσμό υπάρχουν και αλλού και έχουν μελετηθεί από τους δημογράφους. Η Banister κάνει λόγο σε μια άλλη συσχέτιση για την πιθανότητα “αμοιβαίας αλληλεξάρτησης” των κινεζικών δημογραφικών ερευνών που υποτίθεται ότι διεξήχθησαν ανεξάρτητα η μία από την άλλη. Σημειώνει ότι ο αριθμός της απογραφής για το 1982 και ο αριθμός του πληθυσμού που συνήχθη από τις καταγραφές θανάτων και γεννήσεων το 1982 υποτίθεται ότι συγκεντρώθηκαν ανεξάρτητα. Ωστόσο, υπάρχει μια εξαιρετικά μεγάλη συσχέτιση μεταξύ των δύο αυτών αριθμών (49). Η πιθανότητα μιας τέτοιας “αμοιβαίας αλληλεξάρτησης” μεταξύ των αριθμών της αναδρομικής Έρευνας Γονιμότητας και του ποσοστού γεννήσεων δεν θα πρέπει να αποκλειστεί.

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να ειπωθεί ότι οι συγγραφείς του “Λιμός στην Κίνα” παρουσιάζουν μόνο μια εκτίμηση του ποσοστού επιβίωσης όσων γεννήθηκαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Το άρθρο του Ansley Coale, το οποίο δημοσιεύτηκε την ίδια χρονιά (50), δείχνει μια λογικά σημαντική, αλλά σαφώς μικρότερη, βουτιά του ποσοστού επιβίωσης στα έτη 1958-1959 στην απογραφή του 1982 από αυτή που παρουσιάζεται στο “Λιμός στην Κίνα”. Αυτό υποδεικνύει μια εξαιρετικά λιγότερο “ακραία” παιδική θνησιμότητα κατά τα επίμαχα χρόνια. Επιπροσθέτως, οι αριθμοί του Coale δεν δείχνουν καμμία βουτιά στο ποσοστό επιβίωσης όσων γεννήθηκαν το 1961-62 στην απογραφή του 1982, σε αντίθεση με τους αριθμούς που παρουσιάζονται στο “Λιμός στην Κίνα”.

Αμφιβολίες για τις ενδείξεις για τα ποσοστά επιβίωσης, σε συνδυασμό με αμφιβολίες για τις ενδείξεις για τα ποσοστά θνησιμότητας, υποσκάπτουν πολύ τις παγιωμένες πεποιθήσεις για το τι συνέβη κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Συνολικά, μια μελέτη της σχετικής αρθρογραφίας αφήνει την εντύπωση ότι μια όχι καλά στοιχειοθετημένη υπόθεση περί μαζικών θανάτων έχει μετασχηματιστεί σε απόλυτη βεβαιότητα χωρίς καμμία πραγματική δικαιολόγηση.

Ερωτήματα για την πληροφόρηση από τις κινεζικές απογραφές

Ένα τελευταίο τμήμα στοιχείων για τη θέση περί «μαζικών θανάτων» προέρχεται από ανεπεξέργαστα στοιχεία απογραφών. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε απλώς να δούμε πόσο μεγάλος ήταν ο αριθμός των γεννημένων μεταξύ 1959-1961 και όσων ζούσαν στις επόμενες απογραφές και να συγκριθεί με τα γύρω χρόνια για τα οποία δεν υπάρχει ο ισχυρισμός ότι σημειώθηκε λιμός. Μπορούμε να δούμε αυτά τα στοιχεία από τις διάφορες απογραφές που έλαβαν χώρα μετά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Αυτές πράγματι, δείχνουν μεγάλες αυξομοιώσεις στο μέγεθος όσων γεννήθηκαν κατά τα έτη του λιμού, σε σχέση με άλλα χρόνια.

Ακόμα κι αν θεωρηθεί δεδομένο ότι τέτοιες αυξομειώσεις πράγματι συνέβησαν, αυτές δεν σημαίνουν κατ’ ανάγκη μαζικούς αριθμούς θανάτων. Τα στοιχεία για τους ρυθμούς γεννήσεων που δημοσιεύτηκαν επί Ντενγκ δείχνουν μεγάλες πτώσεις στη γονιμότητα στην περίοδο του Μεγάλου Άλματος. Είναι πιθανό να υποθέσει κανείς πως υπήρχε μια μεγάλη πτώση στις γεννήσεις, χωρίς αυτό απαραίτητα να δείχνει ότι εκατομμύρια πέθαναν ταυτόχρονα. Φυσικά, θα πρέπει να υπήρχε κάποιος λόγος για τη γρήγορη πτώση της γονιμότητας, αν πράγματι αυτό συνέβη. Ξεκάθαρα, η πείνα θα μπορούσε να είναι μια αιτία σε μεγάλο βαθμό. Οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αναβάλλουν την τεκνοποίηση, εξαιτίας ανησυχιών για το ότι θα έπρεπε να ταΐσουν άλλο ένα άτομο, μέχρι να βελτιωθεί η πρόσβαση σε φαγητό. Σαφώς, αν οι άνθρωποι θα είχαν τέτοιες έγνοιες, αυτό θα υποδείκνυε πως υπήρχε αύξηση στον υποσιτισμό, ο οποίος θα είχε οδηγήσει σε κάποια αύξηση στην παιδική θνησιμότητα. Ωστόσο, αυτό, με κανέναν τρόπο δεν αποδεικνύει ότι «ο χειρότερος λιμός στην ιστορία της ανθρωπότητας» συνέβη τότε. Ο ολλανδικός λιμός του 1944-45 οδήγησε σε μια πτώση της γονιμότητας κατά 50%. Ο λιμός στο Μπανγκλαντές του 1974-75 οδήγησε επίσης σε μια πτώση 50% στο ρυθμό γεννήσεων (51). Αυτή είναι παρόμοια στους αριθμούς που δημοσιεύτηκαν επί Ντενγκ για την πτώση στη γονιμότητα κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος. Παρότι, οι λιμοί στο Μπανγκλαντές και την Ολλανδία ήταν πολύ τραγικοί, δεν οδήγησαν στο να αναφέρονται αντίστοιχοι τρομακτικοί αριθμοί για τη θνησιμότητα όπως αυτούς που λέγονται για το Μεγάλο Άλμα, όπως είδαμε πιο πάνω. Στο Μπανγκλαντές, πέθαναν δεκάδες χιλιάδες, όχι δεκάδες εκατομμύρια.

Ωστόσο, δεν θα πρέπει αυτομάτως να υποθέτουμε πως τα στοιχεία από τις ηλικιακές κατανομές σε κάθε έτος ξεχωριστά είναι σωστές. Υπάρχει γενικώς πρόβλημα με όλες τις προσπάθειες να συναχθεί πληροφορία για τις ηλικιακές κατανομές σε κάθε έτος ξεχωριστά από το 1953 ως το 1964. Αυτοί οι αριθμοί εμφανίστηκαν μόλις στις αρχές της δεκαετίας του ‘80(52), όταν εμφανίστηκαν και όλοι οι άλλοι αριθμοί που κατηγορούσαν το Μαο για δολοφονίες εκατομμυρίων. Οι μετέπειτα απογραφές (π.χ. του 1982, του 1990 κλπ) συνεχίζουν να παρουσιάζουν αυξομειώσεις, όμως και πάλι, πρέπει να δοθεί προσοχή.

Η Banister κάνει λόγο για συνέπεια στις κατανομές ηλικίας-φύλου μεταξύ των τριών απογραφών του 1953, του 1964 και του 1982, με τα πολύ εύλογα πρότυπα ποσοστών επιβίωσης για κάθε ηλικιακή ομάδα από απογραφή σε απογραφή… Γράφει: «Είναι εκπληκτικό το ότι οι τρεις απογραφές της Κίνας μοιάζουν να είναι σχεδόν ίδιες. Θα ανέμενε κανείς ότι οι δύο πρώτες είχαν παραβλέψει πολλούς ανθρώπους, καθώς διεξήχθησαν σε συνθήκες που θα απείχαν πολύ  από το να χαρακτηριστούν ιδανικές. Η απογραφή του 1953 ήταν η πρώτη σύγχρονη απογραφή της Κίνας που έγινε με μόλις έξι μήνες προετοιμασίας, αμέσως μετά την ίδρυση του Γραφείου Στατιστικών του Κράτους(…). Η απογραφή του 1964 έγινε σε καθεστώς μεγάλης μυστικότητας και περιλάμβανε ερώτημα για την ταξική καταγωγή (…) κάτι που θα μπορούσε να ωθεί κάποιους να αποφεύγουν να απογραφούν»(53)

Ο Pingti Ho από το University of British Colombia έγραψε ότι η απογραφή του 1953 βασιζόταν, τουλάχιστον μερικώς, σε εκτιμήσεις και όχι στην καταμέτρηση του πληθυσμού και ότι «δεν επρόκειτο περί απογραφής, με την τεχνική έννοια του όρου»(54). Ωστόσο, η ηλικιακή κατανομή αυτής της απογραφής συσχετίζεται εξαιρετικά καλά με όλες τις απογραφές που ακολούθησαν.

Προσθέτοντας κι άλλο σύγχυση, ο John Aird έλαβε στοιχεία για τις κατανομές ηλικίας-φύλου στην απογραφή του 1953 από κινεζικές, μη επίσημες, ακαδημαϊκές πηγές κατά τη δεκαετία του ’60. Κατέληξε πως οι αριθμοί δεν είναι αξιόπιστοι, δηλώνοντας πως οι αριθμοί μεταξύ 5-24 ετών είναι χαμηλότεροι από όσο θα αναμενόταν και πως οι αριθμοί των άνω των 75 ετών είναι εξαιρετικά υψηλοί. Πρότεινε την αντικατάσταση αυτών των αριθμών με μια υποθετική κατανομή ηλικίας-φύλου, για λόγους ακαδημαϊκής συζήτησης (55).

Δεδομένων τέτοιων αμφιβολιών, είναι σίγουρα πιθανό ότι οι συνεπείς κατανομές ηλικιών-φύλου σε διαδοχικές απογραφές μπορεί να έχουν επηρεαστεί από μια κάποια ποσότητα «αμοιβαίας αλληλεξάρτησης» μεταξύ αρχείων.

Βάσει των παραπάνω στοιχείων συνάγεται ξεκάθαρα ότι απόλυτη βεβαιότητα σε οποιοδήποτε, πολιτικά αντιφατικό, ιστορικό ζήτημα, δεν θα πρέπει ποτέ να συνάγεται από «ακαδημαϊκή έρευνα» ή «επίσημες στατιστικές». Η πολιτική πάντοτε επιδρά στην παρουσίαση των στατιστικών και η ιστορία κάθε περιόδου τείνει να γράφεται από τους νικητές. Και σε σχέση με την Κίνα, οι υποστηρικτές των σοσιαλιστικών πολιτικών του Μαο, ξεκάθαρα, δεν ήταν οι νικητές.

Συμπέρασμα

Ο τρόπος που διάφοροι σύγχρονοι συγγραφείς προσεγγίζουν το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος είναι παράφορα μονόπλευρος. Δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν τη σχέση μεταξύ των επιτυχιών και των αποτυχιών του. Αντιλαμβάνονται μόνο το ότι σημειώθηκαν σοβαρά προβλήματα κατά τα έτη 1959-1961. Δεν μπορούν να αντιληφθούν το ότι το έργο που έγινε εκείνα τα χρόνια, έθεσε τις βάσεις για τη συνεχιζόμενη ολόπλευρη επιτυχία του κινεζικού σοσιαλισμού στη βελτίωση της ζωής του λαού. Δεν λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι περισσότεροι από τους θανάτους που συνέβησαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος οφείλονταν σε φυσικές καταστροφές και όχι σε εσφαλμένες πολιτικές. Εξάλλου, οι θάνατοι που συνέβησαν κατά το Μεγάλο Άλμα Προς τα Μπρος πρέπει να αντιπαραβάλλονται με τις επιτυχίες του κινεζικού λαού στην αποτροπή περισσότερων θανάτων κατά τη μαοϊκή περίοδο. Η βελτίωση στο προσδόκιμο ζωής έσωσε τις ζωές πολλών εκατομμυρίων.

Πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη τι θα είχε συμβεί αν δεν υπήρχε το Άλμα και δεν υιοθετούνταν πολιτικές αυτάρκειας αφότου συνέβη η ρήξη με τη Σοβιετική Ένωση. Η Κίνα ήταν πολύ φτωχή για να μπορεί να επιτρέψει στην αγροτική και βιομηχανική της ανάπτυξη να πέσει σε στασιμότητα, απλώς και μόνο επειδή αρνούνταν οι σοβιετικοί να βοηθήσουν. Αυτό δεν είναι ένα επιχείρημα για το ότι τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είναι καλύτερα. Ίσως με καλύτερο σχεδιασμό, λιγότερη υπεραισιοδοξία και περισσότερη φροντίδα, μερικοί θάνατοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Αυτό είναι ένα δύσκολο ζήτημα. Είναι δύσκολο να κρίνει κανείς όσα άλλοι έκαναν σε δύσκολες περιστάσεις πολλά χρόνια πριν.

Φυσικά, είναι επίσης σημαντικό να μαθαίνουμε από τα λάθη του παρελθόντος για να αποτρέψουμε την επανάληψή τους. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Μαο προέβη σε αυτοκριτική για τα λάθη που έγιναν εκείνη την περίοδο. Όμως αυτή η αυτοκριτική, επ’ουδενί δεν πρέπει να αποτελεί όπλο σε όσους επιμένουν στη βασιμότητα αστείων αριθμών για τους αριθμούς των νεκρών εκείνης της περιόδου. Ας ελπίσουμε ότι θα έρθει μια στιγμή, όπου μια ουσιαστική συζήτηση για τα ζητήματα αυτά θα λάβει χώρα.

Αν ο ρυθμός βελτίωσης του προσδόκιμου ζωής της Ινδίας ήταν όσο μεγάλος με αυτόν της Κίνας μετά το 1949, τότε εκατομμύρια θανάτων θα είχαν αποτραπεί. Ακόμα και οι κριτικοί του Μαο αναγνωρίζουν κάτι τέτοιο. Ίσως αυτό σημαίνει πως θα πρέπει να κατηγορήσουμε το Νεχρού και όσους τον διαδέχτηκαν ότι ήταν «χειρότεροι από το Χίτλερ» επειδή υιοθέτησαν μη μαοϊκές πολιτικές που «οδήγησαν σε θανάτους εκατομμυρίων». Ή ίσως κάτι τέτοιο θα έπρεπε να είναι ένας παιδικός και παραπλανητικός τρόπος αποτίμησης της ιστορίας της Ινδίας μετά την ανεξαρτησία της. Όσο ανόητες είναι και οι κατηγορίες εναντίον του Μαο κατά τα τελευταία χρόνια, ίσως.


Βιβλιογραφία

(1) J. Banister, China’s Changing Population, Stanford University Press 1987, σ. 92-95. 

(2) J. Banister and S. Preston ‘Mortality in China’ σε Population and Development Review Volume 7, No. 1, 1981, σ. 108. 

(3) M. Meissner, The Deng Xiaoping Era. An Inquiry into the Fate of Chinese Socialism, 1978-1994, Hill and Way 1996, σ. 194. 

(4) Για παράδειγμα, βλ. J. BeckerHungry Ghosts. China’s Secret Famine, Murray 1996. 

(5) Βλ. J. Eatwell, M. Milgate, P. Newman (eds) Problems of the Planned Economy, Macmillan Reference Books 1990. 

(6) στο ίδιο

(7) βλ. Guo Shutian ‘China’s Food Supply and Demand Situation and International Trade’ σε Can China Feed Itself? Chinese Scholars on China’s Food Issue. Beijing Foreign Languages Press 2004, σ. 159. 

(8) M. Meissner, The Deng Xiaoping Era. An Enquiry into the Fate of Chinese Socialism, 1978-1994, Hill and Wray 1996, σ. 189-191. 

(9) βλ.,για παράδειγμα, την έκθεση της American Rural Small-Scale Industry Delegation, Chair Dwight Perkins, Rural Small-Scale Industry in the People’s Republic of China, University of California Press 1977 και E.Wheelwright and B. McFarlane The Chinese Road to Socialism, Penguin 1973. 
(10)
στο ίδιο

(11) στο ίδιο 

(12) βλ. W. Burchett with R. Alley China: the Quality of Life. Penguin, 1976. 

(13) C. Riskin. ‘Seven Questions About the Chinese Famine of 1959-61’ China Economic Review, vol 9, no.2. 1998, σ.121. 

(14) βλ. R. MacFarquhar The Origins of the Cultural Revolution, Oxford University Press, 3 τόμοι, 1974, 1983, 1997, J. Becker 1996 και J. Chang and J. Halliday Mao :The Unknown Story, Johnathan Cape, 2005. 

(15) J. Alsop ‘On China’s Descending Spiral’ σε The China Quarterly, No. 11, (July-September 1962), σ.σ. 21-22, σ.33. 

(16) F. Saunders Who Paid the Piper? The CIA and the Cultural Cold War. Granta, 1999, σ.393-4. 

(17) V. Marchetti, The CIA and the Cult of Intelligence, Johnathan Cape, 1974, σ.172. 

(18) London Review of Books, Volume 23, no. 10, 24/05/2001. 

(19) Daily Telegraph 06/08/1963. 

(20) R. MacFarquhar, T. Cheek and E. Wu (eds) The Secret Speeches of Chairman Mao. From the Hundred Flowers to the Great Leap Forward. The Council on East Asian Studies/Harvard University Press, 1989, σ.σ.75-76. 

(21) στο ίδιο, σ.407. 

(22) στο ίδιο, σ.σ.494-5. 

(23) New York Times 23/10/2005. 

(24) M. Meissner, 1996, σ.138. 

(25) στο ίδιο.

(26) στο ίδιο. 

(27) A. Coale, ‘Population Trends, Population Policy and Population Studies in China.’ σε Population and Development Review, Volume 7, No. 1, 1981, σ.89. 

(28) J. Aird ‘Population Studies and Population Policies in China.’ In Population and Development Review, Volume 8, No.2, 1982, σ.273. 

(29) H. Dongping, ‘The Great Leap Famine, the Cultural Revolution and Post- Mao Rural Reform: the Lessons of Rural Development in Contemporary China.» http://www.chinastudygroup.org/article/26. 2003 

(30) M. Meissner, 1996, σ.238-242. 

(31) H. Dongping, 2003. 

(32) στο ίδιο.

(33) R. Sobhan ‘Politics of Food and Famine in Bangladesh’ σε E. Ahmad (επιμ.) Bangladesh Politics, Centre of Social Studies, Dacca University, 1980, σ.175. 

(34) B. Ashton, K. Hill, A. Piazza, R. Zeitz ‘Famine in China 1958-1961’ in Population and Development Review volume 10, no. 4, 1984, σ.615. 

(35) J. Banister China’s Changing Population Stanford University Press, 1987, σ.σ.vii-viii. 

(36) στο ίδιο, σ.114-119. 

(37) P. Xizhe ‘Demographic Consequences of the Great Leap Forward in China’s Province’ in Population and Development Review Vol 13, no. 4, 1987, σ.647. 

(38) στο ίδιο, σ.650. 

(39) στο ίδιο, σ.651. 

(40) J. Aird 1982, σ.271. 

(41) στο ίδιο, σ.278. 

(42) J. Banister 1987, σ.81. 

(43) στο ίδιο, σ.41. 

(44) στο ίδιο, σ.87-88. 

(45) B. Ashton et al 1984. 

(46)  βλ. C. Riskin 1998. 

(47) H. Dongping 2003. 

(48) στο ίδιο. 

(49) J. Banister, 1987, σ.47. 

(50) A. Coale, Rapid Population Change in China 1952-1982. Committee on Population and Demography Report no. 27, 1984, σ.35. 

(51) J. Bongaarts, ‘Does Malnutrition Affect Fecundity?’ σε Science 09/05/1980, 1980, σ.568. 

(52) B. Ashton et al 1984, σ.613. 

(53) J. Banister, An Analysis of Recent Data on the Population of China, Indian Institute of Asian Studies, 1983, σ.6-7. 

(54) Ping-ti Ho. Studies on the Population of China 1368-1953. Harvard East Asian Studies 4, University of British Colombia, 1959, σ.93. 

(55) J. Aird, ‘Population Growth and Distribution in Mainland China.’ Σε Joint Committee of the U.S. Congress. An Economic Profile of Mainland China. Praeger, 1968, σ.357. 1

Το κείμενο στα αγγλικά:http://www.maoists.org/mao.htm

Μαρτυρία μιας κομμουνίστριας εργάτριας για τα γεγονότα στη ΓΛΔ τον Ιούνη του 1953

Συμπληρώθηκαν στις 17 Ιούνη 60 χρόνια από τις εργατικές διαδηλώσεις στο ανατολικό Βερολίνο. Οι καπιταλιστές και τα έμμισθα ή άμισθα παπαγαλάκια τους «αξιοποίησαν» αυτή την επέτειο που κόστισε 100 περίπου ζωές για να μιλήσουν για το «απάνθρωπο και μάλιστα αντεργατικό πρόσωπο» του κομμουνισμού.

Όσοι όμως βρίσκονται στο αντίπαλο στρατόπεδο, δεν πρέπει να στέκονται μόνο στην κατάρριψη αυτού του «επιχειρήματος» των καπιταλιστών, αποδεικνύοντας τον υλικό και πνευματικό πλούτο που απολάμβαναν οι εργαζόμενοι στη ΓΛΔ (κάτι το εύκολο, ειδικά στην Ελλάδα του Μνημονίου). Κι αυτό γιατί τα γεγονότα του 1953 παραμένουν μια πολύτιμη εμπειρία, ακόμα και σήμερα, ακόμα, δηλαδή, κι αν τα απομονώσουμε από το ψυχροπολεμικό πλαίσιο που φυσικά καθόρισαν την τροπή των γεγονότων.

Τα γεγονότα του 1953 είναι χρήσιμα για τη μελέτη των σχέσεων των εργαζομένων και του πολιτικού φορέα που τους εκφράζει. Ακόμα περισσότερο είναι χρήσιμα για τη μελέτη των σχέσεων μεταξύ της εργατικής τάξης και της (τεχνικής ή πνευματικής) διανόησης, οι οποίες ναι μεν σε ένα σοσιαλιστικό κράτος κανονικά δεν θα έπρεπε να διέπονται από ανταγωνιστικές αντιθέσεις, από την άλλη, όμως, εισέρχονται σε αυτή τη φάση της οικοδόμησης του σοσιαλισμού φέροντας την «κληρονομιά» της καπιταλιστικής περιόδου, δηλαδή, με ανταγωνιστικές αντιθέσεις. Αυτή η «κληρονομιά» βαρύνει στη συνείδηση και των δύο στρωμάτων. Οι εργάτες, σε ένα εργατικό κράτος που προωθεί την ταξική συνειδητοποίηση των εργατών, μπορεί εύκολα (ιδίως με ευθύνη του κομμουνιστικού κόμματος, που το θεωρεί ως τον πιο εύκολο δρόμο)  να «κολλήσουν» εργατισμό και να θεωρούν πως δεν αδικούνται σε σύγκριση με τους διανοούμενους, μόνο εφ’όσον εξισώνονται τα αγαθά στα οποία έχουν πρόσβαση. Από την άλλη, οι διανοούμενοι, για να προσελκυστούν στο εργατικό κράτος, θέλουν να έχουν παραπάνω αγαθά, ακόμα και παίρνοντάς τα ανταγωνιστικά, από τους εργάτες. Με αυτά τα «μυαλά» μπαίνουν στη σοσιαλιστική περίοδο (ή στη φάση όπου οικοδομείται ο σοσιαλισμός).

Όπως θα δούμε σε ακόλουθο σημείωμα, ο ίδιος ο Στάλιν συμβούλευε τους ηγέτες του βασικού κυβερνητικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας, του ΕΣΚΓ, να δώσουν έμφαση στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των διανοουμένων. Συμβούλευε, επομένως, να διορθωθεί η «αριστερίστικη» πολιτική. Οι ηγέτες του ΕΣΚΓ, όμως,  έκαναν το ακριβώς αντίθετο. «Λύγισαν το σίδερο» από την άλλη, «ρίχνοντας» τους εργάτες. Από εκεί που είχαν μια «αριστερίστικη» πολιτική, υιοθέτησαν, δηλαδή, μια δεξιά πολιτική. Τα αποτελέσματα αυτά ήταν χειρότερα, ακόμα και αν ακολουθούσαν εξαρχής μια εκ των δύο πολιτικών, καθώς τώρα, είχαν και τα δύο στρώματα να νιώθουν πως κάποια στιγμή είχαν «ριχτεί» από την κυβέρνηση. Έτσι, το ΕΣΚΓ δεν είχε σταθεροποιήσει καμία κοινωνική συμμαχία είτε με τους εργάτες είτε με τους διανοούμενους.

Ακόμα πιο χρήσιμη για τη σημερινή περίοδο είναι η εμπειρία του ΕΣΚΓ για το ζήτημα των σχέσεων ηγεσίας- βάσης, και κόμματος- εξωκομματικών. Προνόμια, καταστολή της κριτικής και έλλειψη αυτοκριτικής είναι ξένα προς το Δημοκρατικό Συγκεντρωτισμό, ξένα προς το πνεύμα και τις οργανωτικές αρχές που διέπουν ένα κομμουνιστικό κόμμα. Ένα κομμουνιστικό κόμμα δεν προχωρά ποτέ χωρίς τη βάση του, ή/και χωρίς να έχουν πειστεί οι ίδιες οι μάζες. Μάλιστα, για να έχουν πειστεί, δεν αρκεί μόνο η διεξαγωγή προπαγάνδας ή ζύμωσης (που στην περίπτωση του ΕΣΚΓ το 1953, ούτε απολογίστηκε, ούτε καν έγινε), αλλά θα πρέπει να έχουν πειστεί οι ίδιες οι μάζες βάσει της εμπειρίας τους. Αυτή την αλήθεια ο Στάλιν τη θεωρούσε μια από τις τρεις αρχές τακτικής του Λενινισμού (βλ. Στάλιν, Άπαντα, τόμος 9, σελ. 374).

Όποιος το ξεχνά αυτό, επιτρέπει στον εαυτό του να τον αξιοποιήσει ο εχθρός, που στην περίοδο του καπιταλισμού τουλάχιστον, είναι πάντα υπαρκτός, ακόμα και στην πρακτική μας, καθώς όλοι μας στον καπιταλισμό διαπαιδαγωγηθήκαμε και οι επιδράσεις του είναι ισχυρές ακόμα και όντας μέλη ενός κομμουνιστικού κόμματος ή οργάνωσης, έστω και σε διαφορετικό βαθμό σε κάθε σύντροφο ή σε κάθε περίοδο. Αυτές οι επιδράσεις, μάλιστα, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος με τον καιρό να ισχυροποιηθούν, ειδικά στα στελέχη. Μόνο η κριτική, η καταστολή της πιθανής επίδειξης αλαζονείας των στελεχών, η υποχρεωτική εξήγηση της πολιτικής του κόμματος από τα στελέχη στα μέλη και το λαό, η αποκάλυψη των λαθών και η προσπάθεια για έλεγχο των ίδιων μας των λαθών μπορεί να διορθώνει την κατάσταση. Και επειδή οι κομμουνιστές τυπικά πρέπει να είναι πρότυπο ενώπιον του λαού, πρέπει να είναι οι πρώτοι που δεν ξεχνούν αυτά τα βασικά.

Παρακάτω είναι η μετάφραση ενός άρθρου που δημοσιεύτηκε τμηματικά στη Roter Morgen, όργανο του ΚΚ Γερμανίας, για την 50ή επέτειο της εξέγερσης της 17ης Ιούνη 1953 στο Ανατολικό Βερολίνο, που χρησιμοποιήθηκε από τους αντικομμουνιστές, αλλά και από τους ρεβιζιονιστές, για τη συκοφάντηση του κομμουνισμού και για την οριστικοποίηση της διχοτόμησης της Γερμανίας, την οποία τα μαρξιστικά-λενινιστικά στελέχη της σοβιετικής ηγεσίας δεν επιθυμούσαν, όπως είδαμε και στα άρθρα: Οι σοβιετικοί μαρξιστές-λενινιστές για το ζήτημα της διαίρεσης της Γερμανίας  και Η εξέγερση στο ανατολικό Βερολίνο (17/6/1953)

Η Aust ήταν τότε 18χρονη κομμουνίστρια εργάτρια στο Ανατολικό Βερολίνο και περιγράφει αντικειμενικά την κατάσταση ακόμα και του μη αντικομμουνιστή αλλά και μη κομμουνιστή πατέρα της που έφυγε στο Δυτικό Βερολίνο, ενός «συνηθισμένου» ανθρώπου σαν κι αυτούς που οι κομμουνιστές πρέπει να πασχίζουν να «κερδίζουν».

Στο τέλος του κειμένου περιλαμβάνονται και δύο γραπτά του Μπέρτολτ Μπρεχτ για τα γεγονότα. Ευνόητο είναι πως οι αντικομμουνιστές χρησιμοποιούν μόνο το πρώτο..

 

Ο λαός απώλεσε την εμπιστοσύνη της κυβέρνησης

της Waltraud Aust

 

Πείτε μας για τις εμπειρίες σας από τη 17η Ιούνη και πώς φτάσαμε σε αυτή. Άλλωστε, ήσασταν εκεί, τότε, ρωτά ο εκδότης της Kommunistische Hefte. Ποια ήταν η συγκεκριμένη κατάσταση στις 17 Ιούνη και νωρίτερα, στην Ιένα, το Ανατολικό Βερολίνο, το Μαγδεμβούργο, τη Λόινα και το Μπίτερφελντ; Ποιοι ήταν οι λόγοι για τους οποίους, σε αυτές τις πόλεις και πολλές άλλες της ΓΛΔ, παρότι όχι οι μάζες, αλλά και πάλι, πάνω από 300.000 από τα 5.000.000 εργατών και υπαλλήλων πήραν μέρος στις απεργίες, τις κινητοποιήσεις και τις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας;

 

Ζούσα στο Ανατολικό Βερολίνο τότε, ήμουν 18 χρονών και ήμουν πολιτικά εκπαιδευμένη στη ΓΛΔ, στους Νέους Πιονιέρους, την Ελεύθερη Γερμανική Νεολαία, τη Λαϊκή Αστυνομία και το Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα Γερμανίας. Χωρίς να αποπειρώμαι να μεταφέρω μια πλήρη εικόνα, θα μπορούσα να προσπαθήσω, βάσει των δικών μου εμπειριών στο Ανατολικό Βερολίνο, να περιγράψω την κατάσταση εκεί πριν και κατά τις 17 Ιούνη.

 

Η αντικειμενική κατάσταση

 

Πώς ήταν στη ΓΛΔ, η οποία τότε ακόμα ήταν μια σοσιαλιστική χώρα όπου οι ελπίδες όχι μόνο των εργαζομένων στη Δυτική Γερμανία αλλά και σε όλη την Ευρώπη είχαν εναποτεθεί; Η περιουσία των εγκληματιών πολέμου είχε κατασχεθεί, τα μονοπώλια είχαν εντελώς εξαλειφθεί. Τα μέσα μεταφορές, οι τράπεζες, το 70% της βιομηχανίας είχαν κοινωνικοποιηθεί. Η αγροτική μεταρρύθμιση είχε ήδη ξεκινήσει από το φθινόπωρο του 1946. 7.000 αγροτικές εκτάσεις και 3.000 μεγάλα κτήματα είχαν απαλλοτριωθεί. 2 εκατομμύρια εκτάρια είχαν διανεμηθεί σε 500.000 άκληρους ή φτωχούς αγρότες και 1000 λαϊκά αγροκτήματα είχαν ιδρυθεί. Αυτά ήταν μέτρα που είχαν συμφωνηθεί βάσει των συμφωνιών του Πότσνταμ και ήταν μια καλή αρχή για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού.

Η διασπαστική πολιτική των αμερικανοβρετανικών κατοχικών δυνάμεων, που ανακήρυξαν το σχηματισμό της Δημοκρατίας της Βόννης το Σεπτέμβρη του 1949, οδήγησε στην ίδρυση της ΓΛΔ τον Οκτώβρη του 1949. Αυτό το βήμα χαιρετίστηκε από πολλούς ανθρώπους. Ήταν μια νέα αρχή στην ιστορία του γερμανικού εργατικού κινήματος, καθώς για πρώτη φορά οι εργάτες είχαν την εξουσία.

Τα μεταπολεμικά χρόνια ήταν δύσκολα για τη ΓΛΔ, Οι φασίστες, υποχωρώντας ενόψει της προέλασης του Κόκκινου Στρατού, είχαν καταστρέψει βιομηχανικές εγκαταστάσεις, συγκοινωνιακές οδούς και εργοστάσια. Οι αμερικανοί έριξαν βόμβες στη Λόινα και σε άλλες επιχειρήσεις πάλι ενόψει της προέλασης του Κόκκινου Στρατού. Οι ιμπεριαλιστές είχαν μεταφέρει βιομηχανικές εγκαστάσεις, σχεδιαγράμματα, ακόμα και προσωπικό από τη ΓΛΔ στη Δύση. Το γεγονός ότι οι ιμπεριαλιστές είχαν αποκόψει την περιφέρεια του Ρουρ και το Σάαρ από τη ΓΛΔ, η οποία δεν είχε δική της βαριά βιομηχανία, ήταν ένα βαρύ πλήγμα για τη ΓΛΔ.

Η ΓΛΔ έπρεπε να φτιάξει τις δικές της επιχειρήσεις από τα ερείπια, από το τίποτα. Και όχι μόνο επιχειρήσεις. Πολλά τοπικά προβλήματα έπρεπε να επιλυθούν: σχολεία, αρχές και διοίκηση έπρεπε να ιδρυθούν. Ποιος θα καθοδηγούσε, θα δίδασκε, θα σχεδίαζε και θα οργάνωνε; Δεν υπήρχαν καθόλου ειδικοί εκπαιδευμένοι στη σοσιαλιστική σχεδιασμένη οικονομία. Η ΓΛΔ έπρεπε να βασίζεται κυρίως στην υπάρχουσα αστική τεχνική διανόηση. Η καθοδήγηση ήταν επίσης δύσκολη πολιτικά. Πολύ λίγοι κομμουνιστές και επαναστάτες Σοσιαλδημοκράτες είχαν επιζήσει από τη φασιστική δίωξη. Πολλά στελέχη του ΚΚΓ και του ΣΚΓ είχαν δολοφονηθεί από τους Ναζί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τις φυλακές. Έτσι, πολλοί άλλοι προοδευτικοί άνθρωποι έπρεπε να αναλάβουν καθήκοντα, ακόμα και αν δεν ήταν ιδεολογικά εκπαιδευμένοι ή ήταν ακόμα πολύ νέοι. Φοιτητές από τις επονομαζόμενες Αντιφασιστικές Σχολές τοποθετήθηκαν σε πολλές θέσεις. Πρώην γερμανοί στρατιώτες είχαν πάει σε Αντιφασιστικές Σχολές στα στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου στη Σοβιετική Ένωση. Πολλοί εξ αυτών δεν μπήκαν στις αντιφασιστικές σχολές λόγω πεποίθησης, αλλά για οπορτουνιστικούς σκοπούς, όπως γιατί δεν θα χρειαζόταν να δουλεύουν, θα έπαιρναν περισσότερο φαΐ, ή θα απελευθερώνονταν νωρίτερα. Πολλοί από αυτούς τους αντιφασίστες σπουδαστές αργότερα εξελίχθηκαν σε καριερίστες και κομματικά αφεντικά.

Αμέσως μετά τη διχοτόμηση της Γερμανίας από τις Δυτικές δυνάμεις, χτίστηκε κοντά στη Φρανκφούρτη του Όντερ η βιομηχανική μεταλλουργία Ι.Β. Στάλιν. Η πρώτη υψικάμινος τέθηκε σε λειτουργία το 1951. Την ίδια χρονιά χτίστηκε η μεγάλη σιδηρουργία Δυτικά του Σάαλε. Μεγάλα ναυπηγεία φτιάχτηκαν στο Στράλσουντ, τη Βίσμαρ και το Βαρνερμίντε. Νέα ελασματουργεία χτίστηκαν στη Ρίζα, στο Χένινγκσντόρφ, το Max Works. Η υφαντουργεία και η ελαφρά βιομηχανία ξαναλειτούργησε. Τα λιγνιτωρυχεία άρχισαν ξανά. Παρά τα διάφορα κωλύματα σε πολλές περιοχές, παρά την κακή διατροφική κατάσταση- οι μερίδες στις κάρτες για φαγητό ήταν τόσο περιορισμένες που καθημερινά έπρεπε να δίνεται επιπλέον γεύμα για 1,5 εκατομμύριο εργάτες- τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν μπρος. Ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού πήρε ενεργό μέρος στην οικοδόμηση αλλά και στην πολιτική ζωή. Το πρώτο Γερμανικό Λαϊκό Συνέδριο έλαβε χώρα στα τέλη του 1947 υπό το σύνθημα «Για την Ενότητα και μια Δίκαιη Ειρήνη» και στο κίνημα για το Λαϊκό Συνέδριο που ακολούθησε ενεπλάκη σχεδόν ολόκληρος ο πληθυσμός.  Στις επιχειρήσεις, τις πόλεις και τις κωμοπόλεις στη σοβιετική ζώνη κατοχής, σχηματίστηκαν μόνιμες επιτροπές του κινήματος για το Λαϊκό Συνέδριο. Οι συνεργασίες σε αυτές τις επιτροπές, οι συζητήσεις στις συνελεύσεις και η συμμετοχή ήταν ζωηρές και ενεργητικές. Θυμάμαι τις συζητήσεις στο σπίτι και στη γειτονιά μου όπου οι νέες εξελίξεις συζητιόταν με θετικό τρόπο, ενώ αμέσως μετά τον πόλεμο ο κόσμος ήταν ακόμα πολύ σκεπτικός. Η πλειοψηφία του κόσμου πήρε μέρος σε καμπάνιες και εκδηλώσεις,. Για παράδειγμα, η φιλοξενία και η διαμονή για 2 εκατομμύρια φιλοξενούμενους στο Ανατολικό Βερολίνο με αφορμή το Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών ήταν ένα τρομακτικό επίτευγμα. Με αυτό, θα μπορούσε κανείς να δει ξεκάθαρα πως ο λαός στο Ανατολικό Βερολίνο εκείνη την εποχή έδειχνε την αλληλεγγύη του στο σοσιαλιστικό του κράτος. Εκατοντάδες χιλιάδες φιλοξένησαν στα σπίτια τους φιλοξενούμενους, παρά τους περιορισμένους χώρους στα σπίτια τους. Ο λαός πήρε επίσης ενεργό μέρος στις πολιτικές καμπάνιες, όπως τον αγώνα για την σύναψη μιας γερμανικής ειρηνευτικής συνθήκης. Αυτό ήταν εξαιρετικά επωφελές για τη νέα ΓΛΔ, δεδομένου ότι ο λαός δεν είχε κάνει επανάσταση, αλλά είχε απελευθερωθεί. Επομένως, πώς έγινε και δύο χρόνια αργότερα, στις 17 Ιούνη 1953, έστω κάποιοι από όσους τότε ήταν ακόμα υπέρ της οικοδόμησης του σοσιαλισμού επέτρεψαν να αξιοποιηθούν από την αντεπανάσταση;

 

Βερολίνο

 

Η 17η Ιούνη θα πρέπει να συνδεθεί με τη συγκεκριμένη ιδιαίτερη κατάσταση στο Βερολίνο. Η πόλη είχε διαιρεθεί από τις κατοχικές δυνάμεις σε τέσσερις τομείς: αγγλικό, γαλλικό, αμερικανικό και σοβιετικό. Κατεχόταν από τα αντίστοιχα στρατεύματα. Ήταν μια πόλη στην οποία, στους τρεις δυτικούς τομείς, το Δυτικό Βερολίνο, κυβερνούσαν οι καπιταλιστές πολιτικοί εκπρόσωποι, σε στενή σύνδεση με τους ιδιοκτήτες εταιριών, τους μεγαλοκτηματίες και τους μονοπωλητές που είχαν μετακινηθεί στη Δυτική Γερμανία λίγο πριν τελειώσει ο πόλεμος. Από την άλλη πλευρά, στο Ανατολικό Βερολίνο υπό Σοβιετική διοίκηση, η εργατική τάξη και οι εργαζόμενοι οικοδομούσαν το σοσιαλισμό ανεξάρτητα και υπό τις δυσκολότερες συνθήκες, με μεγάλες στερήσεις και θυσίες.

Από την πρώτη κιόλας μέρα της ήττας του φασισμό, οι πολιτικοί εκπρόσωποι των μεγαλοκτηματιών και των ιδιοκτητών μεγάλων επιχειρήσεων, όπως για παράδειγμα, στη Δυτική Γερμανία, οι Αντενάουερ, Κάιζερ και Μπλανκ, εργάζονταν για να ανακτήσουν τις VEV (σ.αρχ.μετ: τις Λαϊκές Επιχειρήσεις, δηλ. τις κρατικές επιχειρήσεις της ΓΛΔ) και τις απαλλοτριωμένες εκτάσεις. Για αυτούς, το Ανατολικό Βερολίνο φαινόταν ένα εύκολο σημείο εισόδου. Εκείνη την εποχή, κάποιος μπορούσε εύκολα να πάει οποιαδήποτε στιγμή ανεμπόδιστα από τον αμερικανικό, γαλλικό ή αγγλικό τομέα στο σοβιετικό, δηλαδή, στο Ανατολικό Βερολίνο. Δεν υπήρχε κανένα «Τείχος» και δεν χρειαζόταν κανένα διαβατήριο. Υπήρχαν μόνο περιστασιακοί έλεγχοι ταυτότητας. Η συνεχιζόμενη ανοικοδόμηση των επιχειρήσεων και της γεωργίας, η επιτυχία στην οικοδόμηση βαριάς βιομηχανίας και άλλες θετικές εξελίξεις ήταν καρφί στο μάτι των Δυτικών ιμπεριαλιστών. Ο πληθυσμός της ΓΛΔ είχε εκπληρώσει το 2ετές Πλάνο νωρίτερα του προβλεπόμενου. Τώρα πια υπήρχε μπροστά το πρώτο 5ετές Πλάνο, το οποίο θα έφερνε τεράστια πρόοδο σε όλα τα επίπεδα από το 1951 ως το 1955. Όπως το δεύτερο (σ.αρχ.μετ:το πρώτο) 5ετές Πλάνο της Σοβιετικής Ένωσης το 1929 έκανε τον ιμπεριαλισμό να τρέμει και ήταν και ένα από τα στοιχεία που οδήγησαν στο κραχ στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης (σ.αρχ.μετ: η επιτυχία της Σοβιετικής Ένωσης στο πρώτο 5ετές πλάνο ήταν ένα στοιχείο που αποκάλυψε την ολόπλευρη κρίση του καπιταλισμού, η οποία ήταν η αιτία του κραχ), έτσι και το πρώτο 5ετές Πλάνο στη ΓΛΔ τώρα κλόνιζε συθέμελα τους ιμπεριαλιστές. Από τούδε και στο εξής ήταν απαραίτητο να αναμειχθούν στην εντεινόμενη οικοδόμηση στη ΓΛΔ. Δεν μπορούσαν να ανεχτούν ένα σοσιαλιστικό κράτος. Προς αυτό αξιοποίησαν το Δυτικό Βερολίνο.

Μέσω της στρατολόγησης πρακτόρων και προβοκατόρων, το RIAS, δηλ.το Ραδιοσταθμό του Αμερικάνικου τομέα, συκοφαντικές εκστρατείες και ψέμματα, δωροδοκίες και διαφθορά, προσπάθησαν να προσελκύσουν και να επηρεάσουν τους ανατολικοβερολινέζους από το Δυτικό Βερολίνο. Μόλις οι διάφορες υπηρεσίες κατασκοπίας και οργανώσεις πρακτόρων από τη Βόννη κέρδιζαν ανατολικοβερολινέζους, τους έστελναν από το Ανατολικό Βερολίνο σε άλλες περιοχές της ΓΛΔ, στο Μεκλεμβούργο, τη Σαξονία κλπ, αφού δεν χρειάζονταν ταξιδιωτική άδεια. Εκεί προέβαιναν σε υπονομευτικές ενέργειες εναντίον της ΓΛΔ και της σοσιαλιστικής της οικοδόμησης. Όμως υπήρχαν επίσης άλλες δυσκολίες. Υπήρχε το πρόβλημα της επονομαζόμενης πλαστής συναλλαγματικής ισοτιμίας. Το δυτικό νόμισμα αναταλλασόταν 1 προς 5, 1 προς 6, 1 προς 7 και ενίοτε 1 προς 8 έναντι του ανατολικού νομίσματος. Λίγοι ανατολικοβερολινέζοι εργάζονταν νόμιμα στο Δυτικό Βερολίνο και έπαιρναν τμήμα του μισθού τους σε ανατολικά Μάρκα και ένα άλλο τμήμα σε δυτικά Μάρκα. Το δυτικό μάρκο ανταλλασσόταν με προνομιακή ισοτιμία και στο Ανατολικό Βερολίνο θα μπορούσε κανείς να ζήσει καλά με αυτό. Οι μαθητείες ήταν ακόμα σπάνιες στο Ανατολικό Βερολίνο, όπως και στο Δυτικό Βερολίνο. Ωστόσο, προτιμούσαν να απασχολούν ανατολικοβερολινέζους νεαρούς και νεαρές ως μαθητευόμενους στο Δυτικό Βερολίνο. Άλλοι ανατολικοβερολινέζοι διανυκτέρευαν τα σαββατοκύριακα στο Δυτικό Βερολίνο. Επρόκειτο κυρίως για εξειδικευμένους εργάτες, που χρειάζονταν εκεί. Επίσης, πολλοί δυτικοβερολινέζοι μετέτρεπαν τα χρήματά τους σε ανατολικό νόμισμα, πήγαιναν στο Ανατολικό Βερολίνο και αγόραζαν ό,τι μπορούσε να αγοραστεί χωρίς δελτίο. Πολλές οικογένειες στο Ανατολικό Βερολίνο, ειδικά στα περίχωρα, είχαν κότες και άλλα μικρά ζώα.

Αυγά και συχνά λαγοί πωλούνταν στις δυτικοβερολινέζικες αγορές για δυτικό χρήμα: αυτό έπειτα μετατρεπόταν και επέστρεφε στο Ανατολικό Βερολίνο. Και όχι μόνο αυτό. Το φθινόπωρο του 1952, για παράδειγμα, στην Περιφέρεια Κίπενικ, ένα εκατόβαρο κρέατος και λουκάνικων κατασχέθηκαν από κάποιες ανατολικοβερολινέζικες οικογένειες, που είχαν έρθει από αγροκτήματα του Μεκλεμβούργου για να τα πουλήσουν στο Δυτικό Βερολίνο. Κι αυτό ήταν μόνο ένα παράδειγμα.

Το Δυτικό Βερολίνο ήταν μια βιτρίνα της Δύσης. Πολλά αγαθά πωλούνταν εκεί φθηνότερα από όσο στην υπόλοιπη Δυτική Γερμανία. Η διαφορά στην τιμή πληρωνόταν από τους δυτικογερμανούς εργαζόμενους μέσω της φορολογίας. Προκειμένου να κρατάνε δυτικό χρήμα, κάποια εγκληματικά στοιχεία προχώρησαν τόσο, ώστε έκλεψαν χαλκό και άλλα πολύτιμα μέταλλα από δημόσια ιδρύματα στ ανατολικό Βερολίνο και τα πούλησαν στο Δυτικό Βερολίνο. Από το 1951 και μετά οι ενέργειες σαμποτάζ και η κλοπή στις VEB αυξήθηκε σε μεγάλο βαθμό

 

Πράκτορες και προβοκάτορες

 

Αυτή η μαύρη αγορά οδήγησε σε μεγάλη αποδυνάμωση της οικονομίας στο Ανατολικό Βερολίνο και όλη τη ΓΛΔ. Υπήρχαν επίσης οι οργανωμένες συκοφαντικές εκστρατείες με τις εκπομπές του RIAS, τα φυλλάδια και τα τρικάκια ζύμωσης που μαζικά διανέμονταν από την αμερικάνικη CIA και άλλες οργανώσεις πρακτόρων που καλούσαν σε σαμποτάζ εναντίον της οικονομίας της ΓΛΔ, σε ανατροπή της κυβέρνησης και η εκστρατεία αντικομμουνιστικών διαδόσεων. Ο Άξελ Σπρίνγκερ υπήρχε ήδη, αν και στην αρχή δεν ήταν ένας εκδοτικός οίκος με τη συνήθη έννοια του όρου. Η ισχυρή του θέση σε εφημερίδες και περιοδικά του είχε ανατεθεί από την αστική τάξη: Ζύμωση, ψέματα, συκοφαντίες εναντίον του κομμουνισμού, βίαιες, πρωτόγονες και ασυγκράτητες.

Η προσωπική και άμεση στρατολόγηση πρακτόρων και προβοκατόρων επίσης έπαιζαν ένα μεγάλο ρόλο. Αυτή η στρατολόγηση κατευθυνόταν ιδιαίτερα στη νεολαία. Σε ανατολικοβερολινέζικους αίθουσες διασκέδασης και εστιατόρια υπήρχαν πολλοί δυτικοβερολινέζοι πράκτορες. Έδιναν δωρεάν εισιτήρια για κινηματογράφους στο Δυτικό Βερολίνο ή σε άλλες ψυχαγωγικές εκδηλώσεις στο Δυτικό Βερολίνο. Πολλοί νέοι, που ήταν ακόμα μαθητευόμενοι και δεν είχαν ακόμα πολλά λεφτά, δεν απέρριπταν τέτοιες προσφορές. Φυσικά, δεν γίνονταν όλοι πράκτορες ή κατάσκοποι, αλλά αυτός ήταν ένας εύκολος τρόπος να βρει κανείς επιδεκτικούς ανθρώπους και να κάνει τους άλλους ανασφαλείς.

Άλλη μια ουσιαστική μέθοδος στρατολόγησης πρακτόρων ήταν η αμερικάνικη «Βοήθεια σε Τρόφιμα». Αυτά ήταν τα λεγόμενα πακέτα φροντίδας. Οι ανατολικοβερολινέζοι λάμβαναν ταχυδρομικά ή στο γραμματοκιβώτιό τους μια ανακοίνωση να πάνε σε μια διεύθυνση συγκεκριμένη στο Δυτικό Βερολίνο για να πάρει το πακέτο βοήθειας. Οι περισσότεροι το έκαναν για αγαθά πολυτελείας όπως καφέ ή σοκολάτα που δεν μπορούσαν να αγοραστούν  τότε στη ΓΛΔ εξαιτίας της γενικευμένης έλλειψης τροφίμων. Και κάποιος δεν χρειαζόταν να κάνει ένα μεγάλο ταξίδι για αυτό. Με ένα εισιτήριο 20 πφένιχ και μετά από λίγους σταθμούς στο Δυτικό Βερολίνο, κάποιος θα μπορούσε να πάρει ένα πακέτο φαγητών, που περιελάμβανε καφέ, σοκολάτα και βέβαια τσιγάρα. Αυτά άξιζαν τον κόπο. Μόνο λίγοι διείδαν ότι αυτή ήταν μια μέθοδος στρατολόγησης πρακτόρων. Και φυσικά κάποιος θα μπορούσε να επιλέξει τους πιο εκμεταλλεύσιμους.

Η αμερικάνικη CIA επίσης χρησιμοποίησε αυτά τα πακέτα βοήθειας για να διαμορφώσει απόψεις ενάντια στην κυβέρνηση της ΓΛΔ. Έτσι, για παράδειγμα, ήλπιζε ότι οι νέοι που λάμβαναν τα πακέτα φροντίδας δεν θα συμμετείχαν στη συγκέντρωση τη βδομάδα μετά την Πεντηκοστή (Whitsuntide) το 1960. Στις 27  Μάη του 1960, το επίσημο έντυπο της Αμερικανικής Στρατιωτικής Διοίκησης στο Δυτικό Βερολίνο, η Neue Zeitung, δημοσίευσε την ακόλουθη ανακοίνωση: «Νέα Υόρκη (DPA). Ζητείται από όλους τους αμερικάνους να ξοδέψουν συνολικά  100.000 δολάρια ώστε η οργάνωση βοήθειας του Δήμαρχου του Βερολίνου καθηγητή Έρνστ Ρώυτερ, να μπορεί να επιτύχει πριν από τη συγκέντρωση της Ελεύθερης Γερμανικής Νεολαίας κατά το Whitsuntide.»

Για την ανακοπή της ανοικοδόμησης της ΓΛΔ και την παρεμπόδιση των VEB να υλοποιήσουν το πλάνο τους, οι πράκτορες χρησιμοποίησαν όλες τις δυνατές μεθόδους, καταστροφή μηχανημάτων και μετασχηματιστών, καταγραφή των διευθύνσεων των ανώτερων λειτουργών, σύνταξη εκθέσεων για συνδιασκέψεις, βιομηχανική κατασκοπία, καταγραφή των δυνατοτήτων και του οπλισμού των σοβιετικών στρατευμάτων και της Λαϊκής Αστυνομίας στους στρατώνες τους, εξόντωση ζωντανών με μόλυνση με επιδημίες, αποστολή απειλητικών επιστολών και προειδοποιήσεων σε πολίτες της ΓΛΔ, διανομή συκοφαντικών μπροσούρων και προκηρύξεων, κυκλοφορία πλαστών δελτίων διατροφής και αερίου, καταστροφή συγκοινωνιακών δικτύων, ανατίναξη γεφυρών, αχρήστευση σιδηροδρομικών γραμμών, σαμποτάζ στην παραγωγή, αποδιοργάνωση οικονομικών σχεδίων, χρησιμοποίηση ψεύτικων επιστολόχαρτων, ειδικά από υπουργεία και ιδρύματα, και πάντοτε και πρωτίστως μεταφορά κόσμου στη Δυτική Γερμανία: φυσικά κυρίως εξειδικευμένους εργάτες και μέλη της τεχνικής διανόησης. Πέραν των μεγάλων απολαβών για τη δουλειά τους, οι πράκτορες έπαιρναν μπόνους για κάθε άτομο που στρατολογούσαν. Για έναν επιστήμονα, μηχανικό ή εξειδικευμένο εργάτη, για παράδειγμα, αυτό το ποσό ήταν 100 γερμανικά μάρκα.

Όλοι αυτοί οι πράκτορες λάμβαναν εντολές από τις δυτικοβερολινέζικες οργανώσεις. Υπήρχαν πάνω από 80 τέτοιες οργανώσεις στο Δυτικό Βερολίνο. Θυμάμαι την πιο ενεργή, την πιο βάρβαρη και πιθανώς τη μεγαλύτερη, τη Μαχόμενη Ομάδα Εναντίον της Απανθρωπιάς (Kampfrgruppe gegen Unmenschlichkleit-KgU), η οποία δημιουργήθηκε από τις υπηρεσίες κατασκοπίας των ΗΠΑ. Μεταξύ των διάφορων εγκλημάτων της KgU που αποκαλύφτηκαν σε δίκες, αναφέρω μερικές:

-Αρκετές επιθέσεις στη σιδηροδρομική γραμμή Μαγδεμβούργο-Ντεσάου. Πολλοί άνθρωποι είχαν τραυματιστεί σε αυτές τις επιθέσεις.

-Σχέδια για την ανατίναξη της μεγαλύτερης υδραυλικής πρέσας στη ΓΛΔ, στο εργοστάσιο Ερνστ Τάελμαν στο Μαγδεμβούργο.

Σχέδια για την ανατίναξη της κύριας τουρμπίνας και της μεγαλύτερης καπνοδόχου στο εργοστάσιο φιλμ Wolf.

-Πολλές μηχανές φορτηγών είχαν καταστραφεί με οξύ στο κρατικό (VEB) βιομηχανικό σύμπλεγμα «Ότο Γκρότεβολ» στο Μπίλεν.

-Η γέφυρα στην εθνική οδό κοντά στο Φινοβφιρτ πάνω από το κανάλι για μεγάλα πλοία πυρπολήθηκε με φιαλίδια φωσφόρου, ενώ υπήρχαν σχέδια για την ανατίναξη του υδροφράχτη Πάρετζερ στο Κανάλι Ναουενερ.

-Σχέδια για την ανατίναξη του ναυπηγείου Ανγκερμίντε και ενός πύργου υψηλής τάσης στο δρόμο για το Γκίστροφ.

-Ανατίναξη με ωρολογιακή βόμβα ενός περίπτερου έκθεσης στη Δρέσδη.

-Η υπονομευτική ομάδα Admiral είχε το καθήκον της πυρπόλησης του δάσους στο Ερζγκεμπίργκε (σ.αρχ.μετ: βουνά στα σύνορα με την Τσεχοσλοβακία) με φώσφορο, βενζίνη και υγρό άζωτο.

Σχέδια για την καταστροφή των ιμάντων μετάδοσης και των μηχανών στο VEB Φέιντουχ στο Φινστρεβάλντε με τη χρήση τεσσάρων μπουκαλιών οξέος.

Τόμοι θα μπορούσαν να συνταχθούν με περιγραφές όλων των συνομοσιών εναντίον της ΦΛΔ από το Δυτικό Βερολίνο. Πόσο μεγάλη μόνο η αμερικάνικη «επένδυση» ήταν σε αυτή την αιματηρή επιχείρηση, περιγράφτηκε από την εφημερίδα Rheinische Poet την 1η Σεπτέμβρη 1961: «Στον προϋπολογισμό της ξένης βοήθειας (σ.εκδ: δηλαδή, των ΗΠΑ), υπάρχει ένα προσεκτικά καλυμμένο κονδύλιο, ενός ποσού εκατομμυρίων δολαρίων, που διατίθεται για αντικομμουνιστικές ενέργειες στην Ευρώπη. Οι λεπτομέρειες είναι ένα καλά φυλαγμένο μυστικό».

Βάσει όλων αυτών των γεγονότων κάποιος θα μπορούσε να κάνει μια υποθετική ερώτηση. Δεν θα ήταν καλύτερο να χτιστεί το τοίχος το 1950 και να το ρίξει το 1960; Από την άλλη, αν είχε χτιστεί το 1950, αυτό θα είχε υποσκάψει τις ως τότε υπάρχουσες προσπάθειες για επανένωση.

 

Δυσαρέσκεια στις τάξεις των εργατών

 

Η προετοιμασία για την Ημέρα Χ από τη Δύση η οποία χρησιμοποιούσε όλα τα μέσα που θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ήταν η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη πλευρά ήταν πως οι εργάτες δεν ήταν ικανοποιημένοι με τις συνθήκες στις επιχειρήσεις ους, στα συνδικάτα, το κράτος και την οικονομία, τις σχέσεις με τους κρατικούς και κομματικούς λειτουργούς, και πολλά άλλα αρνητικά φαινόμενα, τα οποία εντάθηκαν με την έναρξη του Πενταετούς Πλάνου.

Με το Πενταετές Πλάνο, το οποίο συντάχθηκε το 1950 και έγινε νόμος από τη Λαϊκή Συνέλευση το 1951, όπως το βλέπω τώρα, υιοθετήθηκαν μακρόπνοα μέτρα που δεν κατανοήθηκαν από πολλούς εργάτες και αυτό οδήγησε σε αύξηση της μετανάστευσης από τη ΓΛΔ. Εγώ η ίδια ήμουν φυσικά ενθουσιασμένη. Όμως τι είχα για εμπειρία ζωής; Είχα γεννηθεί το 1935. Στα 16, τα 17 ή τα 18, τα έβρισκα όλα τέλεια και σωστά.

Το Πενταετές Πλάνο προέβλεπε ότι το 1955 η βιομηχανική παραγωγή θα έφτανε το 190% της παραγωγής του 1950. Αυτό ήταν ένα μεγάλο επίτευγμα. Θα προϋπέθετε μια τεράστια αύξηση στην παραγωγικότητα της εργασίας σε κάθε επιχείρηση. Για την επίτευξή του πολλές μέθοδοι αποφασίστηκαν:

-Αλλαγή νορμών εργασίας. Αυτό σήμαινε πως δεν θα ίσχυαν οι παλιότερες νόρμες που βασίζονταν σε στατιστικές και πως θα υιοθετούνταν νόρμες βασισμένες στην τεχνική (σημ.αρχ.μετ: βασισμένες σε επιστημονική ανάλυση της παραγωγικής διαδικασίας).

-Εισαγωγή νέων μεθόδων εργασίας.

-Ένα έντονο κίνημα ακτιβιστών.

-Μαζική άμιλλα

-Σύστημα μπόνους

-Εκστρατεία εξοικονόμησης όλων των ειδών των υλικών

-Μείωση του κόστους παραγωγής.

Πολλοί εργάτες αντιμετώπισαν με σκεπτικισμό αυτά τα μέτρα. Τα μέλη της ΕΓΝ και του Κόμματος συναντούσαν δυσκολίες στην εξήγηση αυτών των συμπερασμάτων και αποφάσεων. Κατά τη διάρκεια αυτών των καμπανιών ή κατά την εξήγηση σημαντικών αποφάσεων, τα μέλη της ΕΓΝ και του Κόμματος συχνά προσωρινά απαλλάσσονταν από την κανονική τους εργασία. Αυτές οι απαλλαγές, όπως ήταν ευνόητο, δεν εκλαμβάνονταν θετικά από τους συναδέλφους τους, καθώς οι τελευταίοι έπρεπε να καλύψουν το κενό των πρώτων.

Εκείνη την περίοδο δούλευα στο TRO (Εργοστάσιο μετασχηματιστών Καρλ Λίμπκνεχτ) και έπρεπε να διεξάγω ζύμωση στο εργαστήριο κατάρτισης μαθητευόμενων, αλλά και σε άλλα τμήματα. Ακόμα θυμάμαι ξεκάθαρα κάποιες συζητήσεις που αποδείκνυαν τη δυσαρέσκεια των εργατών αλλά και πολλών κομματικών συντρόφων:

Η μισή καφετέρια στο TRO ήταν «κλεισμένη» για τους υπαλλήλους και η άλλη μισή για τους εργάτες της παραγωγής. Τα τραπέζια για τους υπαλλήλους είχαν λευκά τραπεζομάντηλα: αυτά για τους εργάτες ήταν γυμνά, λόγω του γεγονότων ότι οι εργάτες είχαν συχνά βρώμικα χέρια και ρούχα. Οι εργάτες παραπονέθηκαν για αυτό. Οι διαμαρτυρίες τους είχαν επιτυχία. Όλα τα τραπέζια είχαν λευκά τραπεζομάντηλα με ένα τζάμι από πάνω τους. Με αυτό τον τρόπο επιλύθηκε το πρόβλημα της βρωμιάς και δεν υπήρχε πλέον καμμία διαφορά, καθένας μπορούσε να κάτσει όπου ήθελε.

Κατά τη διάρκεια του Πενταετούς Πλάνου, ο Βάλτερ Ούλμπριχτ ξαφνικά ζήτησε τη «δημιουργία ειδικής τραπεζαρίας» για τη διανόηση. Πολλά μέλη του Ελεύθερου Γερμανικού Συνδικάτου αλλά και του ΕΣΚΓ δεν κατανοούσαν πλέον τίποτα, γιατί θα έπρεπε να υπάρχουν όχι μόνο ειδικές καφετέριες για τη διανόηση αλλά μια λίστα προνομίων για αυτή. Φυσικά δεν υπήρχαν διαμαρτυρίες για την παροχή δωρεάν επιστημονικών περιοδικών, εργαστηρίων έρευνας και ανάπτυξης κλπ, αλλά υπήρχαν ξεκάθαρα παράπονα για τα υλικά προνόμια που πλέον η διανόηση θα είχε: ξεχωριστές συμβάσεις εργασίας, καλύτερα σπίτια, κονδύλια για μπόνους, χώρους διακοπών, καταστήματα καταναλωτικών αγαθών όπου η διανόηση θα μπορούσε να αγοράσει τρόφιμα χωρίς δελτίο και πολλά άλλα.

Ήταν ολοφάνερο ότι τα μέλη του κόμματος και των συνδικάτων δεν μπορούσαν να το καταλάβουν αυτό. Σε απάντηση για αυτή την «έλλειψη κατανόησης» ήρθε η οδηγία: «σε όλα τα τμήματα μιας επιχείρησης,  στα VEB και σε άλλες παρόμοιες επιχειρήσεις,

σε όλα τα κρατικά, οικονομικά και διοικητικά ιδρύματα, το ζήτημα της σχέσης της εργατικής τάξης με τη διανόηση πρέπει ανοιχτά να συζητηθεί και μια ανοιχτή πάλη πρέπει να διεξαχθεί εναντίον της εσφαλμένης διευθέτησης αυτής της σχέσης από συντρόφους ή από μέλη συνδικάτων. Τι ήταν πραγματικά λάθος; Ήταν λάθος το ότι, σε μια VEB, όλο το τμήμα έρευνας και ανάπτυξης αποκλειόταν από την καταβολή μπόνους της επιχείρησης, με αιτιολόγηση το γεγονός ότι το τμήμα αυτό δεν είναι ένα παραγωγικό τμήμα. Ήταν λάθος το ότι μηχανικοί και επιστήμονες χαρακτηρίζονταν ως «αντιδραστικοί» μόνο και μόνο επειδή οι περισσότεροι εξ αυτών είχαν μικροαστική καταγωγή. Και μαζί με αυτό, στο TRO δύο μηχανικοί απολύθηκαν γιατί, παρότι γινόταν παραδεκτό ότι ήταν «ικανοί, εξειδικευμένοι εργάτες, ήταν ιδεολογικά καθυστερημένοι».

Αυτά τα σεχταριστικά λάθη, που σίγουρα δεν ήταν μεμονωμένα, δεν δικαιολογούσαν την παραχώρηση ειδικών προνομίων στη διανόηση, ούτε τα επιχειρήματα ότι θα έπρεπε να ενθουσιαστεί η διανόηση για το Πενταετές Πλάνο και να την κρατήσουμε μαζί μας με αυτά τα προνόμια. Η τίμια κριτική και αυτοκριτική, η συντροφική συνεργασία, η πληρωμή ανάλογα με τα επιτεύγματα, όλα αυτά θα ήταν η λύση. Τότε η κινητοποίηση των εργατών θα έφερνε μεγαλύτερες επιτυχίες.

Τα προνόμια δεν προορίζονταν μόνο για την τεχνική διανόηση. Ανώτεροι κομματικοί λειτουργοί, ακαδημαϊκοί και επιστήμονες, πρωτίστως συγγραφείς, καλλιτέχνες και άλλοι άνθρωποι του πολιτισμού επίσης έγιναν δέκτες αυτών των προνομίων. Για παράδειγμα, ένας συντάκτης πριν τις 17 Ιούνη λάμβανε μισθό 800 μάρκα το μήνα, ενώ ένας εργάτης, χωρίς τα μπόνους και τις απολαβές με το κομμάτι, έπαιρνε σπίτι 150 μάρκα το μήνα. Ακόμα και με τα μπόνους και την υπερεκπληρωση των νορμών εργασίας, θα κέρδισε το πολύ 180 ως 200 μάρκα το μήνα. Οι συγγραφείς επίσης έπαιρναν ειδική βοήθεια. Εκείνη την περίοδο, ένας φοιτητής φιλολογίας έπαιρνε 800 μάρκα το μήνα. Πέραν των υψηλότερων μισθών, οι άνθρωποι του πνεύματος λάμβαναν ειδικές αμοιβές για δημόσιες αναγνώσεις, ακόμα και για τα φτηνότερα σκουπίδια, όπως μυθιστορήματα με ντετέκτιβ, τα οποία έπρεπε οι εργάτες να ακούν στις βραδιές ανάγνωσης. Δεν ήταν να εκπλήσσεται, λοιπόν, κανείς που όλο και περισσότεροι εργάτες έστρεφαν την πλάτη τους στη ΓΛΔ.

Το καλοκαίρι του 1952, υπήρχαν επίσης συζητήσεις εντός του κόμματος και των συνδικάτων για το ρόλο των συνδικάτων, μετά τις οποίες κανείς δεν γνώριζε πλέον τι είναι σωστό και τι λάθος. Σε μια κεντρική συνδιάσκεψη ενός συνδικάτου, η ηγεσία του συνδικάτου στο εργοστάσιο επιπλήχτηκε γιατί ανακατευόταν υπερβολικά στις δουλειές του διευθυντή του εργοστασίου. Οι διευθυντές εξαρτιώνταν σε όλες τους τις ενέργειες από τις υπογραφές των ηγετών του εργοστασιακού συνδικάτου.

Αυτή η συνεχής εμπλοκή έπρεπε να σταματήσει. Ο ρόλος της διοίκησης του εργοστασίου είχε αλλάξει. Στη νέα περίοδο τα καθήκοντα της διοίκησης και του συνδικάτου του εργοστασίου δεν έπρεπε να αλληλεπικαλύπτονται. Δεν λεγόταν τι ήταν αυτή η νέα περίοδος. Η ηγεσία του συνδικάτου στο εργοστάσιο καλούνταν να σταματήσει να ανακατεύεται τόσο συχνά στα της διοίκησης.

Τα στελέχη του συνδικάτου στο TRO θεώρησαν πως αυτό προκαλεί σύγχυση. Τι ήταν σωστό πλέον; Προηγουμένως, υπήρχε το σύστημα του εργοστασιακού συμβουλίου. Αυτό είχε καταργηθεί μεταξύ 1948-1950, γιατί παράλληλα με αυτά τα συμβούλια υπήρχε η ηγεσία του συνδικάτου μέσα στο εργοστάσιο και ήταν αυτή, σε ένα σοσιαλιστικό κράτους, που θα έπρεπε να εμπλακεί στις αποφάσεις και τα μέτρα της διοίκησης του εργοστασίου, στα σχέδια για το εργοστάσιο, για τον εργάτη, για τον κόσμο της εργασίας. Κανένας δεν ήξερε πλέον πώς να χειρίζεται τα ζητήματα, καθώς κανένας δεν ήξερε ποια γραμμή θα υιοθετείτο αργότερα.

Θα ήταν σίγουρα ενδιαφέρον, αν αυτές οι αποφάσεις και τα μέτρα αναφορικά με τις εξουσίες των συνδικάτων και της διοίκησης του εργοστασίου αναλύονταν σήμερα.

Επίσης, υπήρχε το ζήτημα του ενδυναμωμένου ακτιβιστικού κινήματος. Το κύριο καθήκον των συνδικάτων υποτίθεται πως ήταν συνειδητά να προωθείται το κίνημα Χένεκε και έτσι να αυξηθεί η παραγωγικότητα της εργασίας σημαντικά. Για αυτό, διοργανώθηκε μια σύσκεψη ακτιβιστών του κινήματος Χένεκε. Αλλά πολλοί εργάτες δεν είχαν πολλά καλά λόγια να πουν για το Χένεκε, και ήταν δύσκολο για τα συνδικάτα ακόμα και να συζητήσουν για τις Ημέρες Χένεκε με τους εργάτες, πολλώ δε μάλλον να διεξάγουν τέτοιες. Ο Άντολφ Χένεκε ήταν ένας ακτιβιστής, ανθρακωρύχος, που στις 13 Οκτώβρη 1948, πέτυχε 387% της ημερήσιας νόρμας, 30 τόνους άνθρακα. Το 1949 στον Άντολφ Χένεκε απονεμήθηκε ένα πανεθνικό βραβείο (το οποίο περιελάμβανε χρηματική αμοιβή). Έγινε μέλος της ΚΕ του ΕΣΚΓ και της Λαϊκής Συνέλευσης της ΓΛΔ, ήρωας της εργασίας και τιμημένος ανθρακωρύχος.

Ο Άντολφ Χένεκε συχνά συγκρινόταν με το Σταχάνοφ, έναν ανθρακωρύχο στο Ντόνετζ, στην ΕΣΣΔ, που το 1935 εξόρυξε 102 τόνους άνθρακα σε μια μέρα.  Αλλά υπήρχε μια μεγάλη διαφορά μεταξύ Χένεκε και Σταχάνοφ, για την οποία όταν μιλούσε κανείς για τον πρώτο δεν την επεσήμαινε: Ο Αλεξέι Σταχάνοφ έβγαλε τους 102 τόνους σε μια βάρδια χάρη στην καλύτερη οργάνωση της εργασίας και την τεχνική. Ο Άντολφ Χένεκε πέτυχε, κάτι το αναμφισβήτητο, χάρη στη φυσική του δύναμη μόνο. Αυτό το επίτευγμα χρησιμοποιήθηκε ως ευκαιρία για την έναρξη του ακτιβίστικου κινήματος Χένεκε. Το συνεχές «κούρδισμα» για τις συνεχείς διεξαφωγές ημερών Χένεκε, έδινε στα νεύρα στους εργάτες. Αργότερα, κάποιος μόλις άκουγε για τον Άντολφ Χένεκε, όταν πήγε σε μια φιλική ξένη χώρα, γιατί είχε ήδη γίνει επικεφαλής τμήματος στο Υπουργείο Άνθρακα και Ενέργειας.

Στο ΤRO είδα επίσης αισχροκέρδεια και διαφθορά για πρώτη φορά. Στη ΓΛΔ εκείνη την εποχή υπήρχαν λίγα υφαντουργικά προϊόντα και δερμάτινα να αγοράσει κανείς. Μια ημέρα, μια μεγάλη παραλαβή παπουτσιών για τους εργάτες ήρθε από την Τσεχοσλοβακία. Υπήρχε μεγάλη μυστικότητα για τα παπούτσια. Πρώτα ήρθαν οι σύζυγοι των διευθυντικών στελεχών, παρότι δεν είχαν κανένα δικαίωμα σε αυτά τα παπούτσια, αφού δεν εργάζονταν σε αυτό το εργοστάσιο. Έπειτα, πήραν οι γραμματείες. Ένα τμήμα πήγε στον κομματικό γραμματέα και ένα άλλο τμήμα πήγε στο γραφείο του συνδικάτου του εργοστασίου. Ό,τι απέμεινε πήγε στους εργάτες. Αυτό το είδος διανομής προκάλεσε δυσφορία, αλλά κανένας δεν την εξέφρασε ρητά.

Στα τέλη του καλοκαιριού του 1952, ξεκίνησε μια καμπάνια για την ενδυνάμωση της Λαϊκής Αστυνομίας, η οποία ήταν ακόμα πολύ αδύναμη. Για πολλά κομματικά μέλη ήταν προφανές πως θα έπρεπε να συμμετέχουν. Επομένως, συμμετείχα κι εγώ στη Λαϊκή Αστυνομία. Μου ανατέθηκε η περιοχή του Βερολίνου Oberschöneweide. Εκεί, συνάντησα ξανά παράξενες πρακτικές. Οι άνθρωποι που πήγαν στη Δύση το 1952, σε αντίθεση με τις μετέπειτα μαζικές μεταναστεύσεις, κυρίως μικροαστικής καταγωγής:  γιατροί, τεχνίτες, μεγάλοι γαιοκτήμονες, τεχνοκράτες. Ήταν η Λαϊκή Αστυνομία που πρώτη ανακάλυπτε ποιος εγκατέλειψε το σπίτι του, το χώρο εργασίας του, τις δημόσιες πρακτικές του κλπ. Συχνά, η αστυνομία ενημερωνόταν από τον ίδιο το λαό: κάποιοι ενίοτε έστελναν οι ίδιοι μια επιστολή, αφότου είχαν εγκαταλείψει το σπίτι τους κλπ. Σε πολλά από τα σπίτια έμεναν πίσω διάφορα αντικείμενα, κάποιοι τα έσπαγαν όλα πριν φύγουν ή έκαναν με κάποιο τρόπο ακατοίκητα τα σπίτια. Αυτές οι κατοικίες έπειτα σφραγίζονταν από τη Λαϊκή Αστυνομία, μέχρι επισήμως να διευθετηθούν τα πράγματα. Τότε, συχνά συνέβαινε, οι περιφερειακές αρχές, η ABV (η αστυνομία που περιπολούσε τους δρόμους και είχε αναλάβει μια συγκεκριμένη περιοχή), σε συνεννόηση με τον υπεύθυνο της περιοχής, να παίρνουν μέρος της επίπλωσης. Είχαν λόγο στην απόφαση ποιος θα ζήσει σε αυτά τα σπίτια, που συχνά ήταν βίλες. Φυσικά, ανέμεναν το κατιτίς, σε αντάλλαγμα. Ακόμα κι όταν τέτοιες υποθέσεις συχνά τιμωρούνταν και ο Τύπος τις ανέφερε, δεν υπήρχαν καμπάνιες εναντίον αυτών των φαινομένων, και ακόμα λιγότερο ο πληθυσμός, και ειδικότερα η εργατική τάξη, κινητοποιούταν εναντίον της διαφθοράς και του νεποτισμού.

Υπήρχαν εκατοντάδες τέτοια φαινόμενα: αλαζονεία των κομματικών στελεχών, καριερισμός και δουλοπρέπεια, yes-men, αυτοί που απλώς ακολουθούσαν εντολές, έπαρση και κάλυψη λαθών. Αν σοβαρά λάθη κομματικών στελεχών πραγματικά δεν μπορούσαν να κρυφτούν, αυτά στέλνονταν απλώς σε κομματικές σχολές ή σε άλλες θέσεις. Πάντοτε ωθούνταν σε ανώτερες θέσεις. Όλα αυτά προκάλεσαν σοβαρή ζημιά στην οικονομία. Μόνο σπάνια η γραφειοκρατία και η κακοδιαχείριση ερχόταν στο φως, όπως στην ακόλουθη περίπτωση: στη VEB Lowa στο Görlitz, υπήρχε μεγάλη αγανάκτηση στους εργάτες, γιατί το πλάνο είχε αλλάξει 18 φορές. Ή στην περιφερειακή διοίκηση του Βρανδεμβούργου είχαν σταλεί 2.959 εγκύκλιοι σε 14 μήνες, δηλαδή 8,5 εγκύκλιοι την ημέρα. Ποιος θα μπορούσε να τις διαβάσει και να δράσει βάσει αυτών;

Όλα αυτά δεν περνούσαν απαρατήρητα από τους εργάτες. Αλλά δεν γνώριζαν πώς θα μπορούσαν να αλλάξουν την κατάσταση. Πολλοί άνθρωποι πίστευαν πως αυτά ήταν οι αρχικές δυσκολίες κατά τη φάση της ανασυγκρότησης. Ότι αυτά δεν ήταν δυσκολίες της αρχής, αλλά θεμελιώδη ζητήματα, οι περισσότεροι εργάτες το κατάλαβαν λίγο πριν τις 17 Ιούνη, όταν η κυβέρνηση της ΓΛΔ, με έναν διοικητικό τρόπο, χωρίς να ρωτήσει τους εργάτες με μια καμπάνια που θα είχε προηγηθεί, ανάγκασε τις επιχειρήσεις να αυξήσουν τις νόρμες εργασίας κατά 10%. Αυτό το λάθος το εκμεταλλεύτηκαν αμέσως οι οργανώσεις πρακτόρων προκειμένου να ξεκινήσουν την προβοκάτσιά τους την Ημέρα Χ την οποία προετοίμαζαν επί πολύ καιρό.

 

Ημέρα Χ

 

Εκείνη την εποχή, εργαζόμουν στο Εργοστάσιο Καλωδίων Oberspree (KWO), επίσης  στο Oberschöneweide του Βερολίνου. Έπρεπε να αφήσω τη Λαϊκή Αστυνομία, καθώς ο πατέρας μου, όπως πολλοί άλλοι είχαν μεταναστεύσει από τη ΓΛΔ και κάποιος δεν θα μπορούσε να εργάζεται στη Λαϊκή Αστυνομία αν συγγενείς του είχαν «αναχωρήσει από τη Δημοκρατία». Ο πατέρας μου, εργάτης στο ΤRO, δεν ήταν ποτέ αντικομμουνιστής, αλλά επίσης δεν ήταν υποστηρικτής της ΓΛΔ. Επίσης δεν ήταν αντίθετος με το γεγονός ότι εγώ εργαζόμουν ενεργά και με ενθουσιασμό για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Αλλά ανοιχτά επέκρινε τις υπερβάσεις, και πράγματα που δεν του άρεσαν. Είχε συλληφθεί και αφεθεί ελεύθερος λόγω ενός σοβαρού τραυματισμού του στον πόλεμο. Βδομάδα τη βδομάδα διατασσόταν να παρουσιαστεί στο τμήμα για ανακρίσεις. Έβγαλε τα συμπεράσματά του και μετακόμισε στο Δυτικό Βερολίνο.

Στο KWO, ήμουν στη μπριγάδα Τάελμαν. Εργαζόμασταν στα μηχανήματα ψεκασμού, που παρήγαγαν μονωτικό υλικό μέσω του οποίου το καλώδιο έμπαινε για να φτιάξει το καλώδιο, το οποίο έπειτα τυλιγόταν. Πέντε από εμάς δούλευαν στην μπριγάδα, τρεις σε μηχανές, ένας έφερνε τα υλικά και ο αρχηγός της μπριγάδας που ήλεγχε το τελικό προϊόν. Δουλεύαμε σε δύο βάρδιες. Η μπριγάδα μας πάντοτε παρήγε 20-30% πάνω από τη νόρμα, ενώ κάποιες μέρες, όταν το υλικό ήταν καλό και δεν είχαμε σπατάλη, ακόμα και 70-80%. Προκειμένου να πάρουμε καλό μπόνους, κάποιες φορές δουλεύαμε μαζί για 1,5 ώρα παραπάνω στην απογευματινή βάρδια.

Η μπριγάδα μας φαινόταν πως είναι προοδευτική μπριγάδα, αφού από τους 5, οι δύο ήταν στο ΕΣΚΓ και ένας ήταν στην ΕΓΝ. Ωστόσο, όταν οι επιστάτες μίλησαν με τους υπεύθυνους της μπριγάδας για τη νέα αύξηση των νορμών εργασίας ήμασταν όλοι πολύ αναστατωμένοι.

Εντούτοις, από την Πρωτομαγιά εθελοντικά υπερεκπληρώναμε πάρα πολύ τις νόρμες. Αυτός ο αυθόρμητος ενθουσιασμός γρήγορα εξαφανίστηκε, γιατί μελετώντας το καλύτερα είδαμε ότι για την μπριγάδα μας δεν ήταν μεγάλο επίτευγμα. Αυτό που παρέμενε ήταν θυμός για τον τρόπο με τον οποίο ήρθε η απόφαση για την αύξηση της νόρμας: πιστεύαμε πως δεν ήταν σωστός. Η απόφαση είχε ληφθεί στα τέλη του Μάη για όλη τη βιομηχανία και είχε σχέση με τη «Νέα Πορεία». Η «Νέα Πορεία» προνοούσε μια βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του πληθυσμού. Η μπριγάδα μας στο KWO έμαθε για την απόφαση αύξησης των νορμών λίγες μέρες πριν από τις 17 Ιούνη. Φυσικά, προηγουμένως υπήρχαν φήμες, όμως τίποτε δεν ήταν επισήμως ανακοινωμένο. Αισθανθήκαμε πως αυτό ήταν παραπλανητικό, μυστικό και ανέντιμο. Και ήταν πράγματι. Αυτή η αύξηση στις νόρμες δεν έφερε κανένα ίχνος δικτατορίας της εργατικής τάξης.  Οι εργάτες δεν είχαν ρωτηθεί και οι συστάσεις τους δεν είχαν ζητηθεί. Αυτό ήταν που έκανε κάποιους από τους εργάτες να αγανακτήσουν. Ακόμα και στους επιστάτες, τους υπεύθυνους των μπριγάδων και τα κομματικά μέλη, με τους οποίους η αύξηση της νόρμας είχε συζητηθεί ή αναμενόταν να την υποστηρίξουν, δεν άρεσε. Είχε, μάλιστα, ήδη οδηγήσει σε διαμαρτυρίες εδώ κι εκεί.

Δεν ήταν μόνο η αύξηση της προγραμματισμένης νόρμας που οδήγησε στην αύξηση της δυσαρέσκειας των εργατών: το βρήκαν εξοργιστικό όταν, ενώ περίμεναν να δουλεύουν περισσότερο για τα ίδια λεφτά, είδαν πως οι μισθοί της γραφειοκρατίας, της τεχνικής διανόησης, των στελεχών, των διευθυντών και των αστών ειδικών, όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά και αυξήθηκαν.

Όλα αυτά έκαναν εύκολο για τη CIA να καλέσει το λαό να βγει στο δρόμο την Ημέρα Χ, για την οποία περίμενε για καιρό. Η απόσυρση της αύξησης της νόρμας στις 16 Ιούνη ήρθε πολύ αργά.

Η μπριγάδα μας αποφάσισε να υλοποιήσει την αύξηση της νόρμας. Εκτός από τον εργαζόμενο που έφερνε τα υλικά, οι υπόλοιποι τέσσερις ήμασταν σύμφωνοι. Ωστόσο, τα κομματικά μέλη αναμένονταν να διαμαρτυρηθούν, στην ερχόμενη σύσκεψη με την κομματική ηγεσία, εναντίον του τρόπου με την οποία ελήφθη η απόφαση αυτή. Όμως ήταν πλέον πολύ αργά.

 

16 Ιούνη- Διαδηλώσεις στη Λεωφόρο Στάλιν

 

Στις 16 Ιούνη συζητιόταν στη μπριγάδα μας και σε όλο το τμήμα, ότι οι οικοδόμοι είχαν διαδηλώσει εναντίον της αύξησης της νόρμας στη Λεωφόρο Στάλιν. Αυτό δεν μας φαινόταν κοσμοϊστορικό γεγονός, καθώς δεν γινόταν λόγος για άλλες επιχειρήσεις που συμμετείχαν. Οι οικοδόμοι της Λεωφόρου Στάλιν ήταν αφελείς. Διάφορες ομάδες συχνά μαζεύονταν και διεξάγονταν συζητήσεις εκεί, και δεν ήταν ασύνηθες για αυτούς να προβοκαριστούν, γιατί ήταν επίσης εύκολο για διάφορα στοιχεία από το δυτικό Βερολίνο να μιλήσουν στους εργάτες σε ανοιχτά μέρη, όπου καθένας μπορούσε να πάει. Δεν το πήραμε το όλο γεγονός πολύ σοβαρά.

Μετά το διάλειμμα στην απογευματινή βάρδια- πρέπει να ήταν μεταξύ 6-7μμ.- τα πράγματα σοβάρεψαν. Όταν επιστρέψαμε για δουλειά από τη μικρή καφετέρια του τμήματός μας, ο υπεύθυνος της μπριγάδας βρήκε στο γραφείο του ένα χειρόγραφο σημείωμα με το σύνθημα «Κάτω οι νόρμες. Απεργία». Αργότερα, τον υποψιάστηκαν ότι ο ίδιος είχε βάλει το σημείωμα προκειμένου να αρχίσει συζήτηση. Ο υπεύθυνος μπριγάδας προσπάθησε να το συζητήσει μαζί μας, αλλά η συζήτηση δεν προχώρησε, καθώς εμείς ως μέλη του Κόμματος και της ΕΓΝ δεν ξέραμε τίποτα και θέλαμε πρώτα να μιλήσουμε στην κομματική ηγεσία.

Αργά το απόγευμα στη δεύτερη βάρδια αυτό ήταν δύσκολα εφικτό. Ο υπεύθυνος της μπριγάδας έδωσε το σημείωμα στον επιστάτη βάρδιας στο τμήμα. Αργότερα, λίγο πριν από τη λήξη της βάρδιας, κομματικά μέλη μπήκαν στο εργοστάσιο και έδωσαν οδηγίες όλα τα μέλη να έρθουν στο κομματικό γραφείο το επόμενο πρωί να αναφέρουν τι έγινε. Ωστόσο, ήδη κατά τη νύχτα, κομματικά μέλη και προοδευτικοί εργάτες κινητοποιήθηκαν για το σχηματισμό Εργατικής Άμυνας, όπως ονομάστηκε. Αυτό έλαβε χώρα, όπως έμαθα αργότερα, σε πολλές επιχειρήσεις.

Στις 17 Ιούνη πήγαμε στο κομματικό γραφείο. Το Κόμμα μας ενημέρωσε ότι έλαβαν χώρα διαδηλώσεις στο εσωτερικό της πόλης ενάντια στην αύξηση της νόρμας και ότι νωρίς το πρωί της 17ης Ιούνη είχαν συμβεί άλλες προκλήσεις, όπως, λεηλασία καταστημάτων τροφίμων (καταστήματα ΗΟ), καταστροφή κομματικών και συνδικαλιστικών γραφείων κλπ. Στο KWO, το ίδιο χειρόγραφο σημείωμα είχε βρεθεί σε διάφορα τμήματα, σε εργαστήρια και σε πίνακες ανακοινώσεων. Μεμονωμένοι προβοκάτορες είχαν μπει στο εργοστάσιο και καλούσαν τους εργάτες σε απεργία. Μερικοί εργάτες έφυγαν τότε από το εργοστάσιο και πήραν μέρος στη διακοπή της εργασίας. Μερικοί δεν ήρθαν να εργαστούν καθόλου, καθώς το RIAS συνεχώς έκανε εκκλήσεις εναντίον της ανατολικογερμανικής κυβέρνησης, καλώντας τους εργάτες να απεργήσουν και διαδίδοντας ψεύτικες φήμες. Αυτό οδήγησε κάποιους εργάτες να φοβηθούν και να μείνουν στα σπίτια τους με τις οικογένειές τους. Σε πολλά τμήματα, ωστόσο, όλοι ήρθαν για δουλειά.

Ο υπεύθυνος μπριγάδας μας και ο εργαζόμενος που έφερνε τα υλικά δεν εμφανίστηκαν για δουλειά. Έρευνες που έγιναν αργότερα βρήκαν ότι ο εργαζόμενος είχε στενούς δεσμούς με τη CIA, ότι ο υπεύθυνος μπριγάδας μας είχε δουλέψει επί χρόνια στη μαύρη αγορά στο Δυτικό Βερολίνο και τώρα είχε φύγει με την οικογένειά του στη «Χρυσή Δύση».

Τα κομματικά μέλη που εμφανίστηκαν στα γραφεία του κόμματος ανέλαβαν διάφορα καθήκοντα. Οργανώθηκαν περιπολίες του εργοστασίου, στις εισόδους του μπήκαν «φύλακες», όπως και σε όλα τα σημεία, σύνδεσμοι στέλνονταν για να μπορούν να επικοινωνούν οι φύλακες κλπ. Οι είσοδοι του εργοστασίου κλείστηκαν. Μια μικρή, στενή πόρτα παρέμεινε ανοιχτή. Από αυτή θα μπορούσαν να μπαίνουν και να βγαίνουν όσοι εργάζονταν στο εργοστάσιο. Αυτοί που έμπαιναν στο εργοστάσιο συνοδεύονταν ως το χώρο εργασίας τους, ενώ όσοι έβγαιναν δεν μπορούσαν να φύγουν ανεμπόδιστοι. Δόθηκαν οδηγίες να μην αφεθεί κανένας να προβοκαριστεί και επίσης να μη μπει σε συζήτηση με τους διαδηλωτές.

 

Πιάνονται προβοκάτορες

 

Το πρωί της 17ης Ιούνη, ενώ ακόμα αναθέταμε τα καθήκοντά μας, το Κόμμα στο KWO έλαβε ένα τηλεφώνημα ότι εργάτες από την περιοχή Cöpenick είχαν αφήσει τις εργασίες τους και άρχισαν μια διαδήλωση που προχωρούσε από το Cöpenick, περνούσε από το Oberschöneweide προς το εσωτερικό της πόλης. Στο Oberschöneweide υπήρχαν πολλά μεγάλα εργοστάσια από όπου θα περνούσαν. Το Κόμμα στο KWO είχε έτσι ενημερωθεί. Έδωσε οδηγίες μεμονωμένοι σύντροφοι και μέλη της ΕΓΝ, ει δυνατόν με γαλάζιες μπλούζες και με κομματικά εμβλήματα,  να σταθούν στο κράσπεδο γύρω από την πύλη του εργοστασίου για να δείξουν ενότητα. Επομένως, σταθήκαμε στο κράσπεδο καθώς περνούσαν από το KWO, τρεις νέοι σύντροφοι με γαλάζιες μπλούζες, γηραιότερα κομματικά μέλη με αντιανεμικά μπουφάν και με κομματικά εμβλήματα. Άλλα κομματικά μέλη στάθηκαν  μπροστά από την πύλη του εργοστασίου. Μια ομάδα μερικών εκατοντάδων εργατών ήρθε προς εμάς. Αυτοί στις μπροστινές γραμμές φώναζαν συνθήματα όπως «Κάτω η κυβέρνηση», «Κάτω οι νόρμες», «Θέλουμε ελεύθερες εκλογές» κλπ. Οι μπροστινές και οι πλαϊνές σειρές ήταν προφανώς προβοκάτορες και άτομα που χειραγωγούσαν την πορεία. Έτρεξαν κατά πάνω μας και προσπάθησαν να μας βγάλουν τις γαλάζιες μπλούζες και τα εμβλήματα. Αλλά τότε πολλοί σύντροφοι προσέτρεξαν από το γραφείο στη μπροστινή πύλη και από όσους στέκονταν μπροστά από την πύλη, άρπαξαν τους προβοκάτορες και τους έσυραν μέσα στο εργοστάσιο.  Κρατήθηκαν και μετά τους πήραν. Οι διαδηλωτές δεν ασχολήθηκαν περαιτέρω με αυτούς που σύρθηκαν μέσα στο εργοστάσιο, αλλά προχώρησαν με κατεύθυνση το εσωτερικό της πόλης.

Το μεσημέρι, ο Σοβιετικός στρατιωτικός διοικητής στο Ανατολικό Βερολίνο κήρυξε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.

Εκδόθηκε η ακόλουθη διαταγή:

Διαταγή του στρατιωτικού διοικητή του σοβιετικού τομέα του Βερολίνου.

Για την αποκατάσταση μιας σταθερής δημόσιας τάξης στο σοβιετικό τομέα του Βερολίνου διατάσσεται:

  1. Από την 1μμ της 17ης Ιούνη, κηρύσσεται κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στο σοβιετικό τομέα του Βερολίνου.
  2. Όλες οι διαδηλώσεις, συγκεντρώσεις, πορείες και άλλες συναθροίσεις πάνω από 3 άτομα απαγορεύονται στους δρόμους, τις πλατείες καθώς και τα δημόσια κτίρια.
  3. Η κίνηση πεζών και μηχανοκίνητων οχημάτων μεταξύ 9μμ και 5πμ. απαγορεύεται.
  4. Όποιος παραβιάζει αυτή την εντολή θα τιμωρείται σύμφωνα με τους νόμους που ισχύουν εν καιρώ πολέμου.

Βερολίνο, 17 Ιούνη 1953

Στρατιωτικός Διοικητής του σοβιετικού τομέα του Βερολίνου

Υποστράτηγος Dibrowa

 

Αφότου επενέβη ο Κόκκινος Στρατός, η κατάσταση ηρέμησε πολύ γρήγορα. Λίγοι λίγοι οι εργάτες επέστρεφαν στα εργοστάσια. Ενώ την επόμενη ημέρα ένας σημαντικός αριθμός παρέμεινε σπίτι και περίμενε να δει πώς τα πράγματα θα κυλήσουν, τις επόμενες ημέρες σχεδόν όλοι εμφανίστηκαν, εκτός από όσους είχαν φύγει για το Δυτικό Βερολίνο. Για κάποιο διάστημα παρέμειναν οι έλεγχοι από το κόμμα, η Εργατική Άμυνα, η Λαϊκή Αστυνομία, οι περίπολοι των εργοστασίων.

Παρόμοια πράγματα έγιναν και σε άλλες επιχειρήσεις στο Βερολίνο στις 17 Ιούνη, όπως περιγράφεται ακολούθως.

Στην Πλατεία Πότσνταμ, στη Λεωφόρο Στάλιν και στην Πλατεία Αλεξάνδρου έγιναν χειρότερες ακρότητες. Εξαιτίας των λεηλασιών, των εμπρησμών, της υποστολής των κόκκινων σημαιών, των καταστροφών των κομματικών γραφείων, του εξοπλισμού των συγκοινωνιών (σ. αρχ. μετ: σιδηροδρομικοί σταθμοί, ράγες, στάσεις) κλπ, δυστυχώς κάποιοι άνθρωποι σκοτώθηκαν στα σύνορα με το Δυτικό Βερολίνο. Όμως ποιος πρέπει να κατηγορηθεί για αυτό;

Αυτοί που βρίσκονταν στα παρασκήνια αυτής της φασιστικής προβοκάτσιας ήταν οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις στη Δυτική Γερμανία, που ήθελαν να ανατρέψουν τα σοσιαλιστικά επιτεύγματα, άνθρωποι όπως o Krupp, o Gflick  και άλλοι ιδιοκτήτες εταιριών που ήθελαν να ανακτήσουν «την περιουσία τους». Δεν ήταν σύμπτωση το ότι πολύ λίγο πριν τις 17 Ιούνη, οι μετοχές της λεγόμενης «Ostwerte» στο χρηματιστήριο εκτινάχθηκαν προς τα πάνω. Οι ιδιοκτήτες γνώριζαν πως η «Ημέρα Χ» ερχόταν. Δεν ήταν συμπτωματικό το ότι αμέσως μετά την αποτυχία της προβοκάτσιας, οι Αντενάουερ και σια. Οργάνωσαν μια μεγάλη ημέρα πένθους και οργανώσεις επιχειρηματικές συνέβαλαν με εκατοντάδες χιλιάδες μάρκων για τα λεγόμενα «θύματα του πραξικοπήματος».

 

Χάσμα μεταξύ Κόμματος και μαζών

 

Δεν υπάρχει αμφιβολία για το ότι στη ΓΛΔ στις 17 Ιούνη υπήρχε ένα χάσμα μεταξύ Κόμματος και κυβέρνησης από τη μια, και των εργαζόμενων μαζών, από την άλλη, το οποίο μεγάλωσε μετά τη 17η Ιούνη.

Η μεγάλη πλειοψηφία των εργατών στη ΓΛΔ δεν άφησαν τον εαυτό τους να προβοκαριστούν. Δεν εγκατέλειψαν την εργασία τους. Συνολικά, ήταν 6% από τα πέντε εκατομμύρια εργατών και υπαλλήλων. Πολλοί συμμετείχαν μόνο για λίγες ώρες. Η μεγάλη πλειοψηφία, παρά την τρομερή υποκίνηση, παρά το έργο των πρακτόρων και των φασιστικών προβοκατσιών, παρά τη δύσκολη κατάστασή τους, στάθηκαν στο πλευρό του σοσιαλιστικού κράτους. Επίσης, από τους 300.000 που διαδήλωσαν και απήργησαν, μόλις ένα αμελητέο, μικρό τμήμα ήταν αντιδραστικοί και εναντίον του σοσιαλισμού. Οι υπόλοιποι ήταν απλώς και δικαίως εξοργισμένοι.

Ήταν όμως ακόμα πιο ντροπιαστικό και υποκριτικό όταν ο Χέρμπερτ Βάμκε, μέλος της ΚΕ του ΕΣΚΓ και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελεύθερων Γερμανικών Συνδικάτων (ΟΕΓΣ) δήλωσε για τη 17η Ιούνη στο συνέδριο της ΟΕΓΣ τον Αύγουστο του 1953: «Ως γνωστόν, ο Χίτλερ πέτυχε επίσης να κερδίσει μερικά καθυστερημένα στρώματα της εργατικής τάξης». Και: «Οι εργαζόμενοι που διαδήλωσαν και πήραν μέρος στη διακοπή της εργασίας στις 17 Ιούνη, μαχαίρωσαν πισώπλατα την παγκόσμια εργατική τάξη».

Ο Κουρτ Μπάρτελ, με το ψευδώνυμο Κούμπα (από το ΚΟΥρτ ΜΠΑρτελ), εκπρόσωπος των Ανατολικογερμανών συγγραφέων και τότε γραμματέας της Ένωσης Συγγραφέων, με εξίσου κυνικό τόνο με τον ηγέτη του συνδικάτου επιτέθηκε στους εργάτες. Σε άρθρο του για τους οικοδόμους της Λεωφόρου Στάλιν έγραψε: «Πορευτήκατε με κακές παρέες σε όλη την πόλη. Βαδίσατε με τα σκουπίδια τα οποία, αξιοποιούμενα από τους μεγάλους παγκόσμιους πυρπολητές, έφεραν βόμβες μολότοφ στις τσάντες τους, με τις οποίες θα σας κάψουν τη σκαλωσιά αύριο. Αυτό δεν ήταν κάτι που το θέλατε. Ωστόσο, όταν συνέβη, το αφήσατε να συμβεί…».

«Όπως κάποιος βγάζει τη σκόνη από το παλτό του με το χέρι του, έτσι και ο Σοβιετικός στρατός καθάρισε την πόλη. Εσείς, ωστόσο, πήγατε στις 8μμ για ύπνο σαν καλά παιδιά. Ο σοβιετικός στρατός και οι σύντροφοι της Γερμανικής Λαϊκής Αστυνομίας στέκονται φρουροί για εσάς και για την παγκόσμια ειρήνη. Ντρέπεστε  για εσάς, όπως εγώ; Θα χρειαστεί να χτίσετε πολλά τέλεια σπίτια και θα χρειαστεί να συμπεριφερθείτε πολύ καλά μελλοντικά, πριν η ντροπή σας ξεχαστεί. Τα κατεστραμμένα σπίτια μπορούν να επιδιορθωθούν. Αυτό είναι κάτι εύκολο. Αλλά η κατεστραμμένη εμπιστοσύνη, είναι πολύ δύσκολο να ανακτηθεί».

Τι σήμαινε αυτό; Ότι πάλι έφταιγε η εργατική τάξη. Δεν ήταν τα λάθη της κυβέρνησης, ούτε τα λάθη του κόμματος που συνετέλεσαν στις διαδηλώσεις, δεν ήταν η γραφειοκρατία, ούτε η χαλαρότητα, ούτε η διαφθορά και η δωροδοκία που αύξησαν την κακή τροφοδοσία και προκάλεσαν αγανάκτηση, αλλά ήταν η εργατική τάξη που έφερε από μόνη της αυτή τη μιζέρια. Καμία λέξη αυτοκριτικής, καμία λέξη για λάθη, καμία δράση για διόρθωσή τους. Γιατί οι δράσεις θα σήμαιναν εκκαθάριση του κόμματος, απαλλαγή του από τους καριερίστες και τους γραφειοκράτες, θα σήμαινε να ακούει την κριτική, την κριτική της εργατικής τάξης, θα απαιτούσε μια αυτοκριτική στάση έναντι των λαθών μας. Δεν υπήρχε καμία βελτίωση σε αυτά. Αντίθετα, η κριτική της βάσης καταστάλθηκε περισσότερο από ποτέ, και οι εργάτες που απλώς τολμούσαν να αποκαλύψουν τη γραφειοκρατία και τη διαφθορά χαρακτηρίζονταν πράκτορες και προβοκάτορες, «υποστηρικτές του φασιστικού πραξικοπήματος της 17ης Ιούνη». Πράκτορες- μετά τις 17 Ιούνη σχεδόν όλοι έγιναν ύποπτοι.Αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης μεγάλωσε, τόσο εντός του κόμματος όσο και εκτός αυτού. Μετά τις 17 Ιούνη πολλοί άνθρωποι του Κόμματος συμπεριφέρονταν έναντι των εργατών με τον τρόπο που φερόταν ο Κούμπα: αλαζονικά και κυνικά.  Και ήταν πράγματι αλήθεια: αν κάποιος φορούσε γαλάζια μπλούζα ή έφερε κομματικά εμβλήματα είχε εξουσία. Η σχέση μεταξύ του κόμματος και των εργατών δεν βελτιώθηκε. Το αντίθετο, μάλιστα. Αν κάποιος εμφανιζόταν με γαλάζια μπλούζα ή κομματικά εμβλήματα σε κάποια επιχείρηση για ζύμωση, πολλοί εργάτες ήταν εξαιρετικά επιφυλακτικοί και ολιγόλογοι στη συζήτηση μαζί του. Στη μπριγάδα μου, τα δύο μέλη του Κόμματος, συναντούσαμε δυσκολίες και μας στραβοκοιτούσαν, γιατί όλο και πιο πολύ απαλλασσόμασταν από τη δουλειά, για να εργαζόμαστε για το Κόμμα ή για την ΕΓΝ ή να πάρουμε μέρος σε συνδιασκέψεις κλπ.

Δεδομένων αυτών των συνθηκών, δεν είναι να αναρωτιέται κανείς γιατί ακολούθως, ειδικά στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’50, όλο και περισσότεροι εργάτες εγκατέλειπαν τη ΓΛΔ.

Έτσι, αυτό που οι ιδιοκτήτες εταιριών και οι μεγάλοι γαιοκτήμονες δεν πέτυχαν με το φασιστικό τους πραξικόπημα το 1953, να μετατρέψουν τη ΓΛΔ σε ένα κράτος των καπιταλιστών εκμεταλλευτών, επιτεύχθηκε αργότερα με τις ρεβιζιονιστικές πολιτικές της ίδιας της κυβέρνησης του Ούλμπριχτ: η πρώτη δικτατορία του προλεταριάτου, το πρώτο εργατοαγροτικό κράτος σε γερμανικό έδαφος, αποτέλεσε παρελθόν.

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο πασίγνωστος κομμουνιστής συγγραφέας, έγραψε ένα μικρό ποίημα για τη 17η Ιούνη του 1953:

Ύστερ’ απ’ την εξέγερση της 17 του Ιούνη,

ο γραμματέας της Ένωσης Λογοτεχνών

έβαλε και μοιράσανε στη Λεωφόρο Στάλιν προκηρύξεις

που λέγανε πως ο λαός

έχασε την εμπιστοσύνη της κυβέρνησης,

και δεν μπορεί να την ξανακερδίσει

παρά μονάχα με διπλή προσπάθεια. Δε θα’ ταν τότε

πιο απλό, η κυβέρνηση

να διαλύσει το λαό

και να εκλέξει έναν άλλον…;

 

Το άρθρο αυτό εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1983 στο τότε θεωρητικό όργανο του ΚΚ Γερμανίας «Kommunistische Hefte» (Κομμουνιστικό Σημειωματάριο).

Μεταφράστηκε από τα γερμανικά από το George Gruenthal στα αγγλικά.

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ- Για τη 17η Ιούνη 1953

 

Οι διαδηλώσεις της 17ης Ιούνη απέδειξαν τη δυσαρέσκεια ενός σημαντικού τμήματος του εργατικού δυναμικού του Βερολίνου για μια σειρά αποτυχημένων οικονομικών μέτρων.

Οργανωμένα φασιστικά στοιχεία προσπάθησαν να σφετεριστούν αυτή τη δυσαρέσκεια για τους δικούς τους βρώμικους σκοπούς.

Επί πολλές ώρες το Βερολίνο βρέθηκε στο χείλος ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου.

Μόνο η γρήγορη και αποφασιστική επέμβαση των σοβιετικών στρατευμάτων ακύρωσε αυτή την απόπειρα και πρέπει να τον ευχαριστεί κανείς.

Ήταν προφανές πως η επέμβαση των σοβιετικών στρατευμάτων  επ’ ουδενί δεν ήταν εναντίον των διαδηλώσεων των εργατών. Ήταν ολοφάνερο ότι στόχευε αποκλειστικά εναντίον των αποπειρών να ξεσπάσει μια νέα παγκόσμια φωτιά.

Εναπόκειται τώρα σε καθέναν να βοηθήσει την κυβέρνηση να διορθώσει τα λάθη που προκάλεσαν τη δυσαρέσκεια και αναμφίβολα, έθεσαν σε κίνδυνο τα μεγάλα κοινωνικά μας επιτεύγματα.

Το πρωί της 17ης Ιούνη, καθώς κατέστη ξεκάθαρο ότι οι διαδηλώσεις των εργατών θα αξιοποιηθούν για φιλοπόλεμους σκοπούς, εξέφρασα την αλληλεγγύη μου στο Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα Γερμανίας. Ελπίζω τώρα οι προβοκάτορες να έχουν απομονωθεί και τα δίκτυά τους να έχουν καταστραφεί, ελπίζω να μην τεθούν οι εργάτες που διαδήλωσαν την ειλικρινή τους δυσαρέσκεια στο ίδιο επίπεδο με τους προβοκάτορες και να μη διαταραχθεί η πολύ-επιζητούμενη έκφραση για τα διεπραγμένα λάθη προς κάθε πλευρά

Η Πολωνία, η σφαγή στο Katyn & τα αντισοβιετικά ψέματα

 

Μετάφραση περίληψης του βιβλίου του G. Mukhin Katynskii Detektiv, στο http://www.politicsforum.org/

Το βιβλίο δεν προέρχεται από έναν κομμουνιστή, αλλά από έναν μάλλον συντηρητικό Ρώσο. Το γεγονός αυτό φυσικά δεν αναιρεί την αξία των παρατιθέμενων στοιχείων. Ωστόσο, κάποιοι «επιφανείς άντρες» της τσιρίζουσας αριστεράς που ευτυχώς πεθαίνει («Τσινάσκι», Χρήστος Κεφαλής), φρόντισαν να «παίξουν» με την πηγή αυτή, φτάνοντας να επιμεληθούν -συνεργαζόμενοι-ως και βιβλίου, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά ότι ο αντισταλινισμός-αντικομμουνισμός είναι διαβατήριο για καριέρα κάθε είδους..Τα στοιχεία, ωστόσο, δεν μπόρεσαν να τα αναιρέσουν. Γιατί η επαλήθευση στοιχείων και η αναζήτηση αιτιών δεν είναι κερδοφόρα ενασχόληση..Άλλωστε, αυτή θίγει τη βασική «αυταπόδεικτη» ταυτότητα «Στάλιν=Σατανάς, άρα αυτός το’κανε (κάθε έγκλημα-υπαρκτό ή μη)» επί του οποίου χτίστηκε το μεγαλύτερο τμήμα της συστημικής (άρα και της «αντικαπιταλιστικής») αριστεράς, και η καριέρα μερικών εδώ και 50 χρόνια, και έδιωξε κόσμο και κοσμάκη, με την αντεπιστημονικότητά της και με την απλοϊκότητα των «επιχειρημάτων» της, που προκαλούν ανατριχίλα στη σκέψη ότι μια τέτοια «αριστερά», που αποδεικνύει σε κάθε αφορμή ότι έχει εμπράκτως απαρνηθεί τον Ορθό Λόγο και τον επιστημονικό σοσιαλισμό, θα μπορούσε ποτέ να κυβερνήσει τον τόπο.

 ***

Η Πολωνία, η σφαγή στο Katyn & τα αντισοβιετικά ψέματα

Εισαγωγή

Τον Μάρτιο του 1942, η ναζιστική Γερμανία ανακοίνωσε ότι στο δάσος Katyn βρέθηκαν πτώματα εκτελεσμένων πολωνών αξιωματικών. Ακολούθησε τον Απρίλιο του 1943 μια εκταφή των πτωμάτων. Προσδιορίστηκε ότι στο Katyn ο αριθμός των πτωμάτων ανερχόταν στα 12 χιλιάδες. Τα πτώματα εξετάστηκαν από ιατροδικαστές της ναζιστικής Γερμανίας και από μια διεθνή επιτροπή ιατροδικαστών προερχομένων από δώδεκα χώρες. Το συμπέρασμα αυτής της έρευνας ήταν ότι οι πολωνοί αξιωματικοί είχαν εκτελεστεί από τη Σοβιετική Ένωση, χωρίς καμία αμφιβολία, την άνοιξη του 1940. Στη Δύση το συμπέρασμα αυτής της έρευνας χαιρετίστηκε ως άλλη μια απόδειξη της βιαιότητας της ΕΣΣΔ και του κομμουνισμού. Από τη δεκαετία του ’50 δε, οι ναζιστικοί ισχυρισμοί για το Katyn στη Δύση αξιοποιήθηκαν ως δυσφημιστική προπαγάνδα ενάντια στην ΕΣΣΔ. Τον Νοέμβριο του 1989, οι ρεβιζιονιστές και οι αντι-κομμουνιστές που κυβερνούσαν την ΕΣΣΔ αναγνώρισαν ότι πράγματι οι πολωνοί αξιωματικοί σκοτώθηκαν από τους Σοβιετικούς – λίγο πριν αυτοί οι ίδιοι ρεβιζιονιστές να ρίξουν τους λαούς της ΕΣΣΔ στα σαγόνια του αχαλίνωτου καπιταλισμού, με επιβράβευση ένα Νόμπελ. Σήμερα αυτό το ίδιο αντι-σοβιετικό επιχείρημα των Ναζί, των δυτικών ιμπεριαλιστών και των γκορμπατσοφικών ρεβιζιονιστών επαναλαμβάνεται επανειλημμένως από τους «έγκριτους» ιστορικούς. Δεν είναι φυσικά απλή σύμπτωση, ότι αυτοί οι ίδιοι ιστορικοί που κατηγορούν την ΕΣΣΔ ότι ψεύδεται για το Katyn είναι οι ίδιοι απολογητές των Ναζί και αρνητές του Ολοκαυτώματος, που κατηγορούν την ΕΣΣΔ ότι επινόησε το Auschwitz και το Ολοκαύτωμα. Πηγαίνουν μαζί, χέρι χέρι. Για να πλήξουν την ΕΣΣΔ και να εξαγνίσουν τους Ναζί, χρησιμοποιούν ψευδείς ισχυρισμούς: βασίζουν τα επιχείρηματά τους στα όσα είπαν οι Gorbachiev και Yakovliev, οι οποίοι ανοιχτά αναγνώρισαν ότι για το Katyn ήταν υπεύθυνοι οι Σοβιετικοί. Αλλά τι άλλο θα έλεγε ο Gorbachiev; Ότι η ΕΣΣΔ έλεγε την αλήθεια όταν έλεγε ότι ήταν αθώα; Φυσικά όχι. Ο Yakovliev είχε ήδη διακηρύξει ότι είχε μελετήσει προσωπικά τις περιπτώσεις 60 εκατομμυρίων εκτελεσμένων ατόμων. Είναι φυσικά παράξενο ότι σήμερα κανένας δεν έχει διαβάσει ή δεν μπορεί ακόμη και να βρει αυτά τα έγγραφα, εκτός από τον Yakovliev τον ίδιο. Οι δηλώσεις αυτών των ρεβιζιονιστών ενδιαφέρουν ελάχιστα, σήμερα που ξέρουμε τι προθέσεις είχαν, και γιατί είπαν ο,τι είπαν. Οι μόνοι που παίρνουν στα σοβαρά τα λεγόμενα τους είναι οι υποστηρικτές των Ναζί που κατηγορούν τη Σοβιετική Ένωση. Αυτοί οι «ιστορικοί» επίσης στηρίζονται σε πλαστά και παραποιημένα έγγραφα που παρουσίασε η συμμορία του Γκορμπατσόφ. Απεναντι σε όλα αυτα είναι δικαίωμα, ή καλυτερα υποχρεωση να σταθουμε εναντια. Αυτό το άρθρο θα αποδείξει ότι είναι τους Ναζί που πρεπει να κατηγορήσουμε για το Katyn, χρησιμοποιώντας τα φυσικά στοιχεία, τις καταθεσεις αυτοπτών μαρτύρων και αρχειακες αποδεικτικές πηγές. Η αλήθεια για το Katyn ήταν γνωστή για πολύ καιρο, αλλά η δυσφημιστική προπαγάνδα των ναζιστών ιστορικών απολογητών σήμερα έχει κάνει ο,τι μπορει για να κρατήσει αυτήν την αλήθεια κρυμμένη.

Η πολωνικη ελιτ

Η ιστορία για το Katyn πρέπει να αρχίσει με το χαρακτήρα της πολωνικης ελιτ. Η Πολωνία δημιουργήθηκε ως ανεξάρτητη χώρα από τα ερειπια των αυτοκρατοριών της Γερμανιας, της Αυστριας και της Ρωσιας. Η νέα πολωνική κυβερνώσα ελίτ ήταν αλαζονική και καιροσκοπική. Ως τμήμα της όλης ιμπεριαλιστικής επίθεσης ενάντια στη σοβιετική Ρωσία, το πρόσφατα δημιουργημένο πολωνικό κράτος εισεβαλε στα γειτονικα με αυτό εδαφη της ΕΣΣΔ το 1920. Η νέα σοβιετική Ρωσία ήταν ανίκανη να αντιμετωπισει τους πολωνούς εισβολείς, που λειτουργούσαν από κοινού με άλλες 12 ιμπεριαλιστικές χώρες. Η Πολωνία προσάρτησε ένα μεγάλο μέρος της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Λιθουανίας, καταλαμβανοντας ακόμη και τη σημερινη πρωτευουσα της, Vilnius. Περίπου 20 εκατομμύρια μη-Πολωνοί τεθηκαν υπο τον ζυγο των πολωνών τσιφλικαδων και της πολωνικης αστικης τάξης. Εχοντας την υποστήριξη της Αγγλίας και της Γαλλίας , η Πολωνία γίνεται ο γκάνγκστερ της Ανατολικής Ευρώπης. Διακειμενη φανατικα αντι-σοβιετικα, γίνεται ορμητηριο για όλα τα είδη των αντι-σοβιετικών πολιτικών και τρομοκρατικών ομάδων που διηύθυναν τις επιδρομές και εισηγαγαν πράκτορες τους στην ΕΣΣΔ.
Η συμπεριφορά αυτή της Πολωνίας και η αντι-σοβιετική της τοποθέτηση διαδραμάτισαν έναν σπουδαιο ρόλο στην άνοδο της ναζιστικής Γερμανίας και το θανατο του ιδιου του πολωνικού κρατους. Στη δεκαετία του ’30, με τη Βρετανια και τη Γαλλια από πισω της, η Πολωνία διαδραμάτισε ρόλο υποκινητή της σύγκρουσης και εμποδίου για την ειρήνη. Στη δεκαετία του ’30, η Πολωνία υπέγραψε ένα σύμφωνο μη βίας 10 ετών με τη Γερμανία. Με την ΕΣΣΔ συμφώνησε να υπογράψει ένα αντιστοιχο για 3 μόνο έτη. Το 1933, η ΕΣΣΔ πρότεινε τη δημιουργία ενός αμυντικού συνασπισμου μεταξύ της ΕΣΣΔ, της Γαλλίας, του Βελγίου, της Πολωνίας, της Τσεχοσλοβακίας, της Λιθουανίας, της Λετονίας, της Εσθονίας και της Φινλανδίας. Ο στόχος του σχεδίου ήταν η αμοιβαια υποστηριξη σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης. Ήταν η αλαζονική πολωνική κυβερνώσα ελίτ που απέτρεψε αυτό το σχέδιο να γίνει πραγματικότητα. Η Πολωνία δήλωσε ότι δεν θα συμμετειχε σε κανενα σύμφωνο εάν η Λιθουανία και η Τσεχοσλοβακία συμμετειχαν επισης. Ο πολωνός Υπουργός Εξωτερικων καυχήθηκε στο γερμανό ομολογο του ότι με τη μη συμμετοχη της Πολωνιας το σχέδιο αυτό είχε δεχτει ένα «θανάσιμο πληγμα.».

Τον Μάρτιο του 1939, η ΕΣΣΔ πρότεινε ακόμα ένα αμυντικό σχέδιο μεταξύ της ΕΣΣΔ, της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Πολωνίας και των βαλτικών, βαλκανικών και Σκανδιναβικών χωρών. Σε αυτό το σχέδιο η ΕΣΣΔ θα υπερασπίζοταν την Πολωνία σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης με την μετακίνηση των στρατευματων της εντος του πολωνικου εδαφους σε περίπτωση πολέμου. Πάλι ομως, οι πολωνοί κυβερνήτες, υπο τις προσταγες των Γαλλων και Βρετανων επικυριαρχων τους, αρνήθηκαν να συμμετεχουν σε οποιοδήποτε αμυντικο συνασπισμο που σε αυτόν συμμετειχε και η ΕΣΣΔ. Η ιστορία μας εδειξε τελικα πού ο κοσμος οδηγηθηκε μετα από όλα αυτά. Η πολωνική κυβερνώσα ελίτ απέτρεψε την αμυντική ένωση της Αγγλίας, της Γαλλίας και της ΕΣΣΔ που μπορεί να είχε αποτρέψει τους γερμανικους στρατιωτικους τυχοδιωκτισμους. Οι ιδιοι υπεγραψαν τη θανατικη τους καταδικη. Η πολωνική επιθετικότητα δεν περιοριστηκε στο να καταστρέφει τα σχέδια αμυντικων συνασπισμων. Όταν η Γερμανία βάδισε στο Sudatenland το 1938, η Πολωνία ακολούθησε, προσαρτώντας τμηματα της Τσεχοσλοβακίας. Στις 11 Μαρτίου 1938 η Πολωνία υποκίνησε μεθοριακο επεισοδιο στα συνορα της με τη Λιθουανια. Η πολωνική στρατιωτική ελίτ ξεσηκωθηκε, μετακινώντας στρατευματα της στα λιθουανικά σύνορα και καλώντας τους Γερμανούς να εισβαλουν από κοινου στη Λιθουανια. Έκαναν προβοκατορικες ομιλίες με συνθήματα όπως «προσω ολοταχως για το Kaunas» (την τοτε πρωτεύουσα της Λιθουανίας). Αλλά στις 18 Μαρτίου, η ΕΣΣΔ δήλωσε ότι δεν θα έμενε απαθης εάν η Πολωνία επετιθετο στη Λιθουανία. Οι πολωνοί κυβερνήτες τοτε, εκαναν πισω. Η πολωνικη ελίτ παρολαυτα διατηρουσε ελπιδες για την κατακτηση κι αλλων σοβιετικων εδαφων Το όνειρό της ήταν προσάρτηση των βαλτικών χωρών και εξοδος στη Μαύρη Θάλασσα με την προσάρτηση τμηματων της Ουκρανίας. Τον Ιανουάριο του 1939, ο πολωνος υπουργος εξωτερικων J. Bek συναντηθηκε με τον Ηitler και τον Rοbbentrope. Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του τελευταίου, ο Bek είπε στους Γερμανούς ότι προθεση της Πολωνιας ηταν η εξοδος στη Μαύρη Θάλασσα. Ο σκοπός της συναντησης ήταν ο σχεδιασμος μιας από κοινου πολωνο-γερμανικής εισβολής στην Τσεχοσλοβακίας- και τη Λιθουανία.

Βλέποντας την απροθυμία των δυτικών ιμπεριαλιστών για τη δημιουργία ενός αμυντικού σύμφωνου ενάντια στη Γερμανία, και οντας πλεον σε εξαιρετικα δυσχερη θέση, η ΕΣΣΔ αποδεχτηκε ένα σύμφωνο μη βίας με τη Γερμανία, το θανάσιμο εχθρό της. Αφου δεν μπορούσε να σταματήσει τους Γερμανούς με μια συμμαχία, επρεπε να το κανει απο μονη της . Συμφωνήθηκε στο σύμφωνο μη βίας ότι η σφαίρα της επιρροής της ΕΣΣΔ, όπου η Γερμανία δεν πρέπει να παρεμβει ήταν τα κράτη της Βαλτικής και το έδαφος της Πολωνίας που αυτή είχε προσαρτησει από τη Ρωσία το 1920. Η πολωνική ελίτ στην ουσία, είχε υπογράψει την θανατικη της καταδικη με την απόρριψη των αμυντικών σχεδίων και την προσέγγιση των Γερμανών.

Στις 30 Μαρτίου 1939, εχοντας απορρίψει τη σοβιετική πρόταση για ένα αμυντικό σχέδιο, η Πολωνία δέχτηκε τη βρετανική προσφορά να την υπερασπίσει. Αμέσως, οι αλαζονες πολωνοί κυβερνήτες διέκοψαν το σύμφωνο μη βίας με τη Γερμανία. Αφου κανονισαν για την εκτόπιση του γερμανικού πληθυσμού της Πολωνίας κινησαν τον πολωνικό στρατό στα σύνορα με τη Γερμανία. Αυτό ήταν στην ουσία πρόκληση πολέμου. Η Πολωνία αισθάνθηκε τώρα άτρωτη, επειδή οι Γάλλοι και οι Βρετανοί θα έρχονταν να την υπερασπισουν.

Την 1η Σεπτεμβρίου 1939, η Γερμανία εισεβαλλε στην Πολωνια. Η πολωνική κυβέρνηση και η στρατιωτική ελίτ κατέρρευσαν εντός ολιγων ημερών. 5 ημέρες μετά από την έναρξη των εχθροπραξιων, η πολωνική κυβέρνηση μεταφερθηκε από τη Βαρσοβία στο Lublin. Αλλαξε αλλες τρεις φορες εδρα σε άλλες πόλεις μέχρι τις 16 Σεπτεμβρίου, οποτε και εγκατέλειψε τον πολωνικο λαο και κατεφυγε στη Ρουμανία. Στις 30 Σεπτεμβρίου 1939 δημιουργησαν μια εξοριστη κυβερνηση στη Γαλλία, κάτω από την ηγεσία του στρατηγού Sikorski. Οι πολωνοί αξιωματικοι δεν ενηργησαν διαφορετικά. Οι περισσότεροι έφυγαν μακριά , στην εξοριστη κυβέρνησή τους, εγκαταλείποντας τους στρατιώτες τους και τη χώρα τους. Εκείνοι που έμειναν , αντισταθηκαν για την τιμη των οπλων, όχι επειδή δεν μπορουσαν, αλλά επειδή σημαντικότερο για αυτους ηταν να σωθεί το τομαρι τους από ότι ο λαος τους.
Για να καταδείξει τις ενέργειες της πολωνικής ελίτ των αξιωματικων, είναι απαραίτητο να εξετάσει κανεις τις λιστες με τις απωλειες τους. Στην ΕΣΣΔ, τα έτη 1944-1945, η αναλογία του στρατιώτη και τα θύματα αξιωματικων ήταν 1:10.3. Στα προηγούμενα έτη του πολέμου, η αναλογία ήταν συχνά 1:2. Στον γαλλικό στρατό, η αναλογία ήταν 1:2.3. Σε αντίθεση, στον αμυνομενο ενάντια στη γερμανική εισβολή πολωνικό στρατό το Σεπτέμβριο, η αναλογία των στρατιωτών και των θυμάτων αξιωματικων ήταν 1:32.2. Αυτοί οι αξιωματικοι λιποτακτησαν, αφήνοντας τους στρατιώτες τους να βρουν το θανατο και την πατριδα τους να κατακτηθει Αυτη ήταν η αληθινή φύση της αστικοτσιφλικαδικης ελιτ και των μιλιταριστων που κυβερνούσαν τοτε την Πολωνία.

Η σοβιετική επέμβαση

Στις 17 Σεπτεμβρίου 1939, μετά από τη διαφυγή της πολωνικής κυβέρνησης στη Ρουμανία, ο κόκκινος στρατός βάδισε στα προσαρτημενα από την Πολωνια το 1920 σοβιετικα εδαφη. Ο τοπικός πληθυσμός τον υποδεχτηκε ως απελευθερωτη του, περαν της εκδηλης χαρας από την φυγη του πολωνικου ζυγου. Ακόμη και οι ίδιοι οι πολωνοί στρατιώτες καλωσόρισαν τον κόκκινο στρατό, ο οποίος δεν συνάντησε ουσιαστικά καμία αντίσταση. Η περιοχη που εκλαπη από την Ουκρανια και τη Λευκορωσια εγινε ξανα τμημα της ΕΣΣΔ. Το έδαφος της Λιθουανίας αποκαταστάθηκε επισης, συμπεριλαμβανομένου της πρωτευουσας της, Vilnius.Κατά τη σοβιετική επέμβαση στην Πολωνία, η ΕΣΣΔ εθεσε υπό κράτηση καπου μεταξύ 250-300 χιλιάδες πολωνών στρατιωτών και αξιωματικων. Οι περισσότεροι απελευθερώθηκαν από τα κέντρα κράτησης. Εντούτοις, περίπου 130.242 πρόσωπα διατηρήθηκαν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως του NKVD, πριν η κατασταση τους αλλαξει.
Τον Νοέμβριο του 1939, η εξοριστη πολωνική κυβέρνηση, αλαζονικη όσο ποτε, κήρυξε τον πόλεμο στην ΕΣΣΔ, υποθετικά σε απάντηση στον σοβιετοφινλανδικο πόλεμο. Οι Πολωνοί εφτασαν μέχρι και στη δημιουργία μιας ειδικής ταξιαρχίας για να να σταλει να παλεψει τον κόκκινο στρατό στη Φινλανδία. Με αυτήν την πράξη πολέμου, η πολωνική κυβέρνηση άλλαξε το status των πολωνών στρατιωτών που τιθονταν υπό κράτηση ακόμα στην ΕΣΣΔ.. Αυτόματα τωρα γινονται αιχμάλωτοι πολέμου, και έτσι εκείνοι που παρεμεναν ακόμα στα στρατόπεδα του NKVD δεν θα μπορούσαν να απελευθερωθούν. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, οι αιχμάλωτοι πολέμου θα μπορούσαν να αναγκαστούν να εργαστούν σε κατασκευαστικα εργα. Εντούτοις, αξιωματικοι δεν θα μπορούσαν να αναγκαστούν να εργαστούν. Επομένως, οι πολωνοί στρατιώτες αρχισαν να εργαζονται στην κατασκευή εθνικών οδών, όπως ο δρόμος Novograd-Volynski-Lvov.
Μετά και από την επισημη ενταξη των εδαφων που η Πολωνία προσαρτησε το 1920 από την ΕΣΣΔ, οι πολωνοί αιχμάλωτοι πολέμου εγιναν αυτόματα πολίτες της ΕΣΣΔ. Με απόφαση του δικαστηρίου, κριθηκε παρανομο για το NKVD να θέτει υπό κράτηση και να αναγκάζει αυτούς τους στρατιώτες να εργαζονται. Επομένως, οι περισσότεροι στρατιώτες και κατώτεροι αξιωματικοι απελευθερώθηκαν ως πολίτες της ΕΣΣΔ. Εντούτοις, υπήρξε μια ομάδα ανθρώπων που δεν θα μπορούσε να απελευθερωθεί. Αυτοί ήταν εκείνοι που χρεώθηκαν με τα εγκλήματα ενάντια στο μη-πολωνικό και πολωνικό πληθυσμό στις πρόσφατα απελευθερωμένες περιοχές καθώς επίσης και για πολεμικά εγκλήματα ενάντια στην ΕΣΣΔ. Αυτή η ομάδα περιελαμβανε μέλη της στρατιωτικης και κυβερνητικης ελίτ της Πολωνίας, της ανώτερης αστικης τάξης, των τσιφλικαδων και των μεγαλοβιομηχανων. Υπήρξε αφθονία πολεμικών εγκλημάτων που διαπράχτηκαν από αυτούς τους ανθρώπους, όπως η μαζική εκτέλεση των σοβιετικών αιχμαλώτων πολέμου το 1920 και της ενεργού υποστήριξης για τις αντιδραστικες και τρομοκρατικές ομάδες ενάντια στην ΕΣΣΔ. Αποφασίστηκε να κρατηθούν αυτά τα άτομα, που αριθμούσαν περισσότερο από 20.000, στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως του NKVD έως ότου ειδικη επιτροπη του NKVD εξετασει τις υποθεσεις τους και αποφασισει για την τυχη τους. .

Η απόφαση της ειδικής Επιτροπής του NKVD

Η πράξη της καταδίκης αυτών των ξένων αξιωματικων για πολεμικά εγκλήματα ήταν ενάντια στους διεθνείς νόμους της εποχης. Δεν ήταν επίσης ο καταλληλος καιρος για την ΕΣΣΔ να λάβει τέτοια μέτρα. Ο πόλεμος θα ερχόταν σύντομα, και η δημοσια αναγγελια ότι μερικοί από τους πολωνούς αξιωματικους θεωρούνταν ως εγκληματίες πολεμου, δεν θα μπορούσε να βοηθήσει την ΕΣΣΔ. Οι ξένοι ιμπεριαλιστές, που έψαχναν μόνο μια ευκαιρία για να επιτεθούν στην ΕΣΣΔ, θα θεωρούσαν κατι τετοιο ως αφορμη. Επομένως, αποφασίστηκε να κρατηθεί αυτό όσο το δυνατόν πιό μυστικό. Ειδική Επιτροπή του NKVD οργανώθηκε για να ερευνήσει χωριστά κάθε περίπτωση των προσώπων που κατηγορήθηκαν για εγκλήματα κατά της ανθρωποτητας ή για αλλα πολεμικά εγκλήματα. Αρχιζοντας από τον Δεκέμβριο του 1939, η διοίκηση κάθε στρατόπεδου στο οποίο οι φυλακισμένοι τίθονταν υπό κράτηση, άρχισε να επιλεγει εκείνους τους φυλακισμένους που θα ανακρινονταν από την ειδική Επιτροπή του NKVD. Στις 31 Δεκεμβρίου 1939 ο L. Beria στέλνει διαταγή στα στρατόπεδα να παραδοθούν λιστες με τα ονόματα των υποπτων αξιωματικων. Μέχρι τις 20 Φεβρουαρίου 1940 η εντολή ηταν να απελευθερωθουν από τα στρατόπεδα όλα εκείνα τα άτομα που ήταν άρρωστα, αναπηρα ή αντιπρόσωποι της εργαζομενης διανοησης. Μετά από μια μεγάλη επιθεώρηση από τα μέλη της ειδικής Επιτροπής, εληφθη μια απόφαση-πορισμα. Η πρωτη φορα που το συμπέρασμα του NKVD δημοσιεύθηκε στην ολότητά του ήταν τον Σεπτέμβριο του 1993 στο «Military-Historical Magazine”.Το έγγραφο αυτό βρέθηκε στα αρχεία της ΕΣΣΔ. Η απόφαση της ειδικής Επιτροπής του Λαικου Επιτροπατου (Υπουργειου) εσωτερικών υποθέσεων (NKVD) ήταν η ακόλουθη:
1. Να δοθεί status εγκληματία πολέμου στα πρόσωπα που θεώρησε κοινωνικά επικίνδυνα , να εξορίστουν για περίοδο μέχρι 5 ετών υπό δημόσια επίβλεψη στις περιοχές που διευκρινίζονται από το NKVD : να καταδικαστουν για περίοδο 5 ετών υπό δημόσια επίβλεψη με απαγόρευση διαμονής στις πρωτευουσες, τις μεγάλες πόλεις και τα βιομηχανικά κέντρα της ΕΣΣΔ , να φυλακιστουν και να απομονώθουν σε σωφρονιστικα καταστηματα εργασιας για μια περίοδο μέχρι 5 ετών, και να απελαθουν ολοι οι αλλοδαποι που θεωρουνται κοινωνικα επικινδυνοι.
2. Να δοθεί status εγκληματία πολέμου στα πρόσωπα που καταδικάζονται για κατασκοπεία, δολιοφθορες, ανατρεπτικες και τρομοκρατικες δραστηριοτητες και να φυλακιστουν για την περίοδο από 5 έως 8 έτη.
3. Για την πραγματοποίηση των ενεργειών που διευκρινίζονται στα στοιχεία 1 και 2, το Λαικο Επιτροπατο (Υπουργειο) εσωτερικών υποθέσεων ενεργεί υπό την προεδρία της ειδικής Επιτροπής στην οποια συμμετεχουν: α) ο βοηθός(Υφυπουργος) στο Λαικο Επιτροπατο (Υπουργειο) εσωτερικών υποθέσεων β) ο αντιπρόσωπος του NKVD στο RSFSR γ) ο προιστάμενος της κεντρικης διοικησης της πολιτοφυλακής του εργαζομένου και του αγρότη δ) ο Λαικος Επιτροπος της ενωσιακης Δημοκρατίας στο έδαφος της οποίας πραγματοποιουντα οι ενεργειες αυτές.
4. Ο δημόσιος κατήγορος ή ο βοηθός του σε περίπτωση διαφωνίας με την απόφαση ή την κατεύθυνση της ειδικής Επιτροπής του NKVD, έχει το δικαίωμα να διαμαρτυρηθεί στην προεδρία της κεντρικής εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΣΣΔ. Σε αυτήν την περίπτωση, η απόφαση της ειδικής Επιτροπής του NKVD αναστέλλεται εν αναμονή μιας απόφασης από την κεντρική Επιτροπή της ΕΣΣΔ.
5. Η απόφαση της ειδικής Επιτροπής του NKVD για την αναφορά και την φυλάκιση σε σωφρονιστικα καταστηματα εργασιας κάθε προσώπου πρέπει να συνοδευθεί από αιτιολογηση της εφαρμογής αυτών των μέτρων, τον τοπο και τη διαρκεια της φυλακισης.
Από τις 16 Μαρτίου 1940, αρχισε από ειδική Επιτροπή του NKVD η εξεταση των υποθεσεων καθενος και εληφθησαν αποφασεις. Μερικά άτομα βρέθηκαν μη ένοχα και επαναπεκτησαν το status αιχμαλώτων πολέμου ή αφεθηκαν ελευθεροι. Αποφασίστηκε επισης να αφαιρεθεί το δικαιωμα της αλληλογραφίας από τους φυλακισμένους που καταδικάστηκαν. Ο λόγος για αυτό ήταν ότι δεν ήταν πλέον αιχμάλωτοι πολέμου, αλλά εγκληματίες πολεμου, και έτσι οι σοβιετικές αρχές δεν ηταν υποχρεωμενες να τους παραχωρησουν αυτό το δικαιωμα.

Επιπλέον, το γεγονός ότι η πολωνική ελίτ των αξιωματικων ήταν καταδικασμένη για εγκληματα πολεμου δεν θα μπορούσε να ανακοινωθει δημόσια. Η δημοσίευση τέτοιων πληροφοριών στον κόσμο θα ήταν καταστρεπτική για την ΕΣΣΔ, ειδικά σε αυτήν την περίοδο όταν οι σύμμαχοι, ακόμη και απρόθυμοι, ήταν απαραίτητοι. Εντούτοις, δεν καταδικάστηκαν όλοι οι κρατουμενοι φυλακισμένοι. Εκείνοι που δεν ήταν, τοποθετήθηκαν σε στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου από όπου μπορουσαν ελευθερα να αλληλογραφουν.

Επιπλέον, η ειδική Επιτροπή του NKVD εδωσε εντολη στο στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου Starobelsk, όπου οι πολωνοί αξιωματικοι κρατουνταν προηγουμένως, να καταστρέψουν τα εγγραφα σχετικά με το status τους ως αιχμαλώτων πολέμου. Μια εντολή δόθηκε από το L. Beria στις 10 Σεπτεμβρίου 1940 στο διοικητή του στρατόπεδου να καταστρέψει τα έγγραφα απογραφής των αιχμαλώτων πολέμου. Αυτή η διαταγή από το Beria δεν είχε καμία υποσημειωση ασφάλειας(«ακρως απορρητο» ή κατι τετοιο), και επομένως θα μπορούσε οποιοσδηποτε να τη δει. Η ύπαρξη αυτής της διαταγής έχει θεωρηθεί από τους δυτικούς «ιστορικούς» ως στοιχεία ότι οι αξιωματικοι ειχαν εκτελεσθει και ότι οι Σοβιετικοί προσπαθούσαν να καλύψουν τα ιχνη τους.

Όμως δεν είναι ετσι, καθως στην εντολη του Beria και στις διαταγες που ακολουθησαν προς το στρατόπεδο Starobelsk, η διοίκηση του στρατόπεδου καλείται να κάνει αντίγραφα των φωτογραφιών των φυλακισμένων και για μερικά άλλα πρόσθετα αρχεία που επρόκειτο να αποσταλουν στο Kharakov UNKVD. Ο λογος αυτής της διαταγής είναι ότι το status των αξιωματικων αυτων είχε αλλάξει, από αιχμαλώτους πολέμου σε εγκληματίες πολεμου. Είχαν αλλαξει δικαιοδοσια:από αυτή του NKVD σε αυτή του UNKVD, το οποίο εξέταζε τέτοιες περιπτώσεις. Τα έγγραφα για το status τους ως αιχμαλώτων πολέμου θα μπορούσαν να καταστραφούν, δεδομένου ότι δεν εξυπηρέτουσαν άλλο σκοπό. Αλλά οι φωτογραφιες των φυλακισμένων εσταλησαν στο UNKVD, όπου νεοι φακελοι ανοιξαν για τους φυλακισμενους.
Με αυτό, η εργασία και η αρμοδιότητα της ειδικής Επιτροπής του NKVD ειχε τελειωσει. Οι φυλακισμένοι μεταφερθηκαν από το στρατόπεδο Starobelsk σε τρία ξεχωριστα στρατόπεδα κοντά στην περιοχή Smolenks. Αυτά τα στρατόπεδα οργανώθηκαν ειδικά από το UNKVD για τους πολωνούς αξιωματικους. Ήταν το στρατόπεδο 1ON, 23km από το Σμολένσκ στην εθνική οδό Μόσχα-Μινσκ, το στρατόπεδο 2ON , 25 χλμ από το Σμολένσκ στην εθνική οδό Σμολένσκ-Vitebsk και το στρατόπεδο 3ON , 45km από το Σμολένσκ στην περιοχή Krasokem. Σε αυτά τα στρατόπεδα, οι αξιωματικοι τοποθετήθηκαν στην κατασκευή δρόμων,όπως αυτη της εθνικής οδου Σμολένσκ- Lvov.

Το 1943, η ΕΣΣΔ δημόσια αναγνωρισε ότι πολωνοί αξιωματικοι και άλλα άτομα καταδικάστηκαν σε φυλάκιση σε σωφρονιστικα και στρατόπεδα εργασιας για μια περίοδο 5 έως 8 ετών χωρίς δικαίωμα αλληλογραφίας. Από τότε, η ΕΣΣΔ κατηγορειται ότι ψευδεται για την υποθεση . Πράγματι, συναχθηκε από τους Ναζί και τους δυτικούς ιμπεριαλιστές ότι η ΕΣΣΔ είχε καταδικάσει αυτά τα άτομα σε θάνατο αντί για φυλάκιση. Εντούτοις, η ανακάλυψη της πραγματικής απόφασης της ειδικής Επιτροπής του NKVD, έχει αποδείξει πέρα από κάθε αμφιβολία ότι η ΕΣΣΔ δεν ελεγε ψεματα. Οι φυλακισμένοι καταδικάστηκαν πράγματι σε ποινες φυλάκισης, ή στην περίπτωση των αλλοδαπών, σε απελαση. Η απόφαση της ειδικής Επιτροπής του NKVD δεν θα επρεπε κανονικα ποτέ να αμφισβητηθεί επειδή το 1941 διάφορα άτομα ξένης υπηκοότητας ειχαν απελαθει από την ΕΣΣΔ. Μεταξύ αυτων ήταν και ο πολωνός αξιωματικος γερμανικής καταγωγης, R.Shtiller, που απελαθηκε στη Γερμανία και αποκάλυψε πληροφορίες σχετικα με τις καταδικες. Επιπλέον, εκείνοι οι πολωνοί αξιωματικοι που δεν βρεθηκαν ενοχοι επεστρεψαν στα στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου, από όπου μπορουσαν ελεύθερα να αλληλογραφούν. Η ολη έρευνα για το NKVD θετει λοιπον το ερωτημα: εάν η πρόθεση ήταν να σκοτωθούν οι φυλακισμένοι, τοτε γιατί να διεξαγάγει μια τέτοια μεγάλη έρευνα για κάθε μια περιπτωση και να απελευθερώσει τα πρόσωπα που δεν βρεθηκαν ενοχα; Εάν η πρόθεση ήταν να εκτελεσθούν, τιποτα από όλα αυτα δεν θα είχε γίνει. Εντούτοις, όπως με τα περισσότερα φυσικα στοιχεια στο Κatyn, αυτές οι πληροφορίες απορρίπτονται και κρατιούνται όσο το δυνατόν περισσότερο κρυμμένες από τους δυτικούς και ρωσους ρεβιζιονιστές ιστορικούς. Αντ’ αυτού, αυτοί οι «ιστορικοί» και η Γκορμπατσωφικη συμμορία, παραποιησαν και ψευδονται για την απόφαση του NKVD. Για αυτό όμως,θα μιλησουμε λιγο παρακατω…

Οι σχέσεις με την Πολωνία κατά τη διάρκεια του πολέμου

Στις 22. Ιουνίου 1941, η Γερμανία αρχισε την εισβολή στην ΕΣΣΔ. Τον καιρο εκεινο, η Πολωνία διατηρουσε ενεργη ακόμα την κηρυξη πολέμου ενάντια στην ΕΣΣΔ.Δεν ηταν παρα αφότου είχε αρχίσει ο πόλεμος, οποτε και η εξοριστη πολωνική κυβέρνηση απεσυρε την κηρυξη πολεμου. Στις 30 Ιουλίου 1941, η κυβέρνηση Sikorsky αρχισε διαπραγματευσεις με την ΕΣΣΔ για την απελευθέρωση των υπόλοιπων πολωνών φυλακισμένων και για την δημιουργια ενός πολωνικού στρατού από αυτούς. Μέχρι τις αρχές Αυγούστου του 1941, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί ένας πολωνικός στρατός στην ΕΣΣΔ κάτω από την εντολή του πολωνού στρατηγού Anders (που ήταν ένας από τους φυλακισμένους), που αποκαλειται Anders Army. Ο Sikorsky υποσχέθηκε στο Στάλιν ότι ο Anders Army θα παρέμενε στην ΕΣΣΔ και θα πάλευε ενάντια στους Γερμανούς. Το μόνο που θέλησε σε αντάλλαγμα ήταν 25.000 πολωνοί στρατιώτες να σταλουν στη Μέση Ανατολή για να προσχωρήσουν στο βρετανικό στρατό. Ο Στάλιν συμφώνησε, και το 1941 ο Anders Army δημιουργήθηκε και εξοπλίστηκε. Ο Sikorsky ρώτησε επίσης το Στάλιν για την τυχη των ελλειπόντων πολωνών αξιωματικων. Ο Στάλιν απέφυγε την ερώτηση, απαντωντας ότι δεν ήξερε (ενώ ο σοβιετικός Τύπος εφτιαχνε υποθεσεις για ο,τι ειχε συνεβη). Αλλά η αλήθεια ειναι ότι ο Στάλιν πράγματι δεν ήξερε τι είχε συμβεί. Έως τότε οι Γερμανοί είχαν καταλαβει το Σμολένσκ και τα πολωνικά στρατόπεδα και οι Σοβιετικοί δεν ήξεραν τι συνέβη σε αυτους. Επίσης, αυτό δεν ήταν μια προτεραιότητα για τη Σοβιετική Ένωση. Εν πάση περιπτώσει, ο Στάλιν οργάνωσε μια επιτροπή για να ανακαλύψει τι συνέβη στους πολωνούς αξιωματικους. Δεν μπορεσαν να ανακαλύψουν τι ακριβως συνέβη σε αυτους, εκτός από το ότι ειχαν συλλήφθεί από τους Γερμανούς. Και για αυτό όμως , θα μιλήσουμε παρακατω Ο Anders, οντας μελος της πολωνικής στρατιωτικής ελίτ και αλαζονας (ως συνηθως), είχε μια βαθιά έχθρα για την ΕΣΣΔ. Η ΕΣΣΔ θυσίαζε πολλα εξοπλιζοντας αυτους τους πολωνους στρατιωτες. Σε μία εποχή που όπλα έπρεπε να ληφθούν ακομα και από μουσεία για την ενισχυση οσων υπερασπιζονταν τη Μοσχα, ο στρατος του Αντερς εξοπλιζόταν με ο,τι καλυτερο υπηρχε. Σε μια πράξη προδοσίας, που αποδεινκυε για άλλη μια φορα την αληθινη φύση της ελιτ αυτης των πολωνων αξιωματικων, ο Anders οδήγησε το στρατό αυτό των 114.000 μελων στο Ιράν. Εγκατέλειψε τον κόκκινο στρατό και εγκατέλειψε την πάλη για την πατρίδα του και κατεφυγε στο Ιράν για να ενωθει με τους Βρετανούς. Αυτό ήταν πράγματι ένα μεγάλο χτύπημα στις πολωνο-σοβιετικές σχέσεις. Δεν θα εμπιστευόταν ποτέ πάλι ο Στάλιν την εξοριστη πολωνική κυβέρνηση,που αποδεικνυε ακόμα μια φορά την επίβουλη και δειλή φύση της. Εντούτοις, χιλιάδες πολωνών στρατιωτών και αξιωματικων παρέμεναν ακόμα στην ΕΣΣΔ.. Αυτοί οργανώθηκαν στον πολωνικο Λαικο Στρατο, υπό το PKKA. Αυτός δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 1941 και πάλεψε παράλληλα με τον κόκκινο στρατό μέχρι το τέλος του πολέμου. Κατα τη μάχη του Βερολίνου, ο πολωνικος Λαικος Στρατος αριθμουσε 400.000 μαχητες. Ήταν τα μόνα πολωνικά στρατεύματα που συμμετειχαν στην απελευθέρωση της χώρας τους από τους Ναζί.

Εν τω μεταξύ, η πολωνική στρατιωτική ελίτ συνεχίζε να συμπεριφερεται με το γνωστο τροπο Στις 11 Αυγούστου 1941, η κυβέρνηση Sikorsky διεταξε το στρατό της Craiova (πολωνική αντίσταση υπό τον έλεγχο του Sikorsky) να αρχίσει την εξέγερση της Βαρσοβίας. Ο κόκκινος στρατός απειχε μονο λιγο από τη Βαρσοβία, αλλά δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει μια επίθεση στην πόλη τη στιγμη εκεινη. Ο Κοκκινος Στρατος είχε μολις τελειώσει μια προελαση 400 χιλιομετρων και είχε εξαντλήσει τα πολεμοφοδια του. Ήταν απαραίτητο να σταματήσει μπροστά από την πόλη παρά να αντιμετωπισει τη γερμανική αντίσταση. Αντί της συνεννοησης των ιθυνοντων της εξέγερσής στη Βαρσοβία με τον κόκκινο στρατό, ο Sikorsky δεν είπε τιποτε στους Σοβιετικούς για την προγραμματισμένη εξέγερση. Προσπαθούσε να αποδείξει ότι ηταν ο νόμιμος κυβερνήτης της Πολωνίας. Συνεπεια αυτού, η εξέγερση οδηγηθηκε σε παταγωδη αποτυχια και κατεληξε σε μια τραγωδια για τον πολωνικο λαο, με τους Γερμανούς να σφαζουν 200.000 ανθρώπους. Η υπεροψία και η καιροσκοπική φύση της πολωνικής κυβερνώσας ελίτ είχε κοστίσει στον πολωνικο λαο αμέτρητες απώλειες, ενώ οι αξιωματικοι της βρήκαν χρησιμότερο να τρέξουν μακριά στην Αγγλία αντί της πάλης για να απελευθερώσουν άμεσα την πατρίδα τους.

Τα στοιχεια των Ναζι και των ρεβιζιονιστων

Στις 10 Ιουλίου 1941, 62 γερμανικες μεραρχιες, που αριθμούσανν περίπου 1 εκατομμύριο άτομα, επιτεθηκαν ενάντια στην πόλη του Σμολένσκ. Μετα από 2 μήνες σκληρων μαχων, οι Γερμανοί ειχαν προωθηθει 100km εντος του σοβιετικου εδαφους και κατόρθωσαν να καταλάβουν την πόλη του Σμολένσκ. Τα τρία στρατόπεδα όπου οι πολωνοί αξιωματικοι κρατουνταν καταληφθηκαν επίσης από του Ναζι. Για ο,τι πραγματικα συνεβη σε αυτούς τους αξιωματικους θα μιλησουμε αργοτερα .Αμεσως τωρα θα μαθουμε για τη γερμανικη εκδοχη της υποθεσης.
Τον Μάρτιο του 1942, οι Γερμανοί ανήγγειλαν ότι είχαν μάθει από σοβιετικούς φυλακισμένους ότι οι πολωνοί αξιωματικοι που ελειπαν από το 1940, όλοι ειχαν εκτελεσθει από τους Σοβιετικούς και είχαν θαφτεί στο δάσος Katyn. Αυτή η γερμανική ανακοίνωση έγινε όταν Πολωνία και ΕΣΣΔ οργανωναν τον Anders Army. Ο στόχος τους ήταν να καταστρέψει τις σοβιετο-πολωνικές σχέσεις, κατι το οποιο επέτυχαν. Οι θέσεις οπου βρισκονταν τα πτωματα των αξιωματικων βρέθηκαν και οι Γερμανοί τοποθέτησαν έναν σταυρό στην περιοχή. Στις 18. Φεβρουαρίου1943, οι Γερμανοί ανήγγειλαν ότι θα γινοταν εκταφη και ιατροδικαστικη εξεταση των πτωματων. Στις 11. Απριλίου1943, μέλη του πολωνικού Ερυθρού Σταυρού (ΠΕΣ), προσκλήθηκαν από τους Γερμανούς να συμμετεχουν στην ερευνα. Μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου 1943, ο ΠΕΣ και μια ομαδα γερμανων ιατροδικαστων, υπο τη διευθυνση του γερμανου γιατρου G. Buttsu, εξετασαν 4.143 πτωματα. Μεταξύ 29 και 30 Απριλιου 1943, οργανώθηκε μια διεθνης επιτροπη από 12 χωρες(κρατη δορυφοροι της Γερμανιας και από την Ελβετια). Τα 12 μέλη της διεθνούς Επιτροπής, κατά τη διαρκεια της 2ημερης παραμονης τους ,ερεύνησαν 9 πτωματα.Την 1η Μαιου 1943, τα 12 μέλη τελείωσαν τη συνταξη των πορισματων τους ,τα οποια δημοσιεύθηκαν στις 4 Μαϊου 1943. Τον Ιούνιο του 1943, οι εκταφες και η έρευνα για τα πτωματα σταμάτησαν, με την προφαση του φοβου για επιδημιες.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις της γερμανικης,της πολωνικης και της διεθνους ομαδας, χωρις αμφιβολια τουλάχιστον 12.000 πολωνοί αξιωματικοι εκτελέσθηκαν από τους Σοβιετικούς μεταξύ των εαρινων μηνών Απριλιου-Μαιου του 1940. Οι εκτελεσεις, σύμφωνα με τις εκθεσεις, πραγματοποιήθηκαν στο δασος Katyn, κοντά στον τοπο αναψυχης και διακοπων του NKVD που βρισκοταν μεσα στο δασος. Το δάσος Katyn είναι 15 χλμ από το Σμολένσκ. Τα πτωματα θάφτηκαν σε μια περιοχή 200 μετρων από την κύρια εθνική οδό Σμολένσκ-Vitebsk και 700μ. από το δυοροφο σπίτι διακοπών του NKVD. Αυτή η περιοχή, σύμφωνα με τους Ναζί, ήταν πολύ απομακρυσμένη και κλειστη για το κοινό. Ήταν μια περιοχή μη προσπελασιμη. Σύμφωνα με αυτους, χρησιμοποιειτο ως τοπος εκτελεσεων από το NKVD για μια περιοδο από 5 εως 15 ετη, δεδομένου ότι πτωματα Ρώσων βρέθηκαν ,που χρονολογούνται να εχουν εκτελεστει 5-15 έτη πριν . Οι πολωνοί αξιωματικοι θάφτηκαν σε διάφορους τάφους, των 9-12 ατομων και σε βαθος 1 μετρου ή κατι παραπανω . Στα πτωματα οι ιατροδικαστες βρήκαν πολλά έγγραφα, όπως διαβατήρια και φωτογραφίες. Κανένα από τα έγγραφα που βρέθηκαν στα 4143 πτωματα που εξετάστηκαν δεν είχε ημερομηνίες πέρα από τον Μάιο του 1940. Επομένως, η ημερομηνία εκτέλεσης τους προσδιοριστηκε ότι ηταν περιπου το Μάιο του 1940. Τα πτωματα των πολωνών αξιωματικων που εξετάστηκαν από τους ιατροδικαστες προσδιοριστηκε ότι ηταν στο έδαφος για μια περίοδο τουλάχιστον 3 ετών, τοποθετώντας κατά συνέπεια το χρόνο εκτέλεσής τους την άνοιξη του 1940. Πτωματα Ρώσων βρέθηκαν επίσης. Ο χρόνος τους στο έδαφος καθορίστηκε ότι ηταν 5-15 έτη, κατά συνέπεια ετσι «αποδειχθηκε» ότι το δασος του Katyn αποτελουσε για καιρο τοπο εκτελεσεων

Φυσικα στοιχεία βρέθηκαν επίσης από τις διεξάγουσες την ερευνα επιτροπές. Ακριβως δίπλα από τους ταφους, υπήρχε ένα μικρο δωματιο,οπου και θεωρηθηκε ως ο χωρος οπου πραγματοποιουνταν οι εκτελεσεις. Οι νεκροί αξιωματικοι βρέθηκαν με δεμενα τα χέρια τους στην πλάτη τους , πυροβολημενα στο πίσω μέρος του κεφαλιού από πιστολι low-velocity Οι σφαιρες στα περισσοτερα πτωματα βγηκαν από το μέτωπο του κεφαλιού. Ο τύπος και η διαμετρος της σφαίρας δεν καθορίστηκε ακριβώς, εκτός από το ότι τα περιβληματα των σφαιρών είχαν σοβιετικές επιγραφές σε αυτά και ημερομηνίες παραγωγής του 1939-1940. Τα περαιτέρω στοιχεία του χρόνου του θανάτου ήταν τα φύλλα σημύδων που είχαν πέσει μέσα στους τάφους. Αυτά τα φύλλα δηλωθηκε ότι ηταν φρέσκα κατά την διάρκεια της πτώσης, και επομένως ήταν φύλλα άνοιξης.

Τα ναζιστικά στοιχεία καπου εδώ σταματουν. Τα εγγραφα και τα στοιχεία του Π καταστράφηκαν το 1944 κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της Βαρσοβίας, ενώ τα γερμανικά στοιχεία καταστράφηκαν από τους Γερμανούς το 1945 πριν από τη συνθηκολόγησή τους. Εντούτοις, η αντι-σοβιετική προπαγάνδα δεν τελείωσε με τη πτωση των Ναζί. Το εργο τους συνεχισαν οι ρεβιζιονιστές που κυβερνούσανν την ΕΣΣΔ τη δεκαετία του ’80 και τη δεκαετία του ’90. Ήδη από το 1989, ο Gorbachiev ανήγγειλε ότι ήταν η ΕΣΣΔ που είχε σκοτώσει τους πολωνους αξιωματικους. Ένας μάρτυρας παρουσιάστηκε από τους ρεβιζιονιστές «ιστορικούς» που διορίστηκαν από το Gorbachiev στην «έρευνα» για το Katyn. Αυτό ήταν ένα άτομο ονοματι Tokarev, και το 1940 ήταν ο προιστάμενος του UNKVD της περιοχής Kalinin. Κατά την διάρκεια της «κατάθεσής» του, ήταν 89 ετών. Ο ηληκιωμένος ήταν αρκετά έξυπνος ώστε να πει στους ανακριτές του Gorbachiev ακριβώς ο,τι ηθελαν να ακούσουν. Τους είπε πως αυτός είχε συμμετάσχει σε μια συνεδρίαση με 15-20 άλλους προϊσταμένους του UNKVD όπου είχαν λάβει διαταγές από την «υψηλοτερα αρχή» να εκτελέσουν «τους αντιπροσώπους των αντιδραστικων στοιχειων της πολωνικής δημοκρατίας.».

Ο Tokarev περιεγραψε λεπτομερώς πώς οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν. Σύμφωνα με αυτον, οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν μέσα στο κτιριο του UNKVD στο μέσον του Σμολένσκ. 6000 αξιωματικοι εκτελέσθηκαν σε έναν μήνα , 300-200 ανά ημέρα. Οι φυλακισμένοι τοποθετήθηκαν στο κελάρι του κτιρίου, όπου κλειδώθηκαν μέσα σε χωριστα κελια Εβγαιναν σε μικρές ομάδες 10-40 ατόμων και οδηγουνταν σε ένα άλλο δωμάτιο. Εκεί, πυροβολουνταν στο πίσω μέρος του κεφαλιού χρησιμοποιώντας ένα tt αυτόματο πιστόλι. Φορτώνονταν σε 5-6 φορτηγά και τα πτωματα οδηγουνταν στους χωρους ταφης. Συνολικα, μεταξύ των αξιωματουχων του NKVD και των οδηγών, 10 άνθρωποι συμμετείχαν στις εκτελέσεις. Τις πρώτες ημέρες, 300 αξιωματικοι εκτελουνταν καθημερινά. Μα καθως η διαρκεια της ημερας μικραινε και το ηλιοφως διαρκουσε λιγοτερο, ο αριθμός των εκτελεσεων μειώθηκε σε 250-200 ανά ημέρα. Σύμφωνα με τον Tokarev, αυτό έγινε με απόλυτη μυστικότητα και κανένας εκτός από αυτά τα 10 άτομα δεν είχε την άδεια να ξέρει για τις εκτελέσεις. Επιπλέον, οι Γκορμπατσωφικοι «ιστορικοί» έφεραν και ένα άτομο ηλικιας 83 ετών ονοματι Soprunenko. Τον καιρο εκεινο( 40’s) ήταν υπαξιωματικος στο NKVD. Είπε στους ανακριτές για μια συνεδρίαση 8-12 ατόμων, οπου συμμετείχε, και ο Beria. Εκεί, έλαβαν μια διαταγή με υπογραφη του Στάλιν για την εκτέλεση των πολωνων αξιωματικων. Με αυτό, οι «ιστορικοί» είχαν άλλη μια απόδειξη και μαλιστα αυτοπτών μαρτύρων ότι οι πολωνοί αξιωματικοι εκτελέσθηκαν από τους Σοβιετικούς.

Τα ναζιστικά στοιχεία αντικρούονται

Φυσικά, όλα τα στοιχεία που παρουσιάζονται από τους ναζι και τους ρεβιζιονιστές ιστορικούς είναι ψεύτικα. Είναι ψεύτικα για το λόγο ότι οι πολωνοί φυλακισμένοι καταδικάστηκαν όχι σε θάνατο αλλά σε φυλάκιση , από την ειδική Επιτροπή του NKVD και επειδή ήταν πάρα πολύ ζωντανοί μέχρι την καταληψη του Σμολένσκ από τους Ναζι. Σε αυτό το άρθρο τα ψέματα και η προπαγάνδα αυτών των «ιστορικών» θα εξεταστούν και θα αποκαλυφθει τι πραγματικα ειναι – ψέματα!
Ας αρχισουμε με τις «αποδείξεις» των Ναζί. Μετά την απελευθέρωση του Smolenks από τους Γερμανούς τον Σεπτέμβριο του 1943, ειδική Επιτροπή δημιουργηθηκε , υπο τη διευθυνση του ακαδημαϊκου Ν.Ν. Burdenko. Μετά από μια μεγάλη έρευνα της περιοχής, καταθεσεις μαρτύρων, εκταφής και εξετασης 925 πτωματων, η Επιτροπή Burdenko συνεταξε μια έκθεση 56 σελίδων. Αυτή η έκθεση δημοσιοποιήθηκε το 1944. Από τότε, οι ρεβιζιονιστές ιστορικοί αποκαλουν την έκθεση ως ένα απλο προπαγανδιστικο ντοκουμεντο χωρις καμια δοση αληθειας. Εντούτοις, ο ισχυρισμος αυτος δεν ευσταθει. Το 1990, μια » ακρως απορρητη » έκδοση της έκθεσης Burdenko ανακαλύφθηκε. Το παρόν » ακρως απορρητο » έγγραφο ειχε σταλει από τον Burdenko στους προϊσταμένους της σοβιετικής κυβέρνησης. Αν πραγματι η έκθεση που δημοσιοποιήθηκε ήταν απλά προπαγάνδα, η κυβέρνηση σε αυτήν την » ακρως απορρητη » έκθεση θα είχε μαθει την αλήθεια.

Τέτοια έγγραφα δεν εξυπηρετούν σκοπούς προπαγάνδας επειδή δεν δημοσιοποιούνται, και το να ψευδεσαι στους ανωτέρους σου δεν είναι πολύ καλή ιδέα. Εντούτοις, η » ακρως απορρητη » έκδοση περιείχε τις ίδιες ακριβως πληροφορίες με την έκθεση που δημοσιοποιηθηκε. Η «ακρως απορρητη» έκθεση δημοσιεύθηκε στο » Military-Historical Μagazine” το 1990, αριθ. 11 και 12.
Η Επιτροπή Burdenko αντέκρουε όλα τα σημεία της γερμανικής και διεθνούς έρευνας, εκτός από το γεγονός ότι υπήρξαν 12.000 πτωματα. Πρώτο που πρεπει να εξεταστεί ήταν η ιδια η θεση των ταφων. Οι Γερμανοί υποστήριξαν ότι το δάσος Katyn ήταν μια απομονωμένη περιοχή που χρησιμευε ως τοπος εκτέλεσης για πολλά έτη. Στην πραγματικότητα, το Katyn ήταν ένας πολυσυχναστος χωρος. Το σπίτι διακοπών του NKVD βρισκοταν μολις 700 μετρα μακρυά από τη θεση των ταφων. Εκεί φιλοξενουνταν οι σύζυγοι και τα παιδιά των ανώτερων υπαλλήλων του NKVD για διακοπές. Oι κατοικοι της γειτονικης πολης και ο τοπικος πληθυσμός επισκεπτονταν το δάσος Katyn ως χωρο αναψυχης και διακοπων, επισης. Οι χωρικοί ερχονταν στο δάσος για τα μανιτάρια ή για τη βοσκή των ζώων τους. Η περιοχη δεν ηταν κλειστη για το ευρυ κοινο από καμιά άποψη. Επιπλέον, οι ταφοι ήταν μόνο 200m από την εθνική οδό Σμολένσκ-Vitebsk, έναν πολυσυχναστο δρόμο, με χιλιάδες ανθρωπους να τον διασχίζουν κάθε ημέρα. Θα μπορούσε αυτό να είναι μια περιοχή όπου εκτελέσεις πραγματοποιουνταν για πολλά έτη; Θα μπορούσε αυτό να είναι η περιοχή όπου για μήνες, 12.000 άνθρωποι ηταν θαμενοι; Δεν ήταν δυνατό για τους Σοβιετικούς να πραγματοποιήσουν αυτήν την πράξη σε μια τέτοια περιοχη. Σίγουρα το NKVD θα μπορούσε να ειχε βρεί μια περιοχή που ήταν πολύ ασφαλέστερη από αυτη, μια περιοχή όπου οι μόνοι μάρτυρες θα ήταν αρκούδες. Επιπλέον, αυτή η επισημανση για το τι ηταν το δασος του Katyn αποδεικνύει ότι οι Γερμανοί ψευδονταν. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της Επιτροπής Burdenko, το δασος δεν ειχε κλεισει για τον κοσμο, παρα μεχρι οι Γερμανοι να καταλαβουν την περιοχη. Προειδοποιητικες πινακιδες αναρτηθηκαν ότι οποιοσδηποτε εισερχοταν στην περιοχη θα πυροβολούνταν. Μια γερμανική στρατιωτική μονάδα σταθμευσε στο δάσος Katyn, για να περιφρουρει την περιοχή.

Και για την καμπίνα που βρεθηκε από τους Γερμανούς άκριβως δίπλα στους τάφους (όπου οι Γερμανοί είπαν ότι οι εκτελέσεις πραγματοποιουνταν)? Ήταν στην πραγματικοτητα μια καμπίνα για τους Πιονερους (Νεολαιοι) ! Πιο συγκεκριμενα, η ακριβής περιοχή των ταφων ήταν ένα αγαπημένο έδαφος για τους Πιονερους για θερινες κατασκηνωσεις. Επομένως, μια μόνιμη καμπίνα χτιστηκε σε εκείνη την περιοχή για την αποθηκευση διαφορων οικοσυσκευων (ενώ οι Πιονεροι οι ίδιοι κοιμουνταν σε σκηνές).

Η Επιτροπή Burbenko απάντησε επίσης στο θέμα του τι είχε συμβεί στους πολωνούς φυλακισμένους αφότου τα στρατόπεδά τους κατεληφθησαν από τους Γερμανούς. Οι διευθυντές των στρατόπεδων φυλακισμένων βρέθηκαν και εξετάστηκαν. Ο διευθυντής του στρατόπεδου 1ON, ταγματαρχης ασφάλειας Β.Μ. Vetoschinikov, κατεθεσε για ο,τι συνέβη. Σύμφωνα με αυτον, έλαβε διαταγές για εκκένωση του στρατοπεδου από τους φυλακισμενους. Εντούτοις, δεν είχε οποιεσδήποτε οδηγίες για το πώς αυτή να πραγματοποιηθει, δεδομένου ότι οι τηλεφωνικές συνδέσεις είχαν κοπεί. Αυτός και μερικοί υπάλληλοι του στρατόπεδου κατευθυνθηκαν στο Σμολένσκ για να αποσαφηνισουν την κατάσταση. Συναντηθηκε με το μηχανικό S.V.. Ivanov, υπευθυνο μεταφορων για το δυτικό τομεα του σιδηροδρόμου του Σμολένσκ. Ο Vetoschinikov ζητησε από τον Ivanov μερικά τραινα για να μεταφέρουν τους φυλακισμένους. Εντούτοις, εκεινο τον καιρο πραγματοποιουταν η εκκενωση της πολης από τον πληθυσμο. Επομένως, ο Ivanov του ειπε ότι κανένα δεν ήταν διαθέσιμο. Ο Vetoschinikov προσπάθησε να έρθει σε επαφή με τη Μόσχα για να παρει άδεια για την μεταφορα των κρατουμενων με τα ποδια , αλλά μια επικοινωνια δεν κατεστη δυνατη. Έως τότε, το 1ON στρατόπεδο ειχε αποκοπει από το Σμολένσκ και ο διευθυντής δεν είχε καμία ιδέα για το τι είχε συμβεί στους φυλακισμένους ή τις φρουρές τους. Ο αξιωματουχος Ljubodzetsk βεβαίωσε τι συνεβη στο 1ON στρατόπεδο αφότου δεν επέστρεψε ο Vetoschinikov. Σύμφωνα με αυτον, η εκκένωση του στρατόπεδου άρχισε να πραγματοποιείται (με τα ποδια). Εντούτοις, οι πολωνοι αξιωματικοι επαναστάτησαν. Είπαν ότι ηθελαν να περιμένουν τους Γερμανούς και να παραδοθουν σε αυτους. Τουλάχιστον οι Γερμανοί, σκέφτηκαν, θα τους μεταχειρίζονταν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες. Η πλειοψηφία των φυλακισμένων αποφάσισε να παραμείνει στο στρατόπεδο και να περιμένει τους Γερμανούς. Μόνο μερικοί από τους φυλακισμένους συμφώνησαν με την εκκένωση – κυριως εκείνοι που ηταν εβραικης καταγωγης.

Επομενως, αποδεικνυεται ότι οι πολωνοί αξιωματικοι ήταν ζωντανοί και στα στρατόπεδα ώσπου τους συνέλαβαν οι Γερμανοί. Η Επιτροπή Burdenko συγκεντρωσε και άλλες καταθέσεις από διάφορους άλλους αυτόπτες μάρτυρες από τα γειτονικά χωριά. Σύμφωνα με αρκετούς από αυτους, είχαν δει τους πολωνούς φυλακισμένους στην περιοχή κοντά στο Σμολένσκ για μια περιοδο μεχρι τον Σεπτέμβριο του 1941. Η Επιτροπή Burdenko πήγε να ερευνήσει εάν κανεις είχε δει πραγματικά τη διαδικασία εκτέλεσης των πολωνών αξιωματικων από τους Γερμανούς. Βρήκαν τρεις γυναίκες, μαγειρισσες στο σπιτι διακοπων των στελεχων του NKVD, την Α.Μ. Aleksejava, την Ο.Α. Michailova, και την S.P.Konachovskaja. Τον καιρο της κατοχης, το σπίτι αποτελουσε βάση για μια γερμανική στρατιωτική μονάδα. Σύμφωνα με τις γυναίκες, αυτό ήταν το κτιριο προσωπικού για ένα τάγμα Κατασκευων. αριθ. 537-1. 30 άτομα σταθμευσαν σε αυτήν την θέση, σύμφωνα με τις μαγειρισσες. Δεν μπορούσαν να θυμηθούν τα ονόματα ολων, εκτός από μερικά. Ο διοικητής του τάγματος ήταν ο αντισυνταγματάρχης Arnes. Ενας αλλος ήταν ο αντισυνταγματάρχης Rekst, ο υπολοχαγός Hott, ο λοχίας Luemert και καποια άλλα ονόματα που οι γυναίκες μπορούσαν να θυμηθούν. Παρακολουθουσαν ολόκληρες τις εργασιες των Γερμανών. Αν και δεν ειδαν με τα ματια τους ποτέ καμμια εκτέλεση, γνώριζαν αυτό που συνεβαινε. Σύμφωνα και με τις τρεις γυναίκες, διάφορα φορτηγά αρχισαν να καταφτανουν τακτικά στην κατοικία από τον Σεπτέμβριο του 1941. Δεν έρχονταν απευθειας στην κατοικία. Ερχόμενα από την εθνική οδό, τα φορτηγά σταματούσαν κάπου μεταξύ της εθνικής οδού και της κατοικίας. Οι αξιωματικοι του 537ου Ταγματος πήγαιναν στο δασος. Μιση ωρα αργοτερα, διαδοχικοι (μεμονωμενοι) πυροβολισμοι αρχιζαν να ακουγονται. Περίπου 1 ώρα αφότου είχαν σταματήσει τα φορτηγά, έφθαναν στο κτιριο και αποβιβαζονταν. Πήγαιναν στο σπίτι και πλένονταν στο λουτρό. Επειτα αρχιζαν να πινουν βαρια. Οι γυναίκες δεν είχαν την άδεια να βγαινουν από την κουζίνα όταν έφθαναν οι οδηγοί και τα άλλα μέλη της συνοδείας. Κρατουνταν στην κουζίνα, για να μαγειρευουν για αυτους. Σε διάφορες περιπτώσεις, οι γυναίκες παρατήρησαν φρέσκους λεκέδες αίματος στις στολές τουλάχιστον δύο αξιωματικων. Οι μαγειρισσες σταματουσαν συνήθως την εργασία τους το βράδυ. Σύμφωνα με αυτές, οι αξιωματικοι είχαν την ασυνήθιστη συνήθεια του ύπνου μέχρι τις 12 η ώρα. Υποψιάστηκαν ότι εκαναν το ιδιο και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Είδαν επίσης πολωνούς αξιωματικους σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις. Σε μια περίπτωση, μια από τις γυναίκες είχε την άδεια να πάει στο σπίτι μετά από τις συνηθισμένες ώρες, το βράδυ. Περπατώντας στο δρόμο, παρατήρησε μια ομάδα 30 φυλακισμένων. Αναγνωρισε ότι ηταν Πολωνοι επειδή είχε δει τις στολές τους, όταν ασχολουνταν με τα εργα κατασκευης για τους Σοβιετικούς. Σε μια άλλη περίπτωση, δύο από τις γυναίκες είδαν τυχαία δύο πολωνούς αξιωματικους μέσα στην κατοικία, περικυκλωμενους από τους γερμανούς αξιωματικους. Οι γυναίκες κρυφτηκαν πίσω στην κουζίνα και υπήρξε μια μεγάλη αναστάτωση στους αξιωματικους . Λιγα λεπτά αργοτερα, οι γυναίκες άκουσαν δύο πυροβολισμούς. Ειχαν προειδοποιηθει αρκετές φορές να είναι προσεκτικες για αυτό που είδαν και να μην πουν τιποτα σε κανεναν. Σαν τιμωρία για την παρείσφρυσή τους, μια από τις γυναίκες κλειδώθηκε στο υπόγειο του κτηρίου για 8 ημέρες ενώ οι άλλες δύο για 3 ημέρες. Αφότου συνειδητοποίησαν τι πραγματικα γινοταν, εγκατέλειψαν τις εργασίες τους με διάφορες δικαιολογίες.

Το συμπέρασμα που μπορεί να συναχθει από τις καταθέσεις αυτών των τριών γυναικών είναι ότι οι πολωνοί αξιωματικοι εκτελούνταν από τους Γερμανούς το φθινόπωρο του 1941. Προφανώς, διάφορα φορτηγά έφερναν ομάδες 30 ή τοσων περιπου φυλακισμένων στο δασος του Katyn. Σταματώντας «μεταξύ της εθνικής οδού και της κατοικίας», περίπου 200m από την εθνική οδό, οι φυλακισμένοι αποβιβαζονταν Εκει τους ανεμεναν τα 30 μέλη του 537ου Ταγματος , εκτός από τους οδηγούς και τη συνοδεία των στρατιωτών. Οι φυλακισμένοι εκτελουνταν ενας ενας ακριβως επάνω από τους λακκους των ταφων τους και ρίχνονταν κατοπιν μεσα. Αυτή είναι μια συνηθης σκηνή για εκτελεσεις από τους Ναζι, όπου ένας γερμανός αξιωματικος στέκεται πίσω από έναν γονατίσμενο κρατουμενο , τον πυροβολεί στο πίσω μέρος του κεφαλιού και τον ρίχνει σε έναν ανοικτό τάφο. Μετά από την εργασία τους, όλοι οι γερμανοί αξιωματικοι, οι στρατιώτες και οι οδηγοί πήγαιναν στην κατοικία να καθαρίσουν το αίμα ή τη βρωμια και να γιορτάσουν πινοντας(ή και να ξεχνιουνται). Τώρα αποδεικνυεται τι πραγματικα είχε συμβεί στους πολωνούς αξιωματικους. Η Επιτροπή Burdenko άρχισε την εκταφη στο Κatyn στις 16 Ιανουαρίου του 1944. Η Επιτροπή εξετασε πτωματα από εκείνα που δεν ειχαν εξεταστει ήδη από τους Γερμανούς. Υπήρξε ένα πλήθος φυσικών στοιχείων στα ιδια τα πτωματα. Ένα προφανές χαρακτηριστικό γνώρισμα των πτωματων ήταν το βαρύ γκρίζο παλτό των πολωνών αξιωματικων. Μια ερωτηση λοιπον που πρεπει να τεθει είναι η εξης: εάν οι πολωνοί αξιωματικοι εκτελεστηκαν την άνοιξη του 1940 (Απριλιο-Μαϊο), όπως οι Γερμανοί ισχυριζονταν, γιατί φορούσαν παλτά; Η μόνη εξήγηση για αυτό είναι ότι δεν σκοτώθηκαν την άνοιξη, αλλά σε μια κρύα εποχή, ίσως το φθινόπωρο.

Τα χέρια μερικών πολωνών αξιωματικων ήταν δεμένα με ένα άσπρο πλεχτο σκοινί. Τον καιρο εκεινο, η ΕΣΣΔ ήταν ο μεγαλύτερος παραγωγός του σχοινιού κάνναβης. Στην πραγματικότητα, το μόνο είδος σχοινιού που παραγοταν στην ΕΣΣΔ στα προπολεμικά έτη ήταν σχοινί κάνναβης. Το Smolenks ήταν ένα από τα κύρια κέντρα της παραγωγής. Επομένως, το συμπέρασμα που μπορεί να συναχθεί είναι ότι το σχοινί δεν παρήχθη στην ΕΣΣΔ, αλλά σε κάποια άλλη ξένη χώρα.
Τα πρωτα στοιχεία που εξεταζονται σε μια ερευνα σε περιπτωσεις δολοφονίας είναι η σφαίρα και ο τυπος των σφαιρών. Η έρευνα στα 925 πτωματα εδειξε ότι οι περισσότερες σφαίρες είχαν κάνει ένα διαμπερες τραυμα, με τη σφαιρα να βγαινει από το μέτωπο ή από το πρόσωπο. Σε 27 περιπτώσεις, η σφαίρα είχε παραμείνει μέσα στο κεφάλι. Προσδιορίστηκε ότι οι εκτελεσεις έγιναν με πιστόλια χαμηλης-ταχύτητας(low-velocity). Πολλοι καλυκες σφαιρών βρέθηκαν στους τάφους. Αυτοί ήταν κυριως διαμετρoυ 7,65 χιλιοστων, αλλά υπήρχαν επίσης μερικά 6,35 mm και καποιες ( λιγότερες ) σφαίρες 9 mm. Η επιγραφή στις σφαιρες των 7,65 mm ήταν «Genshov και Κ», ένας γερμανός παραγωγός καλυκων γνωστών επίσης ως «Geko». Έτσι οι σφαίρες παρήχθησαν στη Γερμανία! Εδώ πρεπει να τεθουν καποιες ερωτησεις: η ΕΣΣΔ χρησιμοποιουσε τέτοια όπλα; Ίσως υπήρξε κάποια εξαγωγή σφαιρων 7. 65 mm στην ΕΣΣΔ από τη Γερμανία; Η αλήθεια είναι ότι η ΕΣΣΔ δεν έκανε καμία χρήση οποιουδήποτε είδους πυροβόλου όπλου με διαμετρο 7,65 mm. Το στανταρ μέγεθος σφαιρών για τα σοβιετικά πιστόλια, συμπεριλαμβανομένου των ΤΤ, ήταν 7.62mm. Η ΕΣΣΔ χρησιμοποίησε διάφορους τύπους πυροβόλων όπλων με διαμετρο 6. 35mm, αλλά η Γερμανία παρήγαγε επίσης 59 τύπους πιστολιών με 6.35mm διαμετρο. Επίσης, η ΕΣΣΔ δεν είχε πιστόλια 9mm, παρα μονον μετα τη ληξη του πολεμου, τα πιστόλια Makarov. Επομένως, αποδεικνύεται πέρα από καθε αμφιβολία ότι οι εκτελέσεις πραγματοποιηθηκαν με σφαίρες που παρήχθησαν στη Γερμανία και με πυροβόλα όπλα που η Σοβιετική Ένωση δεν κατειχε. Η μόνη εξήγηση είναι φυσικά ότι αυτες πραγματοποιήθηκαν από Γερμανούς. Όσον αφορά στο επιχειρημα της εύρεσης καλυκων σφαιρών με σοβιετικές επιγραφές, αυτό μόνο προπαγάνδα μπορεί να είναι, αφου κανένας παραγωγός, καλυκας ή ο τύπος της σφαιρας δεν αναφέρθηκε (σε όλες τους σοβιετικές καλυκες αναφέρεται το όνομα του εργοστασίου της παραγωγής).

Τα πτωματα ερευνηθηκαν για πιθανα εγγραφα οποιουδήποτε είδους. Πολλά έγγραφα και έγγραφα ευρεθησαν . Μεταξύ τους, ήταν τουλάχιστον 9 έγγραφα με ημερομηνίες από τις 12 Νοεμβρίου 1940 μέχρι τις 20 Ιουνίου 1941. Περιελαμβαναν 2 επιστολές, μια που παραλήφθηκε και άλλη που δεν εσταλη ποτε, μια φωτογραφια και διάφορες αποδειξης παραλαβης. Η ύπαρξη αυτών των εγγράφων είναι απόδειξη ότι οι φυλακισμένοι ήταν ακόμα ζωντανοί έως την εναρξη τουλαχιστον της γερμανικής εισβολής.

Και oσον αφορα τα φύλλα που οι Γερμανοί βρήκαν δηθεν στους τάφους; Εάν αυτά τα φύλλα επεσαν μεσα στους ταφους και 3 χρονια μετα (οι Γερμανοί ισχυριζονταν ότι οι Πολωνοί σκοτώθηκαν το 1940) διακρινοταν ακομα ότι ηταν φύλλα σημύδων, τοτε πρέπει να ηταν ξηρά κατά την διάρκεια της πτώσης τους. Ένα φρέσκο φύλλο αποσυντιθεται πολύ γρήγορα και δεν θα υπήρχε τίποτα που να μεινει από αυτο. Ένα ξηρό φύλλο, ειδικά φύλλα σημύδων, μπορεί να διατηρήσει τη μορφή του για πολύ εάν θαφτει. Αλλά ακόμη και αυτά , δεν μπορούν να διατηρήσουν τη μορφή τους μετά από 3 έτη. Έτσι πρέπει να υπάρξει μια διαφορετική εξήγηση. Εάν οι δολοφονίες συνέβησαν την άνοιξη του 1940, τοτε δεν θα είχε υπάρξει κανένα ξηρό φύλλο. Και όπως είναι γνωστο , πτώση φύλλων από τα δέντρα παρατηρειται το φθινόπωρο. Ίσως το φθινόπωρο του 1941, ή ενάμισι έτη προτού να εκταφουν….

Η ερευνα του Πολωνικου Ερυθρου Σταυρου και της Διεθνους Επιτροπης

Ακόμη περισσότερα φυσικά στοιχεία για τα πτωματα στο Katyn μας δινονται από τα μελη της διεθνούς Επιτροπής, τα οποια εξέτασαν τα πτωματα το 1943 , υπό γερμανική επίβλεψη. Δύο μέλη της ιατροδικαστικης ομάδας της διεθνούς Επιτροπής, ο τσεχοσλοβάκος καθηγητής της ιατροδικαστικης F.Gaek και ο βουλγαρος ιατροδικαστης Marko Marks, κατεθεσαν για το ζητημα . Ο Marks συνεληφθη το 1944 από την λαικη κυβέρνηση της Βουλγαριας και κατηγορηθηκε ότι στην έρευνα για το Katyn ειπε ψεματα. Αυτος όμως δηλωσε ότι ποτε δεν συνεταξε ψευτικη εκθεση αλλά ότι η πραγματική έκθεσή του δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ από τους Γερμανούς (έτσι ο Marks αφεθηκε ελευθερος). Σύμφωνα με την μαρτυρια του, στις 1 Μαϊου 1943, η ομάδα πέταξε από το Katyn στο Βερολίνο. Κατά τη διαδρομή στο Βερολίνο, το αεροπλάνο τους προσγειώθηκε σε ένα απομονωμένο στρατιωτικό αεροδρόμιο. Εκεί, τα μέλη της επιτροπής γευματισαν . Τους δόθηκε έπειτα μια έτοιμη έκθεση σχετικά με το τι ειδαν , την οποια έπρεπε να υπογράψουν. Σύμφωνα με τον Marks, η έκθεση που οι Γερμανοί δημοσιοποίησαν μόνο υπογράφηκε από τα μέλη της επιτροπής, αλλά δεν γράφτηκε από αυτα. Αντ’ αυτού,όπως ισχυριστηκε ο Marks , τα μέλη έγραψαν ξεχωριστες εκθέσεις που οι Γερμανοί δεν δημοσιοποίησαν .Σε αυτές τις εκθέσεις, το συμπέρασμα της επιτροπής ήταν ότι τα πτωματα στο Katyn ηταν πολύ καλοδιατηρημενα, για να εχουν θαφτει 3 χρονια πριν. Αντ’ αυτού η επιτροπή συμπερανε ότι τα πτωματα ειχαν θαφτει ένα έως ενάμισι έτος νωρίτερα, δηλαδη στα τέλη του 1941 ή στις αρχές του 1942.

Τα συμπεράσματα του πολωνικού Ερυθρού Σταυρού (PKK) ήταν επίσης τα ίδια. Στα πιστοποιητικά θανάτου που συνεταξαν για τα θύματα στο Katyn, δεν διευκρίνισαν καμία ημερομηνία θανάτου. Σύμφωνα με τα μέλη του, που κατεθεσαν μετά τον πόλεμο, δεν μπορούσαν να καταληξουν σε ένα συμπέρασμα. Οι εκτελεσεις ειχαν πραγματοποιηθει ένα έως ενάμισι έτη νωρίτερα και όχι 3 έτη οπως Γερμανοί ισχυριζονταν. Εντούτοις, δεν θα μπορούσαν να γραψουν ένα τέτοιο πράγμα. Επομένως αποφασίστηκε να αφεθεί ο χρόνος του θανάτου απλά κενός.
Ο Π.Ε.Σ. και η διεθνής Επιτροπή, καθώς επίσης και οι εμπειρογνώμονες που προσκλήθηκαν από άλλες χώρες, εξέτασαν λεπτομερώς τα πτωματα που οι Γερμανοί είχαν επιλεξει για αυτους. Ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι εξετάσεις πραγματοποιήθηκαν ήταν παράξενος. Τα μέλη του Π.Ε.Σ. ήταν παρόντα στην εκταφη των 4143 πτωματων που εξετασαν. Οι Γερμανοί είχαν αναγκασει τους ανθρώπους από τα γειτονικά χωριά να ξεθαψουν τα πτωματα. Μόλις ξεθαφττηκαν τα πτωματα, οι χωρικοι αναγκάστηκαν να ψάξουν τις στολές τους για έγγραφα οποιουδήποτε είδους. Μόλις αυτα βρισκονταν, τοποθετουνταν σε ξεχωριστους φακέλους με έναν αριθμό. Ο ίδιος αριθμός τοποθετειτο στο πτωμα με μια μεταλλικη ετικέττα. Τα έγγραφα που βρέθηκαν στα πτωματα δεν δόθηκαν στον Π.Ε.Σ.. Με διαταγή από το Βερολίνο, όλα τα ημερολόγια, οι επιστολές, οι αποδειξεις και επιταγες εσταλησαν στη Γερμανία αμέσως για μετάφραση στα γερμανικά. Στα μέλη του Π.Ε.Σ.. δόθηκαν μόνο τα διαβατήρια και άλλα έγγραφα –ταυτοτητες των φυλακισμένων. Καθισταται λοιπον προφανές γιατί οι ανακριτές δεν βρήκαν κανένα έγγραφο με ημερομηνίες μετά από την ανοιξη του 1940. Οποιοδήποτε έγγραφο που περιείχε ημερομηνία εσταλη στη Γερμανία για «μετάφραση», και μόνο τοτε δημοσιοποιειτο. Στον Π.Ε.Σ. και τους υπολοιπους δοθηκαν μονο εγγραφα που δεν περιειχαν ημερομηνιες ή ο,τι άλλο μπορουσε να αποδειξει ποτε περιπου σκοτωθηκαν.

Η εξέταση των πτωματων ήταν ακόμα πιο αποκαλυπτικη ως προς το χρόνο θανάτου τους. Σύμφωνα με τον παθολόγο και τους ιατροδικαστες, τα πτωματα ήταν σε καλη κατασταση. Ο ιστός στα πτωματα ήταν ακόμα συνημμένος. Το δέρμα στα χερια , το πρόσωπο και το λαιμό είχε γινει γκρίζο, και σε μερικές περιπτώσεις πρασινωπό καφετι. Δεν υπήρξε καμία πλήρης αποσύνθεση των πτωματων . Στα πτωματα, οι μύες και οι τένοντες ήταν ακόμα ορατοί. Τα άκρα ήταν επίσης ακόμα συνημμένα. Όταν τα πτωματα ξεθαφτηκαν, κανένα μέρος των πτωματων δεν κοπηκε. Οι στολές των πτωματων ήταν ακόμα σε καλη κατασταση και διατηρουσαν τη συνοχή καλά. Τα μεταλλικά μέρη, όπως ζώνες, κουμπιά και καρφιά, ήταν ακόμα μεταλλικά και λαμπρά σε μερικές περιοχές. Δεν ήταν οξυδωμένα εντελώς.
Τα πτωματα αποσυντιθενται γρηγορότερα στις θερμές εποχές του έτους, την άνοιξη και το καλοκαιρι. Το χειμώνα τα πτωματα αποσυντιθενται ελάχιστα και είναι σαν να βρισκονται στην καταψυξη. Εάν η γερμανική εκδοχή της ιστορίας ήταν αληθινή, και οι αξιωματικοι σκοτώθηκαν την άνοιξη του 1940, τοτε θα είχαν υπάρξει 3 θερινές εποχές μεταξύ εκείνου του χρόνου και του Απριλίου 1943. Εντούτοις, εάν τα πτωματα ειχαν θαφτει το φθινόπωρο και το χειμώνα του 1941, συμφωνα δηλαδη με τη σοβιετική έκδοση των γεγονότων, τοτε θα είχε υπάρξει μόνο 1 θερινή εποχή μεταξύ εκείνου του χρόνου και του Απριλίου 1943. Σε 3 θερινές εποχές, τα πτωματα θα ήταν σε ένα πολύ πιό προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης από αυτό που οι επιτροπές τα βρηκαν . Για αυτόν τον λόγο το συμπέρασμα και του ΠΕΣ και των διεθνών ιατροδικαστων εμπειρογνωμόνων ήταν ότι οι αξιωματικοι εκτελεστηκαν ένα έως ενάμισι έτη νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της γερμανικης κατοχης της περιοχής. Εντούτοις, ένα τέτοιο συμπέρασμα δεν θα μπορούσε να δημοσιοποιηθεί από τη Γερμανία.

Η αποσύνθεση των οργανισμών ήταν επίσης ο λόγος για τη γερμανική καθυστέρηση στην εκταφη των πτωματων. Σύμφωνα με τους Ναζι , η θέση των τάφων ανακαλύφθηκε τον Μάρτιο του 1942. Η ανασκαφή των πτωματων άρχισε περισσότερο από 1 χρονο μετα. Οι Γερμανοί ήξεραν ότι αφού τα πτωματα είχαν θαφτεί το φθινόπωρο και το χειμώνα του 1941, δεν θα ειχαν αποσυντεθει μέχρι τον Μάρτιο του 1942. Επομένως, ήταν απαραίτητο να περιμενουν τουλάχιστον ένα καλοκαίρι για να αποσυντεθουν τα πτωματα , και μετα να εκταφουν την άνοιξη του 1943.

Τα στοιχεια των Ρεβιζιονιστων αντικρουονται

Οι δύο αυτόπτες μάρτυρες που παρουσιάστηκαν από τους γκορμπατσωφικους στην πραγματικοτητα ψευδονται. Αλλά δεν είναι αυτους που πρεπει να κατηγορησουμε. Δεν είχαν καμία άλλη επιλογή. Ο Soprunenko αρνήθηκε να ομολογησει ότι έλαβε μια τέτοια διαταγή , για αρκετούς μήνες. Η κόρη του , φοβουμενη για αυτην και την ασφάλεια του πατερα της , είπε ότι είναι αλήθεια ότι ο πατέρας της είχε λαβει μια διαταγή από το Στάλιν να σκοτώσει τους φυλακισμένους. Ο ηληκιωμένος το αρνήθηκε, μα μετα από μήνες εκφοβισμού και απειλών αναγκάστηκε να τους πει ο,τι ηθελαν να ακούσουν. Αλλά οι γκορμπατσωφικοι ανακριτες δεν είχαν λάβει υπόψη μια σημαντικη λεπτομέρεια. Ο Soprunenko ειχε ηδη ερωτηθει για το τι συνέβη στους πολωνούς αξιωματικους : από την Επιτροπή που ο Στάλιν οργάνωσε το φθινόπωρο του 1941 για να ανακαλύψει τι συνέβη στους πολωνούς αξιωματικους . Όλα τα σχετικα εγγραφα που ελαβε και εστειλε σχετικα με αυτό το θέμα βρέθηκαν στα αρχεία της ΕΣΣΔ ως «Ακρως Απορρητα » έγγραφα. Η αλήθεια, την οποια ο Soprunenko είχε πει το φθινόπωρο του 1941, βρέθηκε τελικά και αποκαλυπτε τα ψέματα των ρεβιζιονιστών. Ένα από τα πρώτα πρόσωπα που εξετάστηκαν το 1941 για αυτό που συνέβη στους πολωνούς αξιωματικους ήταν ακριβώς ο υποστρατηγος Soprunenko. Ο Soprunenko συνεταξε διάφορα έγγραφα με την υποσημειωση «Ακρως Απορρητα «. Σε αυτά τα έγγραφα ο Soprunenko λέει ότι το UNKVD «είναι σε συγχυση » για αυτό που πραγματικα συνέβη στους πολωνούς αξιωματικους. Δεν ήξερε! Συνεταξε επίσης ένα έγγραφο για την απελευθέρωση των φυλακισμένων γερμανικής προέλευσης στη Γερμανία σε ένα πρόγραμμα ανταλλαγής αιχμαλωτων. Αλλά η απάντησή του στην Επιτροπή ήταν ότι το UNKVD δεν ήξερε.

Εάν υποστρατηγος ειχε πράγματι διαταγη από τον Beria να εκτελέσει τους πολωνούς αξιωματικους θα είχε απαντήσει «κατοπιν υποδειξεως του συντρόφου Beria, οι πολωνοί αξιωματικοι πυροβολήθηκαν.»Θυμηθείτε ότι τα έγγραφα ήταν «Ακρως Απορρητα «. Κανένας δεν θα τα είχε δει, εκτός από τους ανθρώπους που θα ειχαν στειλει τετοια διαταγη. Γιατί να κρυφτει μια διαταγή του Στάλιν και του Beria…από το Στάλιν και το Beria; Ο Soprunenko δεν έκανε κανένα σχόλιο πανω σε αυτό . Δεν έλαβε ή είδε ποτέ μια τέτοια διαταγή. Ανελαβε την ευθύνη για την εξαφάνιση των φυλακισμένων για λογαριασμο του και του UNKVD. Έτσι η αλήθεια των οσων ο ηληκιωμένος ήξερε ,κατεστη γνωστη στα » Ακρως Απορρητα » έγγραφα, και η κατάθεση που αναγκάστηκε να δώσει στους γκορμπατσωφικους ανακριτες αποδείχθηκε ψεύτικη.

Η κατάθεση του Tokarev ήταν ψεύτικη επίσης. Ήξερε ότι οι γκορμπατσωφικοι ανακριτες δεν θα τον αφηναν έως ότου ακουσουν αυτό που ηθελαν να ακούσουν. Έτσι ο Tokarev, όντας εξυπνοτερος από αυτούς, τους είπε ακριβώς ο,τι ηθελαν να ακούσουν, και υπαινίχτηκε συγχρόνως στην κατάθεσή του ότι ειχε πολλα να πει. Ολόκληρη η ιστορία για το πώς οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν δεν έχει απολύτως κανένα νόημα. Ακόμη και σύμφωνα με τη γερμανική έρευνα, τα πιστόλια που χρησιμοποιήθηκαν στην εκτέλεση των Πολωνών ήταν πιστόλια low-velocity. Ο Tokarev ειπε ότι οι εκτελεστες χρησιμοποιησαν ΤΤ πιστόλια. Tα ΤΤ πιστόλια είναι πολύ high-velocity πυροβόλα όπλα, με μια ταχύτητα 420m/s. Είναι πολύ ισχυρα, και σε μια αποσταση μηδενικη (κανη-κεφαλι θυματος) δεν θα είχε δημιουργησει ένα απλο διαμπερες τραυμα. Σε μια τετοια αποσταση , θα είχε παρει το μισό κεφάλι. Για να δώσουμε ένα παραδειγμα της δύναμής του, ακόμη και σήμερα τα μόνα πυροβόλα όπλα που συγκρίνονται με τη δύναμή του είναι τα magnum revolvers. Επιπλέον, αν πυροβολήσει κανεις στο εσωτερικό ενός χωρου περιβλημενου από τοίχους τούβλου ή τσιμέντου, οι τοιχοι διαλυονται και κινδυνευει και ο χειριστης του οπλου. Επομένως, ΤΤ πιστόλια δεν χρησιμοποιούνται ποτέ για εκτελέσεις σε μικρες αποστασεις και σε κλειστους χωρους. Τα ΤΤ πιστόλια έχουν επίσης διαμετρο 7.62 χιλιοστα . Καμία τέτοια σφαίρα δεν βρέθηκε στους τάφους του Katyn. Φυσικά, ο Tokarev γνώριζε κατι τετοιο, οι ανακριτες του όμως, όχι…..

Η προφανέστερη πτυχή της ψευτικης καταθεσης του Tokarev είναι η περιγραφή της διαδικασίας εκτέλεσης των πολωνων. Ο Tokarev ειπε ότι οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν από το UNKVD στη μέση του Σμολένσκ. Πώς μπορούν εκτελέσεις 300 φυλακισμένων ανά ημέρα να κρατηθούν μυστικές σε μια μεγάλη φυλακή στη μέση μιας πόλης; Δεν μπορεί. Οι εκτελέσεις, εάν ήταν 6000 το μήνα, διηρκεσαν 2 μήνες. Εάν οι εκτελέσεις επρόκειτο να πραγματοποιηθούν σε απόλυτη μυστικότητα, το κτιριο έπρεπε να εκκενωθεί από το προσωπικο για 2 μήνες. Όλοι οι άλλοι φυλακισμένοι, οι φρουρές, το προσωπικό γραφείων, οι τηλεφωνητές, οι μάγειρες και οι αποθηκάριοι του κτιριακου συγκροτηματος έπρεπε να σταλουν στο σπιτι τους για 2 μήνες και ολες οι εργασιες του UNKVD έπρεπε να διακοπούν για εκείνη την περίοδο. Φρουρές θα έπρεπε να τοποθετηθούν έξω από το κτιριο, και πολύ πιο μακρια από το κτιριο , για να κρατουν τους ανθρώπους μακρια ,για να μην ακουν τους πυροβολισμους. Θα μπορούσε όλο αυτό να έχει πραγματοποιηθεί μυστικα στη μέση μιας πόλης; Φυσικά όχι. Δεν έχει κανένα νόημα, και ο Tokarev ήξερε αυτό. Επιπλέον, είναι πιθανό για 10 φρουρους να εκτελουν 300-200 φυλακισμένους κάθε ημέρα; Σύμφωνα με τον Tokarev, εκτελουνταν σε ομάδες των 10-40 ανθρώπων. Η ολόκληρη διαδικασία, σύμφωνα με τον Tokarev, ήταν να τους βγαζουν από τα κελια τους, να τους πηγαινουν σε ένα γραφειο για να συμπληρωθουν τα απαραιτητα εγγραφα, και να τους πηγαινουν στο ειδικό δωμάτιο εκτελεσεων. Κατόπιν, φορτώνονταν στα φορτηγά από την πίσω πόρτα του κτιρίου και τους πηγαιναν στις περιοχές οπου θαβονταν. Αυτή ολόκληρη η διαδικασία θα είχε πάρει πολύ καιρο, ειδικά για μια μικρή ομάδα 10 φρουρών. Επειτα ,οι φυλακισμένοι θα ήταν λιγότερο συνεργασιμοι.Είναι δύσκολο να σερνεις από δω κι από κει 10-40 άτομα που ξέρουν ότι προκειται να εκτελεστουν. Έτσι, ο χρόνος για μια τετοια διαδικασία είναι μεγαλυτερης διαρκειας. Για 10 ώρες ηλιακου φωτος τον Απρίλιο,( ο Tokarev είπε οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των ωρών που ηταν ημερα), τοτε για κάθε εκτέλεση αντιστοιχουσαν 2 μολις λεπτα (προκειμένου να εκτελεστουν 300 άτομα ανά ημέρα). Αυτό είναι ο χρόνος εάν οι φρουροι δεν κανουν κανενα διαλειμμα και δεν τρώνε τίποτα κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Επιπλέον, εάν οι κρατουμενοι εκτελουνταν στο κτιριο του UNKVD στη μέση της πόλης, γιατί υπήρχαν καλυκες σφαιρών στους τάφους των πολωνων αξιωματικων; Είναι απλά αδύνατο. Η Επιτροπή Burdenko έδειξε ήδη πώς οι Γερμανοί, που ήταν οι εκτελεστες, ενεργουσαν.

Το δικαστήριο της Νυρεμβέργης

Κατά τη διάρκεια της δικης της Νυρεμβέργης το 1946 των ναζιστών εγκληματιών πολεμου , η ΕΣΣΔ πρόσθεσε στα πολεμικά εγκλήματα της Γερμανίας τις εκτελεσεις δολοφονία των πολωνών αξιωματικων. Οι δικαστές της Νυρεμβέργης, εντούτοις, αποφασισαν να μην κατηγορήσουν τη Γερμανία για αυτό το έγκλημα. Συμφωνα με τους δικαστες, είχαν λάβει διαταγές από την κυβέρνησή τους να μην γίνουν αποδεκτά τα σοβιετικά στοιχεία. Η Δύση θέλησε να καταστησει υπευθυνη την ΕΣΣΔ. Επίσης, συμφωνα με τα οσα οι ιδιοι οι δικαστες δηλωσαν , είχαν διαβάσει ήδη τις γερμανικές εκθέσεις σχετικά με το Katyn και είχαν δεχτεί αυτές ως αυθεντικές (πόσο αυθεντικες ήταν αποδειχτηκε πιο πανω) Εντούτοις, τα συγκεκριμένα άτομα που είχαν διαπραξει αυτά τα εγκλήματα έπρεπε να προσδιοριστούν και να παρουσιαστούν ενωπιον της δικαιοσύνης. Δικαστήρια οργανώθηκαν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες για έρευνα για τα συγκεκριμένα εγκλήματα. Το Katyn, ερευνήθηκε από ένα δικαστήριο από πολωνους δικαστες (τον καιρο εκεινο η Πολωνία δεν ήταν σοσιαλιστική χώρα.) Η ΕΣΣΔ παρείχε τα αποδεικτικά στοιχεία της ως προς το ποιοι οι δολοφόνοι ήταν. Οι τρεις μαγειρισσες του σπιτιού διακοπών του NKVD κατεθεσαν ότι σε εκείνη την κατοικία υπήρξε το 537-1 τάγμα Κατασκευων και κατονόμασαν τους διοικητές του, Αrnes, Hott και μερικους άλλους. Ο Arnes βρεθηκε και παρουσιάστηκε στο δικαστήριο. Σύμφωνα με αυτον, δεν υπηρέτησε στο τάγμα Κατασκευων 537-1, αλλά στο τάγμα επικοινωνιων 537-1. Επιπλέον, ο Αrnes δηλωσε ότι έγινε διοικητής του 537-1 τον Νοέμβριο του 1941, και επομένως δεν ήξερε για τις εκτελεσεις. Ο διοικητής της στρατιωτικης ομάδας «Κέντρο», στην οποία το 537 ήταν συνδεμένο, στρατηγος Ε Oberkhoyzer, δηλωσε ότι το 537 είχε φθάσει στο δάσος Katyn τον Σεπτέμβριο του 1941, αλλά ότι ο Αrnes εγινε διοικητής του μόλις τον Νοέμβριο του 1941.

Χωρίς να ερευνησουν την αξιοπιστία αυτών των καταθέσεων, και χωρίς εξέταση οποιωνδήποτε διαταγών στο 537, το πολωνικό δικαστήριο τους αθωωσε. Το δικαστήριο δέχτηκε απλά τις καταθέσεις των ανθρώπων που ήταν οι δολοφόνοι. Ένας δολοφόνος ,όμως, ομολογει το έγκλημά του αμέσως ; Πράγματι, τίποτα δεν αποδείχθηκε σε αυτήν την δικη. Αποδείχθηκε μονο ότι οι μαγειρισσες είχαν κάνει λάθος. Η γερμανική μονάδα δεν ήταν το Ταγμα 537 Κατασκευων αλλά το Ταγμα 537 επικοινωνιων. Επομένως αυτά τα άτομα ήταν αθώα. Κανένας δεν σκέφτηκε ότι ίσως εκείνες οι τρεις γυναίκες, που δεν ήταν ιδιαίτερα πεπειραμένες στην αναγνωριση στρατιωτικών μονάδων, είχαν κάνει απλά ένα λάθος. Πράγματι, δεν μπορεί να είναι μια σύμπτωση ότι υπήρξε μια 537 μονάδα στο Katyn με τους ίδιους αξιωματικους που οι μαγειρισσες κατονομασαν. Επιπλέον, ειπωθηκε ότι ο Αrnes δεν ήταν ο διοικητής εκείνης της μονάδας παρα μονο από τον Νοέμβριο του 1941. Αλλά αυτό δεν αποκλείει την περιπτωση να ήταν σε εκείνη την μονάδα, ίσως ως κατώτερος διοικητής. Μηπως ο Αrnes, ο Hott και άλλοι είχαν λάβει αυτές τις διαταγές; Μηπως τοποθετήθηκαν προσωρινά στις θεσεις αυτές για αυτόν τον σκοπο; Αυτα είναι θεματα που το δικαστήριο επρεπε να ερευνήσει. Αντ’ αυτού, επέλεξε απλά να κανει αποδεκτα τα λογια των δολοφόνων και να σταματησει την έρευνά του σε αυτα. Οι δυτικοί ιμπεριαλιστές και η υπεροψία της πολωνικής κυβερνώσας ελίτ, υπονόμευσαν πάλι την αναζήτηση της αλήθειας. Παρολα αυτά, ο προσδιορισμος των ατόμων που διεπραξαν αυτό το εγκλημα είναι λιγότερο σημαντικος από την παρουσίαση αποδείξεων ότι αυτό ήταν ευθύνη των Ναζί.

Παραποιημενα Εγγραφα

Ως τελευταίο κεφάλαιο στο δράμα του Katyn, οι «ιστορικοί» ανακοινωσαν το 1992 την ανακάλυψη τριών εγγράφων, που αναφμιβολα αποδεικνυαν την ενοχή των Σοβιετικων για το Katyn. Το πρώτο έγγραφο ήταν ένα αίτημα από το Beria στο πολιτικό γραφείο, για να του δοθει η διαταγή να εκτελεσθούν οι Πολωνοι αξιωματικοι . Το δεύτερο έγγραφο, είναι το πρωτόκολλο του πολιτικού γραφείου για τη 13η σύνοδό του , όπου το αίτημα Beria σημειώνεται. Το τρίτο έγγραφο είναι μια επιστολή από το Shepelin στον Khrushchev της 3/3/1959, ενημερώνοντας τον ότι όλα τα εγγραφα για το Katyn θα καταστρεφονταν.

Και τα τρία αυτά έγγραφα είναι ψεύτικα, και αυτό το άρθρο θα το αποδειξει. Η επιστολή του Beria στο Politburo είναι αυτό με τη μεγαλυτερη σπουδαιοτητα. Είναι επίσης η προφανέστερη παραποιηση. Στην επιστολή της 5ης Μαρτίου1940, ο Beria λέει ότι το σκέφτεται πως θα ηταν χρησιμο «το NKVD» να προτείνει «στο NKVD» να μεταφέρει τις υποθεσεις για 14.700 αιχμαλώτους πολέμου και 11.000 συλλήφθεντες ανθρώπους. Ζητά από το Politburo στο αίτημα Ι, να διατάξει «την εφαρμογή σε αυτους της εσχατης των ποινων – εκτέλεση». Στο αίτημα ΙΙ, ζητα οι ποινες για τα πρόσωπα να πραγματοποιηθούν χωρίς την παρουσία τους και χωρίς αντιπροσώπευση από αυτους. Στο αίτημα ΙΙΙ, ζητά από το Politburo να διορίσει αυτό το θέμα σε μια «τρόικα» από τους Kabulov, Merkulov και Bashtakov. Αυτή η επιστολή εχει την υποσημειωση «Ακρως Απορρητη». Στην πρώτη σελίδα του εγγράφου, υπογράφεται από τους Στάλιν, Molotov, Mikoyan, Voroshilov. Τα ονόματα Kaganovich και Kalinin προστίθενται κάτω από αυτούς, με την υποσημειωση » ομοιως «.

Τα λάθη και οι ασυνέπειες σε αυτήν την επιστολή είναι πολλά. Αρχιζοντας, η επιστολή είναι » Ακρως Απορρητη «. Η συνηθης διαδικασία για μια » Ακρως Απορρητη » επιστολή ήταν να γραφτεί στην επιστολή το όνομα του προσώπου που την δακτυλογράφησε, τα ονόματα όλων των προσώπων που έχουν δει το έγγραφο, τα ονόματα όλων των προσώπων στα οποία αυτή η επιστολή πρόκειται να σταλει, ο αριθμός αντιγράφων της επιστολής, το καρμπον χαρτι που χρησιμοποιείται για να γινει ένα αντίγραφο από αυτην και τελος, την ταινία της γραφομηχανής που χρησιμοποιείται για να γινει αυτό το έγγραφο. Για το «έγγραφο Beria», τιποτα από όλα αυτά δεν υπάρχει. Χωρίς αυτές τις προφυλάξεις, δεν είναι μια » Ακρως Απορρητη » επιστολή. Ο παραχαράκτης του παρόντος εγγράφου είτε δεν γνώριζε τις απαιτήσεις ενός » Ακρως Απορρητου » εγγράφου, ή τέτοιες απαιτήσεις δεν θα μπορούσαν να κατασκευαστουν από αυτον. Όπως και να εχει , αυτό το έγγραφο χανει αμέσως την αξία του, και επιπλέον αποδεικνυει ότι είναι ψευτικο.

Αλλά τα λάθη δεν σταματούν εδώ. Οι υπογραφές των μελών του Politburo πηγαίνουν ενάντια στο πρωτοκολλο. Σε αυτήν την επιστολή, 4 μέλη του Politburo έχουν υπογράψει απλά τα ονόματά τους. Με αυτήν την πράξη, έχουν απορρίψει το αίτημα του Beria. Βλέπετε, εάν τα μέλη του Politburo ειχαν συμφωνησει να στείλουν μια διαταγή ή να πραγματοποιήσουν ένα τετοιο αίτημα, τοτε ηταν απαραιτητο να υπογραψουν , και δίπλα στις υπογραφές τους να γραψουν » συμφωνει» ή » ομοιως «. Για να γινει αποδεκτο το αιτημα και να σταλει διαταγή, τα μέλη έπρεπε να εκφράσουν τη συμφωνία τους στο αίτημα ή σε μια (άλλη) διαταγή που είναι να σταλει. Εάν υπέγραφαν απλά το έγγραφο, σήμαινε ότι τα μέλη είχαν διαβάσει το έγγραφο, αλλά δεν είχαν συμφωνήσει με αυτο και έπρεπε να μην στείλουν οποιεσδήποτε διαταγές. Ο παραχαράκτης δεν γνώριζε προφανώς αυτό και έχει κάνει λάθος. Ακόμα κι αν αυτό το αίτημα είναι αυθεντικό, το οποίο δεν είναι, δεν έγινε αποδεκτό από το Politburo.

Στην πρώτη σελίδα του εγγράφου, μαζί με τις τέσσερις υπογραφές των Στάλιν, Molotov, Mikoyan και Voroshilov, ο παραχαράκτης πρόσθεσε τα ονόματα Kaganovich και Kalinin κάτω από αυτούς. Αυτό όμως που ο παραχαράκτης δεν γνώριζε, είναι ότι και ο Kaganovich και ο Kalinin ήταν απόντες από τη 13η σύνοδο του Politburo τον Μάρτιο του 1940. Δεν θα μπορούσαν να έχουν βαλει τις υπογραφές τους στο συγκεκριμενο έγγραφο. Τα αιτήματα του Beria είναι άλλη μια απόδειξη ότι προκειται για μια παραποίηση. Τα αιτήματα του Beria ότι βρίσκει απαραίτητο για το NKVD να προτείνει στο NKVD, δεν έχουν κανένα νόημα. Γιατί ο Beria να έβρισκε απαραίτητο να προτείνει στον Beria; Αυτό είναι ένα λάθος που ο παραχαράκτης έκανε καταλαθος. Το γιατί έκανε αυτό το λάθος θα αναλυθεί κατωτέρω.
Στο τρίτο αίτημα ο Beria, ζητά τη δημιουργία μιας «τρόικας» που αναφέρονται ονομαστικα. Όλο το αίτημα δεν έχει κανένα νόημα. Όταν μια τρόικα δημιουργείται, τα μέλη του δεν αναφέρονται ποτέ ονομαστικα. Αναφέρονται μονο τα αξιωματα τους. Γιατι , τι θα συνεβαινε εάν ένα από τα μέλη πέθαινε ή απομακρύνοταν από το αξιωμα του; Η τρόικα καταστρεφοταν ή ήταν αυτό το πρόσωπο, που δεν κατειχε πλέον το αξιωμα του, ακόμα στην τρόικα; Δεν θα μπορούσε να έχει γίνει κατ’ αυτό τον τρόπο. Για παράδειγμα, ο αναγνώστης πρέπει να θυμηθει την ανωτέρω απόφαση της ειδικής Επιτροπής του NKVD, όπου τα μέλη της προσδιορίζονται μόνο με τα αξιωματα τους. Δεν είναι σημαντικό ποια ατομα ηταν . Τα άτομα στα αξιωματα μπορει να αλλάζουν, αλλά η τρόικα εξακολουθει να υπαρχει.

Επιπλέον, το παρόν έγγραφο δεν μας δίνει καμία ένδειξη ως προς το ποιος πρέπει να λάβει ή πρέπει να ενημερωθεί για την απόφαση του Politburo. Το μόνο πρόσωπο που αναφερεται είναι ο L. Beria. Αλλά σε ένα έγγραφο όπως αυτό, τα ονόματα των προσώπων που λαμβανουν γνωση συμπεριλαμβάνονται επίσης. Διαφορετικά, πώς ο Kabulov θα ξέρει ότι είναι μέλος της «τρόικας»; Το παρόν έγγραφο είναι «Ακρως Απορρητο». Του δινεται λοιπον μονο από το Politburo. Επιπλέον, τα πρόσωπα που ηταν αρμοδια για την εκτελεση των διαταγών του Politburo, σε αυτήν την περίπτωση οι άνθρωποι ή τα όργανα που θα πραγματοποιουσαν τις εκτελέσεις, πρέπει επίσης να κατονομαστούν. Διαφορετικά, εάν αναγγέλλεται απλά σε αυτους από ένα δευτερό ή έναν τρίτο, δεν είναι πλέον μια «Ακρως Μυστικη» απόφαση, αλλά κάτι που ολος ο κοσμος το ξερει. Το παρόν έγγραφο δεν περιέχει κανένα τέτοιο όνομα.

Το αίτημα στο Politburo για να εκτελεστουν οι Πολωνοι αξιωματικοι είναι ένα ακομα λάθος του παραχαράκτη. Ένα τέτοιο αίτημα δεν είχε υποβληθεί ποτέ κι αυτό γιατι το Politburo δεν είχε την εξουσία για να δωσει μια τέτοια διαταγή. Το μόνο σώμα που ηταν αρμοδιο να δωσει εντολή για εκτέλεση ήταν το Ανωτατο Σοβιετ της ΕΣΣΔ και συγκεκριμένα το ανώτατο δικαστήριο της ΕΣΣΔ. Μόνο με απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου θα μπορούσε μια εκτέλεση να πραγματοποιηθεί. Το δικαστήριο καθιέρωσε επίσης ειδικές «τρόικες», οι οποίες ειχαν δικαιωμα από το δικαστηριο είχαν τη δύναμη να καταδικασει ανθρωπους σε θανατο. Στο παρόν έγγραφο, ο Beria ζητά από το Politburo να δημιουργήσει μια «τρόικα» που θα καταδικασει ανθρωπους σε θανατο. Αδυνατο! Μόνο μια απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου θα μπορούσε να έχει δημιουργήσει μια τέτοια «τρόικα».

Τοτε γιατί ο παραχαράκτης έκανε τέτοια χοντρα λάθη; Ο λόγος είναι ότι ο παραχαράκτης χρησιμοποίησε ένα αρχικό έγγραφο από του Beria προς το Politburo. Ο παραχαράκτης χρειάστηκε ένα αρχικό έγγραφο για να έχει έναν αριθμό πρωτοκολλου του εγγράφου και για να κρατήσει το χαρακτηριστικό ύφος γραπτων του Beria. Δεν άλλαξε την πρώτη σελίδα, εκτός από την προσθήκη των ονομάτων Kaganovich και Kalinin (που ο παραχαρακτης σκεφτηκε ότι θα ηταν παροντες). Εντούτοις, ο παραχαράκτης άλλαξε τη δεύτερη σελίδα, οπου και τα αιτήματα Beria. Έτσι στο αρχικό έγγραφο του Beria διαβαζουμε «…το NKVD βρίσκει απαραίτητο να προτείνει στην ειδική Επιτροπή του NKVD…»,οποτε και θα βγαζαμε νοημα. Ο παραχαράκτης εντούτοις, αφαίρεσε την «ειδική Επιτροπή», δεδομένου ότι η απόφασή της ήταν να καταδικάσει τους αξιωματικους σε 5 ετη φυλάκισης. Επομένως, στο αρχικό έγγραφο, το αίτημα του Beria δεν ήταν να εκτελεσθούν οι φυλακισμένοι, και να διαφωνήσει έτσι με το συμπέρασμα της ειδικής Επιτροπής. Ήταν συμφωνος με την ειδική Επιτροπή. Αντί της διαταγής εκτέλεσης, το αρχικό έγγραφο πρέπει να εγραφε «με την εφαρμογή σε αυτους της καταδίκης 5-8 ετών φυλάκισης όπως διευκρινίζεται από την ειδική Επιτροπή του NKVD». Επίσης, στο αρχικό κειμενο δεν υπήρχε κανένα αίτημα για δημιουργία τρόικας. Μόνο τότε το παρόν έγγραφο θα είχε νόημα. Ζητούσε από τα μέλη του Politburo να συμφωνήσουν το NKVD να προτείνει στην ειδική Επιτροπή του NKVD τη μεταφορά των αρχείων σε αυτό (το NKVD ) και το NKVD να προτείνει στην ειδική Επιτροπή να διεξαγάγει έρευνα για κάθε ατομο χωρίς την παρουσία τους ή αντιπροσώπευσής τους. Αυτό το αρχικό αίτημα του εγγράφου υποστηρίζεται από το γεγονός ότι στις 16 Μαρτίου 1940, η ειδική Επιτροπή άρχισε τη συλλογη πληροφοριων για τους φυλακισμένους και αρχισε να μοιραζει ποινες. Αυτό είναι το ακριβές αίτημα της αρχικής επιστολής Beria στο Politburo. Εάν το αρχικό έγγραφο διαβαστει υπό αυτήν τη μορφή, από τις υπογραφές στην πρώτη σελίδα μετασχηματίζεται σε μια συμφωνία. Αυτό δεν είναι παράξενο, αλλά εάν το Politburo δεν κλήθηκε να πραγματοποιήσει μια διαταγή ή να λάβει οποιαδήποτε μέτρα, αλλά μόνο για να συμφωνήσει, μια απλή υπογραφή θα είχε αρκέσει. Εάν δεν υπήρχε καμία διαταγή ή ενέργεια να αναληφθει, τοτε τιποτα δεν έπρεπε να διευκρινιστεί δίπλα στα ονόματα. Έτσι με την αλλαγή των αιτημάτων του Beria, ο παραχαράκτης άλλαξε επίσης την απόφαση του Politburo. Εντούτοις, το παρόν έγγραφο που τόσο υπερήφανα επιδεικνύεται από τους ρεβιζιονιστές είναι αναμφισβήτητα μια απομίμηση.

Το δεύτερο έγγραφο είναι το πρωτόκολλο του Politburo που αναφερει το αιτημα του Beria. Επιβεβαιώνει όλα τα αιτήματα του Beria, την εκτέλεση των φυλακισμένων και τη δημιουργία της «τρόικας» με τα μέλη που ο Beria αναφερει. Αυτό είναι η επιστολή που λαμβάνεται από την ημερησια διαταξη του Politburo και στέλνεται στα πρόσωπα που αναφερονται στο αίτημα του Beria. Εντούτοις, δεδομένου ότι κανένα τέτοιο πρόσωπο δεν αναφερεται στην επιστολή Beria, τοτε σε ποιον εσταλη αυτό το πρωτόκολλο; Επιπλέον, δεδομένου ότι από τις απλές υπογραφές τους, τα μέλη του Politburo δεν συμφώνησαν με το αίτημα του Beria, τοτε γιατί συνεταχθη ένα πρωτόκολλο του Politburo; Επίσης, δεν περιέχει την υπογραφή του γραμματέα του Politburo. Χωρίς την υπογραφή, δεν σημαίνει τίποτα. Το παρόν δεύτερο έγγραφο είναι απλά μια συνέχεια του πρωτου , μια προσπάθεια των παραχαρακτών να παρουσιάσουν το Politburo να εχει συμφωνησει και να εχει στειλει μια τετοια διαταγή. Ακριβώς όπως ο παραχαράκτης άλλαξε το αρχικό έγγραφο του Beria που προτείνει την εκτέλεση, έτσι αλλάχτηκε και το αρχικό πρωτόκολλο του Politburo.

Το τρίτο έγγραφο είναι πολύ προχειροφτιαγμενο και φαίνεται να έχει ως σκοπό να αποθαρρυνει όλους τους άλλους ιστορικούς από το να ψαξουν για άλλα έγγραφα σχετικά με το Katyn, μιας και «ο Khrushchev τα έχει καταστρέψει όλα»! Σε αυτήν την επιστολή του Shepelin προς τον Khrushchev, δεν υπάρχει κανένας αριθμός πρωτοκολλου καθόλου και δεν υπάρχει επισης καμία υπογραφή! Δεν έχει καμία ενδειξη («ακρως απορρητη» ή κατι τετοιο). Εντούτοις, σε αυτήν την επιστολή ο Shepelin λέει στον Khrushchev ότι όλα τα έγγραφα σχετικά με το Katyn θα καταστραφούν δεδομένου ότι δεν έχουν καμία «ιστορική αξία» σε κανενα. Πώς ο Shepelin σκέφτηκε ότι τα έγγραφα σχετικά με τις εκτελέσεις χιλιάδων αλλοδαπων, δεν είχαν καμία αξία σε κανενα; Μεταξύ των εγγράφων που ο Shepelin αναφέρει ότι θα καταστραφουν , είναι τα έγγραφα απογραφής των αιχμαλώτων πολέμου, από τα στρατόπεδά τους ( μεταξύ τους είναι στρατόπεδο Starobelsk) . Όπως έχουμε ήδη δει, μια διαταγή ειχε σταλει από τον Beria στο διοικητή του Starobelsk τον Σεπτέμβριο του 1940, να καταστρέψει τα έγγραφα απογραφής των αιχμαλώτων πολέμου δεδομένου ότι θα άνοιγαν για αυτους φακελοι. Πώς αυτά τα έγγραφα απογραφής επανεμφανίστηκαν το 1959 που ο Shepelin θα κατεστρεφε; Για τους αιχμαλώτους πολέμου που καταδικάστηκαν σε φυλακιση από την ειδική Επιτροπή του NKVD, φακελοι άνοιξαν και δεν υπήρχαν άλλα έγγραφα του status τους ως αιχμαλώτων πολέμου. Επίσης, στο παρόν έγγραφο, το πρωτόκολλο για να εκτελεστουν οι Πολωνοι γραφει ότι προηλθε από το Politburo του ΚΚΣΕ. Ο Shepelin αναφέρεται απλά «στο πρωτόκολλο του Politburo του ΚΚΣΕ να εκτελεστουν…»Το πρόβλημα με αυτό είναι ότι ΚΚΣΕ δεν υπήρξε ,παρα μονο από το 1952 κι επειτα ! Το 1940, δεν υπήρχε κανένα τέτοιο κυβερνητικό σώμα! Το 1940, αποκαλειτο ΠΚΚ(μπ),δηλαδη Πανενωσιακο Κομμουνιστικο Κομμα(μπολσεβικοι)! Επίσης, ο Shepelin δεν μπορεί απλά να αναφερθεί σε ένα τέτοιο «Ακρως Απορρητο » έγγραφο χωρίς αναφορά του ή χωρίς συμπερίληψη ενός αντιγράφου αυτου για τον Khrushchev. Διαφορετικά, πώς ο Khrushchev θα ήξερε για ποιο Shepelin μιλούσε; Όμως, όλα αυτά τα απλά λαθακια εγιναν από τον παραχαράκτη.

Και τα τρία έγγραφα είναι παραποιήσεις. Υπάρχουν μόνο μερικά αυθεντικά έγγραφα που ανακαλυφθηκαν για το Katyn (το ψήφισμα της ειδικής Επιτροπής, οι διαταγές στο Starobelsk.) Οποιαδήποτε πρόσθετα έγγραφα σχετικά με το Katyn, όπως οι ποινικοι φακελοι των φυλακισμένων, βρισκονταν στα αρχεία του Σμολένσκ. Δυστυχώς, τα αρχεία του Σμολένσκ τα κατειχαν οι Ναζι κατά τη διάρκεια του Β’Π.Π. και τελευταία τα κατεχουν οι Αμερικανοι. Εάν αυτά τα έγγραφα υπάρχουν ακομα, είναι στα χέρια των Αμερικανών, και έτσι δεν θα αποκαλυφθούν ποτέ. Εντούτοις, είναι σημαντικό να δειξουμε ότι οι ρεβιζιονιστές δεν έχουν κανένα έγγραφο που εμπλεκει την ΕΣΣΔ, αλλά αντ’ αυτού προσφεύγουν στις παραποιήσεις και τα ψεματα

Συμπέρασμα

Ποιο συμπέρασμα μπορεί να συναχθει από τα στοιχεία, τα …αντι-στοιχεια, τα έγγραφα, τις παραποιήσεις και τους σωρούς της προπαγάνδας για το Katyn; Για 60 έτη οι αντικομμουνιστικες δυνάμεις μάς ελεγαν ότι για το Katyn υπευθυνοι ηταν οι Σοβιετικοι . Οι Ναζί υποστηριζαν πως αυτό το έγκλημα ηταν των εβραϊων κομμουνιστών. Το χρησιμοποίησαν ως άλλη μια προφαση για τον εγκλεισμο στα στρατοπεδα συγκεντρωσης και τη θανάτωση δεκάδων εκατομμυρίων σοβιετικών πολιτών και Εβραίων. Οι δυτικοί ιμπεριαλιστές χρησιμοποίησαν τους ναζιστικους ισχυρισμους, στη δεκαετία του ’50, για να δικασουν κομμουνιστές. Τους χρησιμοποίησαν για να προωθήσουν μια σταυροφορία ενάντια στον κομμουνισμό, για να προστατεύσουν τις αυτοκρατορίες και τις αποικίες τους, που στελνουν στο θανατο περισσότερα εκατομμύρια. Οι αντι-κομμουνιστές που κυβερνούσαν την ΕΣΣΔ στη δεκαετία του ’80 και τη δεκαετία του ’90 χρησιμοποίησαν το Katyn ως άλλη μια πρόφαση για να διαλυσουν την ΕΣΣΔ και να ριξουν τους λαους της στη βαρβαρη εκμεταλλευση από τους κεφαλαιοκρατες και τους μαφιοζους. Εκατομμύρια περισσότερα πέθαναν. Ακομα και σημερα οι σύγχρονοι ρεβιζιονιστές «ιστορικοί» χρησιμοποιουν το Katyn ως άλλη μια πρόφαση για να δείξουν πώς οι Σοβιετικοί «κατασκεύασαν» το ολοκαύτωμα και πώς «κατασκεύασαν» το Auschwitz και όλα τα άλλα αφάνταστα εγκλήματα των Ναζί. Το Katyn χρησιμοποιειται πάντοτε ως όπλο των φασιστων και των ιμπεριαλιστών για τη δικαιολόγηση των δολοφονικών εκστρατειών τους. Η αλήθεια για το Katyn εντούτοις είναι διαφορετικη από αυτη που θα επιθυμούσαν να πιστευουμε. Το Katyn ήταν εργο των Ναζί. Είναι αυτοί που σκότωσαν τους πολωνούς αξιωματικους αφου κατελαβαν τα σοβιετικά στρατόπεδα. Διαφορετικά, δεν θα υπηρχε κανένας λόγος για τους Ναζί να διεξαγάγουν τη «διεθνή έρευνά» τους και για τους ρεβιζιονιστές να κατασκευασουν πλαστά έγγραφα. Αλλά πέρα από τα ψέματα και τις παραποιήσεις τους, πρέπει να εξετάσουμε την αλήθεια για το Katyn. Και η αληθεια είναι ότι οι πολωνοί αξιωματικοι καταδικάστηκαν σε ποινες φυλακισης για τα διάφορα πολεμικά εγκλήματά τους. Και πραγματικα , κανένας δεν πρέπει να θλιβεται για αυτούς τους πολωνούς αξιωματικους. Ήταν προδότες και δειλοί απεναντι στη χώρα τους και το λαο τους. Εντούτοις, δεν άξιζαν μια γερμανική σφαίρα στο πίσω μέρος του κεφαλιού τους. Μόνο μια πολωνική σφαίρα θα τους αξιζε…

Ο Πολεμος ΕΣΣΔ-Φινλανδίας (1939-’40)

Ο Πόλεμος ΕΣΣΔ-Φινλανδίας (1939-’40)

Περιεχόμενα

Οι σοβιετο-φινλανδικές διαπραγματεύσεις (1939)

Πρελούδιο πολέμου (1939)

Η ηθικότητα του πολέμου (1939-’40)

Οι ενέργειες της Κοινωνίας των Εθνών (1939)

Η Φινλανδική Λαϊκή Δημοκρατία (1939-’40)

Ο πόλεμος (1939-’40)

Η Βοήθεια στη Φινλανδία  από το εξωτερικό (1939-’40)

Απώλειες (1939-’40)

Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις  (1940)

Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις  (1944-’48)

Εισαγωγή

Αφού κατέστησαν τις σοβιετικές παραμεθόριες περιοχές, στη δυτική Λευκορωσία και τη δυτική Ουκρανία, ασφαλέστερες και αποκτώντας  αμυντικές βάσεις στα κράτη της Βαλτικής, οι σοβιετικοί μαρξιστές-λενινιστές έστρεψαν την προσοχή τους στην ευάλωτη κατάσταση των συνόρων τους με τη Φινλανδία.

Σουηδική επαρχία για 600 έτη, το 1808 η Φινλανδία εκχωρήθηκε στον ρώσο τσάρο ως μεγάλο δουκάτο. Μετά από τη ρωσική επανάσταση του Νοεμβρίου του 1917, η Φινλανδία κήρυξε την ανεξαρτησία της στις 6 Δεκεμβρίου 1917 που αναγνωρίστηκε από τη σοβιετική Ρωσία στις 2 Ιανουαρίου  1918.

Αφότου η φινλανδική επανάσταση του 1918 κατεστάλη από έναν «Λευκό» στρατό υπό το βαρώνο Carl Mannerheim με τη βοήθεια των γερμανικών δυνάμεων, η νέα δεξιά φινλανδική κυβέρνηση υποστήριξε ενεργά τους στρατούς εισβολής που επιτέθηκαν στη νέα σοβιετική δημοκρατία:

«Κατά τη διάρκεια του ρωσικού εμφύλιου πολέμου, η νέα φινλανδική κυβέρνηση υποστήριξε ενεργά τα Δυτικά έθνη στην προσπάθειά τους να καταστρέψουν το μπολσεβικικό καθεστώς. Κατά περίπτωση, επέτρεπε ακόμη και  αντι-μπολσεβικικές στρατιωτικές επιχειρήσεις να ξεκινούν από το έδαφός τους «.

(A. Read & D. Fisher: ‘The Deadly Fmbrace: Hitler, Stalin and the Nazi-Soviet Pact: 1939-1941′; London; 195P’; σ. 372-74).

Η εχθρότητα της φινλανδικής κυβέρνησης προς τη Σοβιετική Ένωση δεν είχε στην ουσία αλλάξει, από την εποχή που ο Mannerheim έλεγε στους Times  του Λονδίνου  το 1919 ότι η ιστορική αποστολή της Φινλανδίας ήταν να διώξει το Μπολσεβικισμό από το Λένινγκραντ:

«Προσπάθησα σκόπιμα και ευφυώς να δημιουργήσω τα θεμέλια για τις σχέσεις μας με τη Ρωσία του μέλλοντος στη βάση στρατιωτικής δράσης που είχε ως σκοπό την απελευθέρωση της πρωτεύουσας της πρώην Ρωσίας, μαζί με μια περιοχή αρκετά μεγάλη ικανή να επιτρέψει την καθιέρωση μιας σταθερής και υγιώς σκεπτόμενης ρωσικής κυβέρνησης, και έτσι να αφαιρεθεί από τα σύνορά μας ο κίνδυνος του Μπολσεβικισμού».

(G. Mannerheim, σε: «Times», 7 Οκτωβρίου 1919 σελ. 9)

Τον Οκτώβριο του 1939, o  Ralph Hewins *, ο ειδικός ανταποκριτής της «Daily Mail» στο Ελσίνκι, περιέγραφε ακόμα το Mannerheim ως:

» .. το μη εστεμμένο βασιλιά  της Φινλανδίας «.

(«Daily Mail «, 17 Οκτωβρίου 1939 σελ. 2).

Το 1919 οι «Times» είχαν επιστήσει την προσοχή στην απειλή για τη σοβιετική Ρωσία που ενυπήρχε από τη στρατηγική θέση της Φινλανδίας:

«Εάν εξετάσουμε το χάρτη, θα διαπιστώσουμε ότι η καλύτερη προσέγγιση στο Petrograd είναι από τη Βαλτική, και ότι η κοντύτερη και ευκολότερη διαδρομή είναι μέσω της Φινλανδίας, της οποίας τα σύνορα είναι μόνο περίπου 30 μίλια μακριά από τη Ρωσική πρωτεύουσα. Η Φινλανδία είναι το κλειδί για το Petrograd και το Petrograd είναι το κλειδί για τη Μόσχα «.

(«Times», 17 Απριλίου 1919 σελ. 14).

Στις 14 Οκτωβρίου 1920 η σοβιετική κυβέρνηση υπέγραψε με τη Φινλανδία τη Συνθήκη του Tartu, όντας υποχρεωμένη, λόγω της αδυναμίας της,  να δεχτεί  όρους που καθιστούσαν την ασφάλειά της ακόμα χειρότερη απ’ ό,τι πριν:

«Η Συνθήκη του Tartu ήταν λιγότερο ικανοποιητική για τους  Σοβιετικούς, αλλά δεν ήταν καθόλου σε θέση να αντισταθούν στις φινλανδικές απαιτήσεις. Δύο από τις πιο σημαντικές διατάξεις της ήταν η προσάρτηση στη Φινλανδία της πόλης και της ομώνυμης περιοχής Petsamo, με  πολύτιμα κοιτάσματα νικελίου , . . . και η μετακίνηση των ρωσο-φινλανδικών συνόρων ακόμα πιο κάτω από τον ισθμό της Καρελίας σε απόσταση μόλις 18 μιλιών  από το Petrograd «.

(A.  Read & D. Fisher: αυτόθι, σελ. 374).

Στο 6ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς το 1928, ο φινλανδός εκπρόσωπος Yrjo Sirola * υπογραμμίζει τον κίνδυνο της χρησιμοποίησης της Φινλανδίας από κάποια μεγάλη δύναμη ως βάσης για  επίθεση στη Σοβιετική Ένωση:

«Σύντροφοι, η μικρή Φινλανδία είναι μεγάλης σπουδαιότητας για τις πολεμικές προετοιμασίες των ιμπεριαλιστών ενάντια στη Σοβιετική Ένωση. Τα σύνορά της είναι μόνο 40 χιλιόμετρα μακριά από το Λένινγκραντ. .. . ..

Ο προσανατολισμός της Φινλανδίας προς την Αγγλία είναι ευρέως γνωστός. Σημαντικά ποσά του βρετανικού κεφαλαίου επενδύονται στη Φινλανδία. Η Αγγλία έχει λάβει ενεργά μέρος στην αναδιοργάνωση του στρατού και του ναυτικού της Φινλανδίας…

Μια κακόβουλη (σ. σ. :αντι-σοβιετική) εκστρατεία εκ μέρους του Τύπου διεξάγεται ασταμάτητα «.

(Y.F.Sirola: Speech in Discussion on the War Danger, 6th Congress of Communist International, in: ‘International Press Correspondence’, Volume 8, No. 61 (11 September 1928); σελ.1.081).

Ο σοβιετικός μαρξιστής-λενινιστής Andrey Zhdanov * επέστησε την προσοχή σε ένα παρόμοιο σκηνικό απειλής, στο 8ο συνέδριο των Σοβιέτ  στις 29 Νοεμβρίου 1936:

«Εάν σε μερικές από αυτές τις μικρές χώρες – παραδείγματος χάριν, τη Φινλανδία – συναισθήματα εχθρότητας στην ΕΣΣΔ υποθάλπονται από μεγαλύτερες και περισσότερο τυχοδιωκτικές χώρες και  προετοιμασίες διεξάγονται για να καταστήσουν το έδαφός τους διαθέσιμο για  επιθετική δράση από  φασιστικές δυνάμεις, μακροπρόθεσμα είναι αυτές οι μικρές χώρες μόνο που θα είναι χαμένες.»

(Α.Zhdanov: Speech at 8th Congress of Soviets, in: J. Degras (Ed.): ‘Soviet Documents on Foreign Policy’, Volume 3; London; 1953; p. 226).

Ο Fred Singleton*, στο βιβλίο του «Σύντομη ιστορία της Φινλανδίας», επισημαίνει ότι:

«Οι σοβιετικοί ηγέτες μοιράζονταν τους φόβους που όλοι οι ρώσοι ηγέτες είχαν αισθανθεί από τον καιρό του Μεγάλου Πέτρου: συγκεκριμένα,  μια εχθρική δύναμη να χρησιμοποιήσει τη Φινλανδία ως βάση για  επίθεση  στο Λένινγκραντ. Το 18ο αιώνα ο πιθανότερος εχθρός ήταν η Σουηδία. Στη δεκαετία του ’30 η απειλή προήλθε από τη Γερμανία».

(F. Singleton: » Σύντομη ιστορία της Φινλανδίας» Καίμπριτζ 1989 σελ. 128).

Το 1939, όντας  μεγάλη δύναμη και με την απειλή της γερμανικής επέμβασης να έχει απομακρυνθεί προσωρινά χάρη στο γερμανο-σοβιετικό σύμφωνο μη επίθεσης, η σοβιετική κυβέρνηση επιδίωξε να ξεκαθαρίσει την επικίνδυνη κατάσταση για την ασφάλειά της που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της Συνθήκης του Tartu.

Οι σοβιετο-φινλανδικές διαπραγματεύσεις (1939)

Στις 8 Οκτωβρίου 1939 ανακοινώθηκε στο Ελσίνκι ότι η φινλανδική κυβέρνηση είχε δεχτεί μια πρόσκληση από τη σοβιετική κυβέρνηση να στείλει έναν ειδικό αντιπρόσωπο στη Μόσχα για να συζητήσει:

«Θέματα  πολιτικού και οικονομικού χαρακτήρα».

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 3,Bristol,1939, σ. 3,773).

Η κυβέρνηση  όρισε τον Juho Paasikivi *, τότε φινλανδό πληρεξούσιοΥπουργό στη Σουηδία, ως  ειδικό αντιπρόσωπό της.  Στις 9 Οκτωβρίου 1939, προτού ο Poasihivi αναχωρήσει για τη Μόσχα, ο Πρόεδρος Kyosti Kallio του έδωσε οδηγίες, που είχαν συνταχθεί από τον Υπουργό Εξωτερικών Εljas Erkko*, για τη στάση του στις διαπραγματεύσεις:

«Εάν κάνει η Σοβιετική Ένωση προτάσεις σχετικά με τη δημιουργία  στρατιωτικών βάσεων της Σοβιετικής Ένωσης στη φινλανδική ηπειρωτική χώρα, ή, π.χ. στα νησιά Aaland, τέτοιες προτάσεις πρέπει να απορριφθούν και να υπάρξει άρνηση για οποιαδήποτε επ’ αυτού του θέματος συζήτηση. Το ίδιο πράγμα ισχύει για οποιεσδήποτε προτάσεις που αναφέρονται σε συνοριακές ρυθμίσεις στον  ισθμό της Καρελίας. . . . .Εάν η Σοβιετική Ένωση προτείνει τη σύναψη μιας συνθήκης αμοιβαίας βοήθειας, . . πρέπει να επισημανθεί ότι μια τέτοια συνθήκη δεν είναι συμβατή με την πολιτική της Φινλανδίας της ουδετερότητας «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων του 1939», Ελσίνκι 1940 σελ. 47, 49).

Ο Leonard Lundin σχολιάζει:

«Στη φινλανδική πλευρά φαίνεται να υπάρχει λιγότερη ελαστικότητα.. Οι διαπραγματευτές που εστάλησαν στη Μόσχα δεν απόλαυσαν σχεδόν καμίας ελευθερίας ελιγμών.  Ήταν περιορισμένοι από τις ακριβείς διαταγές ως προς το τι να ή να μην συζητήσουν   «.

(Α.L. Lundin: ‘Finland in the Second World ‘, Bloomington (ΗΠΑ) 1957 σελ. 53, 55).

Στις 11 Οκτωβρίου, αμέσως πριν από την άφιξη του Paasikivi στη Μόσχα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Franklyn Roosevelt * έστειλε μια προσωπική επιστολή στο σοβιετικό Πρόεδρο, Mikhail Kalinin, εκφράζοντας τη:

» σοβαρή ελπίδα ότι η Σοβιετική Ένωση δεν θα προβάλει καμία απαίτηση προς τη Φινλανδία που είναι ασυμβίβαστη με τη διατήρηση και την ανάπτυξη των φιλικών και ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και της ανεξαρτησίας της κάθε μιας».

(F. D. Roosevelt: Letter to M. I. Kalinin, στο: ‘The Development of Finnish-Soviet Relations During 1939; 1940Αυτόθι σελ. 97).

Ο Kalinin απάντησε στις 12 Οκτωβρίου:

«Σκέφτομαι ότι πρέπει να υπενθυμίσω σε σας,   κ.. Πρόεδρε, ότι η ανεξαρτησία της φινλανδικής Δημοκρατίας ως κράτους αναγνωρίστηκε αυτόβουλα από τη σοβιετική κυβέρνηση στις 31 Δεκεμβρίου  1917, και ότι η κυριαρχία της Φινλανδίας είναι εγγυημένη από την υπογεγραμμένη στις 14 Οκτωβρίου 1920 συνθήκη ειρήνης μεταξύ της ΡΟΣΣΔ(σ. σ.: Ρωσικής Ομόσπονδης Σοσιαλιστικής Σοβιετικής Δημοκρατίας) και της Φινλανδίας,. Οι προαναφερθείσες πράξεις εκ μέρους της σοβιετικής κυβέρνησης καθόρισαν τις θεμελιώδεις αρχές των σχέσεων μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Φινλανδίας. Είναι σύμφωνα με εκείνες τις αρχές που οι παρούσες διαπραγματεύσεις μεταξύ της σοβιετικής και της Φινλανδικής κυβέρνησης διεξάγονται. Παρά τις εμπρηστικές δηλώσεις από μερικούς που προφανώς δεν έχουν την ειρήνη στην Ευρώπη στην καρδιά τους, το μόνο αντικείμενο των εν λόγω διαπραγματεύσεων είναι να καθιερωθούν  στενές σχέσεις μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Φινλανδίας και να ενισχυθεί η φιλική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια της Σοβιετικής Ένωσης και αυτή της Φινλανδίας «.

(M. I. Kalinin: Letter to F. P. Roosevelt, σε : ‘The Development of Finnish-Soviet Relations . . ‘  αυτόθι, σελ. 97).

1ος Γύρος  διαπραγματεύσεων:

Ο Paasikivi έφθασε στη Μόσχα στις 12 Οκτωβρίου 1939, όταν οι διαπραγματεύσεις άρχισαν παρουσία του Στάλιν και του Μολότοφ. Ο Στάλιν παρευρέθηκε  και στους τρεις γύρους των διαπραγματεύσεων:

«Η σημασία που αυτοί (σ.σ.:οι σοβιετικοί ηγέτες.) απέδιδαν στις διαπραγματεύσεις φαίνεται από το γεγονός ότι ο Στάλιν συμμετείχε και  στα τρία στάδια τους «.

(C.L. Lundin: αυτόθι σελ. 52).

Οι βασικοί σοβιετικοί στόχοι στις διαπραγματεύσεις εκφράστηκαν σε ένα υπόμνημα που δόθηκε από το Στάλιν και το Molotov στον Paasikivi στις 14 Οκτωβρίου:

«Στις διαπραγματεύσεις με τη Φινλανδία, η Σοβιετική Ένωση ενδιαφέρεται κυρίως για τη διευθέτηση δύο ζητημάτων:

α) εξασφάλιση της ασφάλειας του Λένινγκραντ

β) να πειστεί ότι η Φινλανδία θα διατηρήσει σταθερές, φιλικές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση.

Προκειμένου να εκπληρωθεί αυτό το καθήκον, είναι απαραίτητο:

(1) όπως  καταστήσει δυνατό να εμποδίσει το άνοιγμα του κόλπου της Φινλανδίας, με τη βοήθεια πυροβολικού και από τις δύο ακτές του κόλπου της Φινλανδίας, προκειμένου να

αποτραπούν εχθρικά θωρηκτά και μεταγωγικά σκάφη να διεισδύσουν στα ύδατα του κόλπου της Φινλανδίας.

(2) όπως καταστήσει πιθανό να αποτρέψει την πρόσβαση του εχθρού σε εκείνα τα νησιά στον κόλπο της Φινλανδίας που είναι τοποθετημένα δυτικά και βορειοδυτικά της εισόδου του Λένινγκραντ.

(3) όπως  τα φινλανδικά σύνορα στον  ισθμό της Καρελίας, τα οποία είναι τώρα σε μια απόσταση 32 χλμ. από το Λένινγκραντ, ήτοι, εντός του βεληνεκούς πυροβολικού μακράς απόστασης, μετακινηθούν κάπως μακρύτερα βόρεια και βορειοδυτικά «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . . ‘; αυτόθι σελ. 49-50).

Προκειμένου να ικανοποιηθεί ότι η Φινλανδία θα διατηρούσε «σταθερές, φιλικές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση, οι σοβιετικοί αντιπρόσωποι πρότειναν τη σύναψη μιας σοβιετο-φινλανδικής συνθήκης αμοιβαίας βοήθειας. Σύμφωνα με τις οδηγίες που είχε, η φινλανδική αντιπροσωπεία απέρριψε αμέσως αυτήν την πρόταση:

«Οι φινλανδοί αντιπρόσωποι είπαν ότι αντιτάχθηκαν άνευ όρων στη σύναψη μιας συνθήκης αμοιβαίας βοήθειας».

(V. Tanner: ‘The Winter War: Finland against Russia: 1939-1940’, Stanford (USA) 1957 σελ. 25).

Οι σοβιετικοί αντιπρόσωποι απέσυραν αναλόγως αυτήν την πρόταση.

Για να επιτύχει τα σημεία (1) και (2), η σοβιετική κυβέρνηση πρότεινε  η Φινλανδία να μισθώσει στη Σοβιετική Ένωση το λιμένα Hanko και το έδαφος που γειτονεύει με αυτό, και να επιτρέψει να έχει μια σοβιετική φρουρά εκεί για την προστασία της ναυτικής βάσης.

Η συνολική περιοχή του εδάφους που ζητήθηκε για αυτούς τους λόγους και για να επιτευχθεί το σημείο 3 ήταν 2.761 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σε αντάλλαγμα για το οποίο η Σοβιετική Ένωση θα εκχωρούσε στη Φινλανδία  μια έκταση  5.529 τετραγωνικών χιλιομέτρων , δηλ., πάνω από 2 φορές μεγαλύτερη περιοχή.

Ο Στάλιν εξήγησε στον Paasikivi ότι το κίνητρο πίσω από τις σοβιετικές προτάσεις ήταν καθαρώς αμυντικό :

«Δεν είναι  σφάλμα κανενός μας το ότι οι γεωγραφικές περιστάσεις είναι όπως είναι. Πρέπει να είμαστε σε θέση να φράξουμε την είσοδο  στον κόλπο της Φινλανδίας. . . . . Μόλις ένας εχθρικός στόλος εισέλθει στον Κόλπο, ο Κόλπος δεν μπορεί πλέον να υπερασπιστεί.

Ρωτάτε ποια δύναμη να επιτεθεί σε μας. Αγγλία ή Γερμανία. Είμαστε καλά με τη Γερμανία τώρα, αλλά όλα σε αυτόν τον κόσμο μπορούν να αλλάξουν. Ο Yudenich *  επιτέθηκε μέσω του κόλπου της Φινλανδίας, και αργότερα οι Βρετανοί έκαναν το ίδιο πράγμα. Αυτό μπορεί να συμβεί πάλι. Εάν φοβάστε να μας δώσετε βάσεις στην ηπειρωτική χώρα, μπορούμε να φτιάξουμε ένα κανάλι γύρω από το Hanko. .

Ζητάμε να είναι η απόσταση του Λένινγκραντ από τη συνοριακή γραμμή 70 χιλιόμετρα. Αυτή είναι η ελάχιστη απαίτηση, και δεν πρέπει να σκεφτείτε ότι είμαστε έτοιμοι να μειώσουμε αυτή την απόσταση σιγά σιγά. Δεν μπορούμε να μετακινήσουμε το Λένινγκραντ, έτσι η γραμμή πρέπει να μετακινηθεί. . . . Ζητάμε 2.700 τετραγωνικά χιλιόμετρα και προσφέρουμε περισσότερο από 5.500 ως αντάλλαγμα «.

(V. Tanner ό.π. σελ. 27-28).

Η ουσία των σοβιετικών απαιτήσεων συνοψίζεται επιτυχώς από το Lundin:

«Οι σοβιετικοί ηγέτες ήταν αποφασισμένοι, προ πάντων, να κάνουν δύο πράγματα.  Επιθυμούσαν να ωθήσουν προς τα πίσω τα σύνορα στον Ισθμό της Καρελίας, να υπάρχει μια ουσιαστική απόσταση από την πιο κοντινή προσέγγισή του στο Λένινγκραντ… Επιθυμούσαν επίσης να κατασκευάσουν μια ναυτική βάση στη φινλανδική ακτή στις εκβολές του Κόλπου, απέναντι από τις πρόσφατα αποκτηθείσες βάσεις στην Εσθονία, έτσι ώστε οποιαδήποτε εχθρικό ναυτικό που έρχεται  στον κόλπο της Φινλανδίας θα βρισκόταν υπό διαγώνια πυρά «.

(C.L. Lundin: ό.π. σελ. 51-52).

Στις 14 Οκτωβρίου ο Paasikivi προσφέρθηκε:

» να συζητήσει εκείνα τα νησιά που ήταν πολύ κοντά στη σοβιετική ακτή.»

(V. Tanner: ό.π σελ. 26).

Αλλά:

«Αυτή η προσφορά θεωρήθηκε τόσο ασήμαντη που δεν έχριζε συζήτησης».

(V. Tanner: ό.π. σελ. 26).

2ος Γύρος Διαπραγματεύσεων:

Στις 19 Οκτωβρίου, ο Paasikivi επέστρεψε στη Μόσχα, αυτή τη φορά συνοδευόμενος από τον Vaino Tanner, ο οποίος σύντομα έγινε Υπουργός Εξωτερικών, και οι διαπραγματεύσεις επαναλήφθηκαν στις 23 Οκτωβρίου. Στις 23 Οκτωβρίου ο Paasikivi και ο Tanner έδωσαν την απάντησή τους στο Στάλιν και το Mολότοφ :

«Εφ’ όσον γίνεται λόγος για το λιμένα Hanko, με το γειτονικό έδαφος και τον κόλπο Lappohja, η φινλανδική κυβέρνηση είναι αναγκασμένη να υποστηρίξει την ακεραιότητα της Φινλανδίας «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων.’; αυτόθι σελ. 53).

Στις 26 Οκτωβρίου ο Tanner έγραψε στο σουηδό πρωθυπουργό Per Hansson *, ρωτώντας:

«αν υπάρχει οποιαδήποτε πιθανότητα η Σουηδία. . . . να επέμβει για αυτό το θέμα, παρέχοντας στη Φινλανδία  αποτελεσματική στρατιωτική βοήθεια »

(V. Tanner σελ. 47).

Και ο Hannon απάντησε στις 27 Οκτωβρίου:

«Δεν πρέπει να υπολογίζετε σε οποιαδήποτε τέτοια δυνατότητα».

(V. Tanner σελ. σελ. 48).

Οι Paasikivi και Tanner επέστρεψαν στο Ελσίνκι στις 26 Οκτωβρίου.

 

3ος Γύρος Διαπραγματεύσεων

Στις 31 Οκτωβρίου ο Μολότοφ  έκανε μια σημαντική ομιλία στο Ανώτατο Σοβιέτ της ΕΣΣΔ στην οποία είπε:

«Οι προτάσεις μας στις διαπραγματεύσεις με τη Φινλανδία είναι μετριοπαθείς, και είναι περιορισμένες στο ελάχιστο, πιο κάτω από το οποίο είναι αδύνατο να εξασφαλιστεί η ασφάλεια της Σοβιετικής Ένωσης «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο σοβιετικών σχέσεων. .’, ό.π. , σελ. 57).

Οι Paasikivi και Tanner επέστρεψαν στη Μόσχα για τον τρίτο (και τελικό) κύκλο των διαπραγματεύσεων, αφικνούμενοι στις 2 Νοεμβρίου.

Ευρισκόμενοι καθ’ οδόν, την 1η Νοεμβρίου,  ο Φινλανδός Υπουργός Εξωτερικών Εljas Erkko είπε σε μια ομιλία στο Ελσίνκι ότι :

«Η Φινλανδία δεν θα μπορούσε να συγκατατεθεί σε οποιαδήποτε ρύθμιση επιβλαβή για την ανεξαρτησία της και τις πιθανότητες αυτοάμυνάς της. . . . Είναι οι μεγάλες δυνάμεις που κάνουν τον πόλεμο «.

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 3 Μπρίστολ 1939 σελ. 3.782).

Η  «Pravda»  της 3ης Νοεμβρίου επέκρινε την ομιλία του Erkko ως μια τέτοια που:

«Δεν μπορεί να αξιολογηθεί αλλιώς παρά ως έκκληση για πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση».

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’Τόμος 3 Μπρίστολ 1939 σελ. 3.782).

Στον τρίτο κύκλο των σοβιετο-φινλανδικών συζητήσεων στις 3 Νοεμβρίου η φινλανδική αντιπροσωπεία έδωσε στο Molotov την απάντηση της κυβέρνησής τους:

«Η κυβέρνηση της Φινλανδίας αισθάνεται υποχρεωμένη  να διατηρήσει τη θέση που έχει λάβει εξαρχής σχετικά με την πρόταση ότι πρέπει να μισθώσει το λιμένα Hanko και της περιβάλλουσας περιοχής στην κυβέρνηση της ΕΣΣΔ και να θέσει τον κόλπο Lappohja στη διάθεση των ναυτικών δυνάμεων της ΕΣΣΔ για  χρήση ως αγκυροβόλιο».

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . . ‘, ό.π.., σελ. 62).

Εντούτοις, ο Paasikivi ήταν υπέρ της επιδίωξης ενός συμβιβασμού με τη σοβιετική κυβέρνηση με το να της προσφέρει  μια βάση ακόμα πιο δυτικά:

«Ο Paasakivi ήταν τώρα έτοιμος να συστήσει  στη Σοβιετική Ένωση να δοθεί μια βάση δυτικά, στην περιοχή Jussaro «.

(V. Tanner ό.π. σελ. 44).

Μετά από διακοπή για τον εορτασμό της ρωσικής επανάστασης του 1917, οι διαπραγματεύσεις επαναλήφθηκαν στις 8 Νοεμβρίου. Εκείνη την ημέρα η αντιπροσωπεία έλαβε  περαιτέρω οδηγίες από το Ελσίνκι:

«Το Hanko δεν επρόκειτο να συζητηθεί. . . . Το ίδιο έπρεπε να ισχύει και για την εναλλακτική πρόταση της Σοβιετικής Ένωσης σχετικά με τα νησιά που γειτόνευαν με το Hanko. Η αναφορά στο Jussaro ήταν επιπλέον απαγορευμένη, χωρίς εξαιρέσεις «.

(V. Tanner ό.π. σελ. 73).

Ήταν σε αυτό το χρονικό σημείο που ο Στάλιν έκανε μια αξιοσημείωτη παραχώρηση, προτείνοντας ότι εάν οι Φινλανδοί ήταν άκαμπτοι ότι το Hanko δεν ήταν διαπραγματεύσιμο, ίσως κάποιο άλλο μικρό νησί εκεί κοντά θα μπορούσε να μισθωθεί:

«Όταν είπαμε ακόμα μια φορά ότι το Hanko δεν θα μπορούσε να συζητηθεί, προς  μεγάλη έκπληξή μας ο Στάλιν πρότεινε μια εναλλακτική λύση– το σύμπλεγμα νησιών  ανατολικά  του Hanko «.

(V. Tanner ό.π. σελ. 67).

«Προς το τέλος των διαπραγματεύσεων, ο Στάλιν ρώτησε εάν, αντί του Hanko, οι Φινλανδοί θα εκχωρούσαν τρία μικρά νησιά εκεί κοντά «.

(C.L. Lundin: ό.π. σελ. 53).

«Τοποθετώντας το δάχτυλό του σε ένα σημείο στο χάρτη της νότιας Φινλανδίας, ρώτησε: «Χρειάζεστε αυτά τα νησιά;»

Μικροί κόκκινοι κύκλοι ζωγραφίστηκαν  γύρω από τρία μικρά νησιά. . . ακριβώς ανατολικά της χερσονήσου Hanko. Ήταν πρόθυμος να διαπραγματευτεί για αυτά εάν ήταν πραγματικά αδύνατο για τη Φινλανδία για το Hanko το ίδιο «.

(Ν. Jakobson: «Η διπλωματία του χειμερινού πολέμου: Ένας απολογισμός του ρωσο-φινλανδικού πολέμου, 1939-1940 » Καίμπριτζ (ΗΠΑ) 1961 σελ. 136).

Στις 4 Νοεμβρίου η αντιπροσωπεία τηλεγράφησε την πρόταση του Στάλιν στο Ελσίνκι:

«Ρωτήσαμε την κυβέρνηση εάν. . . μπορούσαμε να προσφέρουμε στη Σοβιετική Ένωση το Jussaro, δυτικά».

(V. Tanner ό.π. σελ. 68).

Η φινλανδική κυβέρνηση θεώρησε αυτήν την παραχώρηση ως ένδειξη ότι η σοβιετική θέση αποδυναμωνόταν:

«Ο Erkko είχε θριαμβεύσει. . . . Ο Στάλιν μαλάκωνε. Τώρα ήταν η ώρα να σταθεί σταθερός «.

(Ν. Jakobson: ό.π. σελ. 137).

Αν και ακόμη και ο Mannerhein ο ίδιος  ήταν υπέρ της παραχώρησης του Jussaro:

«Ο Mannerheim. . . μας λέει ότι ήταν πρόθυμος, αν χρειαστεί,  να προσφέρει στη Ρωσία. . . το Jussaro «.

(C.L. Lundin: ό.π. σελ. 54).

Η φινλανδική κυβέρνηση τηλεγράφησε τις τελικές οδηγίες στην αντιπροσωπεία της στις 8 Νοεμβρίου: «Το Hanko δεν επρόκειτο να συζητηθεί…..Το ίδιο έπρεπε να ισχύει και για την εναλλακτική πρόταση της Σοβιετικής Ένωσης σχετικά με τα νησιά που γειτόνευαν με το Hanko. Η αναφορά στο Jussaro ήταν επιπλέον απαγορευμένη, χωρίς εξαιρέσεις».

(V. Tanner ό.π. σελ.   73).

Έτσι, στις 9 Νοεμβρίου οι φινλανδοί εκπρόσωποι επέδωσαν στο Molotov ένα σημείωμα που δήλωνε ότι:

«Η φινλανδική κυβέρνηση δεν  βρίσκει πιθανό να αποδεχτεί την πρόταση».

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .»; ό.π. σελ. 66).

«Οι αντίπαλοί μας συνέχισαν  με τις απαιτήσεις τους στον ισθμό. Όμως δεν θα μπορούσαμε να αναλάβουμε να προσφέρουμε οποιεσδήποτε παραχωρήσεις, δεδομένου ότι δεν είχαμε καμία εξουσία να πράξουμε ούτως «.

(V. Tanner ό.π. σελ. 76).

Συνεπώς,

«Στην επόμενη — και τελική — διάσκεψη με το Στάλιν και το Μολότοφ, οι φινλανδοί διαπραγματευτές δεν είχαν δώσει τίποτα πέρα αρνητικές απαντήσεις σε ερωτήσεις για. . . τον  ισθμό της Καρελίας και για τα νησιά κοντά στο Hanko «.

(C.L. Lundin: ό.π. σελ. 55).

Όπως η φινλανδική Λευκή Βίβλος το εκφράζει:

«Οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε  αδιέξοδο στις 13 Νοεμβρίου».

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .’, ό.π. , σελ. 19).

Όπως ο Lundin λέει,

«Στο τέλος ήταν το Ελσίνκι που ανέλαβε την ευθύνη για την ολοκλήρωση των  διαπραγματεύσεων.»(C.L. Lundin: ό.π. σελ. 55).

«Ήταν ο Tanner που πρότεινε ότι εξ ίσου καλά θα μπορούσαν να συμφωνήσουν ότι διαφωνούν».

(Ν. Jakobson: ό.π. σελ. 137).

Η φινλανδική αντιπροσωπεία αποχώρησε από τη Μόσχα για τελευταία φορά στις 13 Νοεμβρίου.

Αν και οι διαπραγματεύσεις είχαν καταρρεύσει, ο ίδιος ο Tanner επιβεβαιώνει ότι είχαν διεξαχθεί κατά τρόπο φιλικό:

«Οι σοβιετικοί διαπραγματευτές δεν μας φοβέριζαν. . . . Η μεταχείριση των φινλανδών απεσταλμένων δεν ήταν μη φιλική «.

(C.L. Lundin: ό.π. σελ. 52).

«Ο αποχαιρετισμός ήταν φιλικός και από τις δύο πλευρές. Ο Στάλιν είπε μέχρι και: . . . «Καλή τύχη!’, και ο Molotov είπε: . . . «Εις το επανιδείν»

(V. Tanner ό.π. σελ. 76).

Είναι σαφές ότι οι προτάσεις της σοβιετικής κυβέρνησης δεν ήταν ούτε μια απειλή για την ανεξαρτησία της Φινλανδίας ούτε βασισμένες σε εδαφική επέκταση, αλλά σχεδιάστηκαν απλώς για να αυξήσουν την αμυντική ικανότητα της Σοβιετικής Ένωσης.    Η απόρριψη από τη φινλανδική κυβέρνηση των σοβιετικών προτάσεων και η κατηγορηματική απόρριψή της των συμβιβασμών που προτάθηκαν από τη Μόσχα κατέδειξαν ότι υποστηριζόταν από μια ή περισσότερες ξένες δυνάμεις η παραμονή σε μια συνοριακή γραμμή που αντιπροσώπευε μια σοβαρή απειλή για την ασφάλεια της Σοβιετικής Ένωσης.

Ο φινλανδός πολιτικός σχολιαστής Martti Turola *,  έχει αναγνωρίσει ότι :

«Δεν μπορεί εύκολα να αγνοηθεί το γεγονός ότι η Φινλανδία ακολούθησε μια επικίνδυνα επιθετική, απειλητική εξωτερική πολιτική πριν από τον πόλεμο «.

(Μ. Turtola: ‘Guilty or Innocent? Approaches to the Winter War in Research and Memoirs’, στο: ‘Yearbook of Finnish Foreign Policy: 1990’, Helsinki, 1990, σελ. 45).

και o γερμανός υπουργός εξωτερικών  Joachim von Ribbentropp * έγραψε τον Δεκέμβριο του 1939 ότι η γερμανική κατασκοπία πείστηκε ότι η υποστήριξη μιας μεγάλης δύναμης, δηλαδή η Μεγάλη  Βρετανία,  ήταν πίσω από την αδιαλλαξία της φινλανδικής κυβέρνησης στις διαπραγματεύσεις της με τη Σοβιετική Ένωση:

«Σύμφωνα με την κατασκοπία μας, η Αγγλία ήταν υπεύθυνη  για την αποτυχία των ρωσο-φινλανδικών διαπραγματεύσεων τον περασμένο Νοέμβριο «.

(J. Sontag & J. S. Beddle (Eds.): ‘Nazi-Soviet Relations’, Ουάσιγκτον 1948 σελ. 130).

Πρελούδιο πολέμου (1939)

Σύμφωνα με τη φινλανδική κυβέρνηση της εποχής, και  την καταγγελία που έκανε ενώπιον της Κοινότητας των Εθνών (ΚτΕ), στις 30 Νοεμβρίου 1930, η Σοβιετική Ένωση διεξήγαγε μια ξαφνική και απρόκλητη εισβολή της Φινλανδίας.

Τα   γεγονότα, εντούτοις, δεν υποστηρίζουν αυτήν την εκδοχή.

Στις 6 Οκτωβρίου 1939,  ημέρα κατά την οποία η πρόσκληση του Μολότοφ παραλήφθηκε στο Ελσίνκι,

«Τα κύρια σώματα του τακτικού στρατού διατάχτηκαν να μετακινηθούν χωρίς καθυστέρηση στις προσχεδιασμένες θέσεις τους στις παραμεθόριες περιοχές».

(Μ. Jakobson: ό.π. σελ. 109).

Στις 10 Οκτωβρίου 1939, ενώ ο Paasikivi ήταν ακόμα στο δρόμο για τη  Μόσχα για να αρχίσει τις διαπραγματεύσεις με τη σοβιετική κυβέρνηση,

«Το Υπουργείο Εσωτερικών διεξήγαγε εθελοντική εκκένωση των πόλεων και  στο Ελσίνκι πραγματοποιήθηκαν ασκήσεις αεροπορικής επιδρομής. Στις 11 Οκτωβρίου,   ημέρα που η φινλανδική αντιπροσωπεία έφθασε στη σοβιετική πρωτεύουσα, η κυβέρνηση αποφάσισε να καλέσει τα αγήματα εφέδρων σε «μαθήματα εμπέδωσης», η οποία μετετράπη σε τεχνητή επιστράτευση «.

(Ν. Jakobson: ό.π. σελ. 109).

Στις 14 Οκτωβρίου, κατά τη διάρκεια του πρώτου εκ των τριών γύρων των φινλανδο-σοβιετικών διαπραγματεύσεων:

«Μεγάλος αριθμός εφέδρων κλήθηκε σε επιστράτευση, και στις 14 Οκτωβρίου  αναφέρθηκε ότι η κινητοποίηση ολοκληρώθηκε σχεδόν. Ένα «μπλακ άουτ» επιβλήθηκε στο Ελσίνκι, και ARP μέτρα  (σ. μ. : πιθανώς για επιδρομή από αέρος) θεσπίστηκαν σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Εθελοντική εκκένωση έλαβε χώρα σε Ελσίνκι, Vipuri,  Τάμπερε και Τουρκού, όπως και στις περιοχές δίπλα από τα ρωσο-φινλανδικά σύνορα. Διάφορα διατάγματα υπογράφηκαν από τον Πρόεδρο Kallio στις 15 Οκτωβρίου… συμπεριλαμβανομένης της επιβολής της υποχρεωτικής επιστράτευσης για όλους τους

πολίτες μεταξύ των ηλικιών 18 και 60 «.

(«Keesing’s Contemporary Archives’Τόμος 3 αυτόθι σελ. 3,773).

Στις 26 Νοεμβρίου ο σοβιετικός υπουργός εξωτερικών Μολότοφ επέδωσε  στο φινλανδό πρέσβη στη Μόσχα, Βαρώνο Aarno Yrjo-Koskinen *, μια έντονα διατυπωμένη νότα, που έλεγε:

«Τα στρατεύματά μας  στον  ισθμό της Καρελίας, κοντά στο χωριό Mainila, ήταν στόχος σήμερα, 26 Νοεμβρίου, στις 3,45 μ.μ..,   απροσδόκητων πυρών από πυροβολικό από το φινλανδικό έδαφος. Συνολικά, υπήρξαν επτά φορές πυρά από πυροβόλο, σκοτώνοντας τρεις πολίτες και έναν υπαξιωματικό . . . . Τα σοβιετικά στρατεύματα. . .δεν απάντησαν.

Η σοβιετική κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να δηλώσει τώρα ότι η συγκέντρωση  φινλανδικών στρατευμάτων κοντά στο Λένινγκραντ όχι μόνο αποτελεί μια απειλή για το Λένινγκραντ, αλλά είναι στην πραγματικότητα μια πράξη εχθρική προς την ΕΣΣΔ, η οποία έχει οδηγήσει ήδη στην επιθετικότητα ενάντια στα σοβιετικά στρατεύματα και προκάλεσε θύματα. . . . .

Η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ δεν έχει καμία πρόθεση να μεγαλοποιήσει τη σημασία αυτής της αποκρουστικής πράξης. . ., αλλά επιθυμεί όπως αποκρουστικές πράξεις αυτής της φύσης δεν θα διαπραχτούν στο μέλλον «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .’; ό.π. σελ. 70-71).

Η σοβιετική κυβέρνηση επομένως πρότεινε:

» η φινλανδική κυβέρνηση, χωρίς καθυστέρηση,  να αποσύρει τα στρατεύματά της από τον  ισθμό της Καρελίας από τα σύνορα σε μια απόσταση 20-25 χλμ, και να αποκλείσει έτσι κάθε δυνατότητα  επανάληψης τέτοιων προκλητικών πράξεων «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .’; ό.π. σελ. 71).

Η φινλανδική κυβέρνηση απάντησε στις 27 Νοεμβρίου, αρνούμενη ότι τα στρατεύματά της ήταν υπεύθυνα για το γεγονός  και προτείνοντας, αρχικά,   συζητήσεις να λάβουν χώρα για την αμοιβαία απόσυρση των φινλανδικών και των σοβιετικών στρατευμάτων από τα σύνορα και, αφετέρου, τη σύσταση μιας κοινής επιτροπής για τη διερεύνηση του γεγονότος:

«Είναι  καθήκον μου να απορρίψω τη διαμαρτυρία σας και  να δηλώσω ότι η Φινλανδία δεν έχει διαπράξει καμία εχθρική πράξη ενάντια στην ΕΣΣΔ όπως εσείς ισχυρίζεστε.

Αν και δεν υπάρχει κανένας συγκεκριμένος λόγος για την απόσυρση των στρατευμάτων από τη συνοριακή γραμμή, όπως προτείνετε, η κυβέρνησή μου είναι έτοιμη, εντούτοις, ώστε να αρχίσουν συνομιλίες εν όψει αμοιβαίας απόσυρσης των στρατευμάτων σε μια ορισμένη απόσταση από τα σύνορα. . . .

Η κυβέρνησή μου προτείνει όπως οι συνοριακοί Επίτροποι των δύο χωρών στον   ισθμό της Καρελίας λάβουν οδηγίες για να πραγματοποιήσουν μια κοινή έρευνα  για το εν λόγω γεγονός.»

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . . ‘; ό.π. σελ. 72-73).

Στις 28 Νοεμβρίου, ο Molotov επέδωσε μια περαιτέρω νότα στο φινλανδό Υπουργό που δήλωνε ότι, λαμβάνοντας υπόψη τη συμπεριφορά της φινλανδικής κυβέρνησης, η σοβιετική κυβέρνηση θεωρούσε  ότι το σύμφωνο μη επίθεσης μεταξύ των δύο χωρών που υπογράφηκε το 1932 στερούταν περιεχομένου και νοήματος:

«Με τη συγκέντρωση ενός μεγάλου αριθμού τακτικού στρατού πολύ κοντά στο Λένινγκραντ και με την υποβολή αυτού του σημαντικού και ζωτικής σημασίας κέντρου της ΕΣΣΔ σε μια άμεση απειλή, η φινλανδική κυβέρνηση έχει διαπράξει μια εχθρική πράξη ενάντια στην ΕΣΣΔ που είναι ασυμβίβαστη με το σύμφωνο μη επίθεσης που υπογράφτηκε μεταξύ των δύο κρατών. Η άρνηση της φινλανδικής κυβέρνησης, μετά από το εγκληματικό άνοιγμα πυρ πυροβολικού ενάντια σε σοβιετικά στρατεύματα,   να αποσύρει τα στρατεύματά της σε μια απόσταση 20-25 χλμ, δείχνει ότι η φινλανδική κυβέρνηση επιθυμεί να εμμείνει στην εχθρική στάση της απέναντι στην ΕΣΣΔ. . . . Κατά συνέπεια, η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ είναι υποχρεωμένη  να θεωρήσει την ίδια, από σήμερα, απαλλαγμένη από τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από το σύμφωνο μη επίθεσης μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Φινλανδίας «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . . , ό.π. σελ. 74).

Την επόμενη ημέρα, 29 Νοεμβρίου, ο Molotov επέδωσε μια περαιτέρω νότα στο Yrjo – Koskinen παραπονούμενος ότι οι φινλανδικές επιθέσεις στα σοβιετικά στρατεύματα συνεχίζονταν, και. ως αποτέλεσμα, διέκοπταν τις διπλωματικές σχέσεις της ΕΣΣΔ με τη Φινλανδία:

«Οι επιθέσεις στα σοβιετικά στρατεύματα από τα φινλανδικά στρατεύματα είναι γνωστές, όχι μόνο στον  ισθμό της Καρελίας, αλλά και σε άλλα μέρη των συνόρων μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Φινλανδίας. Η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ δεν μπορεί πλέον να ανεχτεί μια τέτοια κατάσταση. Ως αποτέλεσμα της κατάστασης που δημιουργείται έτσι. . . η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ. . . βρίσκει την ίδια υποχρεωμένη να ανακαλέσει τους πολιτικούς και οικονομικούς αντιπρόσωπους της από τη Φινλανδία «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .’ ; ό.π. σελ. 75).

Η ανωτέρω εκδοχή των γεγονότων — ότι οι φινλανδικές ένοπλες δυνάμεις ήταν οι υποκινήτριες των μεθοριακών επεισοδίων που είχαν σημειωθεί — επιβεβαιώθηκε από το βρετανό πρωθυπουργό Winston Churchill τον Φεβρουάριο του 1945:

«Ο φινλανδικός πόλεμος άρχισε με τον ακόλουθο τρόπο. . . . Μερικοί ρώσοι μεθοριακοί φρουροί πυροβολήθηκαν από τους Φινλανδούς και σκοτώθηκαν. . . . Το απόσπασμα της συνοριακής φρουράς παραπονέθηκε στα   στρατεύματα του Κόκκινου στρατού. . . . Η Μόσχα ρωτήθηκε για οδηγίες. Αυτές περιείχαν τη διαταγή να ανταποδοθούν τα πυρά «.

(W. S. Churchill: «Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος», Τόμος 6: «Θρίαμβος και τραγωδία» Λονδίνο 1954 σελ. 317-18).

Περισσότερο από 25 έτη μετά από το θάνατο του Στάλιν, οι περισσότερες σοβιετικές πηγές συμφωνούν ότι ο πόλεμος άρχισε από τις φινλανδικές δυνάμεις.

Παραδείγματος χάριν, η δημοσιευμένη  τη δεκαετία του ’80 «μεγάλη σοβιετική εγκυκλοπαίδεια», βεβαιώνει:

«Οι  φινλανδοί μιλιταριστές στις 26 Νοεμβρίου βάδισαν στο δρόμο των στρατιωτικών προκλήσεων στα σύνορα. .

Στις 29 Νοέμβριου  φινλανδικά στρατεύματα διεξήγαν πάλι  προκλητικές ενέργειες στα σύνορα. Ως απάντηση, οι δυνάμεις της στρατιωτικής περιοχής του Λένινγκραντ. . . διεξήγαν μια επίθεση στο πρωί της 30ης Νοεμβρίου «.

(«Μεγάλη σοβιετική εγκυκλοπαίδεια», Τόμος 24 Νέα Υόρκη 1980 σελ. 352).

Ο στρατηγός  Kirill Meretskov * επιβεβαιώνει ότι ήταν οι Φινλανδοί που άρχισαν τις εχθρότητες:

«Οι απερίσκεπτοι αστοί ηγέτες της Φινλανδίας ανάμιξαν το λαό της σε ένα επικίνδυνο πολιτικό τυχερό παιχνίδι. . . Οι φινλανδοί ηγέτες. . . ενθαρρύνθηκαν από τις υποσχέσεις των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων ότι θα βοηθηθούν με στρατεύματα και  εξοπλισμό. . . Η πρόταση της Μόσχας απορρίφθηκε και οι συνοριακές φρουρές μας έλαβαν την απάντηση υπό μορφή πυροβολισμών. .

(σ.σ.: Στις 26. Νοεμβρίου 1939.) Έλαβα μια επείγουσα αναφορά ότι οι Φινλανδοί είχαν ανοίξει πυρ από πυροβολικό στις σοβιετικές συνοριακές φρουρές κοντά στο χωριό Mainila, δολοφονώντας τέσσερα άτομα και τραυματίζοντας εννέα. .  Οδηγίες ήρθαν για την προετοιμασία μιας αντεπίθεσης. Μου δόθηκε μια εβδομάδα προετοιμασίας, αλλά ουσιαστικά ο χρόνος μειώθηκε σε τέσσερις ημέρες, επειδή  φινλανδικά αποσπάσματα διέσχισαν τα σύνορα σε διάφορα σημεία και διείσδυσαν  ομάδες δολιοφθορέων πίσω από

τις γραμμές μας. . . . Στις 08.00 η ώρα την 30ή Νοεμβρίου δυνάμεις του τακτικού Κόκκινου Στρατού διεξήγαν επιχειρήσεις για να αποκρούουν  αντι-σοβιετικές ενέργειες και ο σοβιετο-φινλανδικός πόλεμος ξεκίνησε «.

(Κ. Α. Meretskov: «Υπηρετώντας το λαό» Μόσχα 1971 σελ. 102, 103, 108-09).

Και ο στρατηγός Nikolay Voronov επιβεβαιώνει:

«Στις 30 Νοεμβρίου ξέσπασε ο πόλεμος που προκλήθηκε από τους Λευκούς Φινλανδούς «.

(Ν. V. Voronov: «Στον ισθμό της Καρελίας», σε: S. Bialer (VA.): «ο Στάλιν και οι στρατηγοί του» Epping 1984 σελ. 132).

Επιπλέον, όταν ο πόλεμος ξέσπασε πάλι μεταξύ της Φινλανδίας (πλέον συμμάχου της ναζιστικής Γερμανίας) και τη Σοβιετική Ένωση το 1941 — ένας πόλεμος επίσημα και χαρακτηριστικά γνωστός στη Φινλανδία ως «συνεχιζόμενος πόλεμος» — ήταν σαφές στους περισσότερους παρατηρητές ότι οι φινλανδικές κατηγορίες ότι η Σοβιετική Ένωση άρχισε τη σύγκρουση ήταν ψεύτικες. Ο «συνεχιζόμενος πόλεμος» συζητείται σε  επόμενο τμήμα

Η ηθικότητα του πολέμου (1939-’40)

Οι μαρξιστές-λενινιστές υποστηρίζουν ότι μερικοί πόλεμοι είναι δίκαιοι, ενώ άλλοι είναι άδικοι:

«Οι μπολσεβίκοι ισχυρίζονται ότι υπάρχουν δύο είδη πολέμου:

α) Δίκαιοι πόλεμοι, πόλεμοι που δεν είναι πόλεμοι  κατακτητικοί αλλά απελευθερωτικοί, που διεξάγονται για την υπεράσπιση λαών από την ξένη επίθεση και από τις προσπάθειες για υποδούλωσή τους, ή για την απελευθέρωση λαών από την καπιταλιστική σκλαβιά, ή, τελικά, για την απελευθέρωση των αποικιών και των εξαρτώμενων χωρών από τον ιμπεριαλιστικό ζυγό, και

β) Άδικοι πόλεμοι, πόλεμοι κατακτητικοί, που διεξάγονται για την υποδούλωση ξένων χωρών και  ξένων εθνών.»

(«Ιστορία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης» Μόσχα 1939 σελ. 167-68).

Το θέμα για το ποια πλευρά έριξε τον πρώτο πυροβολισμό είναι,  για τους μαρξιστές-λενινιστές, άσχετο με τον προσδιορισμό του χαρακτήρα ενός πολέμου:

«Το ζήτημα ως προς το  ποια πλευρά ξεκίνησε πρώτη  στρατιωτικό χτύπημα δεν είναι καμίας σπουδαιότητας  για τον καθορισμό της τακτικής των σοσιαλιστών».

( Β. Ι. Λένιν: Διάσκεψη των τμημάτων του ΡΣΔΕΚ στο εξωτερικό, σε: «selected works», Τόμος 5 Λονδίνο 1933 σελ. 132).

Το θέμα εάν ένας πόλεμος είναι δίκαιος ή άδικος καθορίζεται αντικειμενικά, ισχυρίζονται οι μαρξιστές-λενινιστές, από την επίδραση εκείνου του πολέμου στην ιστορική ανάπτυξη της κοινωνίας προς το σοσιαλισμό. Εάν βοηθά προς τα εμπρός εκείνη την ανάπτυξη, είναι ένας δίκαιος πόλεμος εάν συγκρατεί εκείνη την ανάπτυξη, είναι ένας άδικος πόλεμος:

«Οι Μαρξιστές διαφέρουμε και από τους πασιφιστές και από τους αναρχικούς δεδομένου ότι αναγνωρίζουμε την ανάγκη μιας ιστορικής μελέτης κάθε πολέμου ξεχωριστά, από την άποψη του διαλεκτικού υλισμού του Μαρξ. Έχουν υπάρξει πόλεμοι στην ιστορία που, παρά όλες τις φρίκες, σκληρότητες, δυστυχίες και βασανιστήρια που αναπόφευκτα  συνδέονται με κάθε πόλεμο, είχαν έναν προοδευτικό χαρακτήρα, δηλ., εξυπηρέτησαν την ανάπτυξη της ανθρωπότητας «.

( Β. Ι. Λένιν: «Σοσιαλισμός και πόλεμος», σε: » selected works «, Τόμος 18, Λονδίνο, ό.π., σελ. 219).

Ειδικότερα, ένας πόλεμος που διεξάγεται από ένα σοσιαλιστικό κράτος στο οποίο οι εργαζόμενοι κατέχουν την πολιτική εξουσία, ενάντια σε ένα καπιταλιστικό κράτος είναι ένας δίκαιος πόλεμος ανεξάρτητα από ποιος άνοιξε πρώτος πυρ:

«Η Σοβιετική Ένωση είναι η αληθινή πατρίδα του προλεταριάτου. . . Αυτό υποχρεώνει το διεθνές προλεταριάτο. . .  να υπερασπίσει τη χώρα της προλεταριακής δικτατορίας με κάθε μέσο. . . . Σε περίπτωση. . . ενός πολέμου  ενάντιά της, το διεθνές προλεταριάτο πρέπει να απαντήσει   με μια τολμηρή και αποφασιστική. . . συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση «.

(Πρόγραμμα Κομμουνιστικής  Διεθνούς, σε: J. Degras (Εd):  » Documents of the Communist International «1919-1943: Τόμος 2 Λονδίνο, 197l σελ. 512-13).

Μερικοί σοβιετικοί συγγραφείς συμφωνούν με τις επίσημες φινλανδικές πηγές ότι οι σοβιετικές δυνάμεις άρχισαν το σοβιετο-φινλανδικό πόλεμο. Παραδείγματος χάριν,  ο Nikita Khrushchev λέει στα Απομνημονεύματά του:

«Εάν αυτοί (σ.σ.: η φινλανδική κυβέρνηση) δεν ενέδιδαν στο τελεσίγραφό μας, θα αναλαμβάναμε στρατιωτική δράση. . . . Αυτό ήταν ιδέα του Στάλιν. . . . .  Ρίξαμε έναν καταιγισμό από πυροβολισμούς, και οι Φινλανδοί είχαν απαντήσει . Ντε φάκτο ο πόλεμος είχε αρχίσει. . »

(Ν. . S. Khrushchev: ‘Khrushchev Remembers, Τόμος 1 Λονδίνο 1971 σελ. 152).

Εντούτοις, ο Khrushchev, γράφοντας όλα αυτά, είχε μόνο ένα  περίβλημα μαρξισμού-λενινισμού, μην αναγνωρίζοντας το χαρακτήρα του σοβιετο-φινλανδικού πολέμου και ότι πάλευαν,  από τη σοβιετική πλευρά, καθαρά για απαραίτητους αμυντικούς λόγους και ότι ήταν ένας δίκαιος πόλεμος:

«Έπρεπε να εγγυηθούμε την ασφάλεια του Λένινγκραντ, το οποίο ήταν εντός του βεληνεκούς του πυροβολικού από τα  φινλανδικά σύνορα και μπορούσε εύκολα να πληγεί από το φινλανδικό έδαφος. Επιπλέον, η φινλανδική κυβέρνηση ακολουθούσε  πολιτικές εχθρικές προς τη Σοβιετική Ένωση. Φλέρταρε ευαπόδεικτα με τη Χιτλερική Γερμανία. Ο φινλανδός αρχιστράτηγος, Carl Mannerhein, ήταν ένας πρώην τσαρικός επιτελάρχης και ορκισμένος εχθρός της Σοβιετικής Ένωσης, Ο  Vaino Tanner ήταν παλαιός σοσιαλδημοκράτης, αλλά παρέμεινε αδιάλλακτος εχθρός της μαρξιστικής-λενινιστικής ιδεολογίας μας μέχρι το τέλος των ημερών του. Συνεπώς, η Φινλανδία αντιπροσώπευε μια πραγματική απειλή για μας επειδή το έδαφός της μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από  ισχυρότερες κυβερνήσεις και ήταν επομένως λογικό, πραγματικά καταλυτικό, για το σοβιετικό κράτος να λάβει μέτρα για να προστατεύσει το Λένινγκραντ. . .

Ο μόνος στόχος μας ήταν να προστατεύσουμε την ασφάλειά μας στο Βορρά. . . . Η μόνη ανησυχία μας ήταν η ασφάλεια — το Λένινγκραντ βρισκόταν σε κίνδυνο «.

(Ν.  S. Khrushchev: αυτόθι, σελ. 150-51. 152).

Πράγματι, πολλοί δυτικοί ειδικοί στο Διεθνές Δίκαιο δέχονται την άποψη ότι ένα

κράτος μπορεί νόμιμα να επέμβει σε ένα άλλο κράτος όταν τέτοια επέμβαση είναι απαραίτητη για την αυτοσυντήρησή της.

Ο Thomas Lawrence* γράφει στο βιβλίο του ‘The Principles of International Law’:

«Οι επεμβάσεις. . . είναι τεχνητές παραβιάσεις του δικαιώματος της ανεξαρτησίας. . . . Όμως σε ορισμένες περιστάσεις το διεθνές δίκαιο μπορεί να τις δικαιολογήσει, ή ακόμα και να τις εγκρίνει…

Το καθήκον της αυτοσυντήρησης είναι ακόμα πιο ιερό από το καθήκον του σεβασμού της ανεξαρτησίας των άλλων. Εάν δύο κράτη διαφωνούν, το ένα κράτος δρα  στο άλλο.»

(T. J. Lawrence: ‘The Principles of International Law’-«Οι αρχές του διεθνούς δικαίου» Βοστώνη 1915 σελ. 127).

και ο Joseph Starke *, στην «Εισαγωγή  στο διεθνές δίκαιο», συμφωνεί:

«Οι ακόλουθες είναι, ελλιπώς εκφρασμένες, οι κύριες εξαιρετικές περιπτώσεις στις οποίες υποστηρίζεται ότι ένα κράτος έχει κατά το διεθνές δίκαιο το νόμιμο δικαίωμα της επέμβασης:

αυτοάμυνα, εάν η επέμβαση είναι απαραίτητη για να αποτρέψει τον κίνδυνο

μιας πραγματικής ένοπλης επίθεσης «.

(Joseph Starke: «Εισαγωγή στο διεθνές δίκαιο» Λονδίνο 1989 σελ. 105).

Πολλοί προεξέχοντες δυτικοί που δεν ήταν ειδικευμένοι στο Διεθνές Δίκαιο συμφώνησαν ότι ο σοβιετικός πόλεμος με τη Φινλανδία ήταν ένας δίκαιος πόλεμος. Παραδείγματος χάριν, ο συγγραφέας George Bernard Shaw * έγραφε στη «Daily Mail» τον Δεκέμβριο του 1939, ενώ ο σοβιετο-φινλανδικός πόλεμος βρισκόταν ακόμα σε εξέλιξη:

«Η Φινλανδία έχει παραπλανηθεί από μια πολύ ανόητη κυβέρνηση. Έπρεπε να είχε δεχτεί την προσφορά της Ρωσίας για μια συνοριακή αναπροσαρμογή  . Πρέπει να είναι λογικός γείτονας. Η Φινλανδία πιθανώς δεν θα είχε αρνηθεί τη ρωσική προσφορά αυτή αν ενεργούσε από μόνη της .

Καμία δύναμη δεν θα μπορούσε να ανεχτεί σύνορα από τα οποία μια πόλη όπως το Λένινγκραντ θα μπορούσε να βληθεί όταν ξέρει ότι η εξουσία στην άλλη πλευρά των συνόρων. . . είναι στα χέρια μιας ανόητης κυβέρνησης που ενεργεί προς όφελος άλλων και μεγαλύτερων δυνάμεων απειλητικών για την ασφάλειά της.

Κατά την άποψη της Ρωσίας, η Φινλανδία δεν μπορεί να έχει καμία λογική αντίρρηση για την πραγματοποίηση της ανταλλαγής εδαφών που η Ρωσία της είχε ζητήσει εκτός αν επιτρέπεται σε αυτήν να χρησιμοποιείται από την Αμερική ή τις Δυτικές δυνάμεις «.

(G. Β. Shaw, σε: «Daily Mail», 2 Δεκεμβρίου 1939 σελ. 6).

Ακόμη και o Winston Churchill, o οποίος είχε καταδικάσει άγρια τη σοβιετική «επιθετικότητα» ενάντια στη Φινλανδία τον καιρό εκείνο, άλλαξε  άποψη  μετά  το 1941:

«Στις ημέρες του ρωσο-φινλανδικού πολέμου ήμουν εφεκτικός προς τη Φινλανδία, αλλά είχα στραφεί εναντίον της όταν μπήκε στον πόλεμο ενάντια στους Σοβιετικούς. Η Ρωσία πρέπει να έχει ασφάλεια για το Λένινγκραντ και των περιχώρων του. Η θέση της Σοβιετικής Ένωσης ως μόνιμης ναυτικής και αεροπορικής δύναμης στη Βαλτική πρέπει να εξασφαλιστεί «.

(W. S. Churchill: «Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος», Τόμος 6: Θρίαμβος και τραγωδία » Λονδίνο 1954 σελ. 318).

Οι ενέργειες της Κοινωνίας των Εθνών (1939)

Στις 2 Δεκεμβρίου, μια ημέρα μετά από την έναρξη των εχθροπραξιών του σοβιετοφινλανδικού πολέμου σε μεγάλη κλίμακα, ο Eino Holsti*,  φινλανδός εκπρόσωπος στην Κοινωνία των Εθνών επέδωσε μια επιστολή στο Joseph Avenol*, Γενικό  Γραμματέα της Κοινωνίας των Εθνών παραπονούμενος ότι:

«. . η Ένωση  Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. . . απροσδόκητα επιτέθηκε  το πρωί της 30ης Νοεμβρίου, 1939 «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .’; ό.π. σελ. 77)

και ζητώντας μια συνεδρίαση του Συμβουλίου και της Συνέλευσης της Κοινωνίας:

«Για να ζητήσει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να τεθεί ένα τέλος στην επιθετικότητα».

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . .’; ό.π. σελ. 77).

Η Κοινωνία δεν είχε λάβει κανένα αποτελεσματικό μέτρο ενάντια στις αμέτρητες πράξεις  επιθετικότητας από τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ιαπωνία. Αλλά τώρα που η κατηγορία ήταν ενάντια στη σοσιαλιστική Σοβιετική Ένωση, η Κοινωνία ανέλαβε γρήγορα δράση.

Ο Γενικός Γραμματέας ανταποκρίθηκε συγκαλώντας άμεσα μία Συνεδρίαση της Συνέλευσης και του Συμβουλίου (το ξέσπασμα του Β’ παγκόσμιου πολέμου στις 23 Σεπτεμβρίου δεν είχε προκαλέσει καμία συνεδρίαση).

Η πρωτοβουλία αναλήφθηκε από τα μη εμπόλεμα κράτη που υποστήριξαν τη Φινλανδία. Oι Times αποκάλυψαν το πραγματικό κίνητρο πίσω από αυτήν την στρατηγική:

«Θεωρείται ότι η κίνηση (σ. σ. για την αποβολή της ΕΣΣΔ) έγινε από ανιδιοτελείς

ουδέτερες χώρες. Η σχετική ηθική κρίση θα ήταν ακόμα ορθή εάν οι εμπόλεμοι οι ίδιοι περιορίζονταν στην υποστήριξη των ανιδιοτελών πλευρών «.

(`Times’, 9 Δεκεμβρίου 1939 σελ. 6).

Μια ειδική επιτροπή συστάθηκε για να εξετάσει τη σοβιετο-φινλανδική διαφορά. Τα μέλη της ήταν: Μεγάλη Βρετανία, Καναδάς, Αίγυπτος, Ινδία, Ιρλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σιάμ, Σουηδία, Ουρουγουάη και Βενεζουέλα. Η Σοβιετική Ένωση και η Φινλανδία — εμπλεκόμενα μέρη στη διαφορά — δεν ψήφισαν. Το Περού και το Ιράν ήταν απόντα, ενώ η Κίνα, η Ελλάδα και η Γιουγκοσλαβία απείχαν από την ψηφοφορία. Κατά συνέπεια 7 κράτη – το 1/2 του Συμβουλίου — ψήφισαν υπέρ της αποβολής της Σοβιετικής Ένωσης.

Όπως ο Vernon Bartlett * έγραφε στη  ‘News Chronicle'»:

«Τα μέλη της Κοινωνίας δεν είναι ομόφωνα ευχαριστημένα με την αποβολή της Ρωσίας.»

(«‘News Chronicle'», 15 Δεκεμβρίου 1939 σελ. 2).

Οι «New York Times» περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο, σε αυτές τις περιστάσεις, η αποβολή της Σοβιετικής Ένωσης από την Κοινωνία των Εθνών έλαβε χώρα:

«Με αυτό το διχασμό απόψεων,  η επιχείρηση για να επιτευχθεί ομοφωνία ή κάτι παρόμοιο φάνηκε εξαιρετικά αβέβαιη. Αλλά εκείνος ο έξυπνος και ισχυρός προεδρεύων αξιωματούχος Carl J. Hambro «. . . . το κατάφερε ευφυέστατα  . . Μόλις ο τελευταίος εκ των ομιλητών κάθισε, πήρε το λόγο και είπε: » η συνέλευση θα λάβει υπόψη της όλες τις δηλώσεις που έχουν γίνει. Δεν νομίζω,  επομένως, ότι είναι απαραίτητο να διεξαχθεί ονομαστική ψηφοφορία  . Εάν δεν υπάρχει καμία παρατήρηση για το αντίθετο, η συνέλευση θα ψηφίσει σύμφωνα με τη συνηθισμένη μέθοδο «.

Σταμάτησε για να πάρει μια ανάσα, και πρόσθεσε: » απουσία σχολίων για το αντίθετο, θα ρωτήσω όλους τους εκπροσώπους που είναι υπέρ της έκθεσης  να παραμείνουν καθισμένοι «.

Θα έπρεπε να υπάρχει ένα γενναίο άτομο για να σταθεί στα πόδια του  εκείνη την στιγμή και να τοποθετηθεί έτσι υπέρ της Ρωσίας. Κανένας δεν κινήθηκε «.

(«‘New York Times’, 15 Δεκεμβρίου 1939 σελ. 15).

Στις 14 Δεκεμβρίου 1939 η συνέλευση της Κοινωνίας ενέκρινε ένα ψήφισμα με  τον εξής σκοπό:

«. απερίφραστα καταδικάζει τη δράση που ανελήφθη από την Ένωση σοβιετικών σοσιαλιστικών Δημοκρατιών «.

(«Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . ‘ ό.π. σελ. 110).

ενώ αργότερα την ίδια μέρα το Συμβούλιο της Κοινωνίας ενέκρινε ένα ψήφισμα τον εξής σκοπό:

«1. Συμφωνεί με την καταδίκη από τη Συνέλευση της δράσης της ένωσης σοβιετικών σοσιαλιστικών Δημοκρατιών ενάντια στο φινλανδικό κράτος, και. . . . .

2. Διαπιστώνει ότι, με αυτή τη δράση, η ένωση των σοβιετικών σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. . έθεσε εαυτή εκτός της Κοινωνίας των Εθνών «.

(Η ανάπτυξη των φινλανδο-σοβιετικών σχέσεων. . ‘ ό.π. σελ. 111).

Η Φινλανδική Λαϊκή Δημοκρατία (1939-’40)

Την 1η Δεκεμβρίου 1939 μια προσωρινή λαϊκή κυβέρνηση της φινλανδικής λαϊκής Δημοκρατίας συστάθηκε στο  Terijoki, στο κατειλημμένο από τον κόκκινο στρατό φινλανδικό έδαφος, με το φινλανδό κομμουνιστή Otto Kuusinen – ως πρωθυπουργό και λαϊκό επίτροπο για τις εξωτερικές υποθέσεις.

Σε μια διακήρυξη προς το φινλανδικό λαό, η λαϊκή κυβέρνηση δήλωνε ότι θεωρούσε εαυτή μόνο ως προσωρινή κυβέρνηση:

«Η λαϊκή κυβέρνηση στην παρούσα σύνθεσή της θεωρείται ως προσωρινή κυβέρνηση. Αμέσως μετά την άφιξη στο Ελσίνκι, πρωτεύουσα της χώρας, θα αναδιοργανωθεί και η σύνθεσή της θα διευρυνθεί με τη συμπερίληψη  αντιπροσώπων διαφόρων κομμάτων και ομάδων που θα συμμετέχουν στο μέτωπο των ανθρώπων του μόχθου. Η τελική σύνθεση της λαϊκής κυβέρνησης, οι  εξουσίες και οι ενέργειές της, πρέπει να εγκριθούν από ένα Σώμα εκλεγμένο βάσει  καθολικής ίσης άμεσης και μυστικής ψηφοφορίας «.

(W. P. & Z. K. Coates: ‘Russia, Finland and the Baltic Λονδίνο 1940 σ.114.)

και ότι ο αρχικός στόχος της ήταν η κατατρόπωση των φινλανδικών «λευκών φρουρών», η σύναψη ειρήνης και η καθιέρωση φιλικών σχέσεων με τη Σοβιετική Ένωση:

«Η λαϊκή κυβέρνηση της Φινλανδίας θεωρεί ως αρχικό στόχο της τη συντριβή της κυβέρνησης των φινλανδών λευκών φρουρών, την κατατρόπωση των οπλισμένων δυνάμεών του, τη σύναψη ειρήνης, και την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ασφάλειας της Φινλανδίας με τη βοήθεια της καθιέρωσης  μόνιμων φιλικών σχέσεων με τη Σοβιετική Ένωση «.

(W. P. & Z. K. Coates: ό.π. σελ. 114-15).

Τέλος, η διακήρυξη συνόψισε το πρόγραμμα της λαϊκής κυβέρνησης, το οποίο  ήταν εξαιρετικά προοδευτικό αλλά μη σοσιαλιστικό :

«Η δημιουργία ενός λαϊκού στρατού της Φινλανδίας.

Η καθιέρωση κρατικού ελέγχου των μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών και των μεγάλων βιομηχανικών επιχειρήσεων και η λήψη μέτρων για τη βοήθεια σε Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις.

Η λήψη μέτρων για την πλήρη απάλειψη της ανεργίας.

Η μείωση της εργάσιμης ημέρας σε οκτώ ώρες, με την παροχή  δύο εβδομάδων  καλοκαιρινών διακοπών και μια μείωση των ενοικίων για τους εργάτες και τους υπαλλήλους.

Η απαλλοτρίωση των εδαφών που ανήκουν στους μεγάλους ιδιοκτήτες, χωρίς να αγγίξει τα εδάφη και τις ιδιοκτησίες των αγροτών, και η μεταβίβαση του δημευμένου εδάφους στους αγρότες που δεν έχουν κανένα έδαφος ή εκείνους που κατέχουν μικρό κλήρο.

Η απαλλαγή των αγροτών από την καταβολή φόρου.

Κρατική βοήθεια με κάθε μορφή για τη βελτίωση της απόδοσης των αγροκτημάτων των φτωχών αγροτών, αρχικά με τη διανομή σε αυτούς πρόσθετου εδάφους, λιβαδιών και επίσης, όπου αυτό είναι δυνατό, δάση για τις οικιακές τους ανάγκες, από τα εδάφη που δημεύονται από τους μεγάλους γαιοκτήμονες.

Ο εκδημοκρατισμός της κρατικής οργάνωσης, της διοίκησης και των δικαστηρίων.

Η αύξηση των κρατικών επιχορηγήσεων για τις πολιτιστικές ανάγκες και η αναδιοργάνωση των σχολείων για την εξασφάλιση της δυνατότητας της συμμετοχής στα σχολεία στα παιδιά των εργατών και άλλων φτωχών ανθρώπων, επίσης βοήθεια για την ανάπτυξη της δημόσιας εκπαίδευσης, επιστήμης, λογοτεχνίας και τεχνών σε  προοδευτική κατεύθυνση «.

(W. P. & Z. K. Coates: ό.π. σελ. 115).

Μια ημέρα μετά το σχηματισμό της, στις 2 Δεκεμβρίου, η κυβέρνηση της φινλανδικής λαϊκής Δημοκρατίας υπέγραψε μια συνθήκη με την  σοβιετική κυβέρνηση. Οι κύριες διατάξεις αυτής της συνθήκης, οι οποίες ομοιάζουν πολύ στις προτάσεις που είχαν γίνει από τη σοβιετική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια των σοβιετο-φινλανδικών διαπραγματεύσεων, συνοψίζεται από το Vaino Tanner στο βιβλίο του «Ο χειμερινός πόλεμος»:

«Το πρώτο άρθρο:

αφορά την ενσωμάτωση στο έδαφος της φινλανδικής λαϊκής Δημοκρατίας  περιοχών στη σοβιετική Καρελία  έκτασης η οποία ανέρχεται σε 70.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. . . . Αφ’ ετέρου, Η Φινλανδία δηλώνει την ετοιμότητά της να πραγματοποιήσει ορισμένες τροποποιήσεις των συνόρων στον ισθμό, από το Λένινγκραντ προς το Βορρά, εκχωρώντας έναν τομέα 3.970 τετραγωνικών χιλιομέτρων, και ως αποζημίωση για την οποία εκχώρηση η Σοβιετική Ένωση αντισταθμίζει στη Φινλανδία στο ποσό 120 εκατομμύρια μάρκα για την αξία του Σιδηροδρομικού δικτύου που είναι τώρα στον ισθμό της Καρελίας και που πρόκειται να παραχωρηθεί στη Σοβιετική Ένωση.

(Το δεύτερο άρθρο:) Η Φινλανδία δηλώνει την ετοιμότητά της

(α)  να εκχωρήσει στη Σοβιετική Ένωση για μια περίοδο τριάντα ετών τη χερσόνησο Hanko και τα περιβάλλοντα ύδατα. . και διάφορα νησιά που βρίσκονται προς νότο και ανατολή. . ., για τη δημιουργία μιας στρατιωτικής και ναυτικής βάσης τέτοιας ώστε να είναι σε θέση να υπερασπίσει από   επίθεση τον  κόλπο της Φινλανδίας, σαν εγγύηση για την ασφάλεια της Φινλανδίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Όταν  χορηγηθεί στη Σοβιετική Ένωση. . το δικαίωμα να διατηρηθεί εκεί με  έξοδά της ένας ακριβώς καθορισμένος αριθμός εδάφους και αεροπορικών δυνάμεων.

(β)  να πωλήσει στη Σοβιετική Ένωση τα ακόλουθα νησιά στον κόλπο της Φινλανδίας: Suursari, Seiskari, Lavansaari, Tytarsaari, και Μεγάλο και Μικρό Koivisto  επίσης τα τμήματα της χερσονήσου Rybachi και της χερσονήσου Keskisaari στην ακτή του αρκτικού ωκεανού που ανήκουν στη Φινλανδία, όλα σε μια συμφωνηθείσα τιμή 300.000 μάρκων

Το τρίτο άρθρο:

Η Σοβιετική Ένωση και η φινλανδική λαϊκή Δημοκρατία

Υποχρεώνονται  να εφοδιάσουν κάθε μια στην άλλη κάθε ενίσχυση, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής ενίσχυσης, σε περίπτωση που οποιαδήποτε ευρωπαϊκή  δύναμη  επιτεθεί, ή απειλεί να επιτεθεί, στη Σοβιετική Ένωση μέσω του φινλανδικού εδάφους.

(Σύμφωνα με το τέταρτο άρθρο τα συμβαλλόμενα μέρη ανέλαβαν να απόσχουν από  συμμετοχή σε οποιουσδήποτε συνασπισμούς που στοχεύουν ενάντια στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος  της συνθήκης).

(Το πέμπτο άρθρο:) Οι συμμετέχοντες στη συνθήκη έχουν συμφωνήσει ότι σε μια σύντομη ημερομηνία θα συνάψουν  εμπορική συμφωνία και θα αυξήσουν την ετήσια συναλλαγή προϊόντων μεταξύ των δύο χωρών αρκετά επάνω από το επίπεδο. . . των 800 εκατομμυρίων μάρκων.

(Στο έκτο άρθρο η Σοβιετική Ένωση ανέλαβε να εφοδιάσει το φινλανδικό λαϊκό στρατό με ευνοϊκούς όρους με  όπλα και άλλες στρατιωτικές ανάγκες).

(Το έβδομο άρθρο:) Η περίοδος διάρκειας αυτής της συνθήκης. . θα είναι 25 έτη. . »

(Συνθήκη μεταξύ της φινλανδικής λαϊκής Δημοκρατίας και της

Σοβιετικής Ένωσης, σε: V. Tanner ό.π. σελ. 102-03).

Οι δυτικές πηγές απεικονίζουν τη φινλανδική λαϊκή Δημοκρατία ως κυβέρνηση  ανδρεικέλων, χωρίς οποιαδήποτε λαϊκή υποστήριξη. Στην πραγματικότητα, όπως έχουμε δει, η Φινλανδία είχε ήδη μια σοσιαλιστική επανάσταση και αυτή είχε συντριβεί μόνο με  ογκώδη ξένη βοήθεια. Αλλά σοσιαλιστικά συναισθήματα, και συναισθήματα  συμπάθειας για τη σοσιαλιστική Σοβιετική Ένωση, μεταξύ των Φινλανδών εργαζομένων ήταν ακόμα ισχυρά ακόμα και μετά από το σοβιετο-φινλανδικό πόλεμο του 1939-’40:

«Στις 22 Μαΐου (σ.σ.: 1940 .) μια επίσημη συνεδρίαση. . ίδρυσε το » σύνδεσμο Φινλανδοσοβιετικής ειρήνης και φιλίας» — γενικά γνωστό  ως SNS. . . . . Ικανοποίησε μια γνήσια λαϊκή απαίτηση: διοργανώθηκαν εκδηλώσεις στο Ελσίνκι και τις επαρχίες  , και σε μόνο πέντε μήνες ο SNS είχε στρατολογήσει περίπου 35.000  μέλη-συνδρομητές σε 115 τοπικούς κλάδους, παρά  την με κάθε τρόπο παρεμπόδιση από τις Αρχές . . το SKP (σ.  σ. : το Κομμουνιστικό Κόμμα της Φινλανδίας) σωστά υποστήριζε  ότι αυτό αποδεικνύει την ύπαρξη στη Φινλανδία ενός σημαντικού τμήματος της κοινής γνώμης που επιθυμούσε φιλικές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση.

Στις 23 Δεκεμβρίου τα δικαστήρια δήλωσαν ότι ο SNS ήταν παράνομη οργάνωση».

(Α.F. Upton: «Τα Κομμουνιστικά Κόμματα Σκανδιναβίας και της Φινλανδίας» Λονδίνο 1973 σελ. 225-26, 229-30).

Αλλά, όταν η υπάρχουσα φινλανδική κυβέρνηση έκανε λόγο για  ειρήνη, οι σοβιετικοί μαρξιστές-λενινιστές, μην έχοντας καμία επιθυμία να κατακτήσουν τη Φινλανδία αλλά μόνο να καταστήσουν τα σύνορά τους ασφαλέστερα, εσύναψαν ευχαρίστως ειρήνη με αυτή και η φινλανδική λαϊκή Δημοκρατία  επλήγη ανεπανόρθωτα.

Ο πόλεμος (1939-’40)

Τον Απρίλιο του 1939 o Boris Shaposhnikov *, Προϊστάμενος του σοβιετικού γενικού Επιτελείου :

«Έλαβε εντολή να προετοιμαστούν τα σχέδια για πιθανή στρατιωτική σύγκρουση με τη Φινλανδία».

(D. Spring: ‘Stalin and the Winter War’, in: ‘Yearbook of Finnish Foreign Policy: 1990’; Ελσίνκι 1990 σελ. 39).

O Shaposhnikov κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μια στρατιωτική ήττα της Φινλανδίας θα ήταν:

«μια όχι και τόσο απλή υπόθεση και θα απαιτούσε περισσότερο από αρκετούς μήνες έντονης πάλης, ακόμα κι αν οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις δεν συμμετείχαν άμεσα στη σύγκρουση «.

(Κ. Α. Meretskov: ό.π. σελ. 10506).

Τον Ιούνιο του 1939 το Ανώτατο στρατιωτικό Συμβούλιο, με προεδρεύοντα τον Λαϊκό Επίτροπο  για την Άμυνα, Kliment Voroshilov *, απέρριψε τις απόψεις και τα σχέδια του Shaposhnikov  ως πάρα πολύ απαισιόδοξα. Ο Voroshilov υποστηρίχτηκε για αυτή του την άποψη από τον Mekhlis*, προϊστάμενο της πολιτικής διεύθυνσης του κόκκινου στρατού:

«Ενώ ο Mekhlis* ως προϊστάμενος της πολιτικής διεύθυνσης του κόκκινου στρατού, αναμφισβήτητα ενθάρρυνε την άποψη ότι ο πόλεμος θα ήταν ένας περίπατος, οι απόψεις του δεν πρέπει να λέγεται ότι απλά απεικόνιζαν την προοπτική στο θέμα τον Νοέμβριο του 1939 του Στάλιν «.

(D. Spring ό.π. σελ. 40).

Ο Kyrill Meretskov, αργότερα διοικητής της στρατιωτικής περιφέρειας του Λένινγκραντ, διατάχτηκε έπειτα  να προετοιμαστούν  νέα σχέδια για πιθανό πόλεμο με τη Φινλανδία, χρησιμοποιώντας τους (ανθρώπινους κ.α.) πόρους της στρατιωτικής περιοχής του Λένινγκραντ μόνο. Ο Meretskov αρνήθηκε ότι:

«Μερικές εβδομάδες για μια δράση σε μια τέτοια κλίμακα δεν ήταν αρκετές».

(Κ. Α. Meretskov, σε: D. Spring ό.π σελ. 39).

Ο Voronov συμφώνησε με τους Shaposhnikov και Meretskov ότι μια εκστρατεία ενάντια στη Φινλανδία θα ήταν δυσκολότερη από ό,τι οι Voroshilov και Mekhlis αντιλαμβάνονταν:

«Ο Στάλιν ήξερε ότι είχαν υπάρξει επιχειρήματα για τη δυσκολία της εκστρατείας στο στρατιωτικό Συμβούλιο. Οι Shaposhnikov, Meretskov και Voronov είχαν προειδοποιήσει ότι η εκστρατεία πρέπει να αντιμετωπιστεί σοβαρά «.

(D. Spring ό.π. σελ. 40).

Όταν τα γεγονότα αποκάλυψαν ότι ο Voroshilov είχε ενθαρρύνει μια υποτίμηση της φινλανδικής στρατιωτικής δύναμης, ο Στάλιν (σύμφωνα με το Khrushchev)»δικαιολογημένα» επέπληξε κυρίως το Voroshilov:

«Ο Στάλιν ήταν εξαγριωμένος με το στρατιωτικό, και με το Voroshilov — δικαιολογημένα, κατά την άποψή μου. . . . Ο Voroshilov άξιζε την επίπληξη  για τον τρόπο που ο φινλανδικός πόλεμος εξελισσόταν.»

(Ν  Khrushchev: ό.π. σελ. 154).

Κατά συνέπεια, ο Στάλιν:

«Αναδιοργάνωσε εκ νέου ολόκληρη την ηγεσία των στρατευμάτων του».

(Ε. Engle & L. Paananen: «Ο χειμερινός πόλεμος: Η ρωσοφινλανδική σύγκρουση 1939-’40 » Λονδίνο 1973 σελ. 121).

Στο φινλανδικό μέτωπο, ο στρατηγός Semyon Timoshenko, μέχρι τότε διοικητής των στρατιωτικών περιφερειών βόρειου Καύκασου,   Kharkov και του Κίεβου :

«Τέθηκε υπεύθυνος για τα στρατεύματά μας στον ισθμό της Καρελίας, αντικαθιστώντας το Meretskov «.

(Ν.  Khrushchev: ό.π. σελ. 154),

«Ο στρατηγός Timoshenko διορίστηκε υπεύθυνος για το «νότιο μέτωπο» , όπως έγινε γνωστό «.

(Ε. Ο’ Ballance: «Ο κόκκινος Στρατός» Λονδίνο 1964 σελ. 150).

Ενώ ο Meretskov υποβιβάστηκε να διοικεί την 7η στρατιά μόνο. Αργότερα, στις 8 Μαΐου του 1940 ο Voroshilov υποβιβάστηκε από Λαϊκός Επίτροπος για την Άμυνα στην προσφάτως δημιουργηθείσα θέση του προέδρου του Κυβερνητικού Συμβουλίου για την Άμυνα, και συγχρόνως έγινε αναπληρωτής πρωθυπουργός, ενώ τη θέση του πήρε ο  Timoshenko:

«Ο Voroshilov κατέληξε να απαλλαχτεί των καθηκόντων του ως Λαϊκού Επίτροπου για την Άμυνα «.

(Ν.   Khrushchev: ό.π. σελ. 154).

Οι δυσκολίες που συνάντησε ο  κόκκινος στρατός στον πόλεμό του με τη Φινλανδία οφείλονταν:

Αρχικά στο γεγονός ότι τα σοβιετικά στρατεύματα έπρεπε να σπάσουν κατευθείαν ή να πλευροκοπήσουν μια εξαιρετικά ισχυρή γραμμή οχυρώσεων που χτίστηκαν πέρα από τον  ισθμό της Καρελίας υπό μορφή «γραμμής Mannerheim»:

«Αντίθετα από τη γραμμή Maginot, οι θέσεις Mannerheim δεν είναι μια σειρά  μεγάλων φρουρίων, η απώλεια οποιουδήποτε από τα οποία θα έπληττε καίρια τους υπερασπιστές της.

Είναι μάλλον μια σειρά θέσεων τάφρων και πολυβόλων που βρίσκονται πίσω από  «κύματα»  αντιαρματικών εμποδίων φτιαγμένα από γρανίτη. Μόνο ένα μικρό μέρος αποτελείται από τσιμεντένια πολυβολεία Το πλάτος τους φτάνει τα 20 μίλια από το Summa ως τοViipuri «.

(`Daily Express, 21 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 6).

«Αυτές οι οχυρώσεις αποτελούνταν από μια προκεχωρημένη ζώνη, τριών έως οκτώ μιλίων πλάτους, κατά μήκος των σοβιετικών συνόρων, περιέχοντας πολυβολεία και οχυρά, εξοπλισμένα με  πολυβόλα, αντιαρματικά πυροβόλα όπλα και πυροβολικό πεδιάδας, και προστατευόμενες με τρύπες, συρματοπλέγματα και νάρκες. Μια δεύτερη ζώνη — η κύρια – αποτελούσε ένα ευρύ τόξο από την δυτική πλευρά του, το Φρούριο Koivisto…. στενότερη κατά μήκος του ανατολικού. . . τομέα  (περίπου δύο μίλια) και πολύ ευρύτερη (έξι ή επτά μίλια) στο κέντρο και στον τομέα των κόλπων. Αποτελείτο κυρίως από οχυρώσεις τσιμέντου και σίδερου που ήταν εξοπλισμένες με το βαρύτερο πυροβολικό, με κάθε οχυρό να είναι ικανό για ανεξάρτητη αμυντική δράση. Τα μεγαλύτερα οχυρά ήταν περίπου 30-50 πόδια με τους τοίχους να είναι πάχους πέντε πόδια, συχνά προστατευμένους με θωρακισμένο κάλυμμα και ενσωματωμένα στο έδαφος σε βάθος που φθάνει τα 25 πόδια. Όλα προστατεύθηκαν από παγίδες, νάρκες, συρματοπλέγματα  και τάφρους.

Ο σημαντικός σιδηροδρομικός κόμβος του Viipuri, με τις πέντε του σιδηροδρομικές γραμμές, προστατεύθηκε από μια ειδική ενισχυμένη ζώνη (η τρίτη ζώνη) περίπου 25 μίλια  περιφέρεια. Πιο δυτικά υπήρχαν δύο ανεξάρτητες ενισχυμένες ζώνες —

το Ελσίνκι και το Τουρκού «.

(W. P. & Z. K. Coates: ‘The Soviet Finnish Campaign: Military and Political: 1939-1940′ Λονδίνο 1940 ό.π. 17-18).

«Η δεύτερη γραμμή της ενισχυμένης ζώνης Mannerheim περιγράφεται εδώ (σ. σ.: στο Ελσίνκι) ως ακόμα ισχυρότερη και καλύτερα τοποθετημένη για την υπεράσπιση από το αντίστοιχο μέρος της πρώτης γραμμής.»(`Times’, 29 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 8).

Πράγματι, πολλοί δυτικοί στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες επέμεναν ότι η γραμμή Mannerheim ήταν «σχεδόν αδιαπέραστη»:

«Είναι αρκετά πιθανό ότι ο κόκκινος στρατός δεν θα παραβιάσει ποτέ τη γραμμή Mannerheim στον  ισθμό της Καρελίας».

(‘Times’, 19 Δεκεμβρίου 1939 σελ. 8).

«Έχοντας πραγματοποιήσει εκστρατεία στη Φινλανδία, μπορώ να δηλώσω ότι θα είναι σχεδόν αδύνατο για τους Ρώσους να περάσουν τη γραμμή Mannerheim με μια κατά μέτωπον επίθεση «.

(«Daily Telegraph», 27 Ιανουαρίου 1940 σελ. 1)

«Ακόμη και στην απίθανη περίπτωση οι Ρώσοι να ήταν σε θέση να καταλάβουν μερικές από τις προκεχωρημένες θέσεις στη γραμμή Mannerheim, θα είχαν ακόμα μια σχεδόν αδιαπέραστη αλυσίδα ισχυρών Σημείων να υπερκεράσουν προτού να μπουν  μέσα»

(«Times’13 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 6).

και ο ίδιος ο Mannerheim είπε στα στρατεύματά του στις 17 Φεβρουαρίου 1940:

«Μπορείτε να είστε σίγουροι ότι ο εχθρός δεν θα πετύχει ποτέ  το σπάσιμο των γραμμών μας.»

(«Observer'», 13 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 9)

Αφετέρου, ο πόλεμος διεξήχθη σε εξαιρετικά δύσκολες εδαφικές και κλιματικές συνθήκες:

«Μόλις τώρα οι επιχειρήσεις στο μακρινό Βορρά γύρω από το Petsamo διεξάγονται ως επί το πλείστον στο σκοτάδι ενώ στο κέντρο, απέναντι από την αρχή του κόλπου της Bothnia, το φως της ημέρας είναι θέμα μερικών μόνο 2 ωρών  λυκόφωτος κατά τη μεσημβρία «.

(«Times’, 22 Δεκεμβρίου 1939 σελ. 7).

«Οι δρόμοι ήταν τόσο ολισθηροί που το αυτοκίνητό μας γλίστρησε στην τάφρο τρεις φορές, κάτι που μας καθυστέρησε αρκετά, αλλά μας έδωσε μια μικρή ιδέα αυτών που οι μηχανοκίνητες ρωσικές μονάδες αντιμετώπιζαν «.

( ‘Sunday Times’, 4 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 11).

«Οι χιονοθύελλες που οδηγούν πέρα από τον ισθμό της Καρελίας και τη λίμνη Ladoga έχουν έρθει πάλι προς ενίσχυση των Φινλανδών στην πικρή και εξαντλητική πάλη τους να διατηρήσουν τις θέσεις τους στη γραμμή Mannerheim. . . . Η οδήγηση και η χιονοδρομία μειώνονται στο ελάχιστο, και σχεδόν κάθε μεταφορικό μέσο παραμένει ακίνητο «.

(«Times’23 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 8).

Μέχρι σχεδόν την τελευταία ημέρα του πολέμου, οι ανταποκρίσεις του Δυτικού Τύπου από τη Φινλανδία έδιναν την εντύπωση ότι ο κόκκινος στρατός υφίστατο ταπεινωτική ήττα. Ο Winston Churchill, τότε Υπουργός Ναυτιλίας, δήλωνε σε μια ραδιοφωνική μετάδοση στις 20 Ιανουαρίου 1940:

«Η Φινλανδία. . . αποδεικνύει τι οι ελεύθεροι άνθρωποι μπορούν να κάνουν. . . . Έχουν εκθέσει σε όλο τον κόσμο τη στρατιωτική ανικανότητα του κόκκινου στρατού και της Πολεμικής  Αεροπορίας. . . .

Ο καθένας μπορεί να δει πώς ο κομμουνισμός σαπίζει την ψυχή ενός έθνους.»

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 3 ό.π. σελ. 3.808).

Εκτός από την πολιτική προκατάληψη, ένας άλλος παράγοντας στη δημιουργία αυτής της ψεύτικης εικόνας της εκστρατείας του κόκκινου στρατού στη Φινλανδία ήταν ότι, γενικά, οι ανταποκριτές κρατήθηκαν αρκετά μακριά από τα μέρη που διεξάγονταν οι εχθροπραξίες και αναγκάζονταν να στηριχθούν στα επίσημα, αλλά, κατά ένα μεγάλο μέρος με αναληθείς πληροφορίες, Φινλανδικά ανακοινωθέντα.

Ο George Steer *, ο ειδικός ανταποκριτής της «Daily Telegraph» στη Φινλανδία. ανέφερε από το Ελσίνκι στις 17 Φεβρουαρίου:

«Μέχρι το τέλος της εβδομάδας η επίθεση στον Ισθμό θα συμπληρώνει διάρκεια δεκαπενθήμερου. . . . Δεν ήμουν στο μέτωπο, ούτε έχει πάει οποιοδήποτε άλλος δημοσιογράφος, κατά τη διάρκεια εκείνου του χρόνου.»

(«Daily Telegraph», 17 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 6).

και η Virginia Cowles * τηλεγράφησε μια παρόμοια σχετική ιστορία στις 10 Μαρτίου:

«Κανένας ξένος ανταποκριτής εδώ στη Φινλανδία δεν έχει την άδεια να επισκεφτεί οποιοδήποτε μέτωπο όταν πραγματοποιείται μια μάχη. Όλοι οι ανταποκριτές έχουν αποκλειστεί από τον ισθμό εδώ και ένα μήνα. Πρέπει να στηριχθούν για τις ειδήσεις τους στα επίσημα ανακοινωθέντα, τα οποία διανέμονται στο Ελσίνκι κάθε βράδυ.»

(«‘Sunday Times’, 10 Μαρτίου 1940 σελ. 11).

Κατά συνέπεια, όταν στις αρχές Μαρτίου του 1940 η φινλανδική κυβέρνηση έκανε έκκληση για ειρήνευση, αυτό αποτέλεσε έκπληξη για ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας άποψης, Όπως ο G. Ward Price* έγραφε στη «Daily Mail» στις 14 Μαρτίου

1940:

«Η κοινή γνώμη σε αυτήν την χώρα έχει τρομάξει από την ξαφνική κατάρρευση της έξοχης φινλανδικής αντίστασης. Μέχρι πρότινος μας έλεγαν ότι οι Φινλανδοί θα μπορούσαν να κρατήσουν μέχρι την άνοιξη. Αλλά εδώ και κάποιο διάστημα η στρατιωτική λογοκρισία στη Φινλανδία είναι πολύ πιο αυστηρή απ’ ό,τι πρώτα και αυτές οι αισιόδοξες προσδοκίες βασίστηκαν στην ανεπαρκή γνώση των γεγονότων στο μέτωπο».

(«Daily Mail», 14 Μαρτίου 1940 σελ. 6).

Μερικοί στρατιωτικοί συγγραφείς, εντούτοις, παρουσίασαν μια αντικειμενικότερη εικόνα της εκστρατείας του κόκκινου στρατού στη Φινλανδία. Παραδείγματος χάριν, ο επισμηναγός Arthur Hooper λέει στη μελέτη τού του πολέμου αυτού :

«Αυτές οι επιθέσεις (σ. σ.: στη «ραχοκοκαλιά» της Φινλανδίας ) ήταν για να αποτραβήξουν όσο το δυνατόν περισσότερες φινλανδικές εφεδρείες και να τις κρατήσουν απασχολημένες, και επίσης να εξαπατήσουν τον εχθρό ως προς την κατεύθυνση της κύριας επίθεσης. . .

Δύο άμεσες προκαταρκτικές ενέργειες απαιτήθηκαν για να ενεργοποιήσουν αυτό το σχέδιο. Η πρώτη επρόκειτο να αφορά την μπροστινή ζώνη της γραμμής Mannerheim προκειμένου να σταματήσει το πυροβολικό και η εναέρια απειλή ενάντια στη σοβιετική βάση στο Λένινγκραντ και για να παρέχει επαρκές διάστημα για τη συσσώρευση των δυνάμεων για τη μεγάλη επίθεση. Ο δεύτερος επρόκειτο να αφορά το Petsamo, το μόνο λιμάνι που οι Φινλανδοί κατείχαν στον αρκτικό Βορρά, για να αποτρέψει τη δυνατότητα της επέμβασης από μια ναυτική δύναμη. . . .

Μέχρι τις 6 Δεκεμβρίου αυτή η ζώνη καταλήφθηκε από τον κόκκινο στρατό και δύο ημέρες αργότερα αυτός ο στρατός ήταν σε επαφή με τη δεύτερη ζώνη, το κύριο αμυντικό σύστημα της γραμμής Mannerheim. . . .

Το σχέδιο του Meretskov ήταν να γίνουν αυτές οι προωθήσεις αντιπερισπασμού ότι δήθεν θα κόψει τη Φινλανδία στα δύο, που φαινόταν τόσο πραγματικός που οι Φινλανδοί θα χρησιμοποιούσαν τις εφεδρείες τους και θα τις κρατούσαν σε εκείνες τις περιοχές στο Βορρά αρκετά μακριά από την κύρια επίθεση στη γραμμή Mannerheim που έλαβε χώρα προς το τέλος του Ιανουαρίου. . . .

Η φινλανδική Ανώτατη Διοίκηση απέστειλε αμέσως μερικές εφεδρείες από το νότο για να αντιμετωπίσει αυτές τις απειλές. .

Η έξι ημερών άγρια μάχη που πραγματοποιήθηκε ενίσχυσε την εντύπωση της φινλανδικής Ανώτατης Διοίκησης ότι ο σοβιετικός διοικητής απέφευγε κρίσιμο σημείο  της  γραμμής Mannerheim και προσπαθούσε να προελάσει από το Βορρά. Ο Mannerheim έστειλε μερικές εφεδρείες για να αντιμετωπίσει αυτήν την κίνηση των κόκκινων και η πάλη συνεχίστηκε σε αυτήν την μάχη για πολλές ημέρες το Φεβρουάριο, . . . ακόμη και κατά τη διάρκεια της μεγάλης επίθεσης του κόκκινου στρατού στον ισθμό της Καρελίας. Οι δύο μεραρχίες που εστάλησαν επάνω από τις ρεζέρβες από τους Φινλανδούς,  ήταν τόσο αναγκαίες αργότερα «.

(Α.   Hooper: «Ο σοβιετικός-φινλανδικός πόλεμος» Λονδίνο 1940 σελ. 9, 12-13, 14, 18)

Τέλος, στην αρχή του Φεβρουαρίου, ο κόκκινος στρατός διεξήγαγε την κύρια επίθεσή του ενάντια στη γραμμή Mannerheim:

«Στις 2  Φεβρουαρίου 1940, μετά από έναν βαρύ βομβαρδισμό του πυροβολικού, υποστηριζόμενο από αέρος, το πλήρες βάρος της επίθεσης πεζικού έπεσε στο φινλανδικό

κεντρικό τομέα της γραμμής Mannerheim. . .

Τανκς και στρατεύματα που προωθούνται κάτω από πυκνό καπνό. Το πεζικό χρησιμοποίησε τεθωρακισμένα με έλκηθρα, 9 πόδια μήκους και 6 πόδια πλάτους, με τα πολυβόλα, και αυτά ωθούνταν προς τα εμπρός πάνω από το χιόνι με τανκς. 130 βαριά βομβαρδιστικά αεροπλάνα και πολλά αεροπλάνα αναγνώρισης συνεργάστηκαν. .

Μέρα με τη μέρα αυτές οι επιθέσεις συνεχίζονταν, προφανώς χωρίς κανένα εμπόδιο, μέχρι που η γραμμή των Φινλανδών άρχισε να υποχωρεί,   να βαθουλώνει και να θρυμματίζεται.

Οι κόκκινες δυνάμεις δεν έδωσαν καμία αναβολή στους Φινλανδούς. Η πίεση ήταν ανηλεής. Στις 19 Φεβρουαρίου ο κόκκινος στρατός βρισκόταν τέσσερα μίλια από το Viipuri, ενώ η αριστερή τους πτέρυγα είχε φθάσει στην ακτή του κόλπου του  Viipuri, αποκόπτοντας κατά συνέπεια το ισχυρό παράκτιο φρούριο Toivisto «.

(Α.   Hooper: αυτόθι σελ. 18, 20).

Μια τεράστια χιονοθύελλα στον ισθμό της Καρελίας από τις 22 έως τις 27 Φεβρουαρίου σταμάτησε τη σοβιετική επίθεση για μερικές ημέρες, αλλά κατά την τελευταία ημερομηνία επαναλήφθηκε. Μέχρι τη1 Μαρτίου, το Viipuri περικυκλώθηκε από τρεις πλευρές, και:

«Μέχρι τις 7 Μαρτίου, οι κόκκινες κινήσεις από τα αριστερά είχαν . . φτάσει ακόμη και στο Kotka, από όπου ένας σιδηρόδρομος τρέχει προς το Βορρά, για να φτάσει την κύρια γραμμή Ελσίνκι- Viipuri. Αυτό απείλησε να αποκόψει το νότιο φινλανδικό στρατό από τη βάση του «.

(Α.   Hooper: αυτόθι σελ. 22).

Στην προσπάθειά της να κινητοποιήσει την υποστήριξη για τη Φινλανδία στο σοβιετο-φινλανδικό πόλεμο, η δυτική προπαγάνδα κατέβαλε  μεγάλες προσπάθειες για να παραποιήσει τους σοβιετικούς πολεμικούς στόχους ως προσπάθεια για κατάκτηση του συνόλου της Σκανδιναβίας:

«Ο Στάλιν έχει προχωρήσει πάρα πολύ μακριά για να κάνει πίσω τώρα και δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε αμφιβολία ότι το όραμά του κοιτάζει πέρα από το καλό έδαφος της Φινλανδίας σε έναν νορβηγικό λιμένα στον Ατλαντικό. Τι  καλό λάφυρο θα ήταν το Norvik!»,

(«Strategicus σε: ` Spectator’, «, Αριθ.5.824 (9 Φεβρουαρίου 1940) σελ. 171).

«Εάν η Φινλανδία καταρρεύσει, οι Ρώσοι θα προελάσουν και η Σουηδία θα πάρει τη θέση της Φινλανδίας.»(» ‘Yorkshire Post'», 20 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 1).

Ο τότε φινλανδός υπουργός εξωτερικών Vaino Tanner  δήλωσε:

«Εάν παρά όλες τις προσπάθειες της Φινλανδίας, οι ρωσικές ορδές φθάσουν στο Tornea στα σουηδικά σύνορα, θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι θα σταματήσουν εκεί «.

(‘Daily Telegraph», 19 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 7).

Αντίθετα, ο σοβιετικός υπουργός εξωτερικών Vyacheslav Molotov είπε στην 6η σύνοδο του ανώτατου σοβιέτ της ΕΣΣΔ στις 29 Μαρτίου 1940:

«Η κυβέρνησή μας, από τη μεριά της, θεωρεί ότι η Σοβιετική Ένωση δεν έχει κανένα σημείο διαφωνίας με τη Σουηδία και τη Νορβηγία, και οι σοβιετοσουηδικές και σοβιετονορβηγικές πρέπει να αναπτυχθούν στη βάση της φιλίας. Όσον αφορά στις φήμες ότι η Σοβιετική Ένωση επιθυμεί τους λιμένες στη δυτική ακτή της Σκανδιναβίας, ότι απαιτεί το Narvik, κ.λπ., διαδίδονται για αντι-σοβιετικούς λόγους και είναι τόσο ανυπόστατες που δεν χρειάζονται καμία διάψευση «.

(V. Μ. Molotov: ` Η σοβιετική πολιτική ειρήνης » Λονδίνο 1941 σελ. 63-64).

Η Βοήθεια στη Φινλανδία  από το εξωτερικό (1939-’40)

Η σοβιετική στρατιωτική νίκη επί της Φινλανδίας επιτεύχθηκε παρά την ουσιαστική στρατιωτική ενίσχυση στη Φινλανδία από τον καπιταλιστικό κόσμο.

Στις 5 Ιανουαρίου 1940 αναγγέλθηκε στο Λονδίνο:

«Ότι ιματισμός και εξοπλισμός που προορίζονταν αρχικά για τη British Expeditionary Force θα στέλνονταν στη Φινλανδία».

(«‘Keesing’s Contemorary Archives’Τόμος 3 ό.π. σελ. 3.868).

και  τον ίδιο μήνα:

» Οι άδειες εξαγωγής για την παράδοση στη Φινλανδία 30 βομβαρδιστικών αεροπλάνων Blenheim  . . . χορηγήθηκαν από τη βρετανική κυβέρνηση «.

(«‘Keesing’s Contemorary Archives’ Τόμος 3 ό.π. σελ. 3.844).

Σημαντικές ποσότητες όπλων, στην πραγματικότητα, δόθηκαν στη Φινλανδία από τις δυτικές δυνάμεις.

Λεπτομέρειες για τη βρετανική και γαλλική στρατιωτική ενίσχυση στη Φινλανδία δημοσιεύθηκαν στις 22 Φεβρουαρίου 1940:

«150 αντιαρματικά τουφέκια,

10.000 αντιαρματικές νάρκες  ,

50.000 χειροβομβίδες ,

25 ολμοβόλα,

100 πολυβόλα,

μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών,

24 αντιαεροπορικά πυροβόλα όπλα,

30 πυροβόλα όπλα πεδινού,

4 τανκς,

12 πυροβόλα όπλα 6-ιντσών,

10 κονιάματα τάφρων,

και εξοπλισμός, ιματισμός, αναπνευστικές συσκευές και σκηνές «.

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 3 ό.π. σελ. 3.934).

Στη βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων στις 19 Μαρτίου 1940, ο πρωθυπουργός Neville Chamberlain δήλωσε:

«Καμία έκκληση που μας έγινε από τη φινλανδική κυβέρνηση δεν παρέμεινε χωρίς ανταπόκριση».

(Κοινοβουλευτικά πρακτικά, 5η σειρά, Τόμος 358 ό.π. ,στήλη 1.835).

Παρέθεσε επίσης έναν κατάλογο του υλικού που υποσχέθηκε και που εστάλη στη Φινλανδία:

«Αεροπλάνα υποσχεθέντα 152 απεσταλμένα 101.

Πυροβόλα όπλα όλων των ειδών υποσχεθέντα, 223 απεσταλμένα 114.

Πυρά πυροβολικού υποσχεθέντα, 297.200 πραγματικά απεσταλμένα 185.000.

Πυροβόλα όπλα Vickers υποσχεθέντα 100 όλες αποσταλμένες .

Νάρκες θαλλάσης υποσχεθείσες, 500 αποσταλμένες, 400.

Χειροβομβίδες υποσχεθείσες, 50.000 όλες αποσταλμένες .

Βόμβες αεροσκαφών υποσχεθείσες, 20.700,   αποσταλμένες 15.700.

Εξοπλισμός τηλεχειρισμού υποσχεθείς, 1.300 σύνολα απεσταλμένος, 800.

Τυφέκια αντιαρματικά υποσχεθέντα, 200 όλα αποσταλμένα

Αναπνευστικές συσκευές υποσχεθείσες, 60.000 όλες αποσταλμένες .

Παλτά υποσχεθέντα 100.000 όλα αποσταλμένα

Στολές εκστρατείας υποσχεθείσες 100.000 όλες αποσταλμένες.

Αντιαρματικές Νάρκες   υποσχεθείσες, 20.000 αποσταλμένες 10.000.

Ασθενοφόρα υποσχεθέντα   48,  όλα απεσταλμένα.

Ο κατάλογος περιλαμβάνει πολλά δευτερεύοντα στοιχεία όπως ιατρικά αποθέματα, σκηνές, εξοπλισμός, σάκους άμμου, κράνη από χάλυβα, άμμο κ.λπ., και επίσης μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών μικρών όπλων και, μπορώ να προσθέσω, στην πραγματικότητα, ότι τροποποιήσεις έλαβαν χώρα για την κατασκευή  πολύ μεγάλων προμηθειών των πυρομαχικών και των περιπτώσεων πυρομαχικών.»

(Κοινοβουλευτικά πρακτικά, 5η σειρά, Τόμος 358 ό.π. , στήλη 1. σ.1.836-37).

Αν και ήταν παράνομο στο πλαίσιο του νόμου «περί στρατολόγησης στην αλλοδαπή» του  1870 για έναν βρετανικό υπήκοο να  υπηρετεί στις ένοπλες δυνάμεις ενός ξένου κράτους, στις 14 Φεβρουαρίου 1940 αναγγέλθηκε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι:

«Μια γενική άδεια έχει χορηγηθεί στους βρετανικούς υπηκόους που κατατάσσονται στις φινλανδικές δυνάμεις».

(Κοινοβουλευτικά πρακτικά, 5η σειρά, Τόμος 357 ό.π. σελ. 773).

Σύμφωνα με μια επιστολή από το G. Τ. Garrett, δημοσιευμένη στο «‘New Statesman «,

«6.000 Σουηδοί εθελοντές. . . μπήκαν στη δράση για πρώτη φορά μια εβδομάδα πριν από το τέλος του πολέμου.

Κατά την διάρκεια των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων δεν ήταν εκεί ούτε μια δωδεκάδα γάλλοι και άγγλοι εθελοντές στη Φινλανδία. Μπόρεσα να βρω μόνο τρεις άγγλους εθελοντές. Δύο ήταν εγκατεστημένοι στη Φινλανδία και είχαν φινλανδές συζύγους.»

(New Statesman'», Τόμος 19, Αριθ.. 475 (νέα σειρά) (30 Μαρτίου 1940) σελ. 430).

Μέχρι τον Φεβρουάριο του 1940 ήταν σαφές ότι οι εθελοντές δεν θα μπορούσαν να σώσουν από τη Φινλανδία από την ήττα. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο εάν τακτικές δυνάμεις πήγαιναν προς ενίσχυση της Φινλανδίας. Έτσι, στις 5 Φεβρουαρίου 1940 (όπως ο πρωθυπουργός  Neville Chamberlain είπε στη Βουλή των Κοινοτήτων στις 19 Μαρτίου):

«…εκείνα τα σχέδια (σ.σ.: για μια αγγλογαλλική εκστρατευτική δύναμη) συζητήθηκαν και εγκρίθηκαν σε μια συνεδρίαση του ανώτατου πολεμικού Συμβουλίου .. Το μέγεθος της δύναμης.. ήταν περίπου 100.000 άτομα, με εξοπλισμό και βαρύ οπλισμό».

(Κοινοβουλευτικά πρακτικά, 5η σειρά, Τόμος 358, Βουλή των Κοινοτήτων: Λονδίνο 1940 στ. 1.838, 1.839).

Στις 28 Φεβρουαρίου 1940 αναγγέλθηκε ότι:

«ο εξάδελφος  του Προέδρου Roosevelt, εξοχότατος Kermit Roosevelt, ο οποίος προσχώρησε πρόσφατα στο βρετανικό στρατό, θα παραιτηθεί σύντομα από την επιτροπή του στο σύνταγμα του Middlesex για να πάρει την εντολή της βρετανικής εθελοντικής ταξιαρχίας στη Φινλανδία «.

(«‘News Chronicle'», 29 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 1).

Στις 7  Μαρτίου 1940 ο στρατηγός William Ironside * έδωσε στον Mannerheim μια περιγραφή της προετοιμασίας των βρετανικών δυνάμεων που θα έρχονταν για βοήθεια στη Φινλανδία :

«Το πρώτο κλιμάκιο, αποτελούμενο  από ένα αγγλογαλλικό τμήμα, . . . θα αποβιβαζόταν στο Narvik στις 15 Μαρτίου. . .  Όλα αυτά ήταν επίλεκτα στρατεύματα   .. Το δεύτερο κλιμάκιο θα αποτελούταν από τρία βρετανικά τμήματα, καθένα από μια δύναμη 14.000 ατόμων. . . .  Η συνολική μάχιμη δύναμη  αριθμεί έτσι τα 57.500 άτομα «.

(G. Mannerheim: ό.π. σελ. 385-86).

Εντούτοις, οι συμμαχικές κυβερνήσεις γνώριζαν ότι:

«Καμία αποτελεσματική αποστολή δεν θα μπορούσε να φθάσει στη Φινλανδία εκτός αν μετέβαινε μέσω της Νορβηγίας και της Σουηδίας».

(Κοινοβουλευτικά πρακτικά, 5η σειρά, Τόμος 358 ό.π. στ. 1.838).

και ούτε η νορβηγική ούτε η σουηδική κυβέρνηση ήταν έτοιμες να επιτρέψουν τη μετάβαση των ξένων στρατευμάτων μέσω των εδαφών τους. Για αυτόν τον λόγο, κατά την τελευταία του ημερήσια διαταγή στις 14 Μαρτίου 1940, ο Mannerheim απέδωσε την ήττα του φινλανδικού στρατού κυρίως σε αυτήν την άρνηση:

«Η πολύτιμη ενίσχυσή μας που μας είχαν υποσχεθεί οι δυτικές δυνάμεις δεν  μπόρεσε να πραγματοποιηθεί, καθώς οι γείτονές μας. . . δεν θα επέτρεπαν τα στρατεύματα των δυτικών δυνάμεων να διασχίσουν το έδαφός τους». ‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 3 ό.π. σελ. 3.973).

Το γεγονός ότι οι δυτικές δυνάμεις περίμεναν να παλέψουν ως τον τελευταίο Φινλανδό υπογραμμίστηκε σε ένα κύριο άρθρο στους «Times» στις 5 Μαρτίου:

«Το γενικό συναίσθημα αυτής της χώρας επιτάσσει να μην επιτραπεί στη Φινλανδία να πέσει».

(«Times, 5 Μαρτίου 1940 σελ. 9)

Ο δικηγόρος και  πολιτικός Denis Pritt * ορθά επισημαίνει ότι η κίνηση για αποστολή στρατιωτικής ενίσχυσης στη Φινλανδία παρά το γεγονός ότι η Μεγάλη Βρετανία ήταν σε πόλεμο με τη Γερμανία αποτέλεσε μέρος μιας κίνησης για να μεταστρέψει τον πόλεμο ενάντια στη Σοβιετική Ένωση:

«Υπάρχει ένας καθορισμένος στόχος να μεταστραφεί ο πόλεμος ενάντια στη Σοβιετική Ένωση»

(D. Ν. Pritt: «Πρέπει ο πόλεμος να εξαπλωθεί;’; Harmondsworth 1940 σελ. 169).

Απώλειες (1939-’40)

Τα θύματα στο σοβιετο-φινλανδικό πόλεμο ήταν σχετικά πολλά.  Κατά την τελευταία ημερήσια διαταγή, ο Mannerheim υποτίμησε κάπως τις φινλανδικές απώλειες (15,000) και   υπερέβαλλε όσον αφορά τα  σοβιετικά θύματα (200,000):

«Περισσότερο από 15.000 σας που πήραν τα όπλα δεν θα δουν ποτέ πάλι τα σπίτια τους! . . . Αλλά. . . 200.000 εχθρών μας βρίσκονται τώρα στοιβαγμένοι κάτω από το χιόνι να κοιτάζουν με  μάτια χωρίς όραση  τον έναστρο ουρανό μας «.

(«‘Times’ 14 Μαρτίου 1940 σελ. 7).

Οι επίσημοι αριθμοί των φινλανδικών θυμάτων ήταν:

19.576 νεκροί

τραυματίες 45.357.

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’ Τόμος 3 Μπρίστολ 1940 σελ. 4,089).

Οι επίσημοι αριθμοί των σοβιετικών θυμάτων ήταν:

48.745 νεκροί

τραυματίες 158.863.

(V. Μ. Molotov: Ομιλία στην 6η σύνοδο του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ, 29 Μαρτίου 1940, σε: «Σοβιετική πολιτική ειρήνης» Λονδίνο 1941 σελ. 57).

Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις  (1940)

Στις 10 Μαρτίου ένα ανακοινωθέν εκδόθηκε στο Ελσίνκι που δήλωνε ότι   πρόσφατα υπήρξε επαφή μεταξύ της κυβέρνησης (Ryti) της Φινλανδίας και της σοβιετικής κυβέρνησης, με τη Σουηδία  να ενεργεί ως μεσολαβητή, και ότι με πρόσκληση της σοβιετικής κυβέρνησης μια φινλανδική αντιπροσωπεία είχε αποχωρήσει από το Ελσίνκι για τη Μόσχα στις 6 Μαρτίου, αποτελούμενη από τον πρωθυπουργό Risto Ryti, το Juho Paasikivi, το Στρατηγό  Karl Walden * και τον καθηγητή  Vaino Voionmaa.

«Καθώς  οι Ρώσοι είχαν περάσει προς τα περίχωρα του Viipuri και διασχίσει τον πάγο του κόλπου του Viipuri για να λάβουν μια σταθερή βάση στις βορειοδυτικές ακτές του, τα φινλανδικά στρατεύματα είχαν  φτωχή σε ισχύ κάλυψη  και σφυροκοπήθηκαν τρομερά.

Γι αυτό η φινλανδική Ανώτατη Διοίκηση έστελνε απανωτά μηνύματα στην Αντιπροσωπεία Ryti στη Μόσχα, να επιτύχει ειρήνη αμέσως και ουσιαστικά με οποιοδήποτε τίμημα. Σε εκείνη την στιγμή οι φινλανδικές άμυνες άρχιζαν να ραγίζουν. .

Μια μεγάλη στρατιωτική καταστροφή φαίνεται ικανή να αποφευχθεί μόνο με μια επιτακτική ειρήνη. Η πολιτική «μυστικότητας» του στρατηγού Mannerheim είχε πληρώσει μεγάλο τίμημα, γιατί εκείνη την περίοδο κανένας στη Φινλανδία εκτός από τους ηγέτες στο γενικό της επιτελείο δεν ήξερε πόσο απελπισμένη η κατάσταση του στρατού είχε γίνει «.

(«Daily Telegraph», 20 Μαρτίου 1940 σελ. 7).

Ο Mannerheim αναφέρει στα απομνημονεύματά του:

«Στις 9 Μαρτίου αισθάνθηκα αναγκασμένος να δοθούν στην κυβέρνηση  κατηγορηματικές συμβουλές για τη σύναψη ειρήνης. Στις 11 Μαρτίου, η αντιπροσωπεία στη Μόσχα έλαβε πλήρη εξουσιοδότηση «.

(G. Mannerheim: «Τα απομνημονεύματα του στρατηγού Mannerheim» Λονδίνο 1953 σελ. 387).

Στην περίπτωση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, σε αντίθεση με τις προπολεμικές διαπραγματεύσεις,

«Ο Στάλιν δεν συμμετείχε σε οποιεσδήποτε από τις διαπραγματεύσεις».

(Β. Engle & L. Paananen: ό.π. σελ. 134).

Η συνθήκη ειρήνης που τελείωσε το σοβιετο-φινλανδικό πόλεμο του 1939-’40 υπογράφηκε στις 12 Μαρτίου 1940.

Οι όροι ειρήνης που η σοβιετική κυβέρνηση ήταν τώρα έτοιμη να δεχτεί ήταν πιο επιζήμιοι από εκείνους που προσφέρθηκαν πριν από τον πόλεμο.

Εντούτοις:

«Οι όροι ειρήνης δεν ήταν, στην πραγματικότητα, αδικαιολόγητα σκληροί «.

(«‘Times Review of the Year’s Events’2 Ιανουαρίου 1941 σελ. vi).

«Ο στόχος της ΕΣΣΔ για τους όρους ειρήνης ήταν να καταστήσει τη θέση της στον κόλπο του Λένινγκραντ ασφαλή και να καταστήσει  αδύνατο  η Φινλανδία να χρησιμοποιηθεί ξανά (όπως  το 1917-20)  ως βατήρας για μια επίθεση στο Λένινγκραντ».

(W. P. & Z. K. Coates:: 1940 Αυτόθι σελ. 133).

Ο αντι-σοβιετικός υπουργός εξωτερικών Tanner επιβεβαίωσε ότι:

«Καμία πολιτική απαίτηση… δεν παρουσιάστηκε. Η Σοβιετική Ένωση δεν παρεμβαίνει στην εσωτερική πολιτική μας. Η κυβέρνηση Kuusinen έχει τεθεί στην άκρη».

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’Τόμος 3 ό.π. σελ. 3.594).

Ο Stephen King-Hall *, στο «ενημερωτικό δελτίο» του, αναγνωρίζει:

«Δεν πιστέψαμε τους Ρώσους όταν δήλωσαν ότι θέλησαν μόνο ορισμένες στρατηγικές θέσεις για να εξασφαλίσουν το βαλτικό πλευρό τους, αλλά τα γεγονότα που ακολούθησαν ήρθαν προς υποστήριξη των   ισχυρισμών τους «.

(Stephen King-Hall: «Ενημερωτικό δελτίο King-Hall «, Αριθ.. 223.17 Οκτωβρίου 1940, σελ. 2-3).

και ο ανταποκριτής από το  Ελσίνκι της «Daily Telegraph» έγραψε:

«Η Φινλανδία θα διατηρήσει την ανεξαρτησία της, και δεν υπάρχει καμία τάση στους επίσημους κύκλους να θεωρεί ότι η Ρωσία θα πάψει να την σέβεται «.

(«Daily Telegraph», 27 Μαρτίου 1940 σελ. 5).

Η Συνθήκη ειρήνης, στην πραγματικότητα, προέβλεπε ότι:

«Αρθρο 1:

Οι εχθροπραξίες μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Φινλανδίας θα πάψουν αμέσως.

Αρθρο 2:

Τα κρατικά σύνορα μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Δημοκρατίας της Φινλανδίας θα καθιερωθούν σύμφωνα με μια νέα γραμμή,  με την οποία το έδαφος της ΕΣΣΔ θα περιλάβει ολόκληρο τον ισθμό της Καρελίας με την πόλη του  Viipuri και τον κόλπο Viipuri με τα νησιά, τις δυτικές και βόρειες ακτές της λίμνης Ladoga με τις πόλεις Kexholm, Sortavala, Suojarvi, διάφορα νησιά στον κόλπο της Φινλανδίας, τα εδάφη ανατολικά του Merkjarvi με την πόλη Kuolajarvi, μέρος των χερσονήσων Rybachi και Sredni — σύμφωνα με το χάρτη που επισυνάπτεται σε αυτήν την συνθήκη.

Αρθρο 3:

Αμφότερα τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν αμοιβαία να απόσχουν από οποιαδήποτε επίθεση το ένα εις βάρος του άλλου και να μην….συμμετέχουν σε συνασπισμούς που κατευθύνονται ενάντια σε οποιοδήποτε από τα συμβαλλόμενα μέρη.

Αρθρο 4:

Η Δημοκρατία της Φινλανδίας εκφράζει τη συγκατάθεση να μισθώσει στη Σοβιετική Ένωση για 30 έτη, για μια ετήσια πληρωμή από τη Σοβιετική Ένωση 8 εκατομμυρίων φινλανδικών μάρκων, τη χερσόνησο Hanko και τα ύδατα που την περιβάλλουν  . . . και διάφορα νησιά δίπλα σε αυτή, σύμφωνα με τον επισυναπτόμενο χάρτη, με σκοπό την δημιουργία μιας ναυτικής βάσης εκεί ικανής να υπερασπίσει την είσοδο στον κόλπο της Φινλανδίας από επιθετική ενέργεια : με σκοπό την προστασία της ναυτικής βάσης, στη Σοβιετική Ένωση χορηγείται το δικαίωμα να διατηρήσει εκεί, με  έξοδά της, οπλισμένες δυνάμεις εδάφους και αέρα  της απαραίτητης δύναμης.

Αρθρο 5.

Η ΕΣΣΔ αναλαμβάνει να αποσύρει τα στρατεύματά της από την περιοχή Petsamo, που εθελοντικά παραχωρήθηκαν στη Φινλανδία από το σοβιετικό κράτος σύμφωνα με τη Συνθήκη ειρήνης του 1920.

Η Φινλανδία αναλαμβάνει, όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη ειρήνης του 1920,   να μην διατηρήσει στα ύδατα κατά μήκος της ακτής του Αρκτικού Ωκεανού ναυτικά και άλλα οπλισμένα σκάφη, εξαιρέσει των οπλισμένων σκαφών εκτοπίσματος λιγότερο από 100 τόνων  που η Φινλανδία έχει το δικαίωμα να διατηρήσει χωρίς περιορισμό. Έχει επίσης το δικαίωμα να διατηρήσει όχι περισσότερο από 15 ναυτικά και άλλα οπλισμένα σκάφη μιας χωρητικότητας που δεν υπερβαίνει 400 τόνους καθένα.

Αρθρο 6:

Όπως προβλέπεται στη Συνθήκη του 1920, στη Σοβιετική Ένωση και στους πολίτες της χορηγείται το δικαίωμα της απεριόριστης διέλευσης  από την περιοχή Petsamo προς και από τη Νορβηγία. Στη Σοβιετική Ένωση χορηγείται το δικαίωμα να ιδρύσει ένα προξενείο στην περιοχή Petsamo.

Φορτία που μεταφέρονται   μέσω της περιοχής Petsamo από την ΕΣΣΔ στη Νορβηγία, όπως επίσης . . . και από τη Νορβηγία στην ΕΣΣΔ, απαλλάσσεται της επιθεώρησης και του ελέγχου, εξαιρουμένου μόνο του ελέγχου που είναι απαραίτητος για τη ρύθμιση των επικοινωνιών διέλευσης. .

Οι πολίτες της ΕΣΣΔ που ταξιδεύουν μέσω της περιοχής Petsamo στη Νορβηγία και πίσω από τη Νορβηγία στην ΕΣΣΔ έχουν   δικαίωμα  απεριόριστης μετάβασης και διέλευσης. .

Τα σοβιετικά άοπλα αεροσκάφη έχουν το δικαίωμα να διατηρήσουν μια γραμμή μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Νορβηγίας πάνω από την περιοχή Petsamo. .

Αρθρο 7:

Η κυβέρνηση της Φινλανδίας χορηγεί στη Σοβιετική Ένωση το δικαίωμα της διέλευσης των αγαθών μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Σουηδίας, και με το στόχο να πραγματοποιείται αυτή η διέλευση μέσω σιδηροδρομικής γραμμής, η ΕΣΣΔ και η Φινλανδία το βρίσκουν απαραίτητο να χτίσουν, ει δυνατόν κατά τη διάρκεια του 1940, κάθε συμβαλλόμενο μέρος στο έδαφός του, μια σιδηροδρομική γραμμή  που συνδέει την πόλη Kandalaksha με την πόλη Kemijarvi.

Αρθρο 8:

Όταν αυτή η Συνθήκη τεθεί σε ισχύ, οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών θα αποκατασταθούν και. . . τα συμβαλλόμενα μέρη θα αρχίσουν τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη εμπορικής συνθήκης.»

(Σοβιετο-φινλανδική Συνθήκη ειρήνης του 1940, σε: U.P. & Z. Coates: ό.π. σελ. 168-70).

Στις 29 Μαρτίου 1940 ο Molotov είπε στο Ανώτατο Σοβιέτ της ΕΣΣΔ:

«Το νόημα του πολέμου. . . στη Φινλανδία. . . έγκειται στην ανάγκη για την ασφάλεια των βορειοδυτικών συνόρων της Σοβιετικής Ένωσης και προ πάντων της προστασίας της ασφάλειας του Λένινγκραντ. .

Η Σοβιετική Ένωση συνέτριψε το φινλανδικό στρατό και έχοντας κάθε ευκαιρία  να καταλάβει το σύνολο της Φινλανδίας, δεν το έκανε και δεν απαίτησε οποιεσδήποτε αποζημιώσεις για τις πολεμικές δαπάνες της, όπως οποιαδήποτε άλλη δύναμη θα είχε κάνει, αλλά περιόρισε τις απαιτήσεις της στο ελάχιστο.

Δεν προωθήσαμε κανένα άλλο στόχο στη Συνθήκη ειρήνης πέραν από αυτόν της προστασίας της ασφάλειας του Λένινγκραντ,  του Μουρμανσκ και του σιδηρόδρομου του Μουρμανσκ «.

(V. Μ. Molotov: Ομιλία στην 6η σύνοδο ανώτατου σοβιέτ της ΕΣΣΔ, σε: «Σοβιετική πολιτική ειρήνης» ό.π. σελ. 52-53. 62).

 

Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις  (1944-’48)

Καθώς, κατά τη διάρκεια του 1944, ο γερμανικός στρατός αναγκάστηκε να υποχωρήσει από τα κατεχόμενα εδάφη,  η πίεση για  ειρήνη με τη Σοβιετική Ένωση αυξήθηκε στη Φινλανδία.

Τον Μάρτιο του 1944, οι σοβιετικοί όροι για ανακωχή δόθηκαν στη φινλανδική κυβέρνηση, η οποία στις 17 Μαρτίου:

«Έδωσε  αρνητική απάντηση».

(Keesing’s Contemporary Archives», «, Τόμος 5 ό.π. σελ. 6.361).

Εντούτοις, στις 7 Σεπτεμβρίου 1944 μια φινλανδική αντιπροσωπεία – που αποτελείτο από τον πρωθυπουργό Hackzell, τον Υπουργό Άμυνας στρατηγό Rudolf Walden, τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου στρατηγό Erik Heinrichs, και τον αντιστράτηγο Oscar Enckell – έφτασε στη Μόσχα για να διαπραγματευτεί τους όρους ανακωχής. Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν στις 14 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώθηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου, όταν και η ανακωχή υπογράφηκε τυπικά.

Οι κύριες πρόνοιές της ήταν:

«1. Η Φινλανδία  να αποσύρει τα στρατεύματά της πίσω από τα σύνορα του 1940

2. Η Φινλανδία να αφοπλίσει όλες τις γερμανικές χερσαίες, ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις που βρίσκονταν ακόμα στο φινλανδικό έδαφος μετά  τις 15 Σεπτεμβρίου:  να τις  παραδώσει στην Συμμαχική Ανώτατη Διοίκηση ως αιχμαλώτους

πολέμου. . . : και   να θέσει υπό περιορισμό όλους τους γερμανούς και Ούγγρους υπηκόους στη Φινλανδία

3. Η Φινλανδία  να κάνει διαθέσιμες στην Συμμαχική Ανώτατη Διοίκηση αεροδρόμια του  νότου και νοτιοδυτικών περιοχών της Φινλανδίας ως βάσεις για τα σοβιετικά αεροσκάφη κατά τη διάρκεια της περιόδου που θεωρείται απαραίτητη  για τις επιχειρήσεις αέρα ενάντια στις γερμανικές δυνάμεις

4. Η Φινλανδία  να τοποθετήσει το στρατό της σε κατάσταση ειρήνης μέσα στους  2,5  μήνες μετά την υπογραφή της ανακωχής

5. Η Φινλανδία, να διακόψει όλες τις σχέσεις της με τη Γερμανία, και τις σχέσεις με τους δορυφόρους της Γερμανίας

6. Αποκατάσταση της σοβιετο-φινλανδικής συνθήκης ειρήνης της 12ης Μαρτίου 1940, υπό τον όρο των αλλαγών στην παρούσα συμφωνία

7. Η Φινλανδία   επιστρέφει στην ΕΣΣΔ την περιοχή Petsamo. . . που εθελοντικά είχε εκχωρηθεί στη Φινλανδία από την ΕΣΣΔ. . . ;

8. Η Σοβιετική Ένωση αρνείται τα δικαιώματά της στη μίσθωση της χερσονήσου Hanko. . . . η Φινλανδία  να κάνει σε αντάλλαγμα διαθέσιμα στην ΕΣΣΔ, με μίσθωση, έδαφος και ύδατα απαραίτητα για την ίδρυση μιας σοβιετικής ναυτικής και αεροπορικής βάσης  στην περιοχή Porkala-Udd. . . ;

9. Η συμφωνία σχετικά με τα Νησιά Aaland (σ. σ.: και την αποστρατιωτικοποίησή τους), συναφθείσα μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Φινλανδίας την 11η  Οκτώβρη 1940,  να αποκατασταθεί

10. Η Φινλανδία να μεταφέρει αμέσως στη Συμμαχική Ανώτατη Διοίκηση για τον επαναπατρισμό στις πατρίδες τους όλους τους Συμμαχικούς. . . αιχμάλωτους πολέμου και υπηκόους που έχει . . . . Οι Φινλανδοί αιχμάλωτοι πολέμου και υπήκοοι που βρίσκονται σε Συμμαχικά χέρια επαναπατρίζονται στη Φινλανδία

11. Η Φινλανδία  να αποζημιώσει την ΕΣΣΔ για τις απώλειες που προκάλεσε από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και την κατοχή σοβιετικού εδάφους με το ποσό των $300.000.000 (75.000 λίρες αγγλίας), πληρωτέο σε έξι έτη σε εμπορεύματα, . .

12. Η Φινλανδία  να συνεργαστεί με τους συμμάχους για τον εντοπισμό και την δίκη των εγκληματιών πολέμου  . . . .

22. Η Φινλανδία  να διαλύσει αμέσως όλες τις φασιστικές και φιλο- φασιστικές οργανώσεις,   πολιτικές, στρατιωτικές ή παραστρατιωτικές, . . . και  να μην επιτρέψει την ύπαρξή τους στο μέλλον «.

(‘Keesing ‘s Contemporary Archives'», Τόμος 5 σ 6.720).

Οι όροι ειρήνης θεωρήθηκαν στη δύση  ως «μέτριοι»:

«Οι ρωσικοί όροι ειρήνης χαιρετίστηκαν θερμά στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον για τη μετριοπάθειά τους».

(‘Keesing ‘s Contemporary Archives'»Τόμος 5 ό.π. σελ. 6.360).

Στις 4 Μαρτίου 1945, σύμφωνα με τις σοβιετικές απαιτήσεις, η Φινλανδία δήλωσε ότι ήταν σε   κατάσταση  πολέμου με τη Γερμανία από τις 15 Σεπτεμβρίου 1944,

» . όταν οι Γερμανοί άρχισαν εχθροπραξίες με το να επιτεθούν στη φινλανδική φρουρά στο νησί Suursari (Hogland) στον κόλπο της Φινλανδίας «.

(«‘Keesing ‘s Contemporary Archives’, τόμος 5 ό.π. σελ. 7.263).

Αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1945, συστάθηκε ένα ειδικό δικαστήριο για τη δίκη εγκληματιών πολέμου, και στις 6 Νοεμβρίου εννέα προεξέχοντες φινλανδοί πολιτικοί, συμπεριλαμβανομένων των Ryti και  Tanner συνελήφθησαν.

Στις 11 Οκτωβρίου 1945 αναγγέλθηκε ότι:

«Ακούγοντας για την κρίσιμη οικονομική κατάσταση της Φινλανδίας, ο στρατάρχης Στάλιν τής είχε προσφέρει μια επέκταση της περιόδου για την πληρωμή των επανορθώσεων από έξι σε οκτώ έτη.»

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 5 ό.π. σελ. 6.844).

Από τον Νοέμβριο του 1945 ως το Φεβρουάριο του 1946 οκτώ φινλανδοί πολιτικοί, συμπεριλαμβανομένων των  πρώην Προέδρου Risto Ryti, πρώην πρωθυπουργών Johan Rangell και Edwin Linkomies, και Vaino Τanner, δικάστηκαν με κατηγορίες

«Είτε για  προώθηση της εισόδου της Φινλανδίας στον  πόλεμο το 1941, είτε της παρεμπόδισης   της σύναψης ειρήνης, ή και για τα δύο «.

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’, Τόμος 5 ό.π. σελ. 9.341).

Όλοι οι κατηγορούμενοι βρέθηκαν ένοχοι και καταδικάστηκαν σε ποινές  φυλάκισης.

Στις 10 Φεβρουαρίου 1947 η Συνθήκη ειρήνης μεταξύ της Φινλανδίας και των Συμμαχικών δυνάμεων υπογράφηκε στο Παρίσι.

Στις 27 Φεβρουαρίου 1948 αναγγέλθηκε επίσημα:

«ότι ο Στρατάρχης Στάλιν, σε μια επιστολή στον Πρόεδρο Paasikivi, πρότεινε τη σύναψη ενός σύμφωνου αμοιβαίας βοήθειας μεταξύ της Φινλανδίας και της ΕΣΣΔ».

(«‘Keesing’s Contemporary Archives’Τόμος 6 σελ. 9.158).

Η πρόταση έγινε αποδεκτή από τη φινλανδική κυβέρνηση στις 8 Μαρτίου 1948, και το σύμφωνο υπογράφηκε στις 6 Απριλίου 1948.

Συμπέρασμα

Το γεγονός ότι πήρε στον κόκκινο στρατό αρκετούς μήνες για να νικήσει τις φινλανδικές δυνάμεις χρησιμοποιήθηκε από πολλούς για να δυσφημήσουν την αποδοτικότητα του κόκκινου στρατού. Όπως ο Edgar Ο’Ballance * το θέτει:

«Η εικόνα που διαδόθηκε στο εξωτερικό ήταν αυτή ενός ανεπαρκούς, ενθουσιώδους, πρωτόγονου στρατού, ο όποιος μόνο με  δυσκολία είχε κατορθώσει να καταβάλλει έναν κακώς οπλισμένο εχθρό, ένα πέμπτο του μεγέθους του. . . . Αυτή η άποψη έγινε αποδεκτή ευρέως και πρόθυμα, επειδή ήταν αυτό που πολλοί άνθρωποι ήθελαν να πιστεύουν.»

(Ε. O’Ballance: ό.π. σελ. 152).

Στην πραγματικότητα, ο O’Ballance πιστοποιεί:

«Το στρατηγικό σχέδιο. . . ήταν απόλυτα ορθό. .  Μαζικές επιθέσεις διεξάγονταν συνεχώς  νύχτα και  ημέρα. Το να συνεχίσουν αυτό για τέσσερις εβδομάδες. . . ήταν   μια εξαιρετική απόδοση. .

Ο στρατιώτης του κόκκινου στρατού βγήκε από αυτήν την εκστρατεία υπέροχα, και η ανδρεία του, η αντοχή του και το θάρρος του παρά τα πυρά,  τα  λιτά  δελτία τροφίμων κα τις ακραίες κλιματολογικές συνθήκες ήταν καταπληκτικά. Είχε ζεστό ιματισμό, αντίθετα προς αυτό που υποστηρίζεται συχνά «.

(Ε. O’Ballance: ό.π. σελ. 152, 153, 154).

Ο Αrthur Hooper, στη λεπτομερή μελέτη του για τον σοβιετοφινλανδικό πόλεμο, πηγαίνει ακόμα περαιτέρω:

«Το Σχέδιο του στρατηγού Meretskov, καλά συλληφθέν και θαρραλέα εκτελεσμένο, ήταν σε μια κλίμακα αντάξια των προηγούμενων αριστοτεχνών του πολέμου «.

(Α.   Hooper: «‘The Soviet-Finnish Campaign'» Λονδίνο 1940 σελ. 24).

και ο στρατιωτικός ανταποκριτής της » Tribune » δηλώνει:

«Στην κύρια επίθεση στη γραμμή Mannerheim δεν υπήρξε καμία ένδειξη  σοβαρών στρατιωτικών αδυναμιών. Η προετοιμασία και η υποστήριξη του πυροβολικού ήταν σαφώς πολύ καλές: δεν υπήρξε καμία χαλάρωση της πίεσης: ένας αριθμός ισχυρών σημείων και συγκεκριμένων θέσεων πυροβολικού, κ.λπ., που κατελήφθησαν από τους Ρώσους αναγγελλόταν τακτικά, και εκείνος ο αριθμός αύξανε. . . . Υπάρχουν λίγες μεγάλες επιθέσεις ενάντια σε θέσεις υπεράσπισης στο Μεγάλο Πόλεμο για τις οποίες κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γραφτεί.»

(«Tribune «, Αριθ.. 168.15 Μαρτίου 1940) σελ. 9)

Όπως οι «‘News Chronicle » επισήμαναν  μετά   τη σοβιετική νίκη:

«Εκείνοι οι ξένοι σχολιαστές που δήλωσαν ότι ο Στάλιν είχε κάνει ένα μοιραίο λάθος στη Φινλανδία έχει αποδειχθεί ότι έσφαλλαν».

(«‘News Chronicle «, 14 Μαρτίου 1940 σελ. 2).

Η σοβιετική εκστρατεία ενάντια στη Φινλανδία θεωρήθηκε από τους σοβιετικούς στρατιωτικούς επιστήμονες ως πρότυπο. Όπως ο Sergey Biriuzov * λέει, η στρατηγική και η τακτική που υιοθετήθηκαν από τον κόκκινο στρατό στον πόλεμο με τη Φινλανδία αργότερα επιτυχώς εφαρμόστηκαν σε μια μεγαλύτερη κλίμακα στο μεγάλο πατριωτικό πόλεμο του 1941-’45:

«Η συντριβή της γραμμής Mannerheim  θεωρήθηκε ως πρότυπο επιχειρησιακού και τακτικού στρατηγήματος. Τα στρατεύματα διδάχθηκαν να υπερνικούν την παρατεταμένη υπεράσπιση του εχθρού, μέσω μιας βαθμιαίας συσσώρευσης   δυνάμεων και με ένα υπομονετικό ροκάνισμα κατευθείαν των ρηγμάτων στις οχυρώσεις του εχθρού».

(S. S Biriuzov: «Το πάθημα που έγινε πολύ καλό μάθημα  «, σε:  S Bialer (Εd): ό.π. σελ. 137).

Διάφοροι Δυτικοί ανταποκριτές αποδίδουν τιμές

-στην ικανότητα τακτικής του κόκκινου στρατού:

«Οι Ρώσοι λέγεται να έχουν παρουσιάσει ιδιαίτερη ικανότητα τακτικής στη διαχείριση των τανκς τους».

(«Daily Telegraph», 14 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 1).

-στην ευστροφία και την ευρηματικότητά του:

«Οι Ρώσοι είχαν πειραματιστεί έξυπνα οι ίδιοι, εισάγοντας τέτοιες νέες συσκευές όπως τα θωρακισμένα έλκηθρα, τριώροφα καταφύγια και  ψεύτικες στρατοπεδεύσεις για να σύρουν τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα στα αντιαεροπορικά πυροβόλα όπλα. . . Το μεγαλύτερος μέρος του εξοπλισμού ήταν πρώτης τάξεως — αντιαρματικά τουφέκια, πυροβόλα, πολυβόλα, και ένας νέος τύπος περίστροφου που δεν φρακάρει. Οι Ρώσοι, πράγματι, πρέπει να έχουν μια αξιοπρόσεκτη ευρηματικότητα.»

(`Times’, 18 Μαρτίου 1940 σελ. 7).

-και στην ανδρεία των στρατιωτών του:

«Εκεί (σ. σ.: στον ισθμό  .) τα ρωσικά τμήματα είχαν παλέψει με τόσο θάρρος που

σπάνια είχε επιδειχθεί από τους ρώσους στρατιώτες σε αυτόν τον αιώνα «.

(«Daily Telegraph», 6 Μαρτίου 1940 σελ. 1).

Αυτό δεν απέτρεψε την «‘Daily Herald’ » να αναφέρει το Φεβρουάριο

«καλά πληροφορημένοι κύκλοι στη Μόσχα δηλώνουν ότι ο Meretskov και ολόκληρο το προσωπικό του πυροβολήθηκαν σύντομα αφότου έφθασε ο στρατηγός Shtern στο φινλανδικό μέτωπο από την Απω Ανατολή».

(«‘Daily Herald’ 23 Φεβρουαρίου 1940 σελ. 6).

Έναν μήνα αργότερα, αφότου είχε τελειώσει ο πόλεμος και ο στρατηγός Meretskov είχε βραβευτεί με το βαθμό «Λένιν», ο Τύπος ανέφερε:

«Τα βραβεία που απονέμονται σήμερα δείχνουν ότι η σοβιετική εκστρατεία διευθύνθηκε από ένα προσωπικό προεδρεύοντος του στρατηγού Meretskov. Ο στρατηγός Shtern — που λεγόταν ότι είχε τεθεί επικεφαλής των σοβιετικών δυνάμεων στις πιο πρόσφατες φάσεις της εκστρατείας — δεν αναφέρεται, κάτι το οποίο αποδεικνύει ότι δεν άφησε ποτέ τη διοίκηση των σοβιετικών δυνάμεων στην Άπω Ανατολή.»

(«‘News Chronicle'», 23 Μαρτίου 1940 σελ. 2).

Ο λόγος για το τέλος, δίνεται στους  Read και Fisher :

«Σε αυστηρά στρατηγικούς όρους, όσον αφορούσε στο Στάλιν, ο χειμερινός πόλεμος ήταν μια επιτυχία. Ήταν σύντομος: δεν είχε μετατραπεί σε ευρύτερη