Tag Archives: Στάλιν

Η κατάργηση της θανατικής ποινής στην ΕΣΣΔ επί Στάλιν (26/05/1947)

Όσο “παραδοσιακές” είναι οι φιγούρες του αντικομμουνιστή (εξ ορισμού ψεύτη) και του άσχετου καλοπροαίρετου (ή του φοβιτσιάρη που ψάχνει “επιχειρήματα” για να ξεφύγει από την υποχρέωσή του να αγωνιστεί), οι οποίοι ταυτίζουν το Στάλιν με εκτελέσεις, αίμα κλπ, άλλο τόσο γραφική (και επικίνδυνη) είναι η φιγούρα εκείνων (κυρίως παρεπιδημούντων στους κόλπους της κνε, μέχρι να “ωριμάσουν” και “άναυδοι” μπροστά στην “πραγματικότητα” που τους “έκρυβαν”, να καταλήξουν Κατρούγκαλοι και Λοβέρδοι) που αποδέχονται την παρουσίαση του Στάλιν από τους πρώτους ως “κακού”, “σκληρού” κλπ, με την προσθήκη ότι “και λίγα τους έκανε”, “έκανε μισή δουλειά”, “σκότωσε όσους έπρεπε”, και εν είδει “διδαγμάτων για το μέλλον”, “έπρεπε να προβεί σε προληπτικές εκτελέσεις”. Αδυνατούν να δουν το σύνολο του έργου του Στάλιν, τις μεταστροφές στην πολιτική του και το θεωρητικό έργο του που επιβάλλονταν από την ίδια την πρωτόγνωρη εμπειρία, αλλά το “βλέπουν” μόνο με το φως του καφενείου τους. Ακόμα κι αν παρασύρονται από το επίπεδο των αντικομμουνιστών, δεν δυσφημούν λιγότερο το κομμουνιστικό κίνημα.

Χωρίς να υπάρχει λόγος να ανοίξει μια γενικότερη συζήτηση για τη χρησιμότητα σήμερα της θανατικής ποινής στον κόσμο (ή αύριο, στην περίπτωση που θα υπάρχει μια υπό οικοδόμηση σοσιαλιστική κοινωνία), το παρακάτω διάταγμα του προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ το 1947, μόλις 2 χρόνια από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (ή λιγότερο, αν υπολογιστεί και ο πόλεμος με τους ιάπωνες στρατοκράτες), που καταργούσε τη θανατική ποινή, ενώ σε άλλες “δημοκρατικές” χώρες (ΗΠΑ, Ελλάδα κλπ) παρέμενε εν ισχύ, υπενθυμίζει ή γνωστοποιεί στους ως άνω άσχετους (καλοπροαίρετους ή μη) ότι η χρήση αυτού του όπλου τότε δεν ήταν θέμα αρχής, αλλά εξαρτώμενο από την ταξική πάλη και τη διεθνή διάστασή της. Πράγματι, η χρήση και η έκταση της θανατικής ποινής στην ΕΣΣΔ τις πρώτες τρεις δεκαετίες επιδέχονταν συνεχείς μεταβολές.

Παρακάτω, υπάρχει το διάταγμα του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ της 26ης Μάη 1947 που καταργεί τη θανατική ποινή, άρθρο του Αντρέι Βισίνσκι στην Πράβντα που εκλαϊκεύει το διάταγμα, καθώς και ο νόμος του Ανώτατου Σοβιέτ το Φλεβάρη του 1948 που επιβεβαιώνει την ισχύ του διατάγματος.

Ήταν μόλις το 1950, και ενώ βρίσκεται στην κορύφωσή του ο ψυχρός πόλεμος των ιμπεριαλιστών έναντι της ΕΣΣΔ και των ευρωπαϊκών και ασιατικών Λαϊκών Δημοκρατιών, που, με νεότερο διάταγμα του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ στις 12 Γενάρη 1950, επιβάλλονται εξαιρέσεις από το διάταγμα, στους “προδότες της πατρίδας, κατασκόπους, υπονομευτές-σαμποτέρ” μόνο (“μόνο”, σε σύγκριση με ό,τι ίσχυε μέχρι το 1947).

***

Προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ

Διάταγμα της 26ης Μάη 1947

Περί της κατάργησης της θανατικής ποινής

Η ιστορική νίκη του σοβιετικού λαού επί του εχθρού απέδειξε όχι μόνο την αυξανόμενη ισχύ του σοβιετικού κράτους, αλλά, πάνω από όλα, την εξαιρετική αφοσίωση του σοβιετικού πληθυσμού στην πατρίδα και την κυβέρνηση.

Tαυτόχρονα, η διεθνής κατάσταση μετά τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας και της Ιαπωνίας αποδεικνύει ότι η ειρήνη μπορεί να θεωρείται διασφαλισμένη για μακρό χρονικό δάστημα, παρά τις απόπειρες των αντιδραστικών στοιχείων που επιδιώκουν να προκαλέσουν πόλεμο.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις συνθήκες και ανταποκρινόμενο στις επιθυμίες των συνδικάτων των εργατών και των υπαλλήλων, και άλλων οργανώσεων που αντανακλούν την άποψη πλατιών κύκλων της κοινωνίας, το Προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ θεωρεί ότι η ποινή του θανάτου δεν είναι πια χρήσιμη στις συνθήκες ειρήνης.

Το Προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ αποφασίζει:

1.Την κατάργηση σε καιρό ειρήνης της ποινής του θανάτου που προβλέπεται για εγκλήματα σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους στην ΕΣΣΔ.

2.Για εγκλήματα που τιμωρούνται υπό τους υπάρχοντες νόμους με τη θανατική ποινή, σε καιρό ειρήνης η ποινή του εγκλεισμού σε “στρατόπεδα” (λάγκερ) αναμορφωτικής εργασίας.

3.Αναφορικά με τις αποφάσεις θανατικής ποινής που δεν είχαν εκτελεστεί μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος διατάγματος, οι ποινές του θανάτου, με σχετικές αποφάσεις των ανώτατων δικαστηρίων, θα μετατραπούν στις προβλεπόμενες στο άρθρο 2 του παρόντος διατάγματος ποινές.

Ο προεδρεύων του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ

Ν.Σβέρνικ

Ο Γραμματέας του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ

Α.Γκόρκιν

Μετάφραση από τα ρώσικα. Το διάταγμα εδώ.

***

Αντρέι Βισίνσκι: Για την κατάργηση της ποινής του θανάτου στην ΕΣΣΔ

Πράβντα”

Το διάταγμα του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ αναφορικά με την κατάργηση της θανατικής ποινής ανοίγει μια νέα σελίδα στην ιστορία του σοβιετικού κράτους, το οποίο μεγάλωσε στον αγώνα ενάντια στους πολυάριθμους εχθρούς των εργατών και των αγροτών που πήραν στα χέρια τους, πριν από 30 χρόνια, την πολιτική εξουσία και έπειτα έχτισαν μια μεγάλη σοσιαλιστική δύναμη. Αυτό το καθήκον εκπληρώθηκε χάρη στη γεμάτη αυταπάρνηση δουλειά και τις ηρωικές προσπάθειες των εργατών, των αγροτών και των διανοουμένων που νίκησαν, υπό την καθοδήγηση του κόμματος των Λένιν και Στάλιν, την λυσσαλέα αντίσταση των εχθρών του σσιαλισμού στο εσωτερικό της χώρας και εκτός των συνόρων της.

Ο εχθρός δεν μείωνε επουδενί την αντίστασή του στο έργο της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ και προσέφευγε σε όλα τα μέσα πάλης, δόλια και εγκληματικά. Προδοσία της πατρίδας, τρομοκρατία, μανούβρες, σαμποτάζ, κατασκοπία με τους πράκτορες εχθρικών προς την ΕΣΣΔ κρατών που, ήταν αδίστακτοι στην επιλογή μεθόδων και μέσων πάλης ενάντια στα σοβιέτ και το σοβιετικό λαό: όλα έγιναν πράξη με σκοπό την ανατροπή του σοβιετικού καθεστώτος και την παλινόρθωση της εξουσίας των καπιταλιστών και των μεγαλοκτηματιών που είχε ανατραπεί με τη μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση.

Αρκεί να θυμίσουμε τα ειδεχθή εγκλήματα όπως τις συνομωσίες του Σάχτι, των τροτσκιστών, των ζηνοβιεφιστών, των μπουχαρινικών και άλλων εχθρών του λαού της ΕΣΣΔ που στρέφονταν ενάντια στην ύπαρξη του ίδιου του σοβιετικού καθεστώτος.

Το σοβιετικό κράτος συνέτριψε αμείλικτα αυτούς τους εχθρούς υπό την ισχύ του νόμου στον οποίο οι εργάτες και οι αγρότες είχαν εναποθέσει τη διαφύλαξη των κατακτήσεων του σοσιαλισμού στη χώρα των Σοβιέτ.

Για την αντιμετώπιση των πιο σοβαρών εγκλημάτων που συνιστούσαν μια απειλή για τη σοβιετική εξουσία και το σοβιετικό καθεστώς, οι βασικές αρχές του ποινικού δικαίου της ΕΣΣΔ και των ομόσπονδων δημοκρατιών, είχαν θεσπίσει την ποινή του θανάτου δια πυροβολισμού και αυτό, ως κατ’εξαίρεση μέτρο, πέραν του γενικού συστήματος των ποινών. Αυτό το γεγονός αποδεικνύει, από μόνο του, ότι η σοβιετική νομοθεσία, αντίθετα με την τεράστια πλειοψηφία των άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων χωρών όπως οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία, θεωρούσε πάντοτε την ποινή του θανάτου όχι ως μια φυσιολογική τιμωρία που ήταν ενσωματωμένη στο γενικό σύστημα του ποινικού δικαίου, αλλά ως κατ’εξαίρεση, που θεωρούταν απαραίτητο λόγω περιστάσεων εξίσου εξαιρετικών.

Η ιστορική νίκη του σοβιετικού λαού επί του εχθρού απέδειξε όχι μόνο την αυξανόμενη ισχύ του σοβιετικού κράτους, αλλά, πάνω από όλα, την εξαιρετική αφοσίωση του σοβιετικού πληθυσμού στην πατρίδα και την κυβέρνηση”: έτσι αρχίζει το κείμενο του διατάγματος για την κατάργηση της ποινής του θανάτου στην ΕΣΣΔ εν καιρώ ειρήνης.

Ο εθνικός πόλεμος ενάντια στη φασιστική Γερμανία που είχε ύπουλα επιτεθεί στο έδαφος των Σοβιέτ, απέδειξε την ακατάλυτη ισχύ του σοβιετικού κράτους και του κοινωνικού συστήματος όπως και την εξαιρετική συνοχή και την πλήρη ηθικοπολιτική ενότητα των λαών της ΕΣΣΔ. Οι γερμανοφασιστικές στρατιές είχαν εισβάλει στο σοβιετικό έδαφος, παρασυρμένες από ψεύτικες υποσχέσεις για έναν θριαμβευτικό “πόλεμο-αστραπή” και μια τεράστια λεία. Η πλήρης αποτυχία του τόσο φαντασιακού “πολέμου-αστραπή” είχε υπογραμμιστεί από τον Ι. Στάλιν στις αρχές του πολέμου, όταν παρατηρούσε ότι οι Γερμανοί είχαν βασίσει τους υπολογισμούς τους σε μια δήθεν αστάθεια του σοβιετικού καθεστώτος, πιστεύοντας ότι με το πρώτο σοβαρό χτύπημα και μετά από τα πρώτα σκοντάμματα του Κόκκινου Στρατού, θα προέκυπταν συγκρούσεις ανάμεσα στους εργάτες και τους αγρότες, θα ξέσπαγαν διενέξεις ανάμεσα στους λαούς της ΕΣΣΔ και εξεγέρσεις και η ΕΣΣΔ θα αποδιαρθρωνόταν, θα διασπώνταν οι συνιστώσες της, κάτι που θα ευνοούσε την προέλαση των γερμανών εισβολέων μέχρι τα Ουράλια.

Ο Ι.Στάλιν πρόσθετε ότι οι Γερμανοί είχαν εξαπατηθεί τρομερά και ότι οι τότε αποτυχές του Κόκκινου Στρατού, όχι μόνο δεν αποδυνάμωσαν την ενότητα των εργατών και των αγροτών και τη φιλία ανάμεσα στους λαούς της ΕΣΣΔ, αλλά την ενίσχυσαν ακόμα περισσότερο.

Ο πόλεμος απέδειξε τον υψηλό βαθμό οργάνωσης και την μεγαλειώδη ισχύ των σοβιετικών μετόπισθεν. Και προκάλεσε την κατάρρευση του μύθου ότι τάχα το πολυεθνικό σοβιετικό κράτος ήταν “ένα τεχνητό και μη βιώσιμο σύνολο”: ενός μύθου με τον οποίο οι εχθροί της ΕΣΣΔ εξαπατούσαν την κοινή γνώμη των χωρών τους.

Αναφέροντας αυτά τα μυθεύματα του ξένου Τύπου, ο Ι.Στάλιν ανέφερε κατά το λόγο του προς τους εκλογείς στις 9 Φλεβάρη 1946: “τώρα μπορούμε να λέμε ότι ο πόλεμος διέψευσε αυτές τις αναφορές στον ξένο Τύπο ως στερούμενες κάθε βάσης”. Στην ίδια ομιλία, ο Στάλιν, υπογράμμιζε ότι το σοβιετικό κοινωνικό σύστημα συνιστά μια μορφή οργάνωσης της κοινωνίας ανώτερη από όλα τα άλλα τα συστήματα.

Η κατάργηση της ποινής του θανάτου στην ΕΣΣΔ με το διάταγμα της 26ης Μάη συνιστά μια νέα εκδήλωση της ανωτερότητας του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος της Σοβιετικής Ένωσης.

Αυτές ήταν οι εσωτερικές αιτίες που οδήγησαν στην κατάργηση στην ΕΣΣΔ της ποινής του θανάτου σε καιρό ειρήνης. Όμως είναι εξίσου απαραίτητο να λαμβάνουμε υπόψη, εν προκειμένω, τη διεθνή κατάσταση που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο που έχει περάσει μετά τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας και της Ιαπωνίας.

Απαντώντας στις ερωτήσεις του ανταποκριτή στη Μόσχα των “Sunday Times”, Αλεξάντρ Βέρθ, ο Ι. Στάλιν είπε “δεν πιστεύω ότι ο κίνδυνος ενός νέου πολέμου είναι πραγματικός”, ότι είναι “κατ’αρχήν οι πράκτορες των στρατιωτικών και πολιτικών υπηρεσιών πληροφοριών και οι ολιγάριθμοι οπαδοί τους στις τάξεις των πολιτικών αυτοί που διαδίδουν φήμες σχετικά με ένα “νέο πόλεμο”. Αυτές οι φήμες τους είναι απαραίτητες, τουλάχιστον: 1)για να εκφοβίζουν με το φάντασμα του νέου πολέμου ορισμένους αφελείς πολιτικούς ανάμεσα στους “εχθρούς” τους και να βοηθήσουν έτσι τις αντίστοχες κυβερνήσεις τους να προβούν σε περισσότερες υποχωρήσεις”, β) να κωλυσιεργήσουν για αρκετό καιρό τη μείωση των στρατιωτικών δαπανών των χωρών τους και γ) να φρενάρουν την αποστράτευση των στρατευμάτων και να αποτρέψουν κατ’ αυτό τον τρόπο μια γρήγορη αύξηση της ανεργίας.”

Μπορεί κανείς να θεωρεί ότι η ειρήνη είναι διασφαλισμένη για μια μεγάλη περίοδο, παρότι ορισμένα επιθετικά στοιχεία επιδιώκουν – το αναφέρουν οι πρόνοιες του διατάγματος – να προκαλέσουν ένα νέο πόλεμο. Δεν εκλείπουν τέτοιες προσπάθειες, όπως το μαρτυρούν, για παράδειγμα, οι προβοκατόρικες ομιλίες διαφόρων αμερικάνων γερουσιαστών, όπως των κ.κ. Τόμας, Ρούσελ και ομοίων τους που, ξεδιάντροπα, εκθειάζουν τον πόλεμο ενάντια στην ΕΣΣΔ. Πλέον τέτοιες προσπάθειες είναι αναπόφευκτα καταδικασμένες σε αποτυχία.

Καμία μεγάλη δύναμη”, δήλωσε ο Στάλιν στη συνέντευξη που παραχώρησε στον Έλιοτ Ρούσβελτ, “ακόμα κι αν η κυβέρνησή της είχε την επιθυμία για αυτό, δεν θα μπορούσε να βάλει ένα μεγάλο στρατό να πολεμήσει ενάντια σε μια σύμαχχο δύναμη, σε μια άλλη μεγάλη δύναμη, γιατί κανείς δεν μπορεί τώρα να κάνει πόλεμο χωρίς το λαό του και ο λαός δεν θέλει να κάνει πόλεμο.”

Το σοβιετικό κράτος αγωνίζεται με συνέπεια για την υπόθεση της δημοκρατίας, για την εδραίωση της ειρήνης γενικά και για την ασφάλεια των λαών. Αυτή η πολιτική ειρήνης συναντά μια πλατιά στήριξη από τις λαϊκές μάζες σε όλες τις χώρες.

Λαμβάνοντας την απόφαση της κατάργησης της ποινής του θανάτου, το Προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ έλαβε υπόψη τη σημερινή διεθνή κατάσταση. Έλαβε επίσης υπόψη την επιθυμία των συνδικάτων εργατών και υπαλλήλων, όπως και άλλων αντιπροσωπευτικών οργανώσεων που εκφράζουν την άποψη πλατιών κοινωνικών στρωμάτων.

Το Προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ εκτίμησε ότι η εφαρμογή της ποινής του θανάτου δεν αντιστοιχεί στις συνθήκες της εποχής της ειρήνης, και ότι επιβάλλεται από την ανάγκη. Η ποινή του θανάτου σε καιρό ειρήνης καταργείται στην ΕΣΣΔ. Τα εγκλήματα που τιμωρούνταν ως τώρα με θάνατο θα τιμωρούνται εφεξής με εγκλεισμό σε στρατόπεδα αναμόρφωσης μέσω εργασίας, διάρκειας 25 ετών.

Ο σοβιετικός λαός θα δεχτεί με βαθιά ικανοποίηση αυτή τη μεγάλη κίνηση σοσιαλιστικού ανθρωπισμού που αποτελεί μια νέα απόδειξη της ισχύος του σοβιετικού συστήματος και της απεριόριστης αφοσίωσης στη σοβιετική πατρίδα και κυβέρνηση όλου του λαού του ΕΣΣΔ που προχωρά με βήμα σταθερό προς νέες νίκες ακατάπαυστα, υπό την καθοδήγηση του μεγάλου ηγέτη και εμπνευστή Ι. Στάλιν.

Μετάφραση από τα ισπανικά. Το άρθρο περιέχεται στη “Mundo Obrero”, εβδομαδιαίο όργανο του ΚΚ Ισπανίας, 12 Ιούνη 1947, φ.70, σ.4, Παρίσι.

***

Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

Νόμος για την επιβεβαίωση του διατάγματος του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ

Περί της κατάργησης της θανατικής ποινής”

Το Ανώτατο Σοβιέτ της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών αποφασίζει:

Να επιβεβαιώσει το Διάταγμα του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ της 26ης Μάη 1947 “Περί της κατάργησης της θανατικής ποινής”.

Ο προεδρεύων του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ

Ν.Σβέρνικ

Ο Γραμματέας του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ

Α.Γκόρκιν

Μόσχα, Κρεμλίνο

4 Φλεβάρη 1948

Μετάφραση από τα ρωσικά. Ο νόμος εδώ.

***

Προεδρείο Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ

Διάταγμα της 12ης Γενάρη 1950

Περί της εφαρμογής της θανατικής ποινής σε προδότες της πατρίδας, κατασκόπους, υπονομετές-σαμποτέρ

Λαμβανομένων υπόψη ληφθέντων αιτημάτων από εθνικές δημοκρατίες, από συνδικάτα, αγροτικές οργανώσεις, καθώς και ανθρώπους του πολιτισμού για την αναγκαιότητα να επέλθουν αλλαγές στο Διάταγμα περί της κατάργησης της θανατικής ποινής με τις οποίες αυτό το διάταγμα δεν θα εφαρμόζεται και στους προδότες της πατρίδας, κατασκόπους και υπονομευτές-σαμποτέρ, το Προεδρείο του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ αποφασίζει:

1.Υπό τη μορφή εξαίρεσης από το Διάταγμα του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ της 26ης Μάη 1947 περί της κατάργησης της θανατικής ποινής, να επιτρέψει την εφαρμογή της θανατικής ποινής ως ανώτατου μέτρου ποινής σε προδότες της πατρίδας, κατασκόπους, υοπνομευτές σαμποτέρ.

2.Το παρόν διάταγμα τίθεται σε ισχύ από την ημέρα της δημοσίευσής του.

Μετάφραση από τα ρωσικά. Το διάταγμα εδώ.

Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Πρωτομαγιά, 18/04/1917)

Στα πλαίσια του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το σημερινό μέρος έχει το άρθρο του Στάλιν για την Πρωτομαγιά του 1917.

***

Πρωτομαγιά

Πάνε σχεδόν τρία χρόνια από τότε που οι ληστές κεφαλαιοκράτες των εμπόλεμων χωρών έριξαν τον κόσμο στην ανθρωποσφαγή.

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη (Πλατεία Μεγάρου – Ντβαρτσόβαγια). Το αριστερό πανό γράφει: «Ζήτω η δημοκρατική επανάσταση», το δεξί «Ζήτω ο σοσιαλισμός».

Πάνε σχεδόν τρία χρόνια από τότε που οι εργάτες όλων των χωρών, χτες ακόμα ομόαιμα αδέρφια και σήμερα ντυμένοι στο χακί στέκονται αντιμέτωπο, σαν εχθροί, και σακατεύουν, σκοτώνουν ο ένας τον άλλο, για να χαίρονται οι εχθροί του προλεταριάτου.

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη. Το μεσαίο πανώ γράφει: «Όπλο του λαού. Ζήτω η Διεθνής», το δεξί «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα».

Μαζική εξόντωση των ζωντανών δυνάμεων των λαών, μαζική καταστροφή και εξαθλίωση, ερείπια στις πολιτείες και τα χωριά που άλλοτε ανθούσαν, μαζική πείνα και επιστροφή σε κατάσταση βαρβαρότητας – να τι μας φέρνει καθημερινά ο πόλεμος. Και όλα αυτά για να μπορεί μια φούχτα ληστές, με κορώνα και χωρίς κορώνα, να ληστεύει τις ξένες χώρες και να συσσωρεύει αμέτρητα πλούτη.

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη.

Ο κόσμος άρχισε να ασφυχτιά στη μέγγενη του πολέμου…

Έγινε πνιγερή η ατμόσφαιρα και οι λαοί της Ευρώπης άρχισαν πια να σηκώνουν κεφάλι ενάντια στην πολεμόχαρη κεφαλαιοκρατία.

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στο Βλαδιβοστόκ.

Η ρωσική επανάσταση ανοίγει πρώτη ρήγμα στον τοίχο που χωρίζει τους εργάτες τον έναν από τον άλλο. Σε στιγμές γενικής “πατριωτικής” μέθης οι ρώσοι εργάτες διακηρύχνουν πρώτοι το λησμονημένο σύνθημα: “Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!”.

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη (Πλατεία Ισαάκιεφ)

Με το βροντολάλημα της ρωσικής επανάστασης ξυπνούν από το λήθαργο κι οι εργάτες της Δύσης. Απεργίες και διαδηλώσεις στη Γερμανία, διαδηλώσεις στην Αυστρία και τη Βουλγαρία, απεργίες και συλλαλητήρια στις ουδέτερες χώρες, αναβρασμός που όλο και δυναμώνει στην Αγγλία και τη Γαλλία, μαζική συναδέλωση στα μέτωπα – αυτά είναι τα πρώτα χελιδόνια της σοσιαλιστικής επανάστασης που ανεβαίνει.

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στο Χάρκοβο.

Και η σημερινή μας γιορτή, η Πρωτομαγιά, δεν είναι μήπως κι αυτή ένα σημάδι που δείχνει ότι μέσα στα ποτάμια του αίματος σφυρυλατούνται οι καινούργιοι δεσμοί της αδελφοσύνης των λαών;

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη (Λεωφόρος Νιέφσκι).

Καίγεται το έδαφος κάτω από τα πόδια των ληστών του κεφαλαίου, γιατί υψώνεται ξανά πάνω από την Ευρώπη η κόκκινη σημαία της Διεθνούς.

Η σημερινή μέρα, η Πρωτομαγιά, μέρα που εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες της Πετρούπολης απλώνουν αδερφικά το χέρι στους εργάτες όλου του κόσμου, ας αποτελέσει την εγγύηση ότι θα γεννηθεί η νέα επαναστατική Διεθνής!

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη.

Το σύνθημα “Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!”, που αντήχησε σήμερα στις πλατείες της Πετρούπολης, ας πετάξει πάνω απ’ όλο τον κόσμο κι ας ενώσει τους εργάτες όλων των χωρών στην πάλη για το σοσιαλισμό!

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στο Μινσκ.

Πάνω από τα κεφάλια των ληστών του κεφαλαίου, πάνω από τα κεφάλια των ληστρικών τους κυβερνήσεων, απλώνουμε το χέρι στους εργάτες όλων των χωρών και αναφωνούμε:

Φωτογραφία από τον εορτασμό της Πρωτομαγιάς του 1917 στην Πετρούπολη (Πλατεία Ισαάκιεφ).

Ζήτω η Πρωτομαγιά!

Ζήτω η αδελφότητα των λαών!

Ζήτω η σοσιαλιστική επανάσταση!

Στο πανό γράφεται: «Ζήτω η διεθνής ημέρα της εργασίας – Ζήτω ο σοσιαλισμός».

 

Πράβντα”, αρ. 35,

18 του Απρίλη 1917 (παλιό ημερολόγιο)

Ανυπόγραφο άρθρο

Πηγή: Στάλιν, Άπαντα, τόμος 3ος, σ.σ.41-43

Πηγές φωτό: http://foto-history.livejournal.com/7278243.html

http://leon-rumata.livejournal.com/3517427.html

http://leon-rumata.livejournal.com/3518486.html

http://leon-rumata.livejournal.com/2847593.html

https://ria.ru/revolution_documentary_footage/20170428/1491554107.html

 

Βλ. επίσης

Το 1ο μέρος του αφιερώματος στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το 2ο μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το 3ο μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To 4ο μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

Το 5ο μέρος: Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες (11-14/04/1917)

Το 6ο μέρος: Στάλιν: Η προσωρινή κυβέρνηση & Η σύσκεψη στα ανάχτορα της αυτοκράτειρας Μαρίας (18-25/04/1917)

Το 7ο μέρος: Στάλιν: Πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής & Εισήγηση και Τελικός λόγος για το εθνικό ζήτημα (24-29/04/1917)

Το 8ο μέρος: Στάλιν: Έμειναν πίσω από την επανάσταση & Τι περιμέναμε από τη συνδιάσκεψη; (04-06/05/1917)

Το 9ο μέρος: Στάλιν: Η καμπάνια για τις δημοτικές εκλογές & Τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών της Πετρούπολης (21-24-26/05/1917 & 15/06/1917)

Το 10ο μέρος: Στάλιν: Χτες και Σήμερα (Κρίση της επανάστασης) & Ενάντια στις μεμονωμένες διαδηλώσεις (13-14/06/1917)

Το 11ο μέρος: Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους – προς όλους τους εργάτες και τους φαντάρους της Πετρούπολης, Η διαδήλωση & Πυκνώστε τις γραμμές σας (17-20/06 & 15/07/1917)

Το 12ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στην έκτακτη συνδιάσκεψη της Οργάνωσης της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπ.), 16 –20/07/1917)

 

Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Λόγοι στην έκτακτη συνδιάσκεψη της Οργάνωσης της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπ.), 16 – 20/07/1917)

Στο 12ο μέρος του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το οποίο επικεντρώνεται στον πολιτικό αγώνα που προηγήθηκε αυτής, με την ανάδειξη και εκμετάλλευση των λαθών των αντιπάλων και τη διατύπωση (ή και απόσυρση) των κατάλληλων κάθε φορά συνθημάτων, υπάρχουν οι τοποθετήσεις του Στάλιν στην έκτακτη συνδιάσκεψη της Οργάνωσης της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπολσεβίκων) τον Ιούλη του ‘17, όταν η αντεπανάσταση πήρε το πάνω χέρι. Και για άλλη μια φορά, στα κείμενά του υπάρχουν πολλές τοποθετήσεις για ζητήματα που ταλανίζουν και σήμερα την αριστερά και, γενικότερα, τους επαναστάτες.

Ο Στάλιν δεν θεωρεί καν δικαίωμα ενός κομμουνιστικού κόμματος να απέχει από ένα αυθόρμητο κίνημα μόνο και μόνο επειδή δεν το ελέγχει. Ας αναλογιστούμε τι συμβαίνει από πολλές αριστερές οργανώσεις και κόμματα στην Ελλάδα, όταν έχουν να κάνουν με ένα κίνημα ή έστω μια κινητοποίηση που δεν ελέγχεται από το ανώτατο, μάλιστα, όργανό τους. Οι κομμουνιστές πρέπει να συμμετέχουν στα κινήματα και τις κινητοποιήσεις κι ας μην ξεκινούν από αυτούς. Όχι, όμως, να συμμετέχουν υποταγμένοι σε αυτό το αυθόρμητο κίνημα, δηλαδή, να συμφωνούν με τον αρχικό του χαρακτήρα και τις μορφές του και να τις “σέβονται” (λέξη που καλύπτει, ενίοτε, απλώς την τεμπελιά κάποιων ηγετίσκων), αλλά ενεργητικά, για να του δώσουν το χαρακτήρα εκείνο που θα προωθεί συνολικά την υπόθεση των κινητοποιούμενων τάξεων.

Ο Στάλιν, επίσης, αναδεικνύει ότι “τα γεγονότα δε δημιουργούνται από μεμονωμένα πρόσωπα, αλλά από τις υποχθόνιες δυνάμεις της επανάστασης”, κι όποιος προβοκατορολογεί εναντίον οργανώσεων, “τοποθετεί τον εαυτό του με την άποψη της Ασφάλειας”. Γιατί, πράγματι, όταν κάποιος δεν συμμετέχει σε ένα κίνημα, μόνο και μόνο επειδή δεν το ελέγχει, λίγο θέλει, για να δικαιολογηθεί στα μέλη του για την απραξία του, να αρχίσει την προβοκατορολογία. Έτσι, όμως, περνά σε δεύτερη μοίρα η υλιστική ανάλυση και η μελέτη της διάταξης των ταξικών δυνάμεων.

Σε στιγμές, ωστόσο, καμπής, όπου αλλάζει η σύνθεση του ταξικού μετώπου της επανάστασης, με την αποχώρηση κάποιων στρωμάτων τάξεων και την προσχώρησή τους στο στρατόπεδο της αντεπανάστασης, συχνά, στην Ελλάδα, έχουμε δει ότι τσουβαλιάζονται ακόμα και τα στρώματα των τάξεων τα οποία δεν έχουν ακόμα συμβιβαστεί, με τα στρώματα που έχουν συμβιβαστεί, ή έστω, τσουβαλιάζονται οι πολιτικοί εκπρόσωποι των μεν και των δε. Έτσι, μικραίνει και το ταξικό μέτωπο, σπαταλιούνται δυνάμεις που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν επειδή έχουν και μια θετική πτυχή, έστω και προσωρινή. Έτσι, οι μπολσεβίκοι, δεν είπαν, όταν το’στριψαν οι εσερομενσεβίκοι, ότι πρέπει να διακοπεί οποιαδήποτε συμμαχία με οποιονδήποτε από αυτούς, αλλά αντίθετα, ρίχνουν ως σύνθημα την ενότητα με την αριστερή τους πτέρυγα, με όσους “διατηρούν ακόμα”, έστω και “κάποια δόση επαναστατικής τιμής”.

Ακολούθως, ο Στάλιν κάνει μια λεπτομερή ανάλυση της διάταξης των ταξικών δυνάμεων κατά τη στιγμή της στροφής της επαναστατικής διαδικασίας, δίνει τον ορισμό της “κρίσης εξουσίας”, και αναδεικνύει τα αίτιά της. Αναγνωρίζοντας ότι είναι στιγμή όπου παίρνει το πάνω χέρι η αντεπανάσταση, ότι υπάρχει υποχώρηση, ο Στάλιν δεν περιορίζεται σε μια γραμμή “ζύμωσης”, όπως κάποιοι λουφαδόροι (π.χ.εφημερίδα “Δρόμος”) το 2015 έλεγαν (ότι “η καλύτερη πράξη είναι να μιλάμε με τον κόσμο”), αλλά και οργάνωσης.

Λόγω και της προδοσίας από πλευράς ηγετών των Σοβιέτ, ο Στάλιν αναδεικνύει και κάτι που ακόμα και σήμερα, στην Ελλάδα, δεν είναι ευνόητο: ότι δεν πρέπει να ταυτίζουμε μορφή εξουσίας με ταξικό περιεχόμενο. Σίγουρα, κάποιες πιο “συλλογικές” μορφές εξουσίας έχουν κάποιο πρόσημο πιο θετικό, πιο προσιτό για τις εργαζόμενες τάξεις, όμως το “συλλογικότερο” μιας μορφής εξουσίας από μόνο του δεν λέει κάτι. Άλλωστε, η εμπειρία του σοσιαλισμού του 20ού αιώνα δείχνει ότι και μέσα σε συλλογικότερες μορφές εξουσίας μπορεί να τρυπώσουν και να αναδειχτούν κάποιοι που μπορούν, σε επόμενο στάδιο, να ανατρέψουν και την ίδια αυτή μορφή εξουσίας που τους ανέδειξε.

Ακόμα, ο Στάλιν αναδεικνύει τις δυνατότητες που προσφέρει η “πολλαπλή ένταξη” ώστε να μην ακυρώνεται καμία από τις ταυτότητες που έχει ένας κομμουνιστής (ως μέλος κόμματος ή π.χ. ως μέλος συνδικάτου στο οποίο μειοψηφεί, αλλά και του οποίου πρέπει να αυξάνει τη μαχητικότητα). Εξάλλου, αποσαφηνίζει κάτι για το οποίο οι μπολσεβίκοι έχουν συκοφαντηθεί: ότι άλλο πράγμα η δικτατορία ενός κόμματος και άλλο η δικτατορία μίας τάξης. Τέλος, ο Στάλιν απαντά και σε όσους με στατιστικούς όρους προσπαθούν να αποδείξουν ότι η εργατική τάξη δεν μπορεί να ηγεμονεύσει στην κοινωνία και καταδεικνύει γιατί ένα τέτοιο σκεπτικό ερμηνεύει μηχανιστικά μία κατάσταση.

***

 

Λόγοι στην έκτακτη συνδιάσκεψη της Οργάνωσης της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπολσεβίκων)

1.Έκθεση δράσης της ΚΕ για τα γεγονότα του Ιούλη

16 του Ιούλη

Σύντροφοι!

Το κόμμα μας, και ειδικά την Κεντρική του Επιτροπή, το κατηγορούν ότι προκάλεσε και οργάνωσε τις εκδηλώσεις της 3 και 4 του Ιούλη, με σκοπό να εξαναγκάσει την Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ να πάρει στα χέρια της την εξουσία, και στην περίπτωση που δε θα ‘θελε να το κάνει, να την πάρει στα χέρια του το ίδιο το κόμμα μας.

Πρώτα απ’ όλα είμαι υποχρεωμένος να ανασκευάσω αυτές τις κατηγορίες. Στις 3 του Ιούλη δύο αντιπρόσωποι του συντάγματος πολυβόλων μπήκαν ξαφνικά στην αίθουσα όπου γίνονταν οι εργασίες της συνδιάσκεψης των μπολσεβίκων και δήλωσαν ότι το 1ο σύνταγμα πολυβόλων άρχισε τη διαδήλωση. Θυμάστε πως εμείς δηλώσαμε στους αντιπροσώπους ότι τα μέλη του κόμματος δε μπορούν να παραβιάζουν τις αποφάσεις του κόμματός τους, και με ποιο τρόπο οι αντιπρόσωποι του συντάγματος διαμαρτυρήθηκαν, και δήλωσαν ότι θα προτιμούσαν να φύγουν από το κόμμα, παρά να αντιταχθούν στην απόφαση του συντάγματος.

Η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος δε θεωρούσε σκόπιμη κάτω από τις τωρινές συνθήκες μια κινητοποίηση των δυνάμεων των εργατών και των φαντάρων της Πετρούπολης. Η ΚΕ δε θεωρούσε σκόπιμη μια τέτοια δράση γιατί ήταν φανερό ότι η επίθεση που σχεδίαζε η κυβέρνηση στο μέτωπο ήταν ενέργεια τυχοδιωχτική, ότι οι φαντάροι μη ξέροντας πού τους πάνε, δε θα συμφωνήσουν να κάνουν επίθεση και ότι σε περίπτωση κινητοποίησής μας στην Πετρούπολη οι εχθροί της επανάστασης θα μπορούσαν να φορτώσουν απάνω μας την ευθύνη για την αποτυχία της επίθεσης στο μέτωπο. Εμείς θέλαμε η ευθύνη για την αποτυχία της επίθεσης στο μέτωπο να βαρύνει τους πραγματικούς υπεύθυνους για την τυχοδιωχτική αυτή ενέργεια.

Η εκδήλωση όμως είχε αρχίσει. Οι πολυβολητές έστειλαν αντιπροσώπους στα εργοστάσια. Και κατά τις έξι η ώρα βρεθήκαμε μπροστά στο γεγονός ότι τεράστιες μάζες εργατών και φαντάρων άρχισαν να διαδηλώνουν. Κατά τις πέντε η ώρα, στη συνεδρίαση της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ, δήλωσα επίσημα εξ ονόματος της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματός μας και της συνδιάσκεψης ότι αποφασίσαμε να μην αναλάβουμε καμια μαζική δράση. Το να μας κατηγορούν ύστερα απ’ όλα αυτά ότι εμείς οργανώσαμε την εκδήλωση είναι ψέμα που μόνο θρασείς συκοφάντες θα μπορούσαν να το πουν.

Η εκδήλωση βρισκόταν στο ξετύλιγμά της. Είχε άραγε το κόμμα μας το δικαίωμα να νίψει τα χέρια του και να τραβηχτεί στη μπάντα; Παίρνοντας υπόψη το ενδεχόμενο σοβαρότερων περιπλοκών, νομίζουμε ότι δεν είχαμε το δικαίωμα να νίψουμε τα χέρια. Σαν κόμμα του προλεταριάτου έπρεπε να επέμβουμε στην εκδήλωση και να της προσδώσουμε ειρηνικό και οργανωμέο χαραχτήρα, χωρίς να βάζουμε για σκοπό την κατάληψη της εξουσίας με τα όπλα.

Θα σας θυμίσω ορισμένες ανάλογες περιπτώσεις από την ιστορία του εργατικού μας κινήματος. Στις 9 του Γενάρη 1905, τότε που ο Γκαπόν οδηγούσε τις μάζες στον τσάρο, το κόμμα δεν αρνήθηκε να πάει μαζί με τη μάζα των διαδηλωτών, αν και δεν ήξερε πού τραβάνε. Τώρα που το κίνημα δεν ακολουθούσε τα συνθήματα του Γκαπόν, μα τα δικά μας συνθήματα, είχαμε πολύ λιγότερο (από τις 9 του Γενάρη) το δικαίωμα να αποτραβηχτούμε. Έπρεπε να επέμβουμε σα ρυθμιστής, σαν κόμμα που συγκρατεί το κίνημα, για να το προφυλάξουμε από ενδεχόμενες περιπλοκές.

Οι μενσεβίκοι και οι εσέροι κολακεύονται να πιστεύουν ότι καθοδηγούν το εργατικό κίνημα, μα δε μοιάζουν με ανθρώπους ικανούς να καθοδηγούν την εργατική άξη. Οι επιθέσεις τους ενάντια στους μπολσεβίκους φανερώνουν πως δεν καταλαβαίνουν καθόλου τις υποχρεώσεις τους σαν κόμμα της εργατικής τάξης. Σχετικά με την τελευταία εκδήλωση των εργατών οι μενσεβίκοι και οι εσέροι σκέφτονται σαν άνθρωποι που ξέκοψαν από την εργατική τάξη.

Τη νύχτα η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματός μας, η Επιτροπή της Πετρούπολης και η Στρατιωτική οργάνωση αποφάσισαν να επέμβουν σ’ αυτό το αυθόρμητο κίνημα των φαντάρων και των εργατών. Οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι, βλέποντας ότι μας ακολουθούν πάνω από 400.000 φαντάροι και εργάτες, βλέποντας πως το έδαφος τούς φεύγει κάτω από τα πόδια, χαραχτήρισαν την εκδήλωση των εργατών και φαντάρων σαν εκδήλωση που στρέφεται ενάντια στα Σοβιέτ. Εγώ υποστηρίζω ότι στις 4 του Ιούλη το βράδυ, τότε που χαραχτήρισαν τους μπολσεβίκους προδότες της επανάστασης, οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι πρόδιναν την επανάσταση, διασπούσαν το ενιαίο επαναστατικό μέτωπο κι έκλειναν συμμαχία με την αντεπανάσταση. Χτυπώντας τους μπολσεβίκους, χτυπούσαν την επανάσταση.

Στις 5 του Ιούλη, οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι κήρυξαν κατάσταση πολιορκίας, οργάνωσαν επιτελείο και παρέδωσαν όλες τις υποθέσεις στη στρατιωτική κλίκα. Έτσι, εμείς που παλαίβαμε για να περάσει όλη η εξουσία στα Σοβιέτ, βρεθήκαμε αντίπαλοι των Σοβιέτ με το όπλο στο χέρι. Δημιουργήθηκε μια κατάσταση όπου τα στρατιωτικά τμήματα των μπολσεβίκων μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπα με τα στρατιωτικά τμήματα των Σοβιέτ. Θα ήταν τρέλα να δεχτούμε τη μάχη με τέτοιες συνθήκες. Είπαμε στους καθοδηγητές των Σοβιέτ: οι καντέτοι αποσύρθηκαν, συνασπιστείτε με τους εργάτες, η κυβέρνηση πρέπει να είναι υπεύθυνη απέναντι στα Σοβιέτ. Μα οι καθοδηγητές των Σοβιέτ έκαναν μια ύπουλη ενέργεια: παρέταξαν απέναντί μας τους κοζάκους, τους γιούνκερς, τους πογκρομιστές και μερικά συντάγματα που έφεραν από το μέτωπο και που τα εξαπάτησαν λέγοντάς τους πως οι μπολσεβίκοι είναι δήθεν ενάντια στα Σοβιέτ. Είναι αυτονόητο πως μέσα σε τέτοιες συνθήκες δε μπορούσαμε να δεχτούμε τη μάχη, στην οποία μας έσπρωχναν οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι. Αποφασίσαμε να υποχωρήσουμε.

Στις 5 του Ιούλη έγιναν διαπραγματεύσεις με την Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ που την εκπροσωπούσε ο Λίμπερ. Ο Λίμπερ έβαλε τους παρακάτω όρους: εμείς, δηλ. οι μπολσεβίκοι, να αποσύρουμε τα θωρακισμένα αυτοκίνητα από το ανάκτορο Ξεσίνσκαγια και οι ναύτες να εγκαταλείψουν το φρούριο Πετροπαύλοφσκ και να γυρίσουν στην Κρονστάνδη. Συμφωνήσαμε με τον όρο ότι η ΚΕΕ των Σοβιέτ θα αναλάβει να υπερασπίσει τις έδρες των κομματικών μας οργανώσεων από ενδεχόμενες επιθέσεις. Ο Λίμπερ εξ ονόματος της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής μάς διαβεβαίωσε ότι οι όροι μας θα εκπληρωθούν και ότι το ανάκτορο Ξεσίνσκαγια θα είναι στη διάθεση μας ωσότου μας εξασφαλιστεί μόνιμο οίκημα. Εμείς εκπληρώσαμε τις υποσχέσεις μας. Αποσύραμε τα θωρακισμένα αυτοκίνητα, οι ναύτες της Κρονστάνδης συμφώνησαν να γυρίσουν πίσω, αλλά διατηρώντας τα όπλα τους. Μα η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ δεν εκτέλεσε καμιά από τις υποχρεώσεις της. Στις 6 του Ιούλη ο στρατιωτικός αντιπρόσωπος των εσέρων Κουζμίν μάς διαβίβασε τηλεφωνικά την αξίωση να εκκενωθούν μέσα σε τρία τέταρτα της ώρας το ανάκτορο Ξεσίνσκαγια και το φρούριο Πετροπαύλοφσκ, απειλώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση θα κινούσε ένοπλες δυνάμεις. Η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματός μας αποφάσισε να αποφύγει με κάθε θυσία την αιματοχυσία. Η Κεντρική Επιτροπή με έστειλε αντιπρόσωπό της στο φρούριο του Πετροπαύλοφσκ όπου κατόρθωσα να πείσω τη φρουρά των ναυτών να μη δεχτεί τη μάχη, γιατί η κατάσταση είχε πάρει τέτοια τροπή που μπορούσαμε να βρεθούμε αντιμέτωποι με τα Σοβιέτ. Με την ιδιότητα του αντιπροσώπου της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ πάω μαζί με το μενσεβίκο Μπογντάνοφ στον Κουζμίν. Ο Κουζμίν τα είχε όλα έτοιμα για μάχη, πυροβολικό, ιππικό και πεζικό. Προσπαθήσαμε να τον πείσουμε να μη χρησιμοποιήσει ένοπλες δυνάμεις. Ο Κουζμίν ήταν δυσαρεστημένος γιατί “οι πολιτικοί με την ανάμειξή τους του φέρνουν συνεχώς εμπόδια” και συμφώνησε ανόρεχτα να υποταχθεί στις επίμονες αξιώσεις της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ. Για μένα ήταν ξεκάθαρο ότι οι στρατιωτικοί εσέροι ήθελαν αίμα, για να δώσουν ένα “μάθημα” στους εργάτες, στους φαντάρους και τους ναύτες. Εμείς όμως τους εμποδίσαμε να πραγματοποιήσουν το ύπουλο σχέδιό τους.

Τον ίδιο καιρό η αντεπανάσταση πέρασε στην επίθεση: επιδρομή και σπάσιμο των τυπογραφείων της “Πράβντα” και του τυπογραφείου “Τρουντ”, κακοποίηση και δολοφονία συντρόφων μας, κλείσιμο των εφημερίδων μας κλπ. Επικεφαλής της αντεπανάστασης βρίσκεται η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος των καντέτων, και ακολουθεί το επιτελείο και το σώμα αξιωματικών του στρατού – δηλαδή οι εκπρόσωποι της ίδιας κεφαλαιοκρατίας που θέλει να συνεχίσει τον πόλεμο γιατί βγάζει απ’ αυτόν κέρδη.

Η αντεπανάσταση δυνάμωνε μέρα με την ημέρα. Κάθε φορά που αποτεινόμασταν στην Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ για να της ζητήσουμε εξηγήσεις, πειθόμασταν πως δεν είναι σε θέση να αποτρέψει τις βιαιοπραγίες και πως η εξουσία δε βρίσκεται στα χέρια της ΚΕΕ, αλλά στα χέρια της καντέτικης – στρατιωτικής κλίκας, που δίνει τον τόνο στην αντεπανάσταση.

Οι υπουργοί παραιτούνται ο ένας πίσω απ’ τον άλλο. Θέλουν να υποκαταστήσουν την Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ με την έκτακτη σύσκεψη της Μόσχας (37), όπου μέσα στον όγκο των εκατοντάδων φανερών εκπρόσωπων της κεφαλαιοκρατίας θα χαθούν τα 280 μέλη της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής.

Η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή, τρομοκρατημένη από την αύξηση της δύναμης του μπολσεβίκισμού, κλείνει επονείδιστη συμμαχία με την αντεπανάσταση και ικανοποιεί τις απαιτήσεις της: να της παραδώσει τους μπολσεβίκους, να συλλάβει την αντιπροσωπεία της Βαλτικής (38) και να αφοπλίσει τους επαναστάτες φαντάρους και εργάτες. Όλα αυτά οργανώνονται πολύ απλά: η κλίκα των οπαδών της άμυνας οργανώνει προκλήσεις με πυροβολισμούς, δημιουργεί μ’ αυτό τον τρόπο αφορμές για να προβεί σε αφοπλισμό και αρχίζει τον αφοπλισμό. Έτσι έγινε λόγου χάρη, με τους εργάτες του Σεστρορέτσκ (39), που δεν είχαν πάρει μέρος στην εκδήλωση.

Το πρώτο χαραχτηριστικό γνώρισμα κάθε αντεπανάστασης είναι ο αφοπλισμός των εργατών και των επαναστατών φαντάρων. Σ’ εμάς αυτή τη μαύρη αντεπαναστατική δουλειά την έκαναν μέσω του Τσερετέλι και των άλλων “σοσιαλιστών – υπουργών” της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ. Αυτού βρίσκεται όλος ο κίνδυνος. “Η κυβέρνηση της σωτηρίας της επανάστασης”, “ενισχύει” την επανάσταση πνίγοντάς την.

Το καθήκον μας είναι να συγκεντρώσουμε δυνάμεις, να ενισχύσουμε τις υπάρχουσες οργανώσεις και να συγκρατήσουμε τις μάζες από πρόωρες εκδηλώσεις. Η αντεπανάσταση έχει συμφέρον να μας προκαλέσει να δώσουμε τώρα τη μάχη, εμείς όμως δεν πρέπει να παρασυρθούμε από την πρόκληση, αλλά πρέπει να δείξουμε τον ανώτατο βαθμό επαναστατικής αυτοκυριαρχίας. Αυτή είναι η γενική γραμμή ταχτικής της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός μας.

Σχετικά με την αισχρή συκοφαντική εκστρατεία ενάντια στους αρχηγούς μας ότι δήθεν πληρώνονται από τους γερμανούς, η Κεντρική Επιτροπή του κόμματός μας παίρνει την παρακάτω θέση. Σ’ όλες τις κεφαλαιοκρατικές χώρες ξεσηκώθηκε μια συκοφαντική εκστρατεία για προδοσία ενάντια στους επαναστάτες αρχηγούς του προλεταριάτου. Στη Γερμανία συκοφάντησαν το Λήμπκνεχτ, στη Ρωσία το Λένιν. Την Κεντρική Επιτροπή του κόμματός μας δεν την εκπλήσσει το γεγονός ότι οι κεφαλαιοκράτες της Ρωσίας καταφεύγουν σε μια δοκιμασμένη μέθοδο πάλης ενάντια στα “ανεπιθύμητα στοιχεία”. Οι εργάτες πρέπει να δηλώσουν ανοιχτά ότι θεωρούν τους αρχηγούς τους αψεγάδιαστους, ότι τάσσονται αλληλέγγυοι μαζί τους και ότι στο έργο που ανέλαβαν οι αρχηγοί τους βρίσκονται στο πλευρό τους. Οι εργάτες απευθύνθηκαν μόνοι τους στην Επιτροπή της Πετρούπολης και ζήτησαν να τους ετοιμάσει σχέδιο διαμαρτυρίας ενάντια στην εκστρατεία αυτή κατά των αρχηγών μας. Η Επιτροπή της Πετρούπολης έχει ετοιμάσει ένα τέτοιο σχέδιο διαμαρτυρίας για υπογραφή.

Οι αντίπαλοί μας, οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι, ξέχασαν πως τα γεγονότα δε δημιουργούνται από μεμονωμένα πρόσωπα, αλλά από τις υποχθόνιες δυνάμεις της επανάστασης, κι έτσι τοποθέτησαν τον εαυτό τους με την άποψη της Ασφάλειας.

Ξέρετε ότι η “Πράβντα” κλείστηκε από τις 6 του Ιούλη και ότι το τυπογραφείο “Τρούντ” σφραγίστηκε. Στο μεταξύ το 2ο Γραφείο μάς πληροφορεί ότι η “Πράβντα” θα ξαναβγεί κατά πάσα πιθανότητα όταν τελειώσουν οι ανακρίσεις. Στους στοιχειοθέτες και τους υπαλλήλους της “Πράβντα” και του τυπογραφείου, για τις μέρες που θα κάθονται άνεργοι, θα είμαστε υποχρεωμένοι να πληρώνουμε κάπου 30.000 ρούβλια.

Ύστερα από τα γεγονότα του Ιούλη, ύστερα απ’ όσα συνέβηκαν σ’ αυτό το διάστημα, δε μπορούμε πια να θεωρούμε τους εσέρους και τους μενσεβίκους σοσιαλιστές. Οι εργάτες τους ονομάζουν τώρα σοσιαλ-δεσμοφύλακες.

Ύστερα απ’ όλα αυτά είναι εγκληματικό να μιλάμε για ενότητα με τους σοσιαλ-δεσμοφύλακες. Πρέπει να ρίξουμε άλλο σύνθημα: ενότητα με την αριστερή τους πτέρυγα – με τους διεθνιστές, που διατηρούν ακόμα κάποια δόση επαναστατικής τιμής και είναι έτοιμοι να παλέψουν ενάντια στην αντεπανάσταση.

Αυτή είναι η γραμμή της ΚΕ του κόμματός μας.

2.Εισήγηση για τη σημερινή στιγμή

16 του Ιούλη

Σύντροφοι!

Το χαραχτηριστικό γνώρισμα της σημερινής στιγμής είναι η κρίση της εξουσίας. Γύρω απ’ αυτό το ζήτημα συγκεντρώνονται όλα τα άλλα δευτερεύοντα ζητήματα. Η κρίση της εξουσίας έχει σαν αιτία την αστάθεια της εξουσίας: έχει έρθει η στιγμή όπου οι διαταγές της κυβέρνησης προκαλούν είτε τα γέλια, είτε την αδιαφορία και κανείς δε θέλει να τις εκτελέσει. Η έλλειψη εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση εισχωρεί βαθιά μέσα στον πληθυσμό. Η εξουσία κλονίζεται. Αυτού βρίσκεται η αιτία της κρίσης.

Περνάμε την τρίτη κρίση της εξουσίας. Η πρώτη κρίση ήταν η κρίση της τσαρικής εξουσίας που δεν υπάρχει πια. Η δεύτερη κρίση ήταν η κρίση της πρώτης Προσωρινής κυβέρνησης, κρίση που είχε σαν αποτέλεσμα να αποχωρήσουν ο Μιλιουκόφ και ο Γκουτσκόφ από την κυβέρνηση. Η τρίτη κρίση είναι η κρίση της κυβέρνησης συνασπισμού, όπου η αστάθεια της εξουσίας έφτασε στο κατακόρυφο. Οι σοσιαλιστές υπουργοί θέτουν στη διάθεση του Κερένσκι τις παραιτήσεις τους και η κεφαλαιοκρατία εκφράζει την έλλειψη εμπιστοσύνης της προς τον Κερένσκι. Σχηματίστηκε κυβέρνηση και από την επομένη κιόλας του σχηματισμού της η κυβέρνηση αυτή βρέθηκε στην ίδια κατάσταση αστάθειας.

Σαν μαρξιστές πρέπει να αντικρίζουμε την κρίση της εξουσίας όχι μονάχα από τυπική, αλλά πρώτ’ απ’ όλα από ταξική άποψη. Κρίση της εξουσίας είναι η οξυμένη, ανοιχτή πάλη των τάξεων για την εξουσία. Η πρώτη κρίση είχε σαν αποτέλεσμα η εξουσία των τσιφλικάδων να παραχωρήσει τη θέση της στην εξουσία της κεφαλαιοκρατίας, που την υποστήριζαν τα Σοβιέτ, τα οποία “εκπροσωπούσαν” τα συμφέροντα του προλεταριάτου και της μικροαστικής τάξης. Η δεύτερη κρίση είχε σαν αποτέλεσμα ένα συμβιβασμό ανάμεσα στη μεγάλη και τη μικρή αστική τάξη, συμβιβασμό που εκφράστηκε με την κυβέρνηση συνασπισμού. Τόσο στην περίοδο της πρώτης, όσο και στην περίοδο της δεύτερης κρίσης, τα κρατικά όργανα πάλευαν ενάντια στις επαναστατικές εκδηλώσεις των εργατών (27 του Φλεβάρη και 20 – 21 του Απρίλη). Η δεύτερη κρίση λύθηκε προς “όφελος” των Σοβιέτ, με την είσοδο των “σοσιαλιστών” των Σοβιέτ στην κεφαλαιοκρατική κυβέρνηση. Στην τρίτη κρίση οι φαντάροι και οι εργάτες έβαλαν ανοιχτά το ζήτημα να πάρουν την εξουσία οι εργαζόμενοι, η μικροαστική και προλεταριακή δημοκρατία και να απομακρυνθούν όλα τα κεφαλαιοκρατικά στοιχεία από την κυβέρνηση.

Τι είναι εκείνο που προκάλεσε την τρίτη κρίση;

Όλη την “ευθύνη” τη ρίχνουν σήμερα στους μπολσεβίκους. Οι εκδηλώσεις στις 3 και 4 του Ιούλη ήταν όπως λένε ένα στοιχείο που συντέλεσε στην όξυνση της κρίσης. Ο Κ. Μαρξ έλεγε από τότε ακόμα ότι κάθε βήμα της επανάστασης προς τα μπρος προκαλεί ένα αντίστοιχο βήμα της αντεπανάστασης προς τα πίσω. Οι μπολσεβίκοι θεωρούν τις εκδηλώσεις της 3 και 4 του Ιούλη σαν ένα επαναστατικό βήμα και δέχονται την τιμή του σκαπανέα της κίνησης προς τα μπρος, τιμή που τους αποδίδουν οι αποστάτες – σοσιαλιστές. Όμως η κρίση αυτή της εξουσίας δε λύθηκε προς όφελος των εργατών. Ποιος φταίει γι’ αυτό; Αν οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι υποστήριζαν τους εργάτες και τους μπολεβίκους, η αντεπανάσταση θα είχε ηττηθεί· οι εσέροι όμως κι οι μενσεβίκοι άρχισαν να χτυπούν τους μπολσεβίκους, διέσπασαν το ενιαίο μέτωπο της επανάστασης και η κρίση άρχισε να εξελίσσεται μέσα σε συνθήκες δυσμενείς όχι μόνο για τους μπολσεβίκους, μα και για τους ίδιους τους εσέρους και τους μενσεβίκους.

Αυτός ήταν ο πρώτος παράγοντας της όξυνσης της κρίσης.

Ο δεύτερος παράγοντας ήταν η αποχώρηση των καντέτων από την κυβέρνηση. Οι καντέτοι μυρίστηκαν ότι τα πράγματα τραβάν προς το χειρότερο, ότι η οικονομική κρίση μεγαλώνει, ότι τα λεφτά είναι λίγα, κι αποφάσισαν να στρίψουν από την κυβέρνηση. Η αποχώρησή τους ήταν η συνέχεια του μποϋκοταρίσματος του Κονοβάλοφ. Μόλις ανακάλυψαν ότι η κυβέρνηση είναι ασταθής, έφυγαν πρώτοι από την κυβέρνηση.

Ο τρίτος παράγοντας που αποκάλυψε και όξυνε την κρίση της εξουσίας, ήταν η ήττα των στρατευμάτων μας στο μέτωπο. Το ζήτημα του πολέμου είναι σήμερα το βασικό ζήτημα. Γύρω από το ζήτημα αυτό περιστρέφονται όλα τ’ άλλα ζητήματα της εσωτερικής και εξωτερικής ζωής της χώρας. Και σ’ αυτό το βασικό ζήτημα η κυβέρνηση απότυχε κυριολεχτικά. Ήταν εξαρχής φανερό ότι η επίθεση στο μέτωπο είναι τυχοδιωχτισμός. Κυκλοφορούν φήμες ότι γίναμε αίτιοι να πιαστούν εκατοντάδες χιλιάδες αιχμάλωτοι και οι φαντάροι να φεύγουν άταχτα. Το να αποδίδει κανείς την “κατάρρευση” του μετώπου αποκλειστικά και μόνο στη ζύμωση των μπολσεβίκων σημαίνει ότι υπερβάλλει την επιρροή των μπολσεβίκων. Κανένα κόμμα δεν έχει μια τέτοια δύναμη. Πώς να εξηγήσει κανείς ότι το κόμμα μας που έχει ίσαμε 200 χιλιάδες μέλη, θα ήταν σε θέση να “αποσυνθέσει” το στρατό, ενώ η Κεντρκή Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ, που συγκεντρώνει γύρω της 20 εκατομμύρια πολίτες, δε μπόρεσε να κρατήσει το στρατό κάτω από την επιρροή της; Γεγονός είναι ότι οι φαντάροι δε θέλουν να πολεμήσουν, γιατί δεν ξέρουν για ποιο σκοπό πολεμούν, ότι έχουν κουραστεί και ανησυχούν για το ζήτημα της διανομής της γης κλπ. Το να πιστεύει κανείς ότι με τέτοιες συνθήκες μπορεί να οδηγήσει το στρατό στον πόλεμο, σημαίνει ότι πιστεύει πως θα γίνει κάποιο θαύμα. Η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ είχε τη δυνατότητα να αναπτύξει μέσα στο στρατό πολύ μεγαλύτερη ζύμωση από μας, και το έκανε. Παρ’ όλα αυτά όμως κυριάρχησε το ισχυρό αυθόρμητο στοιχείο της πάλης κατά του πολέμου. Δε φταίμε εμείς γι’ αυτό, εκείνο που “φταίει” είναι η επανάσταση, που έδωσε στον κάθε πολίτη το δικαίωμα να πάρει απάντηση στο ερώτημα που έβαζε: γιατί γίνεται ο πόλεμος.

Έτσι λοιπόν, τρεις είναι οι παράγοντες που προκάλεσαν την κρίση της εξουσίας:

1)η δυσαρέσκεια των εργατών και των φαντάρων ενάντια στην κυβέρνηση, γιατί η πολιτική που ακολουθούσε απέναντί τους ήταν πάρα πολύ δεξιά,

2)η δυσαρέσκεια της κεφαλαιοκρατίας ενάντια στην κυβέρνηση, γιατί η κεφαλαιοκρατία θεωρούσε πάρα πολύ αριστερή την πολιτική της κυβέρνησης, και

3)οι αποτυχίες στο μέτωπο.

Αυτές είναι οι εξωτερικές αιτίες που προκάλεσαν την κρίση της εξουσίας.

Και η κύρια αιτία για όλα, η υποχθόνια δύναμη της κρίσης ήταν η οικονομική καταστροφή της χώρας, που την προκάλεσε ο πόλεμος. Μονάχα πάνω σ’ αυτή τη βάση αναπτύχθηκαν οι τρεις αυτοί παράγοντες, που κλόνισαν την εξουσία της κυβέρνησης συνασπισμού.

Αν κρίση σημαίνει πάλη των τάξεων για την εξουσία, εμείς σα μαρξιστές, πρέπει να βάλουμε το ερώτημα: ποια τάξη υψώνεται τώρα προς την εξουσία; Τα γεγονότα δείχνουν ότι η εργατική τάξη υψώνεται προς την εξουσία. Είναι φανερό ότι η τάξη των κεφαλαιοκρατών δε θα αφήσει χωρίς πάλη την εργατική τάξη να πάρει την εξουσία. Η μικροαστική τάξη που αποτελεί την πλειοψηφία του πληθυσμού της Ρωσίας ταλαντεύεται, μια πάει μαζί μας, μια με τους καντέτους και έτσι ρίχνει το βάρος της στην πλάστιγγα πότε στο ένα και πότε στο άλλο μέρος. Αυτό είναι το ταξικό περιεχόμενο της κρίσης της εξουσίας που περνάμε σήμερα.

Και τώρα ποιος θα είναι ο νικημένος και ποιος ο νικητής στη σημερινή κρίση; Είναι ολοφάνερο ότι στην περίπτωση αυτή την εξουσία την παίρνει στα χέρια της η κεφαλαιοκρατία που την εκπροσωπούν οι καντέτοι. Όταν οι καντέτοι αποχώρησαν από την κυβέρνηση, η εξουσία βρέθηκε για μια στιγμή στα χέρια της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ, όμως η ΚΕΕ παραιτήθηκε από την εξουσία και ανέθεσε στα μέλη της κυβέρνησης να σχηματίσουν κυβέρνηση. Τώρα η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή κατάντησε απλό εξάρτημα της κυβέρνησης, άρχισε ο χορός των μεταβολών μέσα στο υπουργικό συμβούλιο κι έμεινε μόνος του ο Κερένσκι. Κάποιος εδώ υπαγορεύει τη θέλησή του, που πρέπει να την εκτελούν και οι υπουργοί και η Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ. Φαίνεται ξεκάθαρα πως η θέληση αυτή είναι η θέληση της οργανωμένης κεφαλαιοκρατίας και πρώτ’ απ’ όλα των καντέτων. Η κεφαλαιοκρατία υπαγορεύει τους όρους της: η κεφαλαιοκρατία απαιτεί να βρίσκονται στην εξουσία “άνθρωποι από τον κύκλο των μεγαλοεπιχειρηματιών” και όχι εκπρόσωποι των κομμάτων, απαιτεί να αποσυρθεί το αγροτικό πρόγραμμα του Τσερνόφ, απαιτεί να τροποποιηθεί η διακήρυξη της κυβέρνησης της 8 του Ιούλη (40) και να απομακρυνθούν οι μπολσεβίκοι από όλα τα όργανα της εξουσίας. Η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή υποχωρεί μπροστά στην κεφαλαιοκρατία και συμφωνεί με τους όρους της.

Πώς μπόρεσε να συμβεί, η κεφαλαιοκρατία που χτες ακόμα υποχωρούσε, να δίνει σήμερα διαταγές στην Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ; Γεγονός είναι ότι ύστερα από την ήττα στο μέτωπο κλονίστηκε η πίστη της κυβέρνησης στους κύκλους των τραπεζιτών. Ορισμένα στοιχεία, που αξίζει να προσεχτούν πολύ σοβαρά, μας επιτρέπουν να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι στην προκειμένη περίπτωση έβαλε το χέρι του ο άγγλος πρεσβευτής Μπιουκένεν και οι τραπεζίτες που αρνούνται να χορηγήσουν πιστώσεις στην κυβέρνηση αν δεν παραιτηθεί από τις “σοσιαλιστικές” της προθέσεις.

Αυτή είναι η πρώτη αιτία.

Η δεύτερη αιτία είναι ότι το μέτωπο της κεφαλαιοκρατίας είναι καλύτερα οργανωμένο από το μέτωπο της επανάστασης. Όταν οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι ενώνονταν με την κεφαλαιοκρατία και όταν άρχισαν να χτυπούν τους μπολσεβίκους, η αντεπανάσταση κατάλαβε ότι διασπάστηκε το ενιαίο μέτωπο της επανάστασης. Οργανωμένη σε στρατιωτικές και χρηματιστικές ιμπεριαλιστικές κλίκες, με επικεφαλής την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος των καντέτων, η αντεπανάσταση πρόβαλε στους οπαδούς της πολιτικής της άμυνας ολόκληρη σειρά όρους. Οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι, που έτρεμαν μη χάσουν την εξουσία, έσπευσαν να ικανοποιήσουν τους όρους της αντεπανάστασης.

Πάνω σ’ αυτή τη βάση συντελέστηκε η νίκη της αντεπανάστασης.

Είναι ολοφάνερο πως αυτή τη στιγμή η αντεπανάσταση νίκησε τους μπολσεβίκους γιατί βρέθηκαν απομονωμένοι, προδομένοι από τους μενσεβίκους και τους εσέρους. Είναι επίσης ολοφάνερο πως θα ‘ρθει στιγμή, ευνοϊκή για μας, που θα είμαστε σε θέση να δώσουμε την αποφασιστική μάχη ενάντια στην κεφαλαιοκρατία.

Υπάρχουν δυο κέντρα της αντεπανάστασης. Το ένα κέντρο είναι το κόμμα της οργανωμένης κεφαλαιοκρατίας, δηλ. οι καντέτοι, που καλύπτονται πίσω από τα Σοβιέτ με την πολιτική τους της άμυνας. Το εκτελεστικό όργανο αυτού του κέντρου είναι το γενικό επιτελείο, με επικεφαλής τους περιώνυμους στρατηγούς που κρατάν στα χέρια τους όλα τα νήματα του σώματος των αξιωματικών. Το άλλο κέντρο είναι η ιμπεριαλιστική χρηματιστική κλίκα που συνδέεται με την Αγγλία και τη Γαλλία και που κρατάει στα χέρια της όλα τα νήματα του πιστωτικού συστήματος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Γιεφρέμοφ – μέλος της διακοινοβουλευτικής επιτροπής, που κρατάει στα χέρια της τις πιστώσεις – έχει προσληφθεί στην κυβέρνηση.

Τα γεγονότα που απαριθμήσαμε προκάλεσαν τη νίκη της αντεπανάστασης πάνω στην επανάσταση.

Και ποιες είναι τώρα οι προοπτικές; Όσο συνεχίζεται ο πόλεμος, κι ο πόλεμος θα συνεχιστεί· όσο δεν αντιμετωπίζεται η παράλυση της βιομηχανίας, και δεν πρόκειται να αντιμετωπισθεί, γιατί δε μπορεί να αντιμετωπισθεί με τρομοκρατικά μέτρα ενάντια στους φαντάρους και τους εργάτες και οι τάξεις που κυβερνούν δε μπορούν να πάρουν ηρωικά μέτρα· όσο δε θα πάρουν τη γη οι αγρότες, και δεν πρόκειται να την πάρουν γιατί ακόμα και ο Τσερνόφ με το μετριοπαθές πρόγραμμά του δε θεωρήθηκε κατάλληλος για την κυβέρνηση – όσο θα συνεχίζονται όλα αυτά, οι κρίσεις θα είναι αναπόφευχτες, οι μάζες θα κατεβαίνουν πολλές φορές στους δρόμους και θα γίνονται αποφασιστικές μάχες.

Η περίοδος της ειρηνικής ανάπτυξης της επανάστασης τέλειωσε. Άρχισε μια νέα περίοδος, περίοδος με οξείες ταξικές συγκρούσεις, συμπλοκές και μάχες. Θα αναβράζει η ζωή και οι κρίσεις θα διαδέχονται η μια την άλλη. Οι φαντάροι και οι εργάτες δεν πρόκειται να σωπάσουν. Ακόμα και για το κλείσιμο της “Οκόπναγια Πράβντα” διαμαρτυρήθηκαν 20 συντάγματα. Το γεγονός ότι έχωσαν στην κυβέρνηση καινούργιους υπουργούς, δε σημαίνει ότι έλυσαν και την κρίση. Η εργατική τάξη δεν έχασε τη ζωτικότητά της. Η εργατική τάξη αποδείχτηκε πιο μυαλωμένη απ’ ό,τι νόμιζαν οι αντίπαλοί της: όταν κατάλαβε ότι τα Σοβιέτ πρόδωσαν, δεν έδωσε τη μάχη στις 4 και 5 του Ιούλη. Και η αγροτική επανάσταση μόλις τώρα αρχίζει να αναπτύσσεται.

Πρέπει τις επικείμενες μάχες να τις προαπαντήσουμε άξια και οργανωμένα.

Τα βασικά μας καθήκοντα πρέπει να είναι:

1)Να καλέσουμε τους εργάτες, τους φαντάρους και τους αγρότες να δείξουν αυτοκυριαρχία, αντοχή και πνεύμα οργάνωσης.

2)Να αναδιοργανώσουμε, να δυναμώσουμε και να αναπτύξουμε τις οργανώσεις μας.

3)Να μην παραμελούμε τις νόμιμες δυνατότηες γιατί καμιά αντεπανάσταση δε μπορεί να μας ρίξει πέρα για πέρα στην παρανομία

Πέρασε ο καιρός των αχαλίνωτων τρομοκρατικών επιδρομών, αρχίζει μια περίοδος “νόμιμων” διώξεων και πρέπει να μην αφήσουμε να μας διαφύγει, αλλά να εκμεταλλευτούμε κάθε νόμιμη δυνατότητα.

Σε σύνδεση με το γεγονός ότι εμείς οι μπολσεβίκοι μείναμε απομονωμένοι, επειδή μας πρόδωσε η πλειοψηφία της ΚΕΕ των Σοβιέτ, κλείνοντας συμμαχία με την αντεπανάσταση, μπαίνει το ερώτημα, ποια πρέπει να είναι η στάση μας απέναντι στα Σοβιέτ και την πλειοψηφία τους, απέναντι στους μενσεβίκους και τους εσέρους; Στη συνεδρίαση της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής ο Μάρτοφ κατηγόρησε το Γκοτς και το Νταν ότι παρουσιάστηκαν με αποφάσεις που είχαν ψηφιστεί προηγούμενα σε συνεδρίαση των μαυροεκατονταρχιτών και των καντέτων. Οι διώξεις που άρχισαν κατά των μπολσεβίκων έδειξαν πως οι μπολσεβίκοι έμειναν χωρίς συμμάχους. Την είδηση για τη σύλληψη των αρχηγών μας και το κλείσιμο των εφημερίδων μας οι μενσεβίκοι και οι εσέροι την υποδέχτηκαν με θύελλα χειροκροτημάτων. Να μιλά κανείς ύστερα απ’ όλα αυτά για ενότητα με τους μενσεβίκους και τους εσέρους είναι σα να απλώνει το χέρι στην αντεπανάσταση.

Τα λέω όλα αυτά γιατί εδώ και εκεί στα εργοστάσια προσπαθούν να σκαρώσουν μια συμμαχία των μενσεβίκων και των εσέρων με τους μπολσεβίκους. Η προσπάθεια αυτή αποτελεί συγκαλυμμένη μορφη πάλης κατά της επανάστασης, γιατί η συμμαχία με τους οπαδούς της άμυνας μπορεί να χαντακώσει την επανάσταση. Μέσα στους μενσεβίκους και τους εσέρους υπάρχουν στοιχεία που είναι έτοιμα να παλέψουν ενάντια στην αντεπανάσταση (ανάμεσα στους εσέρους – οι οπαδοί του Καμκόφ(41), ανάμεσα στους μενσεβίκους – οι οπαδοί του Μάρτοφ), και με τα στοιχεία αυτά είμαστε έτοιμοι να ενωθούμε σ’ ένα ενιαίο επαναστατικό μέτωπο.

3.Απαντήσεις στα γραπτά ερωτήματα που υποβλήθηκαν

16 του Ιούλη

1)Ερώτηση του Μασλόφσκι: Σε ποιο βαθμό θα συμβάλλει το κόμμα μας στις μελλοντικές συγκρούσεις και ενδεχόμενα στις ένοπλες εκδηλώσεις, και θα μπει ή όχι επικεφαλής της ένοπλης διαμαρτυρίας;

Απάντηση του Στάλιν: Πρέπει να πάρουμε σαν προϋπόθεση ότι οι εκδηλώσεις θα είναι ένοπλες και πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα. Οι μελλοντικές συγκρούσεις θα είναι πιο σκληρές και το κόμμα μας δεν πρέπει να αποφύγει τις ευθύνες. Ο Σαλν από μέρους της περιφέρειας των λετονών κατηγόρησε το κόμμα μας ότι δεν ανέλαβε την καθοδήγηση του κινήματος. Αυτό όμως δεν είναι σωστό, γιατί το κόμμα μας έβαλε ίσα – ίσα σα σκοπό του να οδηγήσει το κίνημα σε ειρηνικό δρόμο. Μπορούν να μας κατηγορήσουν ότι δεν επιδιώξαμε να πάρουμε την εξουσία. Στις 3 και 4 του Ιούλη μπορούσαμε να πάρουμε την εξουσία, μπορούσαμε να υποχρεώσουμε την Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή να επικυρώσει αυτή μας την ενέργεια. Η ουσία όμως του ζητήματος είναι αν θα μπορούσαμε να κρατήσουμε την εξουσία. Θα ξεσηκώνονταν εναντίον μας το μέτωπο, η επαρχία και μια σειρά τοπικά Σοβιέτ. Και μια εξουσία που δε θα στηριζόταν στην επαρχία, θα έμενε χωρίς βάση. Αν μέσα σε τέτοιες συνθήκες παίρναμε την εξουσία θα γινόμασταν ρεζίλι.

2)Ερώτηση του Ιβανόφ: Ποια είναι η θέση μας απέναντι στο σύνθημα “Η εξουσία στα Σοβιέτ”; Δεν είναι πια καιρός να πούμε: “διχτατορία του προλεταριάτου”;

Απάντηση του Στάλιν: Όταν τερματίζεται η κρίση της εξουσίας, αυτό σημαίνει πως μια ορισμένη τάξη, και στην περίπτωση αυτή η κεφαλαιοκρατία, έρχεται στην εξουσία. Μπορούμε λοιπόν να μείνουμε με το παλιό σύνθημα “Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ!”; Είναι αυτονόητο πως δε μπορούμε. Το να παραδίνει κανείς την εξουσία στα Σοβιέτ, που στην πραγματικότητα βαδίζουν σιωπηρά χέρι – χέρι με την κεφαλαιοκρατία, σημαίνει ότι δουλεύει για τον εχθρό. Αν νικήσουμε, την εξουσία μπορούμε να την παραδώσουμε μονάχα στην εργατική τάξη, που θα την υποστηρίζουν τα πιο φτωχά στρώματα του χωριού. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια άλλη πιο κατάλληλη μορφή οργάνωσης των Σοβιέτ των εργατών και αγροτών βουλευτών. Η μορφή της εξουσίας θα εξακολουθήσει να είναι η παλιά, αλλάζουμε όμως το ταξικό περιεχόμενο αυτού του συνθήματος και λέμε με τη γλώσσα της ταξικής πάλης: όλη η εξουσία στα χέρια των εργατών και των πιο φτωχών αγροτών, που θα εφαρμόσουν επαναστατική πολιτική.

3)Ερώτηση από άγνωστο πρόσωπο: Τι στάση πρέπει να κρατήσουμε αν η ΚΕΕ των Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών δηλώσει ότι η μειοψηφία πρέπει να υποταχθεί στην πλειοψηφία; Θα φύγουμε τότε από την ΚΕΕ των Σοβιέτ ή όχι;

Απάντηση του Στάλιν: Υπάρχει κιόλας το σχετικό σχέδιο απόφασης. Η μπολσεβίκικη ομάδα είχε σύσκεψη, όπου συζήτησε κι επεξεργάστηκε μια απάντηση στο παρακάτω πνεύμα: εμείς, σα μέλη της ΚΕΕ των Σοβιέτ, υποτασσόμαστε σε όλες τις αποφάσεις της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής και δεν παίρνουμε ανοιχτά θέση ενάντια σ’ αυτές τις αποφάσεις, όμως σα μέλη του κόμματος μπορούμε να δρούμε με αυτοτέλεια γιατί είναι αναμφισβήτητο ότι η ύπαρξη των Σοβιέτ δεν καταργεί την αυτοτέλεια των κομμάτων. Αύριο η απάντησή μας θα ανακοινωθεί στη συνεδρίαση της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής.

4.Τελικός λόγος

16 του Ιούλη

Σύντροφοι!

Για να συνταχθεί το σχέδιο απόφασης σχετικά με τη στάση μας απέναντι στην απόφαση της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ για τους μπολσεβίκους, είχε εκλεγεί επιτροπή, όπου πήρα κι εγώ μέρος. Η επιτροπή αυτή ετοίμασε ένα σχέδιο απόφασης που λέει: εμείς, σα μέλη της ΚΕΕ των Σοβιέτ, υποτασσόμαστε στην πλειοψηφία, σα μέλη όμως του Μπολσεβίκικου Κόμματος μπορούμε να ενεργούμε ανεξάρτητα και ενάντια στις αποφάσεις της ΚΕΕ των Σοβιέτ.

Ο Πρόχοροφ λέγοντας διχτατορία του προλεταριάτου εννοεί διχτατορία του κόμματός μας. Εμείς αντίθετα μιλάμε για τη διχτατορία της τάξης που οδηγεί μαζί της τα πιο φτωχά στρώματα της αγροτιάς.

Υπάρχει κάποια ανακρίβεια στους λόγους των ομιλητών: τι έχουμε, αντίδραση ή αντεπανάσταση; Τον καιρό των επαναστάσεων δεν υπάρχει αντίδραση. Όταν οι τάξεις αντικαθιστούν η μια την άλλη, στην εξουσία δεν έχουμε αντίδραση, αλλά επανάσταση ή αντεπανάσταση.

Σχετικά με τον τέταρτο παράγοντα που προκάλεσε την κρίση της εξουσίας και που τον ανάφερε ο Χαριτόνοφ, δηλαδή σχετικά με το διεθνή παράγοντα, πρέπει να πούμε ότι μόνο ο πόλεμος και τα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής που συνδέονται μ’ αυτόν είχαν σχέση με την κρίση της εξουσίας στη χώρα μας. Στην εισήγησή μου απόδωσα βασική σημασία στον πόλεμο σαν παράγοντα που προκάλεσε την κρίση της εξουσίας.

Σχετικά με τη μικροαστική τάξη πρέπει να πούμε πως δεν αποτελεί πια κάτι το ενιαίο, αλλά μέσα της γίνεται μια γρήγορη διαφοροποίηση (το Σοβιέτ των αγροτών βουλευτών της φρουράς της Πετρούπολης βρίσκεται σε άμεση αντίθεση με την Εκτελεστική Επιτροπή του αγροτικού συνεδρίου). Στο χωριό διεξάγεται αγώνας και παράλληλα με τα υπάρχοντα Σοβιέτ των αγροτών βουλευτών δημιουργούνται νέα, αυτοδύναμα. Υπολογίζουμε ακριβώς στην υποστήριξη αυτών των πιο φτωχών στρωμάτων της αγροτιάς, που ανεβαίνουν. Μόνο αυτά τα στρώματα μπορούν λόγω της οικονομικής τους θέσης να ‘ρθουν μαζί μας. Τα στρώματα των αγροτών που ανάδειξαν στην Εκτελεστική Επιτροπή του αγροτικού συνεδρίου ανθρώπους που διψούν για προλεταριακό αίμα όπως ο Αυξέντιεφ, δε θα ‘ρθουν μαζί μας και ούτε θα ταλαντευθούν προς το μέρος μας. Παρακολουθούσα πώς οι άνθρωποι αυτοί χειροκροτούσαν όταν ο Τσερετέλι ανακοίνωσε τη διαταγή να συλληφθεί ο σ. Λένιν.

Οι σύντροφοι που λένε ότι η διχτατορία του προλεταριάτου είναι απραγματοποίητη γιατί το προλεταριάτο αποτελεί μειοψηφία του πληθυσμού, καταλαβαίνουν μηχανικά τη δύναμη της πλειοψηφίας. Και τα Σοβιέτ αντιπροσωπεύουν μονάχα 20 εκατομμύρια οργανωμένα άτομα, όμως χάρη στη δύναμη της οργάνωσής τους οδηγούν μαζί τους όλο τον πληθυσμό. Μια οργανωμένη δύναμη, που είναι σε θέση να συντρίψει τις δυνάμεις της οικονομικής καταστροφής θα την ακολουθήσει όλος ο πληθυσμός.

Ο σ. Βολοντάρσκι ερμηνεύει διαφορετικά από μένα το σχέδιο απόφασης που ψήφισε η συνδιάσκεψη, μα είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς την άποψή του.

Οι σύντροφοι ρωτούν αν μπορούμε να αλλάξουμε το σύνθημά μας. Το σύνθημά μας για την εξουσία των Σοβιέτ είχε υπολογιστεί για την περίοδο της ειρηνικής ανάπτυξης της πανάστασης, περίοδο που ανήκει πια στο παρελθόν. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μια από τις προϋποθέσεις για το πέρασμα της εξουσίας στα χέρια του προλεταριάτου είναι σήμερα η νίκη πάνω στην αντεπανάσταση μέσω της εξέγερσης. Όταν ρίχναμε το σύνθημά μας για τα Σοβιέτ, η εξουσία βρισκόταν ουσιαστικά στα χέρια των Σοβιέτ. Με την πίεση πάνω στα Σοβιέτ μπορούσαμε να επιδράσουμε και ν’ αλλάξουμε τη σύνθεση της κυβέρνησης. Τώρα η εξουσία βρίσκεται στα χέρια της Προσωρινής κυβέρνησης. Δε μπορούμε να υπολογίσουμε ότι είναι δυνατό, με την πίεση πάνω στα Σοβιέτ, να περάσει η εξουσία ειρηνικά στα χέρια της εργατικής τάξης. Σα μαρξιστές πρέπει να πούμε: δεν πρόκειται εδώ για τους κρατικούς θεσμούς, αλλά για το ζήτημα ποιας τάξης την πολιτική ασκεί αυτός ο κρατικός θεσμός. Είμαστε ανεπιφύλαχτα για τα Σοβιέτ εκείνα, όπου θα έχουμε την πλειοψηφία. Και θα επιδιώξουμε να δημιουργήσουμε τέτοια Σοβιέτ. Δε μπορούμε όμως να παραδώσουμε την εξουσία στα Σοβιέτ που έκλεισαν συμμαχία με την αντεπανάσταση.

Συνοψίζοντας όλα όσα αναφέραμε παραπάνω, μπορούμε να πούμε ότι ο δρόμος της ειρηνικής ανάπτυξης του κινήματος τέλειωσε γιατί το κίνημα μπήκε στο δρόμο της σοσιαλιστικής επανάστασης. Η μικροαστική τάξη, εκτός από τα πιο φτωχά στρώματα της αγροτιάς, υποστηρίζει σήμερα την αντεπανάσταση. Γι’ αυτό, το σύνημα: “Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ!” για την τωρινή στιγμή έχει παλιώσει.

Πρωτοδημοσιεύτηκε το 1923 στο περιοδικό “Κράσναγια Λέτοπις”, αρ. 7

Σημειώσεις

(36)Η δεύτερη (έκτακτη) συνδιάσκεψη των μπολσεβίκων της πόλης της Πετρούπολης συνήλθε την 1η του Ιούλη 1917. Πήραν σ’ αυτή μέρος 145 αντιπρόσωποι, που αντιπροσώπευαν 32.220 μέλη του κόμματος. Τη σύγκληση της έκτακτης συνδιάσκεψης την επέβαλε η όξυνση της πολιτικής κατάστασης στην Πετρούπολη και σ’ όλη τη χώρα εξαιτίας της επίθεσης που άρχισε στο μέτωπο και οι απόπειρες της Προσωρινής κυβέρνησης να απομακρύνει από την Πετρούπολη τα επαναστατικά συντάγματα και να “αποσυμφορήσει” την πόλη, απομακρύνοντας τους επαναστάτες εργάτες κλπ. Με τα γεγονότα της 3-5 του Ιούλη οι εργασίες της συνδιάσκεψης διακόπηκαν και ξανάρχισαν μόλις στις 16 του Ιούλη. Όλη η παραπέρα δουλειά της συνδιάσκεψης διεξήχθη κάτω από την άμεση καθοδήγηση του Ι.Β. Στάλιν.

(37)Η έκτακτη σύσκεψη της Μόσχας – κρατική σύσκεψη της Μόσχας – κλήθηκε από την Προσωρινή κυβέρνηση στις 12 Αυγούστου 1917. Η πλειοψηφία απ’ αυτούς που πήραν μέρος στη σύσκεψη ήταν αντιπρόσωποι των τσιφλικάδων, της κεφαλαιοκρατίας, του σώματος των στρατηγών, του σώματος των αξιωματικών και των ανώτερων στρωμάτων των κοζάκων. Η αντιπροσωπεία των Σοβιέτ και της ΚΕΕ αποτελούνταν από μενσεβίκους και εσέρους. Στη σύσκεψη ο Κορνίλοφ, ο Αλεξέγιεφ, ο Καλέντιν και άλλοι ανάπτυξαν ένα πρόγραμμα κατάπνιξης της επανάστασης. Ο Κερένσκι στο λόγο του απείλησε πως θα καταπνίξει το επαναστατικό κίνημα και θα βάλει τέρμα στις απόπειρες των αγροτών να καταλάβουν τη γη των τσιφλικάδων. Η Κεντρική Επιτροπή του Μπολσεβίκικου Κόμματος με την έκκλησή της, που την έγραψε ο Ι.Β. Στάλιν, κάλεσε το προλεταριάτο να διαμαρτυρηθεί ενάντια στη σύσκεψη της Μόσχας. Την ημέρα που άρχιζε η σύσκεψη οι μπολσεβίκοι οργάνωσαν στη Μόσχα 24ωρη απεργία, όπου πήραν μέρος πάνω από 400 χιλιάδες άτομα. Συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και απεργίας έγιναν και σε μια σειρά άλλες πόλεις. Ο Ι.Β.Στάλιν αφιέρωσε μια σειρά άρθρα για το ξεσκέπασμα του αντεπαναστατικού χαραχτήρα της σύσκεψης της Μόσχας (σημείωση parapoda: βλ. επόμενες αναρτήσεις).

(38)Στις 5 του Ιούλη 1917 έφτασε από το Χέλσινγκφορς στην Πετρούπολη αντιπροσωπεία ναυτών του πολεμικού στόλου της Βαλτικής. Αφορμή για τον ερχομό της αντιπροσωπείας ήταν η απόπειρα της Προσωρινής κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει τα σκάφη του στόλου της Βαλτικής ενάντια στους επαναστάτες ναύτες της Κρονστάνδης, που πήραν ενεργό μέρος στη διαδήλωση της 3 – 4 του Ιούλη στην Πετρούπολη. Στις 7 του Ιούλη, με εντολή της Προσωρινής κυβέρνησης, πιάστηκε η αντιπροσωπεία της Βαλτικής που αποτελούταν από 67 άτομα.

(39)Ο αφοπλισμός των εργατών του Σεστρορέτσκι έγινε στις 11 του Ιούλη 1917, με διαταγή της Προσωρινής κυβέρνησης και τη συγκατάθεση της εσερομενσεβίκικης ΚΕΕ. Στους εργάτες στάλθηκε τελεσίγραφο να παραδώσουν τον οπλισμό τους με την απειλή ότι θα χρησιμοποιηθεί ένοπλη δύναμη. Συνελήφθησαν τα μέλη της εργοστασιακής επιτροπής του εργοστασίου όπλων του Σεστρορέτσκι, όσοι ήταν μπολσεβίκοι.

(40)Η διακήρυξη που δημοσίευσε η Προσωρινή κυβέρνηση στις 8 του Ιούλη 1917, περιείχε μια σειρά δημαγωγικές υποσχέσεις με τις οποίες η Προσωρινή κυβέρνηση, οι εσέροι και οι μενσεβίκοι ήθελαν να καθησυχάσουν τις μάζες ύστερα από τα γεγονότα της 3 – 5 του Ιούλη. Η Προσωρινή κυβέρνηση έκανε έκκληση να συνεχιστεί ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος και γι’ αυτό υποσχόταν να διεξάγει στην καθορισμένη ημερομηνία – 17 του Σεπτέμβρη – τις εκλογές για τη Συνταχτική συνέλευση, να καταρτίσει τα νομοσχέδια για το 8ωρο και τις κοινωνικές ασφαλίσεις κλπ. Παρά τον καθαρά τυπικό χαραχτήρα που είχε η διακήρυξη της 8 του Ιούλη έγινε αντικείμενο επίθεσης από τους καντέτους, που έβαλαν σαν όρο για τη συμμετοχή τους στην κυβέρνηση την ακύρωση αυτής της διακήρυξης.

(41)Καμκοφικοί – οπαδοί του Καμκόφ Μπ. (Κατς), που ήταν ένας από τους ηγέτες της αριστερής πτέρυγας του κόμματος των εσέρων. Η πτέρυγα αυτή διαμορφώθηκε λίγες μέρες μετά την επανάσταση του Φλεβάρη 1917.

***

Βλ. επίσης

Το 1ο μέρος του αφιερώματος στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το 2ο μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το 3ο μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To 4ο μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

Το 5ο μέρος: Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες (11-14/04/1917)

Το 6ο μέρος: Στάλιν: Η προσωρινή κυβέρνηση & Η σύσκεψη στα ανάχτορα της αυτοκράτειρας Μαρίας (18-25/04/1917)

Το 7ο μέρος: Στάλιν: Πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής & Εισήγηση και Τελικός λόγος για το εθνικό ζήτημα (24-29/04/1917)

Το 8ο μέρος: Στάλιν: Έμειναν πίσω από την επανάσταση & Τι περιμέναμε από τη συνδιάσκεψη; (04-06/05/1917)

Το 9ο μέρος: Στάλιν: Η καμπάνια για τις δημοτικές εκλογές & Τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών της Πετρούπολης (21-24-26/05/1917 & 15/06/1917)

Το 10ο μέρος: Στάλιν: Χτες και Σήμερα (Κρίση της επανάστασης) & Ενάντια στις μεμονωμένες διαδηλώσεις (13-14/06/1917)

Το 11ο μέρος: Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους – προς όλους τους εργάτες και τους φαντάρους της Πετρούπολης, Η διαδήλωση & Πυκνώστε τις γραμμές σας (17-20/06 & 15/07/1917)

Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους – προς όλους τους εργάτες και τους φαντάρους της Πετρούπολης, Η διαδήλωση & Πυκνώστε τις γραμμές σας, 17-20/06 & 15/07/1917)

Στο 11ο μέρος του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το οποίο επικεντρώνεται στον πολιτικό αγώνα που προηγήθηκε αυτής, με την ανάδειξη και εκμετάλλευση των λαθών των αντιπάλων και τη διατύπωση (ή και απόσυρση) των κατάλληλων κάθε φορά συνθημάτων, υπάρχουν τρία κείμενα του Στάλιν, παρμένα από τον 3ο τόμο των Άπαντών του (περίοδος Μάρτη – Οκτώβρη 1917), που έχουν γραφτεί σε μια σημαντική καμπή της μεταβατικής περιόδου από την πτώση του τσάρου ως την έναρξη της σοσιαλιστικής επανάστασης. Είναι η περίοδος της υποχώρησης του κινήματος σε βαθμό που να ξεκινά η αντεπίθεση των δυνάμεων της αντεπανάστασης. Σε αυτή την υποχώρηση συνέβαλε η αδυναμία των δυνάμεων οι οποίες αναδείχτηκαν στην κυβέρνηση μετά την πτώση του τσάρου, να επιλύσουν βασικά προβλήματα της καθημερινότητας, τα οποία δημιουργούσε το ακόμα πιο βασικό πρόβλημα της συνέχισης της συμμετοχής της Ρωσίας στον άδικο Α’ παγκόσμιο πόλεμο. Έτσι, οι δυνάμεις αυτές εκφυλίζονταν, εκφυλίζοντας μαζί και την έννοια της επανάστασης, και έδιναν πάτημα στις δυνάμεις της αντεπανάστασης να σηκώσουν κεφάλι. Ταυτόχρονα, οι δυνάμεις της πραγματικής επανάστασης, δεν ήταν ακόμα τόσο δυνατές αφού, ναι μεν ήταν ριζωμένες στο λαό, αλλά δεν είχαν ακόμα πείσει την πλειοψηφία της εργατικής τάξης και των εργαζόμενων, των πιο δυναμικών στοιχείων της κοινωνίας, να τους ακολουθήσει. Γνωρίζοντας ότι το αυθόρμητο κίνημα δεν είχε ακόμα θέσει επικεφαλής του τα συνειδητά στοιχεία του, οι δυνάμεις της αντεπανάστασης φρόντιζαν να προκαλέσουν το κίνημα να προβεί σε ενέργειες καταδικασμένες σε αποτυχία, οι οποίες θα επέφεραν στρατηγικά πλήγματα. Οι μπολσεβίκοι, φρόντιζαν μεν να διατυπώνουν ανεξάρτητα τη γνώμη τους, όμως δεν άφηναν το κίνημα μόνο του, ούτε υιοθετούσαν την προβοκατορολογία. Αντίθετα, την κατήγγειλαν. Και αυτή η ομοιότητα με το πρόσφατο παρελθόν στην Ελλάδα, δεν είναι καθόλου τυχαία.

  Διαδήλωση με το σύνθημα «Κάτω οι δέκα καπιταλιστές υπουργοί» στη λεωφόρο Νιέφσκι στις 18 Ιούνη 1917 (φωτό)

***

Προς όλους τους εργαζόμενους – προς όλους τους εργάτες και τους φαντάρους της Πετρούπολης (32)

Σύντροφοι!

Η Ρωσία περνά μεγάλες δοκιμασίες.

Συνεχίζεται ακόμα ο πόλεμος που δημιουργεί αμέτρητα θύματα. Τον παρατείνουν σκόπιμα οι ληστές, οι αιμοδιψείς τραπεζίτες που πλουτίζουν απαυτόν αδιάκοπα.

Η παράλυση της βιομηχανίας που προκάλεσε ο πόλεμος οδηγεί στο κλείσιμο των εργοστασίων, στην ανεργία. Την ανεργία την επιδεινώνουν σκόπιμα οι κεφαλαιοκράτες, που διψώντας για αμύθητα κέρδη, πετάνε με τα λοκ άουτ τους εργάτες στους δρόμους.

Η έλλειψη αποθεμάτων, που προκαλεί ο πόλεμος, γίνεται ολοένα και πιο απειλητική. Η ακρίβεια πνίγει τη φτωχολογιά της πόλης. Και οι τιμές όλο και ανεβαίνουν, γιατί έτσι το θέλουν οι μαυραγορίτες – κερδοσκόποι.

Πάνω απ’ τα κεφάλια μας πλανιέται το φάσμα της πείνας και της καταστροφής, το φάσμα που προαναγγέλει συμφορές.

Και ταυτόχρονα ζυγώνουν τα μαύρα σύννεφα της αντεπανάστασης.

Η Δούμα της 3 του Ιούνη, που βοήθησε τον τσάρο να καταπιέζει το λαό, απαιτεί τώρα ν’ αρχίσει αμέσως η επίθεση στο μέτωπο. Για ποιο σκοπό; Για να πνιγεί στο αίμα για το χατίρι των “συμμάχων” και των ρώσων ληστών η ελευθερία που κερδίσαμε.

Το Συμβούλιο του κράτους που προμήθευε στον τσάρο υπουργούς – δήμιους, ετοιμάζει στα κρυφά τη θηλιά της προδοσίας. Για ποιο σκοπό; Για να την περάσει την κατάλληλη στιγμή στο λαιμό του λαού για το χατήρι των “συμμάχων” και των ρώσων καταπιεστών.

Και η Προσωρινή κυβέρνηση, που βρίσκεται ανάμεσα στην τσαρική Δούμα και το Σοβιέτ των βουλευτών κι έχει δέκα κεφαλαιοκράτες υπουργούς, πέφτει κάτω από την επιρροή των τσιφλικάδων και των κεφαλαιοκρατών, πράγμα ολοφάνερο πια.

Αντί να εξασφαλιστούν τα δικαιώματα του φαντάρου, έχουμε τη “διακήρυξη” του Κερένσκι, που παραβιάζει αυτά τα δικαιώματα.

Αντί να κατοχυρωθούν οι ελευθερίες που κατάχτησαν οι φαντάροι τις μέρες της επανάστασης, έχουμε νέες “διαταγές”, που απειλούν με καταναγκαστικά έργα και διάλυση των συνταγμάτων.

Αντί να εξασφαλιστούν οι ελευθερίες που κατάχτησαν οι πολίτες της Ρωσίας, μπαίνουν σε ενέργεια οι ανακρίσεις και οι διώξεις για πολιτικά φρονήματα στο στρατό, οι συλλήψεις χωρίς εντάλματα και χωρίς ανάκριση και νέα νομοσχέδια με βάση το άρθρο 129, που απειλεί με καταναγκαστικά έργα.

Αντί να εξοπλιστεί ο λαός – έχουμε τις απειλές για αφοπλισμό των εργατών και των φαντάρων.

Αντί να απελευθερωθούν οι καταπιεζόμενοι λαοί – έχουμε τις στρεψοδικίες απέναντι στη Φινλανδία και την Ουκρανία, και το φόβο να τους παραχωρήσει ελευθερία.

Διαδήλωση στο Χέλσινγκφορς (σήμερα Ελσίνσκι) στις 18 Ιούνη 1917 (φωτό)

Αντί για αποφασιστικό αγώνα ενάντια στην αντεπανάσταση, έχουμε την ανοχή του οργίου των αντεπαναστατών, που εξοπλίζονται ανοιχτά για τον αγώνα ενάντια στην επανάσταση…

Κι ο πόλεμος όλο και συνεχίζεται, και δεν παίρνεται κανένα ουσιαστικό, κανένα σοβαρό μέτρο για να σταματήσει, για να προταθεί δίκαια ειρήνη σε όλους τους λαούς.

Κι η καταστροφή ολοένα και μεγαλώνει, και δεν παίρνεται κανενα μέτρο για την αντιμετώπισή της.

Κι η πείνα ζυγώνει όλο και πιο απειλητικά, και δεν παίρνεται κανένα πραγματικό μέτρο για την αντιμετώπισή της.

Δεν πρέπει λοιπόν ν’ απορούμε γιατί οι αντεπαναστάτες όσο πάει και αποθρασύνονται και σπρώχνουν την κυβέρνηση να πάρει καινούργια τρομοκρατικά μέτρα ενάντια στους εργάτες και τους αγρότες, ενάντια στους φαντάρους και τους ναύτες.

Σύντροφοι! Δε μπορούμε πια να ανεχόμαστε σιωπηλά μια τέτοια κατάσταση! Είναι έγκλημα να σωπαίνουμε ύστερα απ’ όλα αυτά.

Είστε ελεύθεροι πολίτες, έχετε το δικαίωμα να διαμαρτυρηθείτε και πρέπει να χρησιμοποιήσετε αυτό το δικαίωμα όσο δεν είναι ακόμα αργά.

Η αυριανή μέρα (18 του Ιούνη), μέρα ειρηνικής διαδήλωσης, ας μετατραπεί σε μέρα απειλητικής διαμαρτυρίας της επαναστατικής Πετρούπολης ενάντια στην καταπίεση και την αυθαιρεσία που σηκώνει ξανά κεφάλι!

Ας ανεμίσουν αύριο οι νικηφόρες σημαίες έτσι που να γίνουν ο τρόμος των εχθρών της ελευθερίας και του σοσιαλισμού!

Το προσκλητήριό σας, προσκλητήριο αγωνιστών της επανάστασης, ας κάνει το γύρο όλου του κόσμου για χαρά όλων των καταπιεζόμενων και υποδουλωμένων!

Εκεί, στη Δύση, στις εμπόλεμες χώρες, χαράζει κιόλας η αυγή της νέας ζωής, η αυγή της μεγάλης εργατικής επανάστασης. Ας μάθουν αύριο τ’ αδέρφια σας της Δύσης ότι τους προσφέρετε γραμμένα πάνω στις σημαίες σας όχι τον πόλεμο αλλά την ειρήνη, όχι την υποδούλωση, αλλά το λυτρωμό!

Εργάτες! Φαντάροι! Δώστε αδερφικά τα χέρια. Εμπρός κάτω από τη σημαία του σοσιαλισμού!

Όλοι στους δρόμους, σύντροφοι!

Συσπειρωθείτε σφιχτά γύρω από τις σημαίες σας!

Με συνταγμένες τις γραμμές σας παρελάστε από τους δρόμους της πρωτεύουσας!

Ήρεμα και αποφασιστικά διακηρύξτε τη θέλησή σας:

Κάτω η αντεπανάσταση!

Κάτω η τσαρική Δούμα!

Κάτω το Συμβούλιο του κράτους!

Κάτω οι δέκα κεφαλαιοκράτες υπουργοί!

Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών βουλευτών!

Αναθεώρηση της “διακήρυξης των δικαιωμάτων του φαντάρου”!

Να ακυρωθούν οι “διαταγές” ενάντια στους φαντάρους και τους ναύτες!

Κάτω ο αφοπλισμός των επαναστατών εργατών!

Ζήτω η λαϊκή πολιτοφυλακή!

Κάτω η αναρχία στη βιομηχανία και οι κεφαλαιοκράτες που κηρύχνουν λοκ άουτ!

Ζήτω ο έλεγχος και η οργάνωση της παραγωγής και της διανομής!

Ενάντια στην πολιτική της επίθεσης!

Είναι καιρός να μπει τέρμα στον πόλεμο!
Το Σοβιέτ των βουλευτών πρέπει να διακηρύξει δίκαιους όρους ειρήνης!

Όχι χωριστή ειρήνη με το Γουλιέλμο, όχι μυστικά σύμφωνα με τους γάλλους και άγγλους κεφαλαιοκράτες!

Ψωμί! Ειρήνη! Λευτεριά!

Η Κεντρική Επιτροπή του ΣΔΕΚΡ,

Η Επιτροπή της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ,

Η Στρατιωτική οργάνωση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΔΕΚΡ,

Το Κεντρικό Συμβούλιο των εργοστασιακών επιτροπών της πόλης Πετρούπολης,

Η Ομάδα των μπολσεβίκων μέσα στο Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών της Πετρούπολης

Η σύνταξη της “Πράβντα”

Η σύνταξη της “Σολντάτσκαγια Πράβντα”

Πράβντα”, αρ. 84,

17 του Ιούνη 1917

***

Η διαδήλωση

Καθαρή, ηλιόλουστη μέρα. Ατέλειωτη ξετυλίγεται η σειρά των διαδηλωτών. Από το πρωί ως το βράδυ προχωρούν οι φάλαγγες προς το πεδίο του Άρεως. Ατέλειωτη θάλασσα από σημαίες. Όλες οι επιχειρήσεις και όλα τα ιδρύματα είναι κλειστά. Η κυκλοφορία σταμάτησε. Δίπλα από τα μνήματα οι διαδηλωτές περνούν με χαμηλωμένες τις σημαίες. Τη “Μασαλιώτιδα” και τη “Διεθνή” τις διαδέχεται το “Επέσατε θύματα”. Ο αέρας δονείται από επευφημίες, αδιάκοπα αντηχούν οι φωνές: “Κάτω οι δέκα κεφαλαιοκράτες υπουργοί!”, “Όλη η εξουσία στο Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών!”. Σαν απάντηση αντηχεί απ’ όλες τις μεριές ένα βροντερό επιδοκιμαστικό “ζήτω!”.

Διαδήλωση στην Πετρούπολη στις 18 Ιούνη 1917. Στο πανό γράφεται: «Ειρήνη σε όλο τον κόσμο – όλη η εξουσία στο  λαό – όλη η γη στο λαό» (φωτό)

Εκείνο που χτυπάει στο μάτι όταν κοιτάς τη διαδήλωση είναι η απουσία της κεφαλαιοκρατίας και των συνοδοιπόρων. Αντίθετα από την εκδήλωση την ημέρα της κηδείας, τότε που οι εργάτες είχαν χαθεί μέσα στη θάλασσα των φιλισταίων και των μικροαστών, η διαδήλωση της 18 του Ιούνη ήταν διαδήλωση καθαρά προλεταριακή, γιατί σ’ αυτήν πήραν μέρος κυρίως εργάτες και φαντάροι. Οι καντέτοι από την παραμονή ακόμα της διαδήλωσης κήρυξαν αποχή και δήλωσαν μέσω της ΚΕ τους ότι είναι ανάγκη “να απόσχουν”από τη διαδήλωση. Και πραγματικά, οι αστοί όχι μόνο δεν πήραν μέρος, μα και κυριολεχτικά κρύφτηκαν. Η λεωφόρος Νιέφσκι, που συνήθως είναι γεμάτη κόσμο και θόρυβο, την ημέρα αυτή ήταν απολύτως έρημη από τους αργόσχολους αστούς περιπατητές.

Με λίγα λόγια, η διαδήλωση αυτή ήταν μια πραγματική προλεταριακή διαδήλωση των επαναστατών εργατών, που οδηγούσαν μαζί τους και τους επαναστάτες φαντάρους.

Συμμαχία των εργατών και των φαντάρων ενάντια στους αστούς που το ‘βαλαν στα πόδια, ενώ παράλληλα οι φιλισταίοι έμειναν ουδέτεροι – να ποια ήταν η εξωτερική όψη της διαδήλωσης της 18 του Ιούνη.

Όχι απλή εκδήλωση, αλλά διαδήλωση

Η διαδήλωση της 18 του Ιούνη δεν ήταν ένας απλός περίπτατος, μια παράτα, όπως ήταν αναμφισβήτητα η εκδήλωση την ημέρα της κηδείας. Ήταν μια εκδήλωση διαμαρτυρίας, μια επίδειξη των ζωντανών δυνάμεων της επανάστασης, που πηγαινε να αλλάξει το συσχετισμό των κοινωνικών δυνάμεων. Είναι πολύ χαραχτηριστικό ότι οι διαδηλωτές δεν περιορίστηκαν μόνο να διακηρύξουν τη θέλησή τους, αλλά αξίωσαν να αφεθεί αμέσως ελευθερος ο σ. Χάουστοφ (Ανθυπασπιστής σοσιαλδημοκράτης μπολσεβίκος, συνονόματος ενός σοσιαλδημοκράτη μενσεβίκου εργάτη, που ήταν άλλοτε μέλος της 4ης κρατικής Δούμας), πρώην συνεργάτης της “Οκόπναγια Πράβντα”(33). Έχουμε υπόψη μας εδώ την Πανρωσική συνδιάσκεψη των στρατιωτικών οργανώσεων του κόμματός μας, που πήρε μέρος στη διαδήλωση και που αξίωσε από τον Τσχέιντζε, σαν εκπρόσωπο της Εκτελεστικής Επιτροπής, να αφήσει ελεύθερο το σ. Χάουστοφ. Ο Τσχέιντζε υποσχέθηκε ότι θα έπαιρνε όλα τα μέτρα για να αφεθεί ελεύθερος ο Χάουστοφ “την ίδια μέρα κιόλας”.

Ο Πρόεδρος του Σοβιέτ Πετρούπολης Μενσεβίκος Τσχέιντζε (κέντρο), δεξιά του ο αντικαταστάτης του, ο Σοσιαλεπαναστάτης (εσέρος) Σκαμπιέλεφ, και αριστερά του ο ηγέτης της δεξιάς ομάδας «Γιεντίνστβο» και σπουδαιότατος θεωρητικός του μαρξισμού, Γκεόργκι Βαλεντίνοβιτς Πλεχάνοφ (φωτό)

Όλος ο χαραχτήρας των συνθημάτων, που εκφράζαν τη διαμαρτυρία ενάντια στις “διαταγές” της Προσωρινής κυβέρνησης, ενάντια σε όλη την πολιτική της, δείχνει αναμφισβήτητα ότι η “ειρηνική παρέλαση” που ήθελαν να την κάνουν έναν ακίνδυνο περίπατο μετατράπηκε σε ισχυρή διαδήλωση, που είχε σκοπό να ασκήσει πίεση πάνω στην κυβέρνηση.

Έλλειψη εμπιστοσύνης προς την Προσωρινή κυβέρνηση

Ένα χαραχτηριστικό της διαδήλωσης, που χτυπάει στο μάτι, είναι πως κανενα εργοστάσιο, καμιά φάμπρικα, κανένα σύνταγμα δεν είχε το σύνθημα “Εμπιστοσύνη στην Προσωρινή κυβέρνηση”. Ακόμα κι οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι ξέχασαν (μάλλον δεν τόλμησαν!) να εμφανίσουνν αυτό το σύνθημα. Είχαν απ’ όλα: “Κάτω η διάσπαση”, “Ζήτω η ενότητα”, “Υποστηρίξτε το Σοβιέτ”, “Γενική εκπαίδευση” (κι ό,τι άλλο θέλετε) – έλειπε μόνο το βασικό – έλειπε το σύνθημα της εμπιστοσύνης προς την Προσωρινή κυβέρνηση, έστω και με την πονηρή επιφύλαξη του “εφόσον”. Μόνο τρεις ομάδες αποφάσισαν να εμφανίσουν το σύνθημα της εμπιστοσύνης, μα τους έμελλε να μετανιώσουν για αυτό που έκαναν η μια ήταν η ομάδα των κοζάκων, η άλλη η ομάδα του Μπουντ και η τρίτη η ομάδα “Γιεντίνστβο” του Πλεχάνοφ, η “αγία τριάδα”, όπως έλεγαν κοροϊδευτικά οι εργάτες στο πεδίο του Άρεως. Τις δύο από τις ομάδες αυτές (το Μπουντ και τη “Γιεντίνστβο”), οι εργάτες και οι φαντάροι τις υποχρέωσαν να διπλώσουν τα πλακάτ υος με τις φωνές “κάτω”. Οι κοζάκοι αρνήθηκαν να κάνουν το ίδιο και τους ξέσκισαν τα πλακάτ. Και ένα πλακάτ ανώνυμο με τη λέξη “εμπιστοσύνη” που ήταν τεντωμένο “στον αέρα”, πάνω από την είσοδο του πεδίου του Άρεως, το ξέσκισε μια ομάδα από φαντάρους και εργάτες κάτω από τις επιδοκιμασίες του πλήθους που φώναζε: “Η εμπιστοσύνη προς την Προσωρινή κυβέρνηση κρέμεται στον αέρα”.

Με λίγα λόγια, ο γενικός τόνος που επικράτησε στη διαδήλωση ήταν η έλλειψη εμπιστοσύνης της τεράστιας πλειοψηφίας των διαδηλωτών προς την κυβέρνηση, ενώ παράλληλα φάνηκε έκδηλα η δειλία των μενσεβίκων και των εσέρων να πάνε “ενάντια στο ρεύμα”.

Χρεωκοπία της πολιτικής της συμφιλίωσης

Τα πιο δημοφιλή απ’ όλα τα συνθήματα ήταν: “Όλη η εξουσία στο Σοβιέτ”, “Κάτω οι δέκα κεφαλαιοκράτες υπουργοί”, “Όχι χωριστή ειρήνη με το Γουλιέλμο, όχι μυστικές συμφωνίες με τους αγγλογάλλους κεφαλαιοκράτες”, “Ζήτω ο έλεγχος και η οργάνωση της παραγωγής”, “Κάτω η Δούμα και το Συμβούλιο του κράτους”, “Να ακυρωθούν οι διαταγές ενάντια στους φαντάρους”, “Διακηρύξτε δίκαιους όρους ειρήνης” κλπ. Η τεράστια πλειοψηφία των διαδηλωτών τάχθηκε με το μέρος του κόμματός μας. Ακόμα και συντάγματα σαν το σύνταγμα της Βολινίας και του Κεξγχόλμ κατέβηκαν με το σύνθημα: “Όλη η εξουσία στο Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών!”. Τα μέλη της πλειοψηφίας της Εκτελεστικής Επιτροπής που δε βρίσκονταν σε επαφή με τη μάζα των φαντάρων, μα με τις επιτροπές των συνταγμάτων, έμειναν πραγματικά κατάπληχτα από το “αναπάντεχο” αυτό γεγονός.

Με λίγα λόγια, η τεράστια πλειοψηφία των διαδηλωτών (στη διαδήλωση πήραν μέρος 400 – 500 χιλιάδες) διατράνωσε ανοιχτά ότι δεν έχει εμπιστοσύνη στην πολιτική των συμβιβασμών με την κεφαλαιοκρατία και η διαδήλωση πραγματοποιήθηκε κάτω από τα επαναστατικά συνθήματα του κόμματός μας.

Δε χωρεί καμιά αμφιβολία ότι το παραμύθι για “συνωμοσία” των μπολσεβίκων ξεσκεπάστηκε πέρα για πέρα. Το κόμμα που έχει την εμπιστοσύνη της τεράστιας πλειοψηφίας των εργατών και των φαντάρων της πρωτεύουσας δεν έχει ανάγκη από “συνωμοσίες”. Μονάχα μια όχι καθαρή συνείδηση ή η πολιτική αγραμματοσύνη μπορούσαν να υπαγορεύσουν στους “δημιουργούς της υψηλής πολιτικής” την “ιδέα” ότι οι μπολσεβίκοι οργανώνουν “συνωμοσία”.

Πράβντα”, αρ. 86, 20 του Ιούνη 1917

Υπογραφή: Κ. Στ.

***

Πυκνώστε τις γραμμές σας

Τα γεγονότα της 3 και 4 του Ιούλη τα προκάλεσε η γενική κρίση στη χώρα. Ο πόλεμος που τράβηξε σε μάκρος και η γενική εξάντληση, η ανήκουστη ακρίβεια και ο υποσιτισμός, η αναπτυσσόμενη αντεπανάσταση και η οικονομική καταστροφή, η διάλυση των συνταγμάτων στο μέτωπο και η διαρκής αναβολή της λύσης του ζητήματος της γης, η γενική καταστροφή της χώρας και η ανικανότητα της Προσωρινής κυβέρνησης να βγάλει τη χώρα από την κρίση – αυτές ήταν οι αιτίες που έσπρωξαν τις μάζες στους δρόμους στις 3 και 4 του Ιούλη.

Η Λεωφόρος Νιέφσκι στην Πετρούπολη στις 3 Ιούλη 1917 (φωτό)

Όποιος προσπαθεί να εξηγήσει την εκδήλωση αυτή αποδίδοντάς την στην κακόβουλη ζύμωση του ενός είτε του άλλου κόμματος, αυτός συμφωνεί με την άποψη των ανθρώπων της ασφάλειας, που έχουν την τάση να αποδίδουν κάθε μαζικό κίνημα στις εισηγήσεις των “πρωταιτίων” και των “υποκινητών”.

Κανένα κόμμα, μαζί και οι μπολσεβίκοι, δεν κάλεσαν τις μάζες να κατέβουν στην εκδήλωση της 3 του Ιούλη. Κάτι παραπάνω. Το κόμμα των μπολσεβίκων, που έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στην Πετρούπολη, από τις 3 του Ιούλη ακόμη καλούσε τους εργάτες και τους φαντάρους να μην πάρουν μέρος στη διαδήλωση. Όταν όμως παρ’ όλα αυτά το κίνημα ξέσπασε, το κόμμα μας πιστεύοντας πως δεν έχει το δικαίωμα να νίψει τα χέρια του, έκανε ό,τι ήταν δυνατό για να προσδώσει στο κίνημα ειρηνικό και οργανωμένο χαραχτήρα.

Μα η αντεπανάσταση δεν κοιμόταν. Οργάνωσε τους πυροβολισμούς κατά των διαδηλωτών που είχαν χαραχτήρα πρόκλησης, αμαύρωσε τις μερες της διαδήλωσης με το αίμα που χύθηκε και, στηριζόμενη σε μερικά τμήματα που είχαν έρθει από το μέτωπο, πέρασε στην επίθεση ενάντια στην επανάσταση. Ο πυρήνας της αντεπανάστασης, το κόμμα των καντέτων, λες και είχε προμαντέψει όλα αυτά, αποχώρησε από την κυβέρνηση πριν ξεσπάσουν τα γεγονότα, για να έχει λυμένα τα χέρια του. Οι μενσεβίκοι όμως και οι εσέροι της Εκτελεστικής Επιτροπής, επιθυμώντας να διατηρήσουν τις κλονισμένες θέσεις τους, χαραχτήρισαν ύπουλα τη διαδήλωση, που έβαζε το αίτημα όλη η εξουσία στα Σοβιέτ, σαν εξέγερση κατά των Σοβιέτ και ξαπόλυσαν ενάντια στην επαναστατική Πετρούπολη τα καθυστερημένα στρώματα των στρατιωτικών τμημάτων που είχαν φέρει από το μέτωπο. Τυφλωμένοι από κομματικό φανατισμό, δεν πρόσεξαν ότι χτυπώντας τους επαναστατημένους εργάτες και φαντάρους, αδυνατίζουν ταυτόχρονα και όλο το μέτωπο της επανάστασης και αναφτερώνουν τις ελπίδες της αντεπανάστασης.

Διαδήλωση στην Πετρούπολη στις 4 Ιούλη 1917 (φωτό)

Το αποτέλεσμα ήταν ένα αχαλίνωτο όργιο της αντεπανάστασης και η στρατιωτική διχτατορία.

Σπάσιμο των τυπογραφείων της “Πράβντα” και της “Σολντάτσκαγια Πράβντα” (34), σπάσιμο του τυπογραφείου “Τρουντ”(35), και των γραφείων των αχτιδικών μας οργανώσεων, κακοποιήσεις και δολοφονίες, συλλήψεις χωρίς εντάλματα και ολόκληρη σειρά “αυθαίρετες” πράξεις βίας, πρόστυχη συκοφαντική εκστρατεία των σιχαμερών χαφιέδων ενάντια στους αρχηγούς του κόμματός μας και ξεφάντωμα των πουλημένων κοντυλοφόρων των εφημερίδων τους, αφοπλισμός των επαναστατών εργατών και διάλυση των συνταγμάτων, επαναφορά της θανατικής ποινής – να ποιο είναι το “έργο” της στρατιωτικής διχτατορίας.

Όλα αυτά διαπράττονται κάτω από το σύνθημα της “σωτηρίας της επανάστασης”, “με διαταγή” της “κυβέρνησης” Κερένσκι – Τσερετέλι, που την υποστηρίζει η Πανρωσική Εκτελεστική Επιτροπή. Και τα κυβερνητικά κόμματα των εσέρων και των μενσεβίκων, τρομοκρατημένα από τη στρατιωτική διχτατορία, παραδίνουν με ελαφριά συνείδηση τους αρχηγούς του προλεταριακού κόμματος στους εχθρούς της επανάστασης, συγκαλύπτουν τις λεηλασίες των γραφείων και τις υπερβασίες, και δεν αντιδρούν στις “αυθαίρετες” πράξεις βίας.

Σιωπηρή συμφωνία της Προσωρινής κυβέρνησης με το επιτελείο της αντεπανάστασης, το κόμμα των καντέτων, ενώ η Εκτελεστική Επιτροπή κρατάει στάση ανοχής, σιωπηρή συμφωνία ενάντια στους εργάτες και φαντάρους της Πετρούπολης – αυτή είναι η εικόνα που παρουσιάζει η σημερινή κατάσταση πραγμάτων.

Κι όσο μεγαλύτερη υποχωρήτικότητα δείχνουν τα κυβερνητικά κόμματα, τόσο πιο ξετσίπωτοι γίνονται οι αντεπαναστάτες. Από την επίθεση ενάντια στους μπολσεβίκους περνάν τώρα στην επίθεση ενάντια σε όλα τα κόμματα που μετέχουν στα Σοβιέτ και στα ίδια τα Σοβιέτ. Γίνονται επιδρομές στα γραφεία των αχτιδικών οργανώσεων των μενσεβίκων προς την πλευρά της Πετρούπολης και της Όχτα. Γίνεται επιδρομή στην έδρα του τμήματος του συνδικάτου μεταλλουργών πίσω από τη Νιέφσκαγια Ζαστάβα. Παραβιάζεται η είσοδος στην αίθουσα των συνεδριάσεων του Σοβιέτ της Πετρούπολης και συλλαμβάνονται τα μέλη του (βουλευτής Σαχάροφ). Οι αντεπαναστάτες οργανώνουν στη λεωφόρο Νιέφσκι ειδικές ομάδες για την παρακολούθηση και σύλληψη των μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής. Και παραλείπουμε να αναφέρουμε εδώ τη “συνωμοσία” ενάντια σε ορισμένα μέλη της Προσωρινής κυβέρνησης και τους ηγέτες της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Η θρασύτητα και η προκλητική στάση των αντεπαναστατών μεγαλώνουν ώρα με την ώρα. Η Προσωρινή κυβέρνηση όμως συνεχίζει τον αφοπλισμό των επαναστατών εργατών και φαντάρων χάρη της “σωτηρίας της επανάστασης”…

Όλα αυτά μαζί με την κρίση που μεγαλώνει μέσα στη χώρα, μαζί με την πείνα και την καταστροφή, μαζί με τον πόλεμο και τα αναπάντεχά του, οξύνουν ακόμα πιο πολύ την κατάσταση και κάνουν αναπόφευχτες καινούργιες πολιτικές κρίσεις.

Το καθήκον μας σήμερα είναι να ‘μαστε έτοιμοι για τις επικείμενες μάχες, και να τις προϋπαντήσουμε άξια και οργανωμένα.

Διάλυση της ειρηνικής διαδήλωσης εργατών και στρατιωτών από τους γιούνκερς και τους κοζάκους στη Λεωφόρο Νιέφσκι στις 4 Ιούλη 1917 (φωτό)

Από δω βγαίνει το συμπέρασμα ότι:

Η πρώτη επιταγή είναι να μην παρασυρόμαστε από τις προκλήσεις των αντεπαναστατών, να οπλιστούμε με σταθερότητα και αυτοκυριαρχία, να διαφυλάξουμε τις δυνάμεις μας για τον επικείμενο αγώνα και να μην επιτρέψουμε καμια πρόωρη εκδήλωση.

Η δεύτερη επιταγή είναι να συσπειρωθούμε πιο σφιχτά γύρω από το κόμμα μας, να πυκνώσουμε τις γραμμές μας για να αντιμετωπίσουμε τους πολυάριθμους εχθρούς που κινήθηκαν ενάντιά μας, και να κρατάμε ψηλά τη σημαία, εμψυχώνοντας τους αδύνατους, συγκεντρώνοντας τους βραδυπορούντες, και διαφωτίζοντας τους ακατατόπιστους.

Κανένας συμβιβασμός με την αντεπανάσταση!

Καμια ενότητα με τους “σοσιαλιστές” δεσμοφύλακες.

Για τη συμμαχία των επαναστατικών στοιχείων ενάντια στην αντεπανάσταση και σ’ αυτούς που τη συγκαλύπτουν – αυτό είναι το σύνθημά μας.

Προλετάρσκαγιε Ντιέλο” (Κρονστάνδη), αρ. 2,

15 του Ιούλη 1917.

Υπογραφή Κ. Στάλιν,

μέλος της Κεντρικής Επιτροπής

του Σοσιαλδημοκρατικού Ε. Κ. της Ρωσίας

Σημειώσεις

(32)Η έκκληση “Προς όλους τους εργαζόμενους, προς όλους τους εργάτες και φαντάρους της Πετρούπολης” γράφτηκε με την ευκαιρία της διαδήλωσης των εργατών και φαντάρων, που είχε ορίσει η Κεντρική Επιτροπή και η Επιτροπή της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) για τις 10 του Ιούνη 1917. Στην αρχή βγήκε σαν προκήρυξη στις 9 του Ιούνη και μοιράστηκε στις συνοικίες της Πετρούπολης. Η έκκληση επρόκειτο να δημοσιευτεί στο φύλλο της “Πράβντα” και της “Σολντάτσκαγια Πράβντα” της 10 του Ιούνη, επειδή όμως τη νύχτα της 9 προς τις 10 του Ιούνη η ΚΕ των μπολσεβίκων αναγκάστηκαν να αναβάλουν τη διαδήλωση αφαιρέθηκε το κείμενο από τα στερεότυπα της “Πράβντα” και της “Σολντάτσκαγια Πράβντα”. Μόνο λίγα φύλλα της “Σολντάτσκαγια Πράβντα” με το κείμενο της έκκλησης πρόλαβαν να κυκλοφορήσουν. Στις 13 του Ιούνη η έκκληση δημοσιεύτηκε στην “Πράβντα”, αρ. φύλλου 80 μετά το άρθρο “Η αλήθεια για τη διαδήλωση”. Στις 17 και 18 του Ιούνη 1917 η έκκληση αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Πράβντα” με την ευκαιρία της νέας διαδήλωσης, που είχε οριστεί για τις 18 του Ιούνη.

(33)“Οκόπναγια Πράβντα” (“Αλήθεια των χαρακωμάτων”) – μπολσεβίκικη εφημερίδα, έβγαινε από τις 30 του Απρίλη 1917 στη Ρίγα. Τα πρώτα φύλλα της τα έβγαλε η στρατιωτική επιτροπή του συντάγματος Νοβολάντοσκ με μέσα που διέθεταν οι ίδιοι οι φαντάροι. Από το έβδομο φύλλο της (17 του Μάη 1917) η εφημερίδα έγινε όργανο της στρατιωτικής οργάνωσης και του ρωσικού τμήματος της Επιτροπής της Ρίγας του ΣΔΕΚΡ (Μπ.), από το φύλλο αρ. 26 (5 του Ιούλη 1917) έγινε όργανο της στρατιωτικής οργάνωσης της 12ης στρατιάς που ανήκε πρώτα στην Επιτροπή της Ρϊγας και αργότερα στην ΚΕ της Σοσιαλδημοκρατίας της Λετονίας. Στις 21 του Ιούλη 1917 την έκλεισαν, μα ύστερα από δυο μέρες στις 23 του Ιούλη, στη θέση της “Οκόπναγια Πράβντα” άρχισε να εκδίδεται η εφημερίδα “Οκόπνι Ναμπάτ”, όργανο της Ενωμένης στρατιωτικής οργάνωσης της σοσιαλδημοκρατίας της Λετονίας, που έβγαινε ως την ημέρα που οι γερμανοί κατέλαβαν τη Ρίγα. Από τις 12 του Οχτώβρη η “Οκόπνι Ναμπάτ” άρχισε να ξαναβγαίνει στην πόλη Βέντεν. Από τις 29 του Οχτώβρη 1917 η εφημερίδα ξαναπήρε τον προηγούμενο τίτλο της – “Οκόπναγια Πράβντα”. Από τότε η εφημερίδα αυτή έβγαινε χωρίς διακοπή ως το Φλεβάρη του 1918.

(34)“Σολντάτσκαγια Πράβντα” (“Αλήθεια του φαντάρου”) – μπολσεβίκικη εφημερίδα, άρχισε να εκδίδεται από τις 15 του Απρίλη 1917 σαν όργανο της στρατιωτικής οργάνωσης της Επιτροπής της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) και από τις 19 του Μάη σαν όργανο της Στρατιωτικής οργάνωσης της ΚΕ του ΣΔΕΚΡ (Μπ.). Η “Σολντάτσκαγια Πράβντα” ήταν πολύ δημοφιλής ανάμεσα στους φαντάρους και τους εργάτες της Πετρούπολης. Οι εργάτες πρόσφερναν χρήματα για να βγαίνει η εφημερίδα και να μοιράζεται δωρεάν στους φαντάρους του μετώπου. Η εφημερίδα τυπωνόταν σε 50 χιλιάδες φύλλα περίπου και τα μισά απ’ αυτά πήγαιναν στο μέτωπο. Τις μέρες του Ιούλη του 1917, μαζί με τα γραφεία της “Πράβντα” καταστράφηκαν και τα γραφεία της “Σολντάτσκαγια Πράβντα” και η εφημερίδα κλείστηκε από την Προσωρινή κυβέρνηση. Ξαναβγήκε τις πρώτες μέρες μετά την επανάσταση του Οχτώβρη και εξακολούθησε να βγαίνει χωρίς διακοπή ως το Μάρτη του 1918.

(35)Το τυπογραφείο “Τρουντ”, όπου τυπώνονταν οι μπολσεβίκικες εφημερίδες και τα βιβλία, το αγόρασε η Κεντρική Επιτροπή του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) στις 22 του Απρίλη 1917. Ύστερα από έκκληση της “Πράβντα” τα μέσα για την αγορά του τυπογραφείου τα πρόσφεραν οι ίδιοι οι εργάτες και οι φαντάροι. Στις 6 του Ιούλη του 1917 το τυπογραφείο καταστράφηκε από τμήματα γιούνκερς και κοζάκων.

***

Βλ. επίσης

Το 1ο μέρος του αφιερώματος στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το 2ο μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το 3ο μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To 4ο μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

Το 5ο μέρος: Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες (11-14/04/1917)

Το 6ο μέρος: Στάλιν: Η προσωρινή κυβέρνηση & Η σύσκεψη στα ανάχτορα της αυτοκράτειρας Μαρίας (18-25/04/1917)

Το 7ο μέρος: Στάλιν: Πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής & Εισήγηση και Τελικός λόγος για το εθνικό ζήτημα (24-29/04/1917)

Το 8ο μέρος: Στάλιν: Έμειναν πίσω από την επανάσταση & Τι περιμέναμε από τη συνδιάσκεψη; (04-06/05/1917)

Το 9ο μέρος: Στάλιν: Η καμπάνια για τις δημοτικές εκλογές & Τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών της Πετρούπολης (21-24-26/05/1917 & 15/06/1917)

Το 10ο μέρος: Στάλιν: Χτες και Σήμερα (Κρίση της επανάστασης) & Ενάντια στις μεμονωμένες διαδηλώσεις (13-14/06/1917)

Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες, 11-14/04/1917)

Στο πέμπτο μέρος του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το οποίο επικεντρώνεται στον πολιτικό αγώνα που προηγήθηκε αυτής, με την ανάδειξη και εκμετάλλευση των λαθών των αντιπάλων και τη διατύπωση (ή και απόσυρση) των κατάλληλων κάθε φορά συνθημάτων, υπάρχουν άλλα δύο διδακτικά για το σήμερα άρθρα του Στάλιν από τον 3ο τόμο των “Άπαντών” του, ο οποίος θα δημοσιευτεί ολόκληρος. Το πρώτο άρθρο αφορά τη δημόσια κριτική των μπολσεβίκων στα σοβιέτ, στα οποία όμως ολόψυχα συμμετείχαν, παρότι δεν είχαν την πλειοψηφία, διατηρώντας φυσικά την πολιτική, οργανωτική και ιδεολογική τους ανεξαρτησία. Το δεύτερο, εξίσου διδακτικό, άρθρο, αφορά την κατάληψη γης από τους αγρότες. Οι μπολσεβίκοι, επειδή δεν έλεγαν άλλα στη θεωρία και άλλα στην πράξη, αλλά διέπονταν από πρακτικότητα, σε ένα τόσο θεμελιώδες ζήτημα, στο ζήτημα της σίτισης του πληθυσμού, έπαιρναν τη θέση υπέρ της κατάληψης της τσιφλικάδικης γης από τους φτωχούς και άκληρους αγρότες. Έτσι μπορούσαν να συνδέσουν το σήμερα με την προοπτική.

Το α’ μέρος: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το β’ μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το γ’ μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To δ’ μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

***

Δύο αποφάσεις

Δύο αποφάσεις. Η πρώτη είναι η απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών. Η δεύτερη είναι η απόφαση των εργατών (400 πρόσωπα) του μηχανουργικού τμήματος του ρωσο-βαλτικού εργοστασίου βαγονιών.

Η πρώτη απόφαση λέει ότι πρέπει να υποστηριχτεί το λεγόμενο “δάνειο ελευθερίας”.

Η δεύτερη απόφαση είναι ενάντια στο δάνειο.

Η πρώτη απόφαση είναι σύμφωνη χωρίς καμιά κριτική να υποστηριχθεί το “δάνειο ελευθερίας” σαν τέτοιο – δηλαδή σα δάνειο υπέρ της ελευθερίας.

Η δεύτερη δίνει τον ορισμό του “δανείου ελευθερίας”, που το ονομάζει δάνειο κατά της ελευθερίας γιατί “συνάπτεται με σκοπό να συνεχιστεί το αδελφοκτόνο μακελιό, που συμφέρει μονάχα στην ιμπεριαλιστική κεφαλαιοκρατία”.

Η πρώτη απόφαση είναι γεμάτη από αμφιβολίες ανθρώπων που τα ‘χουν χαμένα: και τι θα γίνει με τον εφοδιασμό του στρατού, μήπως η άρνησή μας να υποστηρίξουμε το δάνειο θα έχει σα συνέπεια να ζημιώσει το έργο του εφοδιασμού του στρατού;

Η δεύτερη απόφαση δεν έχει τέτοιες αμφιβολίες, γιατί βλέπει μια διέξοδο, την παρακάω: “αναγνωρίζει πως το έργο του εφοδιασμού του στρατού με όλα τα απαραίτητα απαιτεί χρηματικά μέσα και κάνει στο Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών την υπόδειξη τα χρήματα αυτά να παρθούν από τους κεφαλαιοκράτες, που άρχισαν και συνεχίζουν το μακελειό και αποκομίζουν εκατομμύρια κέρδη από το αιματηρό αυτό όργιο”.

Οι συντάχτες της πρώτης απόφασης πρέπει να είναι ικανοποιημένοι γιατί “εκτέλεσαν” δα “το χρέος τους”.

Οι συντάχτες της δεύτερης απόφασης διαμαρτύρονται, γιατί έχουν τη γνώμη ότι οι πρώτη με τη στάση τους απέναντι στην υπόθεση του προλεταριάτου “προδίνουν τη Διεθνή”.

Πέτυχαν διάνα!

Υπέρ και κατά του “δανείου ελευθερίας”, που στρέφεται ενάντια στην ελευθερία.

Ποιος έχει δίκιο; – κρίνετε μονάχοι σας, σύντροφοι εργάτες.

Πράβντα”, αρ. 29, 11 του Απρίλη 1917.

Υπογραφή: Κ. Στάλιν.

***

Η γη στους αγρότες

Οι αγρότες του Κυβερνείου Ριαζάν δήλωσαν στον υπουργό Σινγκαριόφ ότι θα καλλιεργήσουν τις εκτάσεις γης που άφησαν εγκαταλειμμένες οι τσιφλικάδες, ακόμα κι αν δε θα υπάρχει η σχετική συγκατάθεση των τσιφλικάδων. Οι αγρότες δηλώνουν πως η άρνηση των τσιφλικάδων να σπείρουν αυτές τις εκτάσεις είναι ενέργεια καταστρεπτική και ότι το μοναδικό μέσο για να εξασφαλιστεί ψωμί, όχι μόνο για τον πληθυσμό των μετόπισθεν, αλλά και για το μέτωπο, είναι να καλλιεργηθούν αμέσως οι εγκατελειμμένες εκτάσεις.

Απαντώντας στις δηλώσεις αυτές ο υπουργός Σινγκαριόφ (βλ. το τηλεγράφημά του (12)) απαγορεύει κατηγορηματικά να καλλιεργηθεί η γη αυτόβουλα, χαραχτηρίζει μια τέτοια ενέργεια “αυθαίρετη” και προτείνει στους αγρότες να περιμένουν ως τη σύγκληση της Συνταχτικής συνέλευσης που θα αποφασίσει, όπως είπε, για όλα τα ζητήματα.

Και επειδή είναι άγνωστο πότε θα συγκληθεί η Συνταχτική συνέλευση, επειδή η Προσωρινή κυβέρνηση, που μέλος της είναι ο κ. Σινγκαριόφ, αναβάλλει συνεχώς τη σύγκληση της Συνταχτικής συνέλευσης, βγαίνει το συμπέρασμα ότι η γη πρέπει να μείνει στην πράξη ακαλλιέργητη, ότι οι τσιφλικάδες θα μείνουν με τη γη τους κι οι αγρότες χωρίς γη, και η Ρωσία, οι εργάτες, οι αγρότες κι οι φαντάροι χωρίς ψωμί.

Κι όλα αυτά για να μη θιχτούν οι τσιφλικάδες, ακόμα κι αν πρόκειται η Ρωσία να πέσει στα νύχια της πείνας.

Αυτή είναι η απάντηση της Προσωρινής κυβέρνησης, που μέλος της είναι ο υπουργός Σινγκαριόφ.

Δε μας κάνει εντύπωση αυτή η απάντηση του κ. Σινγκαριόφ. Η κυβέρνηση των εργοστασιαρχών και των τσιφλικάδων δε θα μπορούσε να πάρει διαφορετική θέση απέναντι στους αγρότες: τι τη νοιάζει τι θα κάνουν οι αγρότες, φτάνει να ‘ναι καλά οι τσιφλικάδες!

Γι’ αυτό απευθυνόμαστε στους αγρότες, σε όλη την αγροτική φτωχολογιά της Ρωσίας και τους καλούμε να πάρουν την υπόθεση στα δικάσ τους χέρια και να την προωθήσουν.

Τους καλούμε να οργανωθούν σε επαναστατικές επιτροπές αγροτών (κατά δήμο, επαρχία κλπ) και, αφού πάρουν μέσω των επιτροπών αυτών τη γη των τσιφλικάδων στα χέρια τους, ν’ αρχίσουν να την καλλιεργούν αυτόβουλα κι οργανωμένα.

Τους καλούμε να το κάνουν αυτό χωρίς καθυστέρηση, χωρίς να περιμένουν τη Συνταχτική συνέλευση και χωρίς να δίνουν προσοχή στα αντιδραστικά απαγορευτικά μέτρα της κυβέρνησης, που βάζουν τροχοπέδη στο έργο της επανάστασης.

Ισχυρίζονται πως η άμεση κατάληψη της γης των τσιφλικάδων θα υποσκάψει την “ενότητα” της επανάστασης και θα κάνει να αποχωριστούν απ’ αυτήν τα “προοδευτικά στρώματα” της κοινωνίας.

Θα ‘ταν όμως αφέλεια να πιστεύει κανείς ότι μπορούμε να σπρώξουμε την επανάσταση προς τα μπρος χωρίς να τα χαλάσουμε με τους εργοστασιάρχες και τους τσιφλικάδες.

Μήπως οι εργάτες, όταν εφάρμοσαν το οχτάωρο, δεν απομάκρυναν από την επανάσταση τους εργοστασιάρχες και όσους ήταν μαζί τους; Ποιος θα τολμήσει να ισχυριστεί ότι η επανάσταση έχασε ανακουφίζοντας τους εργάτες και περιορίζοντας τις ώρες δουλειάς;

Δε χωρεί αμφιβολία ότι η αυτόβουλη καλλιέργεια της γης των τσιφλικάδων και η κατάληψή της από τους αγρότες θα κάνει “να αποχωριστούν” από την επανάσταση οι τσιφλικάδες και όσοι είναι μαζί τους. Ποιος όμως θα τολμήσει να πει ότι, συσπειρώνοντας γύρω από την επανάσταση τα πολλά εκατομμύρια της αγροτικής φτωχολογιάς, εξασθενούμε τις δυνάμεις της επανάστασης;

Οι άνθρωποι που επιθυμούν να επιδράσουν πάνω στην πορεία της επανάστασης πρέπει να ξεκαθαρίσουν μια για πάντα μέσα τους τα παρακάτω:

1)ότι κύριες δυνάμεις της επανάστασής μας είναι οι εργάτες κι η αγροτική φτωχολογιά, που εξαιτίας του πολέμου είναι ντυμένη στο χακί.

2)ότι όσο η επανάσταση αναπτύσσεται σε βάθος και πλάτος, “θα αποχωριστούν” αναπόφευχτα απ’ αυτήν τα λεγόμενα “προοδευτικά στοιχεία” – προοδευτικά στα λόγια και αντιδραστικά στα έργα.

Θα ήταν αντιδραστική ουτοπία να προσπαθούμε να συγκρατήσουμε το σωτήριο αυτό προτσές του ξεκαθαρίσματος της επανάστασης από τα άχρηστα “στοιχεία”.

Η πολιτική της αναμονής και της αναβολής ως τη Συνταχτική συνέλευση, η πολιτική της “προσωρινής” παραίτησης από τη δήμευση, πολιτική που τη συστήνουν οι ναρόντνικοι, οι τρουντοβίκοι κι οι μενσεβίκοι, η πολιτική των ελιγμών ανάμεσα στις τάξεις (μη τυχόν και θιχτεί κανείς!), η πολιτική που κάνει επαίσχυντα βήμα σημειωτόν – η πολιτική αυτή δεν είναι πολιτική του επαναστατικού προλεταριάτου.

Η νικηφόρα πορεία της ρωσικής επανάστασης θα τη σαρώσει σαν περιττή σαβούρα, που χρειάζεται και συμφέρει μόνο στους εχθρούς της επανάστασης.

Πράβντα”, αρ. 32, 14 του Απρίλη 1917. Κύριο άρθρο.

Υπογραφή: Κ. Στάλιν

Συνομιλία Στάλιν με αντιπροσωπεία της ΚΕ του Κ.Κ. Ινδίας (09/02/1951)

Αύριο είναι η 69η επέτειος ανεξαρτησίας της Ινδίας από τη Βρετανική Αυτοκρατορία. Πολλές δεκαετίες έχουν περάσει από τότε που ο λαός της χώρας και η εξασθένιση της Βρετανίας επέβαλαν την τυπική παραχώρηση ανεξαρτησίας (παράλληλα όμως με το “διαίρει και βασίλευε” που ακόμα ταλανίζει την περιοχή). Η Ινδία είναι πλέον μια χώρα μάλλον εικόνα από το μέλλον, μια πολύ σύνθετη χώρα, με όλων των ειδών τις οικονομίες και όλων των ειδών τις αντιθέσεις. Συμμετέχει στα BRICS, και αυτό για καποιους δυτικόφιλους θεωρείται ότι την κάνει μέλος των αναδυόμενων, ανοίγεται όμως και στις ΗΠΑ, και αυτό κάνει καποιους αντικειμενικά ρωσόφιλους να μη βλέπουν τη συμμετοχή της στα BRICS. Η αλήθεια είναι ότι η χώρα αυτή δημιουργήθηκε και αξιοποιείται από τους ιμπεριαλιστές ως αντίβαρο για την Κίνα: είτε τους Αμερικάνους, είτε τους Ρώσους (ήδη από εποχής Μπρέζνιεφ). Άλλωστε, η τάση στον πλανήτη είναι να αποσπώνται οι δευτερεύουσες δυνάμεις από τα “στρατόπεδα”. Έτσι και η Ινδία απο τη μια, δεν συνεργάζεται μόνο με τους Αμερικάνους στο δυτικό στρατόπεδο, αλλά και με τους Γάλλους (και σε στρατιωτικό και σε οικονομικό επίπεδο). Αλλά και οι Ρώσοι αξιοποιούν την αντικειμενική αντίθεση της Ινδίας με την Κίνα και τον ανταγωνισμό τους και σε άλλα σημεία του πλανήτη (π.χ. Αφρική), ώστε να μην αμφισβητηθεί η πρωτοκαθεδρία τους στο μπλοκ των αναδυόμενων.

Το ερώτημα που πλανάται είναι γιατί η χώρα αυτή δεν έχει ακόμα μπορέσει να κάνει μια επανάσταση. Την επανάσταση αυτή θα πρέπει κάθε προοδευτικός άνθρωπος να τη στηρίξει. Ειδικά στην Ελλάδα πρέπει να καταλάβουμε τη σημασία του να ανατραπεί παράλληλα και το μπλοκ των αναδυόμενων, καθώς αυτό δεν συμβάλλει παρά στη δημιουργία όχι ενός α-πολικού κόσμου (που πρέπει οι κομμουνιστές να επιδιώκουν), ούτε καν στη δημιουργία ενός πολυ-πολικού κόσμου, αλλά στη δημιουργία ενός διπολικού κόσμου, αφού ακόμα και δυνάμεις τύπου Ινδία και Κίνα δεν θα είναι απλά δεύτερης τάξης δυνάμεις, αλλά θα κινούνται εντός των πλαισίων που οι δύο μεγάλοι επιβάλλουν και, μάλιστα, επιβάλλουν από κοινού στις υπόλοιπες δυνάμεις (μία αντίθεση – ΗΠΑ και Ρωσία vs. αποσπώμενες από αυτές δυνάμεις – η οποία δυστυχώς δεν μελετάται καθόλου, ειδικά στην “αντιαμερικανική” Ελλάδα).

Σίγουρα, η επανάσταση αυτή, σε μια τόσο σύνθετη κοινωνία, είναι πιο σύνθετη από όσο π.χ. στην Κίνα, που και αυτή έκανε μία επανάσταση τον περασμένο αιώνα που άλλαξε τον τρόπο ύπαρξης του κόσμου. Γι’ αυτό, η μελέτη της εξέλιξης και της συνθετότητας της κοινωνίας αυτής θα βοηθήσει και τις εδώ προσπάθειες, αφού η Ινδία είναι μια εικόνα από το μέλλον.

G20_Summit_2207359f

O Μόντι με τον Ομπάμα και τον Πούτιν, στο περιθώριο της συνόδου των G-20 στο Brisbane της Αυστραλίας το Νοέμβρη του 2014 (πηγή)

Έτσι, η συζήτηση του Στάλιν με τους ηγέτες του Κ.Κ. Ινδίας είναι χρήσιμη γιατί αναδεικνύει την υποχρεωτικότητα μελέτης της συνθετότητας και της αστικής τάξης και της αξιοποίησής της για την απομόνωση του κάθε φορά κύριου εχθρού, ο οποίος δεν “είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε” γενικώς, αλλά πρέπει να ορίζεται ξεκάθαρα και να μην του χαρίζεται κανένας σύμμαχος. Αυτές οι υποδείξεις του Στάλιν προς τους ινδούς κομμουνιστές είναι χρήσιμες ιδιαίτερα για το ελληνικό προοδευτικό κίνημα όπου απόψεις ότι οποιαδήποτε προσωρινή συμμαχία ενός κομμουνιστικού κόμματος με τμήματα της αστικής τάξης είναι “ταξική συνεργασία” (και χρησιμοποιούνται, συν τοις άλλοις, και για την παραχάραξη της ιστορίας από μπρεζνιεφικούς, οι οποίοι αποκρύπτουν ότι ήταν ο Στάλιν και όχι ο Μαο, όπως λένε, που διατύπωσε τέτοιες συστάσεις). Φυσικά, χωρίς ανεξάρτητο κομμουνιστικό κόμμα ή οργάνωση, μία τέτοια συμμαχία είναι πράγματι (στην πιο αθώα περίπτωση όπου υπάρχουν “απλώς” εκφυλισμένοι και φαντασιόπληκτοι ηγετίσκοι) αστεία και (στην πιο σοβαρή εκδοχή, συνειδητή) παράδοση κομμουνιστών και επαναστατών στην ιδεολογική επιρροή της αστικής τάξης και ένταξή τους στα σχέδια της τελευταίας: δηλαδή, αφήνουν τη χώρα τους χωρίς κομμουνιστικό κόμμα ή οργάνωση, με πρόσχημα το να κάνουν “πλατιά, μετωπική πολιτική”. Όμως, παρά τα πολλά παραδείγματα τέτοιων ηγετίσκων που η Ιστορία μάς έχει δώσει, δεν πρέπει εξ ορισμού να απορρίπτεται μια τέτοια προσωρινή συμμαχία, αλλά να γίνεται κάτι άλλο: όλες οι δυνάμεις να δίνονται για να δημιουργηθεί αυτό το ανεξάρτητο κομμουνιστικό κόμμα ή οργάνωση που θα κάνει πολιτικές συμμαχίες.

***

Οι ερωτήσεις σας παρελήφθησαν. Θα απαντήσω σε αυτές και, έπειτα, θα εκφράσω καποιες προσωπικές μου σκέψεις. Ίσως σας φανεί παρέξενο ότι κάνουμε αυτές τις συζητήσεις το απόγευμα. Όλη την ημέρα είμαστε απασχολημένοι. Εργαζόμαστε. Τελειώνουμε τη δουλειά στις 6 το απόγευμα.

Πιθανά να φανεί ασύνηθες να προβαίνουμε σε συζητήσεις επί μακρόν, όμως δυστυχώς, διαφορετικά, δεν θα είμαστε σε θέση να εκπληρώσουμε την αποστολή μας. Η ΚΕ μάς ανέθεσε να σας συναντήσουμε προσωπικά για να βοηθήσουμε το κόμμα σας δίνοντας συμβουλές. Είμαστε λίγο εξοικειωμένοι με το κόμμα και το λαό σας. Βλέπουμε αυτή την αποστολή με μεγάλη σοβαρότητα.

Μόλις ασχοληθήκαμε με το να σας δώσουμε συμβουλές, αναλάβαμε την ηθική ευθύνη για το κόμμα σας, δεν μπορούμε να σας δώσουμε χαλαρά συμβουλές. Θέλουμε να εξοικειωθούμε με τα υλικά που υπάρχουν, με εσάς, και έπειτα να δώσουμε συμβουλή.

Μπορεί να το βρείτε παράξενο ότι έχουμε θέσει μια μικρή σειρά ερωτημάτων προς εσάς και αυτή σχεδόν μοιάζει με ανάκριση. Η κατάστασή μας είναι τέτοια που δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά. Τα κείμενα δεν δίνουν πλήρη εικόνα, επομένως, προσφεύγουμε σε αυτή τη μέθοδο. Είναι ένας πολύ δυσάρεστος τρόπος να κάνει κανείς πράγματα, όμως δεν μπορεί να αποφευχθεί. Οι περιστάσεις μάς υποχρεώνουν. Ας προχωρήσουμε όμως στην ουσία του ζητήματος.

01-600x400

Ρωτάτε: πώς εκτιμάτε την επικείμενη επανάσταση στην Ινδία;

Εμείς, από τη Ρωσία, βλέπουμε αυτή την επανάσταση ως κύρια αγροτική. Αυτό σημαίνει: εξάλειψη της φεουδαρχικής ιδιοκτησίας, διανομή γης στην αγροτιά και αυτή να είναι ατομική ιδιοκτησία. Σημαίνει εξάλειψη της φεουδαρχικής ατομικής ιδιοκτησίας στο όνομα της ενίσχυσης της ατομικής ιδιοκτησίας της αγροτιάς. Όπως τα βλέπουμε αυτά, δεν υπάρχει τίποτα το σοσιαλιστικό σε αυτά. Δεν θεωρούμε ότι η Ινδία είναι έτοιμη για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Αυτό είναι αυτός ο κινέζικος δρόμος για τον οποίο γίνεται λόγος παντού, δηλαδή, αγροτική-αντιφεουδαρχική επανάσταση χωρίς καμία απαλλοτρίωση ή εθνικοποίηση της ιδιοκτησίας της εθνικής αστικής τάξης. Αυτή είναι η αστικοδημοκρατική επανάσταση ή η πρώτη φάση της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης. Η λαϊκοδημοκρατική επανάσταση που άρχισε στις ανατολικές χώρες της Ευρώπης, πριν αυτή αρχίσει στην Κίνα, έχει δύο φάσεις. Η πρώτη φάση είναι η αγροτική επανάσταση ή αγροτική μεταρρύθμιση, όπως επιθυμείτε. Οι χώρες της λαϊκής δημοκρατίας στην Ευρώπη προχώρησαν σε αυτή τη φάση τα πολύ πρώτα χρόνια μετά τον πόλεμο. Η Κίνα βρίσκεται τώρα σε αυτή τη φάση. Η Ινδία προσεγγίζει αυτή τη φάση. Η δεύτερη φάση της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης, όπως φάνηκε στην ανατολική Ευρώπη, χαρακτηρίζεται από την αγροτική επανάσταση που περνά στην απαλλοτρίωση της εθνικής αστικής τάξης. Αυτό ήδη αποτελεί την έναρξη της σοσιαλιστικής επανάστασης. Σε όλες τις λαϊκοδημοκρατικές χώρες της Ευρώπης, οι βιομηχανίες, τα εργοστάσια, οι τράπεζες εθνικοποιούνται και παραδίδονται στο κράτος. Η Κίνα είναι ακόμα πολύ μακριά από αυτή τη φάση. Αυτή η φάση είναι επίσης πολύ μακριά από την Ινδία, ή η Ινδία είναι πολύ μακριά από αυτή τη φάση.

Εδώ κάνετε λόγο για το κύριο άρθρο της εφημερίδας της Κομινφόρμ αναφορικά με τον κινέζικο δρόμο ανάπτυξης της επανάστασης. Αυτό το κύριο άρθρο ήταν μια αμφισβήτηση των άρθρων και των λόγων του Ραναντίβ που θεωρούσε ότι η Ινδία βρισκόταν στο δρόμο της σοσιαλιστικής επανάστασης. Εμείς οι ρώσοι κομμουνιστές, θεωρήσαμε ότι αυτό αποτελεί μια πολύ επικίνδυνη θέση και αποφασίσαμε να τοποθετηθούμε ενάντια σε αυτό και να επισημάνουμε ότι η Ινδία βρίσκεται στον κινέζικο δρόμο, δηλαδή, στην πρώτη φάση της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης. Για εσάς, αυτό συνεπάγεται την οικοδόμηση του επαναστατικού σας μετώπου για μια εξέγερση ολόκληρης της αγροτιάς και των κουλάκων ενάντια στους φεουδάρχες, για μια εξέγερση όλης της αγροτιάς ώστε οι φεουδάρχες να νιώσουν απομονωμένοι. Μια εξέγερση είναι επίσης απαραίτητη από όλα τα προοδευτικά στρώματα της εθνικής αστικής τάξης ενάντια στον αγγλικό ιμπεριαλισμό, προκειμένου να απομονωθεί το μπλοκ των άγγλων ιμπεριαλιστών με την εθνική αστική τάξη. Μεταξύ σας, η άποψη που κυριαρχεί είναι ότι όλοι οι ιμπεριαλιστές πρέπει να εκδιωχθούν με ένα σμπάρο, και οι άγγλοι και οι αμερικάνοι. Είναι αδύνατο να οικοδομηθεί ένα τέτοιο μέτωπο. Η αιχμή του πανεθνικού μετώπου απαραίτητα πρέπει να κατευθυνθεί ενάντια στον αγγλικό ιμπεριαλισμό. Αφήστε τους άλλους ιμπεριαλιστές, μαζί και τους αμερικάνους, να πιστεύουν ότι δεν ασχολείστε με αυτούς. Αυτό είναι απαραίτητο, ώστε οι δράσεις σας να μην ενώνουν όλους τους ιμπεριαλιστές εναντίον σας, και για αυτό εσείς πρέπει να σπέρνετε διχόνοια μεταξύ τους. Τώρα, αν οι ίδιοι οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές θέλουν να μπουν σε πόλεμο, το ενιαίο εθνικό μέτωπο της Ινδίας θα χρειαστεί να περάσει σε δράση εναντίον τους.

Meerut_prisoners_outside_the_jail

25 φυλακισμένοι για τη «συνωμοσία Meerut» κομμουνιστές και άλλοι αγωνιστές (πηγή)

Γκος: Δεν μου είναι ξεκάθαρο γιατί μόνο εναντίον του βρετανικού ιμπεριαλισμού όταν, επί του παρόντος, ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται σε πάλη εναντίον του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, ο οποίος θεωρείται ότι είναι επικεφαλής του αντιδημοκρατικού μετώπου;

Στάλιν: Είναι πολύ απλό: το ενιαίο εθνικό μέτωπο είναι ενάντια στην Αγγλία, για την εθνική ανεξαρτησία από την Αγγλία και όχι από την Αμερική. Είναι η ιδιαιτερότητα της χώρας σας. Η Ινδία μισοαπελευθερώθηκε από ποιον; Από την Αγγλία, και όχι από την Αμερική. Η Ινδία είναι στην Κοινοπολιτεία όχι με την Αμερική, αλλά με τη Βρετανία. Οι στρατιωτικοί και άλλοι εμπειρογνώμονες είναι όχι Αμερικάνοι, αλλά Βρετανοί. Αυτά είναι τα ιστορικά γεγονότα, και δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτά. Θέλω να πω ότι το κόμμα δεν πρέπει να επιφορτίζεται με την επίλυση όλων των καθηκόντων, τα καθήκοντα του αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Ένας στόχος πρέπει να τεθεί, η απελευθέρωση από το βρετανικό ιμπεριαλισμό. Αυτός είναι εθνικός στόχος της Ινδίας. Το ίδιο και με τους φεουδάρχες. Φυσικά, οι κουλάκοι είναι εχθριοί. Όμως θα ήταν ανόητη η ταυτόχρονη πάλη εναντίον των κουλάκων και των φεουδαρχών. Χρειάζεται ένα μέτωπο ώστε όχι εσείς, αλλά ο εχθρός να απομονώνεται. Δηλαδή, μια τακτική η οποία να κάνει τον αγώνα του Κομμουνιστικού Κόμματος ευκολότερο. Κανένα άτομο, αν είναι λογικό, δεν θα ήθελε να αναλάβει όλα τα βάρη μόνο του. Μόνο ένα στόχο χρειάζεται να αναλαμβάνουμε να πετύχουμε: την εξάλειψη της φεουδαρχίας, αυτού του κατάλοιπου της εξουσίας της Αγγλίας. Η απομόνωση των φεουδαρχών, η εξάλειψη των φεουδαρχών, και η συντριβή του βρετανικού ιμπεριαλισμού, χωρίς ταυτόχρονα να πειραχτούν οι άλλοι ιμπεριαλιστές. Αν αυτό πετύχει, θα κάνει τα πράγματα ευκολότερα. Λοιπόν, αν οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές παρέμβουν, τότε πρέπει να διεξαχθεί ενάντια σε αυτούς ο αγώνας, όμως ο λαός θα ξέρει ότι είναι αυτοί που επιτέθηκαν, όχι εσείς. Η στροφή των Αμερικάνων, φυσικά, θα έρθει, όπως και των κουλάκων του. Όμως, ο καθένας με τη σειρά του.

Γκος: Τώρα μου είναι ξεκάθαρα.

basavapunnaihΟ Makineni Basavapunnaiah BA (14/12/1914 – 12/04/1992)

Ντάνγκε: Αυτό όμως δεν θα μπερδέψει τα ζητήματα της δουλειάς προπαγάνδας και ζύμωσης ενάντια στους αμερικάνους ιμπεριαλιστές και τον αγώνα εναντίον τους;

Στάλιν: Φυσικά, όχι. Αυτοί είναι εχθροί του λαού και χρειάζεται να αγωνιστείτε εναντίον τους.

Ντάνγκε: Έκανα αυτή την ερώτηση ώστε κανείς να μην ερμηνεύσει το καθήκον του αγώνα ενάντια στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό με οπορτουνιστικό τρόπο.

Στάλιν: Ο εχθρός χρειάζεται να απομονώνεται έξυπνα. Προτείνετε ένα ψήφισμα ενάντια όχι στους αμερικάνους ιμπεριαλιστές, αλλά τους βρετανούς ιμπεριαλιστές. Αν οι αμερικάνοι εμπλακούν, τότε αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα.

Ράο: Μεταξύ των κουλάκων υπάρχει μια μικρή ομάδα που προβαίνει σε φεουδαρχικού τύπου εκμετάλλευση: νοικιάζουν γη και είναι τοκογλύφοι. Συνήθως στέκονται στο πλευρό των φεουδαρχών.

Στάλιν: Αυτό δεν σημαίνει κάτι. Σε σύγκριση με το μεγάλο στόχο της εξάλειψης των φεουδαρχών, αυτό είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. Στην προπαγάνδα σας χρειάζεται να τοποθετείστε ενάντια στους φεουδάρχες, όχι στους ευημερούντες αγρότες. Εσείς πρέπει να μην υποκινήσετε τους κουλάκους να δημιουργήσουν συμμαχία με τους φεουδάρχες. Δεν είναι απαραίτητο να δημιουργείτε μια συμμαχία για τους φεουδάρχες. Ο κουλάκος έχει μεγάλη επιρροή στο χωριό και οι αγρότες πιστεύουν ότι ο κουλάκος έγινε καποιος λόγω των μεγάλων του ικανοτήτων κλπ. Στον κουλάκο δεν πρέπει να δοθεί η δυνατότητα να νικήσει τους αγρότες. Οι φεουδάρχες σας ανήκουν στους ευγενείς;

Ράο: Ναι.

Shripad-Amrut-DangeΟ Shripad Amrit Dange (10/10/1899 – 22/05/1991)

Στάλιν: Οι αγρότες δεν αγαπούν τους ευγενείς. Αυτό χρειάζεται να το αξιοποιήσετε ώστε στους φεουδάρχες να μη δοθεί η δυνατότητα να αποκτήσουν σύμμαχο μέσα στους αγρότες.

Πουνάια: Ανάμεσά μας υπάρχει σύγχυση αναφορικά με το ζήτημα της εθνικής αστικής τάξης. Τι πρέπει να εννοείται εθνική αστική τάξη;

Στάλιν: Ο ιμπεριαλισμός έχει πολιτική αρπαγής ξένων χωρών. Η εθνική αστική τάξη σας πραγματικά σκέφτεται να κατακτήσει άλλες χώρες; Στο μεταξύ, την Ινδία κατακτούν οι βρετανοί ιμπεριαλιστές. Εθνική αστική τάξη – αστική τάξη της Ινδίας – είναι η μεσαία και μεγάλη: αυτοι είναι οι δικοί σας εθνικοί εκμεταλλευτές. Χρειάζεται να λέτε ότι δεν πηγαίνετε εναντίον τους, αλλά ενάντια σε έναν ξένο εχθρό, ενάντια στους βρετανούς ιμπεριαλιστές. Πολλούς από τη μεσαία εθνική αστική τάξη θα βρείτε οι οποίοι συμφωνούν μαζί σας. Η ανώτερη εθνική αστική τάξη – αυτή είναι ήδη ενωμένη με τους ιμπεριαλιστές, όμως αυτή είναι ένα τμήμα της, και μάλιστα, όχι ένα μεγάλο τμήμα της. Η αστική τάξη κυρίως ενδιαφέρεται να σας υποστηρίξει στον αγώνα σας για πλήρη ανεξαρτησία της Ινδίας. Ενδιαφέρεται επίσης να εξαλειφθεί η φεουδαρχία. Η αστική τάξη χρειάζεται αγορά, μια καλή αγορά. Αν οι αγρότες αποκτήσουν γη, θα υπάρξει εγχώρια αγορά, και θα υπάρχουν άνθρωποι σε θέση να αγοράζουν. Όλα αυτά χρειάζεται να εξηγούνται στον Τύπο. Είναι προς όφελός σας η εθνική αστική τάξη να μη στραφεί στο πλευρό των Βρετανών. Χρειάζεται να κινηθείτε έτσι ώστε οι βρετανοί ιμπεριαλιστές να μη βρουν νέους συμμάχους. Στην Κίνα κανένα βήμα δεν προετοιμάζεται για την απαλλοτρίωση της αστικής τάξης. Έχουν εθνικοποιήσει μόνο την ιαπωνική ιδιοκτησία στην Κίνα και ακόμα και αμερικάνικες επιχειρήσεις δεν έχουν εθνικοποιηθεί: λειτουργούν. Αν εσείς έχετε τον κινέζικο τύπο επανάστασης, δεν θα πρέπει, επί του παρόντος, να κάνετε βήματα τα οποία θα ωθούσαν την αστική τάξη σας προς τους βρετανούς ιμπεριαλιστές. Αυτός είναι ο κινέζικος τρόπος για εσάς. Δεν αγγίζουν την εθνική αστική τάξη στην Κίνα και τώρα αυτή τοποθετείται ενάντια στους αμερικάνους ιμπεριαλιστές και βοηθά την κινεζική λαϊκή κυβέρνηση. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κανείς να πει ότι εντός της Κίνας οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές είναι απομονωμένοι. Αναφορικά με τη διαίρεση της Ινδίας, αυτό ήταν μια κίνηση απάτης που οργανώθηκε από τους Βρετανούς. Αν εσείς διατυπώσετε ένα πρόγραμμα δράσης, θα πρέπει να πείτε ότι ζητάτε μια ένωση ανάμεσα στο Πακιστάν, την Ινδία και την Κεϋλάνη, στρατιωτική και οικονομική. Αυτά τα τρία κράτη που αποσπάστηκαν τεχνητά το ένα από το άλλο, θα έρθουν πιο κοντά. Και στο τέλος, αυτά τα κράτη θα ενωθούν. Αυτή την ιδέα προσέγγισης πρέπει να προωθείτε και ο λαός θα σας υποστηρίξει. Οι ηγέτες του Πακιστάν και της Κεϋλάνης θα αντιταχθούν σε αυτή, όμως ο λαός θα τους συντρίψει. Σε τι θα οδηγήσει αυτός ο τεχνητός διχασμός είναι προφανές και μόνο από τη Βεγάλλη. Με την πρώτη ευκαιρία, οι επαρχίες της Βεγγάλης θα αποσυνδεθούν από το Πακιστάν.

Ντάνγκε: Στο θέμα της κατανόησης της έννοιας εθνική αστική τάξη, συνεχώς εκπαιδευόμασταν με το ακόλουθο πνεύμα: η μεσαία αστική τάξη λέγεται εθνική αστική τάξη. Στην Ινδία, η μεγάλη αστική τάξη έχει περάσει στο πλευρό των Άγγλων ιμπεριαλιστών.

sundarayya,maddukoori chandrasekher rao,chandra rajeswar rao, vasudevarao,makineni basavapunnaiah-after coming out from underground in vivijayawada-1951,Oι Puchalapalli Sundarayya, Maddukuri Chandrasekhara Rao, Chandra Rajeswara Rao, Vasudevarao και M. Basavapunniah στη Βιγιατζαβάντα το 1951 κατά τη δημόσια επανεμφάνισή τους μετά την άρση της απαγόρευσης του Κ.Κ. Ινδίας.

Στάλιν: Έχετε στην Ινδία αμιγώς αγγλικές τράπεζες;

Ντάνγκε: Ναι, στην Ινδία υπάρχουν αγγλικές τράπεζες, όπως και μικτές. Στο πρόγραμμά μας, υπάρχει το αίτημα για εθνικοποίηση της μεγάλης αστικής τάξης, δηλαδή, του γραφειοκρατικού κεφαλαίου.

Στάλιν: Δεν είναι γραφειοκρατικό κεφάλαιο, αλλά βιομηχανικό-εμπορικό κεφάλαιο. Το γραφειοκρατικό κεφάλαιο στην Κίνα έκανε περιουσία μέσω του κράτους. Είναι κεφάλαιο σχετιζόμενο με το κράτος και πολύ λίγο συνδεδεμένο με τη βιομηχανία. Με προτιμησιακές συμφωνίες με τους αμερικάνους, οι οικογένειες του Σουν και άλλες απέκτησαν χρήματα. Τα συμφέροντα των μεγάλων βιομηχάνων και εμπόρων στην Κίνα έχουν μείνει ανέπαφα. Δεν θα σας συμβούλευα να απαλλοτριώσετε τους μεγάλους καπιταλιστές, ακόμα κι αν είναι σε συμμαχία με το αμερικάνικο και αγγλικό τραπεζιτικό κεφάλαιο. Καλύτερα να πείτε ήρεμα ότι όποιος πάει στο πλευρο των εχθρών θα χάσει την περιουσία του. Αναμφίβολα, αν η επανάστασή σας πάρει τα πάνω της, τότε ένα τμήμα τέτοιων μεγάλων καπιταλιστών θα φύγει. Τότε, χαρακτηρίστε τους προδότες και απαλλοτριώστε την περιουσία τους, όμως δεν θα σας συμβούλευα να απαλλοτριώσετε τη μεγάλη αστική τάξη μόνο λόγω της συμμαχίας της με το αγγλικό κεφάλαιο. Κάντε το όπως κάνουν στην Κίνα. Αν υπάρχει αίτημα για απαλλοτρίωση της μεγάλης αστικής τάξης στο πρόγραμμά σας, τότε χρειάζεται να το απαλείψετε. Θα χρειαστεί να συντάξετε νέο πρόγραμμα ή πλατφόρμα δράσης. Είναι εξαιρετικά προς όφελός σας το να ουδετεροποιήσετε τη μεγάλη αστική τάξη και να αποσπάσετε από αυτή τα εννιά δέκατα της εθνικής αστικής τάξης. Δεν χρειάζετε να δημιουργείτε τεχνητά νέους εχθρούς. Έχετε ήδη πολλούς. Θα’ρθει και η σειρά της μεγάλης αστικής τάξης και τότε, σίγουρα, θα πρέπει να την αντιμετωπίσετε. Τα προβλήματα της επανάστασης κρίνονται σε διάφορες φάσεις. Δεν επιτρέπεται να αναμειγνύετε όλες τις φάσεις. Χρειάζετε να αποφασίζετε για το σε ποια φάση βρίσκεστε και να πλήττετε ξεχωριστά τους εχθρούς – σήμερα τον έναν, αύριο τους άλλους, και όταν γίνετε ισχυροί, μπορεί να είστε σε θέση να τους πλήξετε όλους, όμως τώρα είστε ακόμα αδύναμοι. Οι άνθρωποί σας αντιγράφουν τη δική μας επανάσταση. Όμως αυτές είναι σε διαφορετικές φάσεις. Η εμπειρία των άλλων αδελφών κομμάτων χρειάζεται κριτικά να λαμβάνεται υπ’ όψη και να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες συνθήκες της Ινδίας. Θα επικριθείτε από τα αριστερά, αλλά μην ανησυχείτε. Οι Μπουχάριν και Τρότσκι επέκριναν το Λένιν από τα αριστερά, όμως γελοιοποιήθηκαν. Ο Ραναντίβε επέκρινε το Μαο Τσε Τουνγκ από τα αριστερά, όμως ο Μαο Τσε Τουνγκ είχε δίκιο: έδρασε σε αντιστοιχία με τις ιδιαίτερες συνθήκες της χώρας του. Ακολουθήστε τη δική σας γραμμή και μη δίνετε προσοχή στις αριστερίστικες κραυγές.

Bhalchandra Trimbak Ranadive (December 19, 1904 – April 6, 1990)

Ο Bhalchandra Trimbak Ranadive (19/12/1904 – 06/04/1990) (πηγή)

Τώρα, αναφορικά με το δεύτερο ζήτημα, τον κινέζικο δρόμο.

Έχω ήδη μιλήσει για τον κινέζικο δρόμο στον πολιτικό και τον κοινωνικό τομέα: θα είναι μια αγροτική επανάσταση. Αναφορικά με τον ένοπλο αγώνα, χρειάζεται να ειπωθεί ότι οι κινέζοι δεν έκαναν λόγο για ένοπλο αγώνα, αλλά για ένοπλη επανάσταση. Αυτοί θεωρούσαν ότι αυτή είναι παρτιζάνικος αγώνας με απελευθερωμένες περιοχές και με απελευθερωτικό στρατό. Δηλαδή, χρειάζεται να γίνεται λόγος για ένοπλη επανάσταση και αντάρτικο πόλεμο και όχι για ένοπλο αγώνα. Η έκφραση “ένοπλος αγώνας” αναφέρθηκε για πρώτη φορά στις εφημερίδες της Κομινφόρμα. Ο ένοπλος αγώνας σημαίνει περισσότερα από έναν αντάρτικο πόλεμο, σημαίνει συνδυασμό του αντάρτικου αγώνα της αγροτιάς και γενικές απεργίες και εξεγέρσεις των εργατών. Η κλίμακα του αντάρτικου πολέμου είναι στενότερη από αυτή του ένοπλου αγώνα. Πώς ξεκίνησε η ένοπλη επανάσταση στην Κίνα;

Το 1926-27 οι κινέζοι σύντροφοι ήρθαν σε ρήξη με τους Κουμιντανγκιστές. Ξεχώρισαν σε διακριτό στρατόπεδο, έχοντας προετοιμάσει ένα στρατό 40-50.000 ανθρώπων ενάντια στο Κουομιντάνγκ. Αυτός ο στρατός ήταν η βάση του αντάρτικου πολέμου. Κρύφτηκαν στα δάση και τα βουνά μακριά από τις πόλεις και τους σιδηροδρόμους. Φυσικά, εκεί όπου ήταν η ΚΕ του ΚΚ Κίνας, μαζί τους βρίσκονταν και τα κύρια στελέχη. Ο κινεζικός απελευθερωτικός στρατός δεν μπορούσε να εγκατασταθεί στις πόλεις γιατί ήταν εύκολο να περικυκλωθεί. Για να μη γίνει αυτό και για να μην καταστραφεί, έμεινε μακριά από τις πόλεις και τους σιδηροδρόμους και ίδρυσε μια σειρά από ελεύθερες αντάρτικες περιοχές. Τους περικύκλωναν, αυτοί ξέφευγαν από την περικύκλωση, εγκατέλειπαν παλιές απελευθερωμένες περιοχές, ίδρυαν άλλες και επεδίωκαν να μην δίνουν μάχες. Όσο πιο πολύ συνέχιζαν, τόσο περισσότερο οι κινέζοι κομμουνιστές απομακρύνονταν από τους εργάτες και τις πόλεις. Ο Μαο Τσε Τουνγκ δεν ήθελε, φυσικά, να διακόψει τις σχέσεις τους με τις αγρότες, όμως ο δρόμος του αντάρτικου αγώνα τον οδήγησε σε αυτό, και έχασε επαφή με τις πόλεις. Αυτό ήταν μια επίπονη αναγκαιότητα. Τελικά, εγκαταστάθηκαν στο Γενάν, όπου αμύνθηκαν για μακρόχρονη περίοδο. Κάλεσαν τους αγρότες να’ρθουν σε αυτούς, τους δίδαξαν πώς διεξάγεται η αγροτική επανάσταση, μεγέθυναν το στρατό τους και το μετέτρεψαν σε σοβαρή δύναμη. Όμως, ταυτόχρονα, δεν απέφυγαν όλα τα σοβαρά αρνητικά που χαρακτηρίζουν έναν αντάρτικο πόλεμο.

Τι είναι μια απελευθερωμένη αντάρτικη περιοχή. Είναι, σε κάθε περίπτωση, μία νησίδα σε μια χώρα. Αυτή η περιοχή δεν έχει μετόπισθεν, μπορεί να περικυκλωθεί και να απομονωθεί. Δεν υπάρχουν μετόπισθεν στα οποία να βασιστείς. Και αυτό ήταν που συνέβη, Το Γενάν περικυκλώθηκε και οι κινέζοι αποσύρθηκαν από εκεί με μεγάλες απώλειες. Και αυτό θα συνεχιζόταν για πολύ καιρό αν οι κινέζοι κομμουνιστές δεν αποφάσιζαν να μετακινηθούν στη Μαντζουρία. Μετακινούμενοι προς τη Μαντζουρία, βελτίωσαν τη θέση τους άμεσα και βρήκαν τα μετόπισθεν, με τη μορφή μιας φιλικής χώρας. Δεν ήταν πλέον μια νησίδα, αλλά κάτι σαν χερσόνησο, η οποία από τη μια πλευρά βασιζόταν στην ΕΣΣΔ. Μετά από αυτό, ο Τσανγκ Κάι Σεκ έχασε την ευκαιρία να περικυκλώσει τους κινέζους αντάρτες. Και μόνο μετά από αυτό, όταν οι κινέζοι ξεκουράστηκαν, απέκτησαν τη δυνατότητα να διεξάγουν μια επίθεση από βορρά προς νότο. Αυτή είναι η ιστορία. Τι συνάγεται από αυτό; Ο αντάρτικος πόλεμος των αγροτών είναι ένα σοβαρό ζήτημα και μια μεγάλη κατάκτηση για την επανάσταση. Σε αυτό τον τομέα, οι κινέζοι έκαναν νέες συμβολές στην επαναστατική πρακτική, ειδικά για τις καθστερημένες χώρες. Και, φυσικά, κάθε κομμουνιστής που βρίσκεται σε μια χώρα όπου οι αγρότες είναι το 80-90% του πληθυσμού είναι υποχρεωμένος να έχει αυτή τη μέθοδο στο οπλοστάσιο των αγώνων τους. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Όμως επίσης, από αυτή την εμπειρία των κινέζων συντρόφων προκύπτει ότι ο αντάρτικος πόλεμος με απελευθερωμένες περιοχές έχει τα δικά του αρνητικά. Αυτά τα αρνητικά είναι ότι οι αντάρτικες περιοχές είναι νησίδες που επιδέχονται πάντοτε αποκλεισμού. Είναι δυνατό να σπάσει κανείς αυτό τον κλοιό νικηφόρα μόνο με τη δημιουργία σταθερών μετόπισθεν, με τη σύνδεση με αυτά και το να βασίζεται σε φιλικό γειτονικό κράτος και να μετατρέπει αυτό το κράτος στα δικά του σταθερά μετόπισθεν. Οι κινέζοι έκαναν ένα σημαντικό βήμα με το να μετακινηθούν στη Μαντζουρία. Και αν αυτό δεν είχε συμβεί, δεν γνωρίζω πώς θα είχαν καταλήξει τα πράγματα. Ο αντάρτικος πόλεμος δεν έχει τις δυνάμεις από μόνος του για να φέρει τη νίκη. Ο αντάρτικος πόλεμος πάντοτε θα οδηγεί στη νίκη αν βασίζεται σε μια φιλική γειτονική χώρα. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι, προτού μετακινηθούν στη Μαντζουρία, οι κινέζοι σύντροφοι δεν ήθελαν να επιτεθούν, φοβούμενοι την περικύκλωση, και μόνο μετά από αυτή την κίνηση συνειδητά άρχισαν να επιτίθενται και να έχουν επιτυχίεςς ενάντια στις δυνάμεις του Τσανγκ Κάι Σεκ. Αυτά τα αρνητικά του αντάρτικου πολέμου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Μας λένε ότι ο αντάρτικος πόλεμος πλήρως αρκεί ώστε να φέρει τη νίκη της επανάστασης στην Ινδία. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Οι συνθήκες στην Κίνα ήταν πολύ πιο ευνοϊκές από ό,τι στην Ινδία. Υπήρχε ένας εκπαιδευμένος Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός στην Κίνα. Εσείς δεν έχετε έτοιμο στρατό. Στην Κίνα δεν υπάρχει ένα τέτοιο πυκνό σιδηροδρομικό δίκτυο όπως στην Ινδία και η έλλειψή του είναι κάτι πολύ ευνοϊκό για τους αντάρτες. Έχετε λιγότερες πιθανότητες για επιτυχή αντάρτικο πόλεμο από ό,τι στην Κίνα. Στο βιομηχανικό τομέα η Ινδία είναι καλύτερα αναπτυγμένη από όσο η Κίνα. Αυτό είναι καλό, από την άποψη της προόδου, αλλά κακό, από την άποψη της διεξαγωγής αντάρτικου πολέμου. Ανεξάρτητα τι μονάδες και απελευθερωμένες περιοχές δημιουργήσετε, θα παραμένουν μικρές νησίδες. Δεν έχετε μια τέτοια φιλική γειτονική χώρα στην οποία να μπορείτε να βασιστείτε ως ραχοκοκαλά όπως οι κινέζοι, που είχαν την ΕΣΣΔ στην πλάτη τους.

ajoy_ghoshΟ Ajoy Kumar Ghosh (20/02/1909 – 13/01/1962)

Το Αφγανιστάν, το Ιράν και το Θιβέτ, εκεί οι κινέζοι κομμουνιστές δεν μπορούν να φτάσουν…Δεν είναι τέτοια μετόπισθεν όπως ήταν η ΕΣΣΔ; Η Μπούρμα; Το Πακιστάν; Αυτά είναι χερσαία σύνορα και τα υπόλοιπα θαλάσσια. Επομένως, χρειάζεται να αναζητήσετε μια διέξοδο.

Είναι ο αντάρτικος πόλεμος απαραίτητος; Αναμφίβολα, είναι.

Θα έχετε απελευθερωμένες περιοχές και έναν λαϊκό απελευθερωτικό στρατό;

Θα υπάρχουν τέτοιες περιοχές και θα υπάρξει επίσης η δυνατότητα να έχετε τέτοιο στρατό. Όμως αυτά δεν επαρκούν για τη νίκη. Ο αντάρτικος πόλεμος χρειάζεται να συνδυαστεί με επαναστατικές δράσεις από τους εργάτες. Χωρίς αυτές, ο αντάρτικος πόλεμος από μόνος του δεν μπορεί να έχει επιτυχίες. Αν οι ινδοί σύντροφοι μπορούν να οργανώσουν μια σοβαρή γενική απεργία στους σιδηρόδρομους, τότε αυτό θα παρέλυε τη δραστηριότητα της χώρας και της κυβέρνησης και θα έδινε μια μεγάλη βοήθεια στον αντάρτικο πόλεμο. Πάρτε έναν αγρότη… Αν του πείτε: να ο αντάρτικος πόλεμός σας, εσείς πρέπει να τα κάνετε όλα, τότε ο αγρότης θα αναρωτηθεί: γιατί αυτός ο αγώνας με όλο αυτό το βάρος πρέπει να πέσει μόνο σε εμένα; Οι εργάτες τι θα κάνουν; Δεν θα συμφωνήσει να αναλάβει το συνολικό βάρος της επανάστασης, είναι αρκετά έξυπνος, αναγνωρίζει ότι όλα τα δεινά προέρχονται από την πόλη, τους φόρους κλπ. Θα θέλει να έχει ένα σύμμαχο στις πόλεις.

Αν του πείτε ότι θα διεξάγει έναν αγώνα μαζί με τον εργάτη, θα το καταλάβει και θα το αποδεχτεί. Έτσι έγινε εδώ στη Ρωσία. Θα χρειαστεί να κάνετε έναν αγώνα όχι μόνο στους αγρότες και όχι απλώς να δημιουργήσετε αντάρτικες μονάδες, αλλά να κάνετε σοβαρή εντατική δουλειά στην εργατική τάξη και να κερδίσετε την εμπιστοσύνη της, να κερδίσετε μαζί σας την πλειοψηφία, και θα χρειαστεί επίσης να έχετε ένοπλες μονάδες από εργάτες, να προετοιμάσετε απεργίες από τους εργάτες και τους σιδηροδρομικούς, και να έχετε ένοπλες μονάδες εργατών μέσα στις πόλεις.

Όταν αυτοί οι δύο χείμαρροι συγχωνευτούν, τότε η νίκη μπορεί να θεωρείται σίγουρη. Γνωρίζετε ότι στη Ρωσία το 1905 ο τσάρος υποχώρησε έναντι του λαού, έδωσε μια Δούμα και καποιες ελευθερίες. Ο τσάρος αναγκάστηκε να υποχωρήσει.

Τι προκάλεσε στον τσάρο τέτοιο φόβο; Μία απεργία σιδηροδρομικών. Το κεφάλαιο αποκόπηκε από τη χώρα. Οι σιδηροδρομικοί άφηναν μόνο εκπροσώπους εργατών να φτάσουν στην Πετρούπολη, όχι αγαθά, ούτε τίποτα άλλο.

Indian Communist Party Leader S. V. Perulekar speaking to a crowd of aborigines villagers of the Untouchables caste, while standing under a banyon tree - Zari India 1946O S. V. Parulekar μιλά σε «ανέγγιχτους» το 1946 (πηγή)

Η σημασία των απεργιών των σιδηροδρομικών για την επανάσταση είναι πολύ μεγάλη και θα βοηθούσε τις αντάρτικες μονάδες.

Έπειτα, η δουλειά στις φρουρές και τους σρτατιωτικούς. Το 1917, προηγουμένως κάναμε προπαγανδιστική δουλειά στους στρατιώτες, ώστε όλη η φρουρά ήταν στο πλευρό μας.

Τι πήραν οι στρατιώτες; Το ζήτημα της γης.

Αυτό ήταν τέτοιο όπλο, που ακόμα και οι Κοζάκοι, αυτοί οι πραιτωριανοί του τσάρου, δεν μπορούσαν να αντισταθούν. Αν ασκείς μια ορθή πολιτική, τότε μπορείς να δημιουργήσεις επαναστατικά αισθήματα και να προκαλέσεις διχόνοια στις τάξεις των αντιδραστικών.

Ο κινέζικος τρόπος ήταν καλός για την Κίνα. Ειναι ανεπαρκής όμως στην Ινδία, όπου ένας προλεταριακός αγώνας στις πόλεις χρειάζεται να συνδυαστεί με τον αγώνα των αγροτών. Μερικοί πιστεόυν ότι οι κινέζοι σύντροφοι ήταν ενάντια σε ένα τέτοιο συνδυασμό. Αυτό είναι λάθος. Δεν θα ήταν χαρούμενος ο Μαο Τσε Τουνγκ αν οι εργάτες της Σανγκάης είχαν απεργήσει όταν τα στρατεύματά τους μετακινούνταν στο Νανκίν ή οι εργάτες της στρατιωτικής βιομηχανίας είχαν απεργήσει; Σαφώς. Όμως κάτι τέτοιο δεν συνέβη γιατί ο Μαο είχε χάσει επαφή με τις πόλεις. Φυσικά, ο Μαο Τσε Τουνγκ θα ήταν χαρούμενος αν οι σιδηροδρομικοί απεργούσαν και ο Τσανγκ Κάι Σεκ είχε στερηθεί τη δυνατότητα να λαμβάνει όπλα και πυρομαχικά. Ωστόσο, η έλλειψη επαφής με τους εργάτες ήταν μια δυσάρεστη αναγκαιότητα, όχι όμως μια ιδανική κατάσταση. Θα ήταν μια ιδανική κατάσταση αν μπορέσετε να κάνετε ότι οι Κινέζοι δεν ήταν σε θέση να κάνουν, να συνδυάσετε έναν αγροτικό πόλεμο με έναν αγώνα της εργατικής τάξης.

Ντάνγκε: Έχουμε σχεδόν μετατρέψει τον αντάρτικο πόλεμο σε θεωρία που δεν απαιτεί τη συμμετοχή των εργατών.

Στάλιν: Αν ο Μαο Τσε Τουνγκ γνώρισε κάτι τέτοιο θα σας έβριζε. (Γέλια) Ας περάσουμε στο επόμενο ερώτημα. Μπορεί η κυβέρνηση Νεχρού να θεωρείται μαριονέτα του βρετανικού ιμπεριαλισμού όπως η κυβέρνηση του Κουομιντάνγκ του Τσανγκ Κάι Σεκ είναι μια μαριονέτα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού ή η σημερινή κυβέρνηση του Ρενέ Πλεβέν είναι μια μαριονέτα επίσης του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού;

Ph.Studio/Dec,1955,A10z(iv) Prime Minister, Shri Jawaharlal Nehru and H.E. Mr. Bulganin signing an agreement in the presence of distinguished men from diplomatic circles at New Delhi. H.E. Mr. Khrushchev is on extreme right (sitting) on December 13, 1955.Μπουλγκάνιν και Νεχρού υπογράφουν συμφωνία μεταξύ Σοβιετικής Ένωσης και Ινδίας, παρουσία του Χρουσιώφ (δεξιά) το Δεκέμβρη του 1955 στο Νέο Δελχί. Η Ινδία έπαιξε για πολλές δεκαετιες το ρόλο του αντίβαρου στη Λαϊκή Κίνα, αξιοποιούμενη από τη μετασταλινική-αντισταλινική Σοβιετική Ένωση. (πηγή)

Κατά την άποψή μου, ο Τσανγκ Κάι Σεκ δεν θα μπορούσε να θεωρείται μαριονέτα όταν η βάση του ήταν στην Κίνα. Έγινε μαριονέτα όταν μεταφέρθηκε στη Φορμόζα. Δεν μπορώ να θεωρήσω την κυβέρνηση Νεχρού μαριονέτα. Έχει τις δικές της ρίζες στον πληθυσμό, παρ’ όλα αυτά. Δεν είναι η κυβέρνηση του Μπαο Ντάι (σ.parapoda: ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βιετνάμ)…Ο Μπάο Ντάι είναι πράγματι μια μαριονέτα. Συνάγεται από αυτό ότι ο αντάρτικος πόλεμος στην Ινδία δεν μπορεί να θεωρείται η κύρια μορφή πάλης· πιθανόν να χρειάζεται να αποκαλείται η ανώτερη μορφή πάλης; Οι αγρότες έχουν: μποϊκοτάζ των εμπόρων, απεργία από εργάτες γης, άρνηση εργασίας προς τους ενοικιαστές, ατομικές συγκρούσεις με μεγαλοκτηματίες, κατάληψη της γης των μεγαλοκτηματιών, και έπειτα τον αντάρτικο πόλεμο ως ανώτερη μορφή πάλης. Το ίδιο και οι εργάτες: μια τοπική απεργία, μια κλαδική, μια πολιτική απεργία, και μια γενική πολιτική απεργία ως προάγγελο μιας εξέγερσης, και έπειτα μια ένοπλη εξέγερση ως την ανώτατη μορφή πάλης. Δεν μπορεί, επομένως, να λέγεται ότι ο αντάρτικος πόλεμος είναι η κύρια μορφή πάλης στη χώρα. Είναι, επίσης, εσφαλμένο να λέμε ότι ο εμφύλος πόλεμος ξεδιπλώνεται πλήρως στη χώρα αυτή τη στιγμή. Αυτό είναι εσφαλμένο, δεν ισχύει ακριβώς τώρα. Κατέλαβαν τη γη στην Τελανγκάνα, όμως αυτό δεν σήμαινει κάτι επί του παρόντος. Είναι ακόμα ένας αρχικος ανοιχτός αγώνας, όμως όχι η κύρια μορφή πάλης. Η Ινδία απέχει πολύ από αυτό ακόμα. Οι εργάτες χρειάζεται να διδαχτούν να παλεύουν για μικρά ζητήματα – μία μείωση των ενοικίων, μία μείωση της πληρωμής σε είδος προς τους μεγαλοκτηματίες κλπ. Τα στελέχη πρέπει να καταρτιστούν σε τέτοια μικρά ζητήματα, όμως όχι να μιλούν ανοιχτά και άμεσα για ένοπλο αγώνα. Αν ένας πλατιάς κλίμακας ένοπλος αγώνας επίκειτο να αρχίσει, τότε θα είχατε σοβαρές δυσκολίες, καθώς το κόμμα σας είναι αδύναμο.

20111230282610904Από τον αγώνα της κατάληψης της γης στην Τελανγκάνα (πηγή)

Είναι απαραίτητο για το κόμμα να είναι ισχυρό και ο αγώνας των μαζών να προσανατολιστεί προς την αναγκαία κατεύθυνση και ενίοτε να συγκρατούνται οι μάζες. Πώς εμείς ξεκινήσαμε το 1917;

Είχαμε πολλούς συμπαθούντες στο στρατό και το ναυτικό, και είχαμε τα σοβιέτ της Μόσχας και του Λενινγκράντ. Ωστόσο, συγκρατήσαμε το εξεγερσιακό κίνημα των μαζών. Παρουσιάστηκε το αίτημα της εκδίωξης της προσωρινής κυβέρνησης. Όμως αυτό δεν χώραγε στα σχέδιά μας γιατί τότε η φρουρά του Λενινγκράντ δεν ήταν στα χέρια μας. Τον Ιούλη, οι εργάτες του εργοστασίου Πουτίλοφ όπου 40-50.000 εργάτες εργάζονταν, άρχισαν διαδηλώσεις στις οποίες προσχώρησαν ναύτες και στρατιώτες. Είχαν αίτημα την ανατροπή της προσωρινής κυβέρνησης και ήρθαν με αυτά τα αιτήματα στο κτίριο της Κ.Ε. Τους συγκρατήσαμε, γιατί γνωρίζαμε ότι δεν είχαν γίνει όλες οι προετοιμασίες για τη σοβαρή εξέγερση που προετοιμάζαμε. Ο αντικειμενικός παράγοντας για την εξέγερση υπήρχε, όταν οι μάζες κινήθηκαν, όμως ο υποκειμενικός παράγοντας της εξέγερσης όχι, το κόμμα δεν ήταν ακόμα έτοιμο.

Το ζήτημα της εξέγερσης τέθηκε μετά από ένα μήνα. Το Σεπτέμβρη. Αποφασίσαμε να οργανώσουμε την εξέγερση, όμως αυτό ήταν ένα απόλυτο μυστικό. Δεν δημοσιεύσαμε τίποτα σχετικά με αυτό. Όταν οι Κάμενεφ και Ζηνόβιεφ, μέλη του Πολιτικού Γραφείου, έγραψαν στον Τύπο ενάντια στην εξέγερση, θεωρώντας την τυχοδιωκτισμό, ο Λένιν τους χαρακτήρισε προδότες και είπε ότι παρέδωσαν τα σχέδιά μας στον εχθρό. Επομένως, δεν πρέπει ποτέ να φωνάζετε για εξέγερση, αλλιώς το στοιχείο του απροσδόκητου στην εξέγερση θα χαθεί.

Εδώ ο σύντροφος Ράο λεέι: να πάμε στο λαό και να τον ρωτήσομε για την ένοπλη εξέγερση…Αυτό ποτέ δεν γίνεται, ποτέ μη δημοσιεύετε τα σχέδιά σας, θα σας συλλάβουν όλους. Ας υποθέσουμε ότι ο αγρότης λέε

ι: Ναι, χρειαζόμαστε μια εξέγερση. Όμς αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακολουθούμε το λαό και να ριχτούμε στην ουρά του λαού. Το να ηγείσαι σημαίνει ότι θα πρέπει να καθοδηγείς εσύ τους ανθρώπους σου. Αναφορικά με το αν είναι εφικτή μια τέτοια εξέγερση, ενίοτε οι άνθρωποι λένε ότι είναι έτοιμοι για μια εξέγερση, βασιζόμενοι σε γεγονότα και στοιχεία της περιοχής τους, όμως όχι από την άποψη ολόκληρης της χώρας. Αυτό το ζήτημα χρειάζεται να το αποφασίζει η ΚΕ. Αν ξεκαθαρίστηκε, τότε ας περάσουμε στο επόμενο ζήτημα.

Οι ινδοί σύντροφοι: Ναι, είναι ξεκάθαρο.

ed7190eeffda40ba8c6b55303188f4db_18Ο διχασμός της ινδικής κοινωνίας βάσει κάστας εξακολουθεί να επιδρά. Φωτό από περσινή κινητοποίηση της σχετικά ευημερούσας κάστας των «Πάτελ», η οποία ζητούσε περισσότερα προνόμια και θέσεις εργασίας στην πολιτεία του Γκουτζαράτ (πηγή)

Στάλιν: Ρωτάτε αν η κομματική οργάνωση μπορεί να εκδώσει θανατική καταδίκη για προδοσία για κάθε μέλος που έχουν προκύψει αμφιβολίες.

Όχι, δεν μπορεί. Ο Λένιν πάντοτε μας δίδασκε ότι η ανώτατη μορφή τιμωρίας που η ΚΕ μπορεί να εκδώσει ήταν η διαγραφή από το κόμμα, όμως όταν το κόμμα έρχεται στην εξουσία και κάποιο μέλος του κόμματος παραβιάζει τους νόμους της επανάστασης, τότε είναι η κυβέρνηση που το καλεί να λογοδοτήσει. Είναι προφανές από διάφορα κείμενά σας ότι σύντροφοι τείνουν συχνά προς την κατεύθυνση της ατομικής τρομοκρατίας έναντι των εχθρών. Αν μας ρωτήσετε εμάς τους ρώσους κομμουνιστές για αυτό, τότε θα σας πούμε ότι εδώ το κόμμα μας πάντοτε δίδασκε στο πνεύμα της απόρριψης της ατομικής τρομοκρατίας. Αν ο λαός ο ίδιος πολεμά τους μεγαλοκτηματίες και σκοτώσει καποιος πάνω στη σύγκρουση, τότε δεν το θεωρούμε αυτό ατομική τρομοκρατία, αφού οι μάζες συμμετείχαν σε αυτή τη σύγκρουση. Αν το ίδιο το κόμμα είναι να οργανώσει τρομοκρατικές ένοπλες ομάδες για να σκοτώσουν έναν μεγαλοκτηματία χωρίς την οποιαδήποτε εμπλοκή των μαζών, τότε εμείς είμαστε ενάντια σε αυτό, όπως είμαστε ενάντια στην ατομική τρομοκρατία. Τέτοιες δυναμικές ενέργειες ατομικών τρομοκρατών σε συνθήκες παθητικότητας των μαζών σκοτώνουν το πνεύμα της αυθόρμητης δραστηριότητας των μαζών και καλλιεργούν ένα πνεύμα παθητικότητας στις μάζες, γιατί ο λαός σκέφτεται ως εξής: δεν μπορούμε να δράσουμε, υπάρχουν ήρωες που θα εργαστούν για εμάς. Επομένως, υπάρχει ένας ήρωας και, από την άλλη, υπάρχει ένας όχλος, ο οποίος δεν συμμετέχει στον αγώνα. Τέτοιες ενέργειες είναι πολύ επικίνδυνες από την άποψη της καλλιέργειας και της οργάνωσης της ενεργητικής συμμετοχής των μαζών. Υπήρχε ένα κόμμα, οι Εσέροι, στη Ρωσία, οι οποιοι είχαν ειδικά ένοπλα τμήματα και τρομοκρατούσαν τους βασικούς υπουργούς. Εμείς πάντοτε τοποθετούμασταν ενάντια σε αυτό το κόμμα. Το κόμμα αυτό έχασε οποιοδήποτε κύρος στις μάζες. Είμαστε ενάντια στη θεωρία αυτή με τον ήρωα και τον όχλο.

A massive show of strength by over 20,000 thousand anganwadi workers affiliated to AITUC from across state who took out a rally from City railway Station to freedom Park, demanding wage revision, other perks and benefits, vehicular movement was halted in all directions towards Anand Rao Circle and Freedom Park, causing lots of problems to commuters, in Bengaluru on Thursday 12th February 2015Από κινητοποίηση εργαζόμενων στην πρωτοβάθμια υγεία το Φλεβάρη του 2015 (πηγή)

Ρωτάτε, επίσης, πώς πρέπει να τεθεί τώρα το ζήτημα της εθνικοποίησης της γης στην Ινδία;

Δεν χρειάζεται να προωθείτε αυτό το αίτημα σε αυτή τη φάση. Από τη μια, είναι αδύνατο να προωθείτε αιτήματα για τη διανομή της γης των μεγαλοκτηματιών, και ταυτόχρονα να λέτε ότι η γη πρέπει να δοθεί στο κράτος. Η εθνικοποίηση της γης δεν ανακηρύχτηκε ποτέ στις χώρες της λαϊκής δημοκρατίας, και σίγουρα όχι στην Κίνα. Πώς έδρασαν στις χώρες της λαϊκής δημοκρατίας; Απαγόρευσαν την αγορά και πώληση γης. Αυτό προσεγγίζει την εθνικοποίηση. Μόνο το κράτος μπορεί να αποκτήσει γη. Η συσσώρευση γης στα χέρια ατόμων απαγορεύεται. Δεν είναι προς όφελός σας τώρα να προωθήσετε το αίτημα για εθνικοποίηση.

Μερικοί σύντροφοί σας πιστεύουν ότι ένας εμφύλιος πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ινδία. Είναι ακόμα νωρίς να μιλά κανείς για αυτό. Οι όροι για έναν εμφύλιο πόλεμο αυξάνονται, όμως δεν έχουν ακόμα αρκετά αναπτυχθεί.

Τι είναι να κάνετε τώρα εσείς;

Θα ήταν καλό για εσάς να έχετε ένα είδος πλατφόρμας ή, ας πούμε, ένα πρόγραμμα δράσης. Φυσικά, θα έχετε διαφωνίες. Κι εμείς επίσης είχαμε διαφωνίες, όμως αποφασίζαμε για ένα ζήτημα ως εξής: ό,τι η πλειοψηφία αποφάσιζε θα ήταν νόμος. Και ακόμα και οι σύντροφοι που δεν συμφωνούσαν με την απόφαση της πλειοψηφίας υλοποιούσαν τίμια την απόφαση, καθώς το κόμμα μπορούσε να έχει μόνο μία θέληση. Όλοι θέλετε συζητήσεις. Αυτό μπορεί να επιτρέπεται σε καιρούς ειρήνης, όμως μια επαναστατική κατάσταση δημιουργείται στη χώρα σας και αυτή η πολυτέλεια δεν μπορεί να επιτρέπεται εκεί. Να γιατί στο κόμμα σας έχετε τόσο λίγους ανθρώπους, γιατί οι ατελείωτες συζητήσεις σας προκαλούν σύγχυση στις μάζες. Οι ρώσοι μπολσεβίκοι διεξήγαγαν ανοιχτές συζητήσεις κατά την περίοδο 1903-1912, στο βαθμό που αυτό ήταν εφικτό στις τσαρικές συνθήκες, ώστε να εκδιώξουν τους μενσεβίκους. Τότε, όταν είχαμε τη γραμμή της διάσπασης. Όμως εσείς δεν έχετε μια τέτοια κατάσταση όπου το κόμμα να περιλαμβάνει εχθρούς. Αφότου εκδιώξαμε τους μενσεβίκους το 1912 και δημιουργήσαμε το δικό μας κόμμα χωρίς μενσεβίκους, το κόμμα κατέστη ομοιογενές. Υπήρχαν και τότε διαφωνίες. Τότε, μαζευόμασταν σε στενό κύκλο ανθρώπων, συζητούσαμε το ζήτημα και απλώς δρούσαμε με τον τρόπο που αποφάσιζε η πλειοψηφία. Όταν οι μπολσεβίκοι ήρθαν στην εξουσία, ο Τρότσκι επέβαλε στο κόμμα μια συζήτηση την οποία δεν θέλαμε, όμως προχωρήσαμε σε αυτή, καθώς ο Τρότσκι προβοκατόρικα ισχυριζόταν ότι το κόμμα δεν ήθελε συζητήσεις γιατί το κόμμα φοβόταν την αλήθεια. Αρχίσαμε συζητήσεις και νικήσαμε τον Τρότσκι. Όμως αυτή ήταν μια συζήτηση ενάντια στην οποία στάθηκε ολόκληρο το κόμμα. Αν ένα κόμμα είναι πάνω-κάτω ομοιογενές και έχει ιδεολογική ενότητα, τότε ένα τέτοιο κόμμα δεν χρειάζεται συζήτηση. Συζήτηση χρειάζεται να διεξάγεται μόνο σε έναν στενό κύκλο, όχι να μεταφέρεται στον Τύπο. Αυτό που αποφασίζει η πλειοψηφία είναι νόμος.

general-strike-indiaΑπό την απεργία τον Ιούνη του 2014 ενάντια σε αντεργατικό νόμο στην πολιτεία Ρατζαστάν (πηγή)

Γκος: Ο Στάλιν έχει δίκιο. Η ανοιχτεί συζήτηση δεν επιτρέπεται άλλο για εμάς.

Στάλιν: (Ρωτάει αν υπάρχει οργάνωση υποστηρικτών του ινδικού κόμματος).

Ράο, Ντάνγκε: Όχι, έχουμε μόνο μέλη του κόμματος.

Στάλιν: Στο κόμμα μας έχουμε 5.600.000 μέλη και 800.000 δόκιμα. Ποια η σημασία του θεσμού των δόκιμων μελών; Παλιότερα, αντί να βάζουμε μέλη στο κόμμα, ελέγχαμε όσους επιθυμούσαν να μπουν στο κόμμα. Καποιοι περίμεναν 4 και 5 χρόνια, τους ελέγχαμε, τους εκπαιδεύαμε. Πολλοί ήθελαν να μπουν στο κόμμα, όμως έπρεπε, πρώτα, να ελεγχθούν και, δεύτερον, χρειαζόταν να εκπαιδευτούν. Είναι απαραίτητη η στοιχειώδης σοσιαλιστική εκπαίδευση και μετά από αυτό η ένταξη. Στην πράξη, ο θεσμός του δόκιμου μέλους έχει αποδείξει την αξία του. Γύρω από το κόμμα έχουμε ένα πλατύ στρώμα από συμπαθούντες. Όμως δεν πρέπει να παραγεμίσουμε το κόμμα με νέα μέλη, δεν πρέπει υπερβολικά να μεγαλώσουμε το κόμμα. Κύριο πρέπει να θέτουμε την ποιότητα των ανθρώπων και όχι τον αριθμό των μελών του κόμματος.

Με ρωτάτε επίσης – υπό ποιες προϋποθέσεις πρέπει κανείς να διεξάγει αντάρτικο πόλεμο. Στις προχωρημένες καπιταλιστικές χώρες ο αντάρτικος πόλεμος μπορεί να μην έχει μεγάλη σημασία, εδώ τους αντάρτες γρήγορα μπορούν να τους πιάσουν. Ο αντάρτικος πόλεμος έχει ιδιαίτερη σημασία στις μεσαίας ανάπτυξης και στις καθυστερημένες χώρες. Για παράδειγμα, είναι πολύ δύσκολο να ξεκινήσει κανείς αντάρτικο πόλεμο στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ή τη Γερμανία. Υπάρχουν πολλές μεγάλες πόλεις, πυκνά σιδηροδρομικά δίκτυα και βιομηχανικές εριοχές εκεί, και οι αντάρτες γρήγορα θα συλλαμβάνονταν σε αυτές τις συνθήκες. Είναι απαραίτητο οι μάζες του λαού να θεωρούν τον εαυτό τους ήρωα, όμως και να θεωρούν τον ήρωα εργαλείο της δικής τους θέλησης ώστε οι ατομικές δράσεις ενάντια στον εχθρό να μην οδηγούν στην παθητικότητα των μαζών, αλλά στην ενεργοποίησή τους. Έτσι, αυτό που συμβαίνει στην Τελανγκάνα, χρειάζεται, σίγουρα, να υποστηριχτεί με κάθε τρόπο. Αυτά είναι οι πρώτες ριπές ενός εμφυλίου πολέμου, όμως δεν χρειάζεται απλώς να ελπίζετε σε έναν αντάρτικο πόλεμο. Βοηθάει, φυσικά, όμως χρειάζεται βοήθεια και αυτό. Χρειάζεται να κάνετε δουλειά στο λαό, στους εργάτες, στο στρατό, τη διανόηση και την αγροτιά. Αν ένοπλα τμήματα από εργάτες υπάρξουν, τότε θα μπορούσαν να καταλάβουν κυβερνητικά κτίρια σε περίπτωση αναταραχής. Εμείς είχαμε μια εργατική φρουρά στο Λενινγκράντ, την εκπαιδεύσαμε, και οι εργάτες παρείχαν μεγάλες υπηρεσίες κατά τη διάρκεια της εξέγερσης και καταλάβαμε τα Χειμερινά Ανάκτορα. Η αγροτιά είχε μεγάλη βοήθεια από την εργατική τάξη. Γενικά μιλώντας, από όλες τις τάξεις της κοινωνίας, η αγροτιά εμπιστευόταν περισσότερο από όλες την εργατική τάξη. Αυές οι δύο μορφές αγώνα χρειάζεται να συνδυάζονται, ο αγώνας των εργατών και των αγροτών, οι εργατικές εξεγέρσεις και οι δράσεις των εργατών.

1441202698-1282_Kerala

Από την απεργία του Σεπτέμβρη του 2015 ενάντια στον αντεργατικό νόμο του Μόντι (πηγή)

Θυμάστε τα γεγονότα στην Ινδονησία. Υπήρχαν καλοί ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ινδονησία, όμως επέτρεψαν στους εαυτούς τους να προκαλέσουν μια πρόωρη εξέγερση. Ήταν καλοί, αφοσιωμένοι και θαρραλέοι άνθρωποι, όμως επέτρεψαν στον εαυτό τους να προβοκαριστούν και εξαφανίστηκαν.

Θα ήταν καλό για εσάς αν είχατε μια πλατφόρμα ή ένα πρόγραμμα δράσης. Θέστε ως κεντρικό σημείο της πλατφόρμας ή του προγράμματος την αγροτική επανάσταση.

Με ρωτάτε επίσης για το χαρακτήρα της εξωτερικής πολιτικής του Νεχρού. Αυτός είναι: παιχνίδι, μανούβρες και προσπάθεια να δείξει ότι είναι ενάντια στην αμερικάνικη πολιτική. Στην πράξη η κυβέρνηση Νεχρού παίζει ανάμεσα στην Αγγλία και την Αμερική.

Οι σ.σ. Ράο, Ντάνγκε, Γκος και Πουνάια ευχαριστούν το σύντροφο Στάλιν για τη συζήτηση και δηλώνουν ότι στη βάση των οδηγιών του συντρόφου Στάλιν να ξαναδούν τη δική τους δράση και θα κινηθούν σε αντιστοιχία με αυτές τις οδηγίες.

Στάλιν: Καμία οδηγία δεν σας έδωσα: αυτά ήταν συμβουλές, για εσάς είναι μη υποχρεωτικές, μπορείτε και να μην τις υιοθετήσετε.

Η συζήτηση διήρκεσε για πάνω από τρεις ώρες.

Τις σημειώσεις κράτησε ο Β. Γρηγοριάν, 10/2/1951 (υπογραφή του ιδίου).

Μετάφραση parapoda. Πηγή: Ρωσικά Κρατικά Αρχεία Κοινωνικο-Πολιτικής Ιστορίας, Αρχείο 558, Φάκελος 11, τμήμα 310, σ.σ. 71-86.

Σεργκέι Αϊζενστάιν: Ανοιχτή επιστολή προς τον Γκέμπελς (09/03/1934)

Για το φασισμό, τη γερμανική κινηματογραφική τέχνη και την πραγματική ζωή: Ανοιχτή Επιστολή προς το γερμανό Υπουργό Προπαγάνδας

Κύριε δόκτορα,

Αναμφίβολα, δεν θα σας παραξενέψει και, πιθανώς, δεν θα σας εκπλήξει το να μάθετε ότι δεν είμαι συνδρομητής στο γερμανικό Τύπο, τον οποίο τόσο ξεκάθαρα κάνατε ομοιόμορφο, υπό την αιγίδα σας.

Συνήθως, μάλιστα, ούτε που τον διαβάζω.

Να γιατί ίσως σας εκπλήξει το ότι συνέβη, έστω και καθυστερημένα, και έμαθα για τις τελευταίες εμφανίσεις σας ενώπιον των σκηνοθετών της Γερμανίας που συγκεντρώθηκαν στο Μέγαρο της Όπερας “Κρολ” στο Βερολίνο στις 10 Φλεβάρη.

Σε αυτή σας την εμφάνιση, για μια ακόμα φορά τιμήσατε με επαινετικές αναφορές την ταινία μου “Θωρηκτό Ποτέμκιν”.

Επίσης, για δεύτερη φορά, όπως πριν από ένα χρόνο, φτάσατε να την ανάγετε σε υπόδειγμα ποιότητας που πρέπει να εμπνέει τις εθνικοσοσιαλιστικές ταινίες.

Το ότι στέλνετε τους ανθρώπους του κινηματογράφου σας να μελετούν τους εχθρούς σας δείχνει σοφία.

Όμως, κάνοντας κάτι τέτοιο, διαπράττετε ένα πολύ μικρό μεθοδολογικό σφάλμα.

Επιτρέψτε μου να το αναδείξω.

Και πρακαλώ μη νευριάσετε αν δεν σας αρέσει, μόλις το δείτε.

Δεν φτιαχτήκαμε για να σας διδάσκουμε: μόνος σας το ζητήσατε…

Ο άνθρωπος γεννιέται για να σφάλλει.

Και τόσο εσφαλμένη είναι η υπόθεσή σας ότι, με καποιο τρόπο, μπορεί να καταστεί εφικτό στο φασισμό να δημιουργήσει μια μεγάλη γερμανική κινηματογραφική τέχνη.

Ακόμα και με την ύψιστη ευλογημένη βοήθεια ενός Άριου Αγίου Πνεύματος όπως αυτό που παριστάνετε.

Στην πράξη αποδεικνύεται τι αξίζουμε”.

Πολύς χρόνος έχει ήδη περάσει, και ο πολυδοξασμένος Εθνικοσοσιαλισμός δεν έχει ακόμα παράγει σε καμία τέχνη ούτε καν κάτι που να “τρώγεται”.

Έτσι, φαίνεται ότι χρειάζεται να εμφανίζεστε εξαιρετικά συχνά με ομιλίες παρόμοιες με αυτή στην οποία ήδη έχετε προβεί.

Μία μπαγιάτικη και δυσάρεστη ενασχόληση: το να προσπαθείς να εμπνεύσεις έναν κινηματογράφο ο οποίος είχε όχι λίγα επιτεύγματα κατά το παρελθόν, όμως τώρα έχει παραλύσει από τα βασανιστήρια του φασισμού.

 Joseph von Sternberg, Emil Jannings, Joseph Bancroft and Eisenstein in Babelsberg, Berlin - 1929

Οι Joseph von Sternberg, Emil Jannings, Joseph Bancroft και Αϊζενστάιν στο Μπάμπελσμπεργκ, στο Βερολίνο, το 1929.

Είμαι σταθερά και βαθύτατα πεπεισμένος ότι η γερμανική εργατική τάξη θα σας βοηθήσει όχι πολύ αργά να απαλλαγείτε από αυτό το κουραστικό και ατελέσφορο καθήκον.

Όμως σε περίπτωση που θα έχετε χρόνο για μια ακόμα τέτοια ομιλία, θα είναι σίγουρα αδιανόητο μία τόσο επιφανής προσωπικότητα όπως εσείς να επιτρέψει στον εαυτό της να υποπέσει ξανά σε τέτοια σκανδαλωδώς εμφανή μεθοδολογικά σφάλματα.

Ενθαρρυμένος από θυελλώδη χειροκροτήματα, σχεδιάσατε ένα μεγαλειώδες περίγραμμα του δημιουργικού προγράμματος του γερμανικού κινηματογράφου:

η πραγματική ζωή πρέπει να αποτελέσει πάλι το βασικό περιεχόμενο των ταινιών! (σημ.: τα πλάγια γράμματα είναι του γερμανικού Τύπου).

Με θάρρος και τόλμη, χωρίς φόβο για τις δυσκολίες ή για την αποτυχία, πρέπει να πραγματευτούμε τη ζωή στην πραγματικότητα. Όσο περισσότερες αποτυχίες έχουμε, τόσο περισσότερο σφοδρά πρέπει να επιτιθέμεθα σε αυτά τα προβλήματα. Πού θα βρισκόμασταν τώρα αν είχαμε χάσει το κουράγιο μας σε κάθε αποτυχία; (Δυνατά χειροκροτήματα). Τώρα που η σκουπιδοδιασκέδαση εξαλείφεται από την κοινωνική ζωή, εσείς, δημιουργοί της τέχνης του κινηματογράφου, έχετε το καθήκον να προσεγγίσετε και να πραγματευτείτε το θέμα του αθάνατου Γερμανικού Λαού. Να πραγματευτείτε αυτό το Λαό τον οποίο κανείς άλλος δεν γνωρίζει καλύτερα από εμάς…Κάθε λαός είναι αυτό που έχει βγει από αυτόν. (“Μπράβο”!) Και αυτό που μπορεί να βγει από το Γερμανικό Λαό έχει ήδη επαρκώς αποδειχτεί. (Θυελλώδη χειροκροτήματα).

Το κοινό δεν είναι αποξενωμένο από την τέχνη.

Και είμαι πεπεισμένος ότι αν βάζαμε σε ένα από τα κινηματοθέατρα μας μία ταινία που πραγματικά αντανακλά την εποχή μας, όπως ήταν στην πραγματικότητα το εθνικοσοσιαλιστικό “Θωρηκτό Ποτέμκιν”, αυτό το κινηματοθέατρο θα πουλούσε όλα τα εισιτήρια και θα έκανε ρεκόρ πωλήσεων! ”

Όταν λέτε “Θωρηκτό”, υποθέτω έχετε κατά νου όχι μόνο την ταινία μου “Θωρηκτό Ποτέμκιν”, αλλά, στην πραγματικότητα, όλο το νικηφόρο στόλο των ταινιών μας των λίγων τελευταίων χρόνων.

Κατά τα λοιπά, τι λαμπρό, τι εκτυφλωτικά λαμπρό πρόγραμμα.

Όλοι γνωρίζουμε ότι μόνο η πραγματική ζωή, η αλήθεια της ζωής και η αληθινή της αναπαράσταση μπορεί και πράγματι χρησιμεύει ως βάση για την πραγματική τέχνη.

Και τι αριστούργημα θα μπορούσε να αποτελεί μία ταινία για την πραγματικότητα της Γερμανίας σήμερα.

Ωστόσο, για την υλοποίηση του λαμπρού σας προγράμματος, σίγουρα θα χρειαστείτε σύμβουλο. Σίγουρα θα χρειαστείτε σύμβουλές. Και όχι λίγες συμβουλές. Αλλά πάρα πολλές συμβουλές. Ας το πούμε ξεκάθαρα: θα χρειαστείτε ολόκληρο το Σοβιετικό σύστημα!

Γιατί, στις μέρες μας, η μεγάλη τέχνη, η πραγματική αναπαράσταση της ζωής, η αλήθεια της ζωής, ακόμα και η ίδια η ζωή, είναι εφικτή μόνο σε μια γη των Σοβιέτ, ανεξάρτητα από το όνομα που αυτή η γη μπορεί να είχε στο παρελθόν.

Όμως, αλήθεια και εθνικοσοσιαλισμός είναι εξ ορισμού αντίθετες έννοιες.

Αυτός που επιλέγει την αλήθεια, δεν μπορεί να πάρει το δρόμο του εθνικοσοσιαλισμού.

Αυτός που είναι υπέρ της αλήθειας, είναι εναντίον σας.

Πώς τολμάτε γενικά να μιλάετε εσείς για ζωή, που δια πυρός και σιδήρου φέρνετε το θάνατο και την εξορία σε οτιδήποτε ζωντανό και αξιόλογο στη χώρα σας;

Σφαγιάζοντας τα καλύτερα παιδιά της γερμανικής εργατικής τάξης και σκορπίζοντας σα στάχτη σε όλο τον κόσμο όσους αποτελούν την περηφάνεια της γερμανικής επιστήμης και του παγκόσμιου πολιτισμού;

Πώς τολμάτε να καλείτε την κινηματογραφική βιομηχανία σας να αναπαραστήσει πιστά τη ζωή, δίχως να της ζητάτε, πρώτα από όλα, να δείξει στον κόσμο τους χιλιάδες που μαραζώνουν και κακομεταχειρίζεστε στις κατακόμβες των φυλακών σας, στους θάλαμβους βασανιστηρίων στα μπουντρούμια σας;

85339aO Γκέμπελς προωθώντας τον πολιτισμό (τελετή καψίματος βιβλίων, Βερολίνο, 10 Μάη 1933)

Πού βρίσκετε το θράσσος ακόμα και να αναφέρετε την λέξη “αλήθεια”, μετά τον Πύργο της Βαβέλ από θολότητα, αναίδεια και ψέματα τον οποίο οικοδομήσατε στη Λειψία; Και σε μια στιγμή κατά την οποία πυρετωδώς χτίζετε άλλο ένα κτίριο από ψέματα ενάντια στον Τέλμαν;

Με φωνή στοργικού βοσκού, συνεχίζετε έτσι την αγόρευσή σας:

…αν μόνο αποκτήσω την πεποίθηση ότι πίσω από κάθε ταινία βρίσκεται μια έντιμη, καλλιτεχνική προσπάθεια, θα την ενθαρρύνω και θα την υπερασπίσω με κάθε μέσο…” (Από την ίδια ομιλία).

Ψεύδεστε, κε. Γκέμπελς!

Γνωρίζετε επίσης πολύ καλά ότι έντιμη και καλλιτεχνική ταινία μπορεί να είναι μόνο μία ταινία που θα αποκάλυπτε σε βάθος, στο πλήρες βάθος της, την κόλαση στην οποία έχει ριχτεί η Γερμανία από τον εθνικοσοσιαλισμό.

Εσείς πολύ δύσκολα θα ενθαρρύνατε μια τέτοια ταινία!

Μία πραγματική γερμανική κινηματογραφική τέχνη θα ήταν αυτή που θα καλούσε τις επαναστατημένες μάζες της Γερμανίας να σας πολεμήσουν.

Για αυτό, αληθινό κουράγιο και τόλμη χρειάζονται σίγουρα.

Γιατί, παρ’ όλους τους γλυκούς τόνους των ομιλιών σας, κρατάτε την τέχνη και τον πολιτισμό με τα ίδια σιδηρά δεσμά με τα οποία κρατείτε τους χιλιάδες φυλακισμένους σας στα εκατοντάδες στρατόπεδα συγκέντρωσής σας.

Και τα έργα τέχνης δεν δημιουργούνται με τον τρόπο που φαντάζεστε.

Εμείς, για παράδειγμα, γνωρίζουμε, και μερικά από τα έργα μας έχουν, εξάλλου, αποδείξει, ότι τα έργα που αξίζουν έναν τέτοιο τίτλο, δημιουργούνται, δημιουργήθηκαν και θα δημιουργούνται μόνο όταν, διαμέσου του δημιουργικού καλλιτέχνη, εκφράζεται συμπυκνωμένη η ξεκάθαρα διαμορφωμένη και αποφασιστική προσπάθεια μίας τάξης.

Ένα πραγματικό έργο τέχνης είναι η τυπικά οργανωμένη προσπάθεια μίας τάξης να αποκρυσταλλώσει τον αγώνα της, τα επιτεύγματά της, το κοινωνικό της προφίλ στις άφθαρτες εικόνες της τέχνης.

Και όσο καλύτερο το έργο τέχνης, τόσο καλύτερα έχει ο καλλιτέχνης πετύχει να κατανοήσει, να νιώσει και να επικοινωνήσει αυτή τη δημιουργική προσπάθεια των ίδιων των μαζών.

Εσείς δεν βλέπετε έτσι την τάξη και τις μάζες.

Όπως λέτε: “…Κάθε λαός είναι αυτό που έχει βγει από αυτόν….”. Και μπορεί να βρεθούν ανόητοι οι οποιοι να φωνάζουν “μπράβο” σε αυτό το σημείο της ομιλίας σας.

Απλώς, περιμένετε λίγο. Η εργατική τάξη θα κάνει τη δική της διόρθωση σε αυτή την αντίληψη, αν μπορούμε να την αποκαλέσουμε έτσι, κε. Δημιουργέ Θεϊκής Εξουσίας.

Τότε θα μάθετε ποιο είναι το πραγματικό υποκείμενο της ιστορίας.

Θα μάθετε τότε ποιος δημιουργεί ποιον, και τι θα γίνει με εσάς και…ό,τι βγαίνει από εσάς.

Λένε ότι ο πόλεμος γεννά ήρωες.

Λένε, επίσης, ώδινεν όρος και έτεκε μυν.

Όμως κανένας Γκέμπελς, ο οποίος φιλοδοξεί να γεννήσει μια Νέα Γερμανία, όπως η Αθηνά, από το κεφάλι του, δεν είναι σε θέση να δημιουργήσει ένα “μεγάλο εθνικοσοσιαλιστικό κινηματογράφο”!

Όσο και να προσπαθήσετε, δεν μπορείτε να δημιουργήσετε έναν “εθνικοσοσιαλιστικό ρεαλισμό”!

Γιατί σε αυτό το μίγμα από ψέματα, θα υπάρχει τόση πραγματική αλήθεια και ρεαλισμός όσος σοσιαλισμός υπάρχει και στον εθνοσοσιαλισμό.

Μία ποσότητα που έχει επακριβώς εκτιμηθεί από το Σύντροφο Στάλιν στην εισήγησή του στο 17ο Συνέδριο του κόμματος. Και δεν έχει ούτε ένα άτομο σοσιαλισμού!

¨…Μιλώ όχι μονάχα για το φασισμό γενικά, μα πριν απ’ όλα για το φασισμό γερμανικού τύπου, που λαθεμένα λέγεται εθνικοσοσιαλισμός, γιατί, και με την πιο προσεχτική ανάλυση είναι αδύνατο να ανακαλύψει κανείς σ’ αυτόν έστω και ένα άτομο σοσιαλισμού…” (Από την εισήγηση του Συντρόφου Στάλιν, Πράβδα, 28/01/1934).

Μόνο ένα πραγματικό σοσιαλιστικό σύστημα όπως αυτό στη Σοβιετική Ένωση είναι σε θέση να γεννήσει μία μεγάλη ρεαλιστική τέχνη στο μέλλον και επί του παρόντος.

Για αυτή μπορείτε μόνο να ονειρεύεστε.

Ακόμα και να μαντέψετε πώς είναι, θα το βρείτε δύσκολο. Γιατί το κάνετε εσφαλμένα, ανάποδα. Μελλοντολογείτε με λάθος χαρτιά. Ωστόσο, παρότι πονηρός, δεν μπορείτε να βοηθήσετε τον εαυτό σας.

Προχωρήστε να ολοκληρώσετε τα λυρικά σχέδιά σας. Όμως, μάθετε ότι μόνο ένας γνήσιος σοσιαλισμός και ένα πρόγραμμα σοσιαλιστικής επίθεσης μπορούν να διασφαλίσουν ένα δημιουργικό πρόγραμμα σε όλες τις τέχνες.

97bcd0bbb9bb3599eb7d616b66d39501H σκουπιδοδιασκέδαση του Γκέμπελς …

Τα τηλεγραφήματα από τους ήρωες του παγοθραυστικού Τσελιούσκιν στην Αρκτική σας πληροφορούν ότι, παγιδευμένοι και φυλακισμένοι από τον πάγο, αντλούν νέα αποθέματα ισχύος και δημιουργική ενέργεια από την εισήγηση στο 17ο συνέδριο για το έργο της Κεντρικής Επιτροπής του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκων). Φυλακισμένοι στα δεσμά σας επί τόσους πολλούς μήνες, τα θύματά σας και ήρωές μας Δημητρόφ, Τάνεφ και Ποπόφ στερούνταν κάθε σύνδεσης με τον έξω κόσμο. Υπήρξε μια ευχάριστη στιγμή όταν, για λίγες ημέρες, η απομόνωση έσπασε. Μία εφημερίδα έφτασε σε αυτούς. Στις σελίδες της, η ίδια εισήγηση. Αυτή η στιγμή, αυτές οι στήλες της εφημερίδας έφτασαν για να αποζημιώσουν για όλους αυτούς τους μήνες των δεινών. Από το στόμα του Τάνεφ, μία μέρα μετά την επιστροφή του, άκουσα τι σήμαιναν αυτές για τους φυλακισμένους σας. Ήταν ένα νέο κύμα ενέργειας και μια νέα καρδιά για αυτή την ανηλεή μάχη.

Στις στήλες αυτές υπάρχουν όλα όσα κάθε “στρατιώτης της επανάστασης” (για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του σοβιετικού πολίτη Δημητρόφ) πρέπει να γνώριζει εδώ και ένα χρόνο και χρειάζεται να γνωρίζει για πολλά χρόνια ακόμα.

Σε αυτές τις στήλες υπάρχει καθετί στο οποίο μπορούμε να βασίσουμε το δημιουργικό πρόγραμμα ενός “στρατιώτη της τέχνης της επανάστασης” που χρησιμοποιεί σε κάθε όπλο – λογοτεχνία, τέχνες, κινηματογράφο – κατά την τελική μάχη του για μια αταξική κοινωνία.

Πρόκειται για το τέλειο παράδειγμα σοσιαλιστικού ρεαλισμού σε δράση.

Πρόκειται επίσης για το τέλειο πρότυπο σοσιαλιστικού ρεαλισμού για κάθε τομέα καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Δεν πρόκειται για τον κενό στόμφο των λόγων σας.

Αφότου δεσμευτήκατε για την υψηλή πατρωνία σας προς την “έντιμη, καλλιτεχνική προσπάθεια” σε κάθε ταινία, καλοσυνάτα προσθέτετε:

…όμως δεν επιμένω μία ταινία να αρχίζει και να τελειώνει με εθνικοσοσιαλιστικό βηματισμό. Αφήστε τον εθνικοσοσιαλιστικό βηματισμό σε εμάς – εμείς γνωρίζουμε να προχωρούμε με αυτό καλύτερα από όσο εσείς”.

Πολύ καλά τα είπατε! Όσο πιο αληθινά γίνεται.

Γυρίστε πίσω στα τύμπανά σας, Χερρ, και δώστε το ρυθμό!

Σταματήστε να περνάτε το χρόνο σας παίζοντας στο μαγικό σας αυλό τη μελωδία του εθνικοσοσιαλιστικού ρεαλισμού στον κινηματογράφο.

Σταματήστε να μιμήστε το είδωλό σας, το Φρειδερίκο το Μέγα, και στον αυλό του, επίσης.

Μείνετε απλώς με το πιο οικείο εργαλείο σας – το τσεκούρι.

Μην ξοδεύετε το χρόνο σας άσκοπα.

Δεν θα είναι πολύς ο καιρός που θα μπορείτε να χρησιμοποιείτε το τσεκούρι αυτό.

Επομένως, προχωρήστε, όσο είναι καιρός!

Κάψτε βιβλία.

Κάψτε το Ράιχσταγκ.

Όμως, επ’ ουδενί μη φανταστείτε ότι μία τέχνη για χώρο παρέλασης, μία τέχνη δημιουργημένη σε όλη αυτή τη βρωμιά, είναι ποτέ δυνατό να “φλογίσει με τη φωνή της τις καρδιές των ανθρώπων”.

Μόσχα

Σ. Μ. Αϊζενστάιν

Μετάφραση parapoda. Δημοσιεύτηκε στη Λιτερατούργναγια Γκαζέτα στις 22 Μάρτη 1934. Μεταφράσεις του υπήρξαν στο περιοδικό The New Masses, 5 Ιούνη 1934, στο International Theatre, Οκτώβρης 1934, στο Film Art, Λονδίνο, Χειμώνας 1934, στους New York Times, φύλλο 30 Δεκέμβρη 1934. Η μετάφραση στα ελληνικά δημιουργήθηκε με βάση τις μεταφράσεις του The New Masses και τον τοίχο του FTII Wisdom Tree στο fb.

Στάλιν: Τοποθέτηση στη συνεδρίαση του Γραφείου του Προεδρείου της ΚΕ του ΚΚΣΕ (27/10/1952)

Όπως υποδεικνύει η τελευταία ομιλία του Στάλιν στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ στις 16 Οκτώβρη 1952, όπου για άλλη μια φορά είχε ζητήσει την απαλλαγή του από τα καθήκοντα του επικεφαλής της σοβιετικής κυβέρνησης και του κομμουνιστικού κόμματος, αλλά και η έκδοση δύο βιβλίων του, μέσα σε ένα χρόνο (Μαρξισμός & Γλωσσολογία, Οικονομικά Προβλήματα του Σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ), ο Στάλιν, τον τελευταίο καιρό της ζωής του, ήθελε να ασχοληθεί με τα ιδεολογικά ζητήματα που είχαν ανακύψει στην ΕΣΣΔ και γενικότερα το κομμουνιστικό κίνημα της εποχής, όπου, μεταπολεμικά, είχαν αρχίσει να κάνουν ζημιά, μεταξύ άλλων, ο δογματισμός και οι ειρηνιστικές αυταπάτες, λόγω και της σχετικά ειρηνικής επίτευξης της ίδρυσης των λαϊκών δημοκρατιών στην Ευρώπη. Σε αυτό συνηγορεί, μεταξύ άλλων, και το ότι ο Στάλιν είχε γράψει (με ψευδώνυμο) για τις υποθέσεις του γιουγκοσλαβικού κόμματος και του ιαπωνικού (βλ.εδώ). Ταυτόχρονα, νέα θεωρητικά ζητήματα ανέκυπταν με την άνοδο του κομμουνιστικού κινήματος στην Ασία και τον “τρίτο κόσμο”, όπου και εκεί ο Στάλιν τοποθετείται με ανοιχτό πνεύμα (βλ. συζητήσεις με αργεντίνο πρέσβη και με τους κινέζους, εδώ). Στην τοποθέτησή του, επομένως, στο γραφείο του Προεδρείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ στις 27 Οκτώβρη 1952, τον τόνο δίνουν ζητήματα προπαγάνδας και ιδεολογικής διαπάλης, με ιδιαίτερη έμφαση στον “εξορθολογισμό”, την αποκατάσταση του ρόλου και τον συγχρονισμό της κομματικής προπαγάνδας με τις πιο σύνθετες απαιτήσεις της εποχής, αλλά και η ανανέωση του στελεχιακού δυναμικού. Ανάμεσα στα άλλα, υπάρχει και η «σπόντα», χωρίς να επεκταθεί περισσότερο, στο ότι δίνεται μεγάλη έμφαση στην «ενότητα των αντιθέτων».

***

Η προπαγάνδα μας διεξάγεται άσχημα, όπως είναι, δεν είναι προπαγάνδα. Όλοι είναι δυσαρεστημένοι με την οργάνωση των θεμάτων προπαγάνδας. Ούτε ένα μέλος του Πολιτικού Γραφείου δεν υπάρχει, το οποίο να ήταν ευχαριστημένο με το έργο του Τμήματος Προπαγάνδας (σ.parapoda: το Π.Γ. της ΚΕ είχε καταργηθεί και είχε αντικατασταθεί από προεδρείο, με απόφαση της 1ης Ολομέλειας της ΚΕ μετά το 19ο συνέδριο του κόμματος που πλέον ονομαζόταν ΚΚΣΕ). Τα στελέχη που έχουμε, ειδικά τα νέα, δεν έχουν βαθιά γνώση του μαρξισμού. Η παλιά γενιά ήταν τόσο δυνατή, γνωρίζαμε καλά το μαρξισμό, την πολιτική οικονομία. Ιδιαίτερα φτωχά διεξάγεται η προπαγάνδα στις εφημερίδες και ειδικά στην “Πράβντα”. Ο αρχισυντάκτης της “Πράβντα” Ιλιτσόφ είναι αδύναμος (σ.parapoda: Λεονίντ Φιόντοροβιτς Ιλιτσόφ, 2(15)/03/1906-18/08/1990. Μέλος του κόμματος από το 1924. Μεταξύ άλλων, αρχισυντάκτης του Μπολσεβίκ (1938 – ’44), της Ιζβέστια (1944 – ’48), της Πράβντα (1951 -’52), Επικεφαλής του εκδοτικού τμήματος του σοβιετικού Υπ.Εξ. (1953-1958), συνέχισε ως το τέλος σε υψηλά αξιώματα, περισσότερα, εδώ). Είναι απλώς λίγος για μια τέτοια υπόθεση. Θα χρειαζόταν να ορίσουμε αρχισυντάκτη της “Πράβντα” καποιον ισχυρότερο από αυτόν, και αυτόν να τον αφήσουμε να μάθει.

Η “Πράβντα” είναι η εφημερίδα των εφημερίδων. Πρέπει να συνοψίζει την εμπειρία όλων των εφημερίδων. Πρέπει να αναδημοσιεύει καλά άρθρα και αποσπάσματα από άλλες εφημερίδες. Η “Πράβντα” πρέπει να είναι η κύρια βάση για το έργο του Τμήματος Προπαγάνδας. Άρα, ποιον προτείνετε για να αναλάβει αρχισυντάκτης της “Πράβντα”; Δεν επιτρέπεται να το αναβάλλουμε για εκατό χρόνια. (Όλοι σιωπηλοί). Ναι, δεν γνωρίζετε ανθρώπους.

Χρειάζεται, επίσης, να σκεφτούμε για τους καλύτερους επικεφαλής της βιομηχανίας. Πρέπει να έχουμε ένα ενιαίο Τμήμα Βιομηχανίας & Μεταφορών και να θέσουμε επικεφαλής του έναν μεγάλο άνθρωπο. Χρειάζεται να ελέγχουμε τα στελέχη, να μελετούν και έγκαιρα να προωθούνται νεότεροι στις ανώτερες θέσεις της δουλειάς. Έχουμε πολλούς ικανούς νέους, όμως δεν γνωρίζουμε καλά τα νέα στελέχη. Όμως αν αναδεικνύαμε έναν άνθρωπο σε οποιαδήποτε δουλειά και τον αφήναμε σε αυτή τη δουλειά επί 10 χρόνια χωρίς περαιτέρω προαγωγή, αυτός θα σταματούσε να αναπτύσσεται και θα χανόταν ως στέλεχος. Πόσοι άνθρωποι χάθηκαν από αυτό, από το ότι δεν προωθήθηκαν εγκαίρως.

Άσχημα πάνε τα πράγματα στην αγροτική οικονομία. Οι αξιωματούχοι του κόμματος δεν γνωρίζουν την ιστορία της αγροτικής οικονομίας στην Ευρώπη, δεν γνωρίζουν πώς διεξάγεται η παραγωγή ζωντανών στις ΗΠΑ. Μόνο χαρτιά υπογράφουν και με αυτό καταστρέφουν την υπόθεση.

Τα νέα μας στελέχη αδύναμα προετοιμάζονται στα θεωρητικά ζητήματα, χρειάζεται να τα βοηθήσουμε να αναπτυχθούν. Οι διαλέξεις, φυσικά, είναι χρήσιμο πράγμα, όμως τον κύριο ρόλο στην ανάπτυξη των στελεχών πρέπει να παίζει η έντυπη προπαγάνδα.

Για την καθοδήγηση της όλης ιδεολογικής δουλειάς του κόμματος χρειάζεται να δημιουργήσουμε στο Προεδρείο της Κεντρικής Επιτροπής μια μόνιμη επιτροπή για ιδεολογικά ζητήματα (σ.parapoda: Το προεδρείο πήρε απόφαση και δημιούργησε την επιτροπή, η οποία αποτελέστηκε από τους Α. Ι. Ρουμιάντσεφ, μέλος της ΚΕ, Μ.Α. Σουσλόφ, μέλος του Προεδρείου της ΚΕ, Ντ. Ι. Τσέσνοκοφ, ομοίως, Ντ.Τ. Σεπίλοφ, μέλος της ΚΕ, και Π.Φ. Γιούντιν, υποψήφιο μέλος του προεδρείου της ΚΕ, με πρόεδρο ως τις 18/11/1952 το Σεπίλοφ, και έπειτα, το Ρουμιάντσεφ). Στην επιτροπή πρέπει να συγκεντρώσουμε 10-20 ικανά στελέχη – ως μηχανισμό της επιτροπής. Χρειάζεται να έχουμε εκεί ανθρώπους με γνώση ξένων γλωσσών – της αγγλικής, της γερμανικής, της γαλλικής (τώρα λιγότερο διαδεδομένη), της ισπανικής (την ισπανική μιλούν πάνω από 120 εκατομμύρια άνθρωποι). Χρειάζεται να βρούμε έναν καλό γνώστη της κινεζικής γλώσσας. Ίσως, να πάρουμε το Φεντορένκο; Χρειάζεται σε όλους αυτούς να δίνουμε καλές απολαβές.

Η επιτροπή για τα ιδεολογικά ζητήματα πρέπει να βοηθήσει στην απογείωση της έντυπης προπαγάνδισης του μαρξισμού. Βάση για τη δουλειά αυτής της επιτροπής πρέπει να γίνει το περιοδικό “Μπολσεβίκ”. Το περιοδικό τα πηγαίνει άσχημα, φτωχά. Χρειάζεται να το κάνουμε έτσι ώστε άλλα περιοδικά να το παίρνουν ως παράδειγμα. Χρειάζεται να αναθεωρήσουμε τη σύνθεση της συντακτικής ομάδας του εντύπου. Γιατί πάλι ο Ιλιτσόφ; Μπορούμε κάλλιστα να έχουμε δύο αρχισυντάκτες.

Στο “Μπολσεβίκ” μπορούμε να έχουμε παρουσιάσεις και κριτικά άρθρα σε τοπικά έντυπα, να τα “βομβαρδίζουμε”, να τα βοηθούμε να καλυτερεύουν το έργο τους. Η επιτροπή πρέπει να πάρει υπό την επίβλεψή της το έργο των περιοδικών “Ζητήματα Φιλοσοφίας”, “Ζητήματα Οικονομίας”, “Ζητήματα Ιστορίας”, και ίσως και άλλων περιοδικών. Είναι ώρα να ταλειώνουμε με την ντροπιαστική πρακτική της ανατύπωσης σε θεωρητικά έντυπα διαφόρων αποφάσεων του κόμματος και της κυβέρνησης, γιατί αυτό, στην πραγματικότητα, σημαίνει ότι βρισκόμαστε στην ουρά των γεγονότων.

Χρειάζεται σοβαρά να ασχοληθούμε με την προπαγάνδιση της πολιτικής οικονομίας και της φιλοσοφίας. Να μην παθιαζόμαστε μόνο με την ενότητα των αντιθέτων, αυτό είναι Χεγκελιανή ορολογία.

Οι αμερικάνοι απορρίπτουν το μαρξισμό, μας συκοφαντούν, προσπαθούν να μας υποτιμήσουν. Εμείς πρέπει να τους αποκαλύψουμε. Χρειάζεται να κάνουμε στους ανθρώπους γνωστή την ιδεολογία του εχθρού, να κριτικάρουμε αυτή την ιδεολογία, και αυτό θα εξοπλίσει τα στελέχη μας.

Εμείς σήμερα δεν κάνουμε μόνο εγχώρια, αλλά παγκόσμια πολιτική.

Οι αμερικάνοι θέλουν όλους να είναι υποταγμένοι σε αυτούς. Όμως σε καμία πρωτεύουσα δεν σέβονται την Αμερική.

Χρειάζεται στην “Πράβντα” και στα κομματικά έντυπα να διευρύνουμε τον ορίζοντα των ανθρώπων μας, πλατύτερο ορίζοντα να έχουμε εμείς, μια παγκόσμια δύναμη. Δεν πρέπει να βαλτώνουμε στα μικρά ζητήματα. Φοβόμαστε να γράψουμε για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, περιμένουμε, πότε από τα πάνω θα μας διατάξουν.

Χρειαζόμαστε εκλαϊκευτικές μπροσούρες σε διάφορα θέματα. Εδώ παλαιότερα υπήρχαν μπροσούρες: “Ποιος ζει με τι;”, ή “Τι χρειάζεται να γνωρίζει κάθε εργάτης”. Με αυτές τις μπροσούρες άρχισαν την κατάρτισή τους σε θέματα πολιτικής και οικονομίας πολλοί εργάτες. Τώρα χρειαζόμαστε μπροσούρες ακόμα πιο σοβαρές, που να εισέρχονται βαθύτερα στα ζητήματα, τέτοιες εκλαϊκευτικές μπροσούρες χρειαζόμαστε.

Στις διαλέξεις μας χρειάζεται περισσότερο βάθος, αυτές να δίνουν κάτι. Χρειάζεται, για τις διαλέξεις, ενίοτε, να πηγαίνουμε επί τόπου να διαπιστώνουμε την κατάσταση. Γενικά, για την ιδεολογική δουλειά, χρειάζεται να γίνεται έλεγχος επί τόπου, μια φορά στις δυο εβδομάδες.

Πηγή: Ζητήματα Ιστορίας (Βαπρόσι Ιστόριι, 1998, τ.7, σ.σ.33-34. Αναπαράχθηκε στο “Στάλιν, Άπαντα, τόμος 18”, Τβερ, Ενημερωτικό – Εκδοτικό Κέντρο “Σαγιούζ”, 2006, σ.σ.588-590 http://grachev62.narod.ru/stalin/t18/t18_263.htm

Συζήτηση Στάλιν και Βρετανού Πρέσβη Στάφφορντ Κριππς (01/07/1940)

Τον Ιούλη του 1940, η κατάσταση στην Ευρώπη είχε δραματικά αλλάξει. Η Γαλλία είχε παραδοθεί στη ναζιστική Γερμανία, όπως και το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Νορβηγία και η Δανία. Από την άλλη, η ΕΣΣΔ μόλις (28 Ιούνη) είχε ανακτήσει το αποσπασμένο από τη Ρουμανία έδαφος της Βεσσαραβίας, και τη Βόρια Βουκοβίνα, ενώ είχαν αρχίσει οι λαϊκές επαναστάσεις στις βαλτικές χώρες που τις οδήγησαν στην προσχώρηση στη Σοβιετική Ένωση. Από την άλλη, η ΕΣΣΔ ήδη υλοποιούσε την εμπορική συμφωνία με τη Γερμανία, ενώ η Αγγλία, μόνη πια, αφού οι ΗΠΑ δεν είχαν ακόμα εμπλακεί σε πόλεμο με τη ναζιστική Γερμανία, προσπαθούσε να στρέψει την ΕΣΣΔ ενάντια στη Γερμανία, σε μια προσπάθεια αναβίωσης του ενιαίου καπιταλιστικού μπλοκ Δύσης – Ναζί. Και, παρότι ήδη είχαν σημειωθεί κινήσεις των Ναζί με στόχο τους σοβιετικούς, οι οποίες είχαν καταγραφεί από τους τελευταίους, δεν είναι βέβαιο ότι είχαν λήξει οι εσωτερικές αντιθέσεις των Ναζί αναφορικά με το χρόνο επίθεσης στη Σοβιετική Ένωση. Αυτό καταγράφεται να λέει και ο Στάλιν, προσπαθώντας να μην τσιμπίσει στις αγγλικές προτάσεις. Έχει, λοιπόν, ένα ενδιαφέρον, η συζήτηση μεταξύ του Στάλιν και του μόλις διορισμένου πρέσβη της Βρετανίας Στάφφορντ Κριππς την 1η Ιούλη του 1940, αφού όμως λάβουμε υπ’όψη το ιστορικό πλαίσιο που αυτή έλαβε χώρα.

Όπως γράφει και η σημείωση στην ιστοσελίδα από όπου μεταφράστηκαν τα πρακτικά της συζήτησης:

Η συζήτηση έλαβε χώρα λόγω του ορισμού του Στάφορντ Κριππς ως Πρέσβη της Αγγλίας στην ΕΣΣΔ. Ο Κριππς, μέλος της αριστερής μειοψηφίας στο κοινοβούλιο, γνωστός για τις αντιφασιστικές του απόψεις, είχε διαγραφεί από το Εργατικό Κόμμα, λόγω της συνηγορίας του στο σχηματισμό αντιχιτλερικού ενιαίου μετώπου με τους κομμουνιστές. Το γεγονός αυτό είχε ληφθεί υπ’ όψη από το Λονδίνο κατά την επιλογή των υποψηφίων για την πλήρωση μιας τέτοιας σημαντικής θέσης. Όπως προκύπτει από το ημερολόγιο του τότε υπουργού εξωτερικών της Βρετανίας Χάλιφαξ, οι προκαταρκτικές συζητήσεις με τον πρέσβη της ΕΣΣΔ στο Λονδίνο Μάισκι για τον Κριππς, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι αντί να αποσταλεί “για διερευνητική αποστολή για εμπορική συμφωνία”, οι Άγγλοι έπρεπε να τον στείλουν ως πρέσβη (“Η σοβιετική κυβέρνηση συμφωνεί για τον Κριππς, όμως θέλουν να είναι πρέσβης..”).

Φυσικά, το ζήτημα εδώ δεν είχε να κάνει με προσωπικές ή ιδεολογικές συμπάθειες ή αντιπάθειες. Στα τέλη Μάη του 1940, ο Μολότοφ εκφράστηκε αρκετά ξεκάθαρα: “Ο ορισμός του προσώπου για πρέσβη στη Μόσχα είναι ζήτημα της βρετανικής κυβέρνησης”, όμως θα ήταν λάθος να πιστεύει κανείς ότι “το πρόσωπο οποιουδήποτε αριστερού ηγέτη” θα συναντούσε προνομιακή μεταχείριση: πιο σημαντικό ήταν ο νέος πρέσβης να είναι ένα “πρόσωπο, το οποίο θα εκπροσωπεί την πραγματική άποψη της βρετανικής κυβέρνησης”. Η σοβιετική κυβέρνηση σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη περίοδο απαιτούσε να οριστεί ένας με κύρος και ικανός εκπρόσωπος των συμφερόντων της Βρετανίας. Δεν είχε ξεχαστεί η κατάσταση το καλοκαίρι του 1939 όταν οι Βρετανοί είχαν στείλει για διαπραγματεύσεις στη Μόσχα δευτερεύουσες προσωπικότητες, οι οποίες οδήγησαν στην αποτυχία των διαπραγματεύσεων πριν καν αυτές αρχίσουν.

Εκείνη την περίοδο, η βρετανική κυβέρνηση ενδιαφερόταν για διαπραγματεύσεις σε μεγαλύτερο βαθμό από τη σοβιετική. Ο Κριππς αργότερα θυμόταν ότι ο λόγος που τον έφερε στη Μόσχα για προτάσεις ήταν “η επιθυμεία να κάνουμε [τη Σοβιετική Ένωση] να μας βοηθήσει να βγούμε από τη δύσκολη κατάσταση, και έπειτα θα μπορούσαμε να τους ρίξουμε, και μάλιστα να ενωθούμε με τους εχθρούς, οι οποίοι τώρα τους περικυκλώνουν. Η διατύπωση αυτών των προτάσεων από το βρετανικό Γενικό Επιτελείο ήταν ακόμα πιο κατηγορηματικό: ως τρόπος “για να σπρώξουμε τη Ρωσία προς τη Γερμανία” (Βλ. Γκ. Γκαρατζέτσκι, Μοιραία Πλάνη. Ο Στάλιν και η επίθεση των Γερμανών στη Σοβιετική Ένωση, Μόσχα, 2001, σ.σ. 33-34, 49-50).

Ο Στάλιν, παρά την ειλικρινή επιθυμία την παραμονή της σύγκρουσης μεταξύ Γερμανίας και ΕΣΣΔ να δημιουργηθούν γερές εμπορικές επαφές με τη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ, όπως είναι προφανές από το πρακτικό των συζητήσεων, συμπεριφέρθηκε με εξαιρετική φειδώ, επιδεικνύοντας χαμηλό προφίλ, το οποίο προφανώς απογοήτευσε όσους ήθελαν “άλλοι να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά”.”

***

cripps-molotov-stalin

12/07/1941. Ο Κριππς υπογράφει τη συμφωνία της Βρετανίας με την ΕΣΣΔ, μετά τη ναζιστική εισβολή στο έδαφος της τελευταίας. Βλ. και σχετικό βίντεο εδώ.

Ο Κριππς αρχίζει με το ότι, βάσει των διαφόρων θεμάτων που θίγονται στην επιστολή του [βρετανού] πρωθυπουργού (σ.parapoda: που μόλις πριν μία ώρα έχει στείλει), με τη σειρά του, θα πραγματευτεί αυτά τα ζητήματα.

Ο Κριππς εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, όπως είναι ξεκάθαρο από την ίδια την επιστολή, η Αγγλία επιθυμεί καλές σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση και ότι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της μόλις επιδοθείσας επιστολής είναι ότι η Αγγλία επιθυμεί τη δημιουργία καλών εμπορικών σχέσεων με την ΕΣΣΔ.

Πραγματευόμενος ακολούθως τα καθήκοντα που έχει θέσει επί του παρόντος η Αγγλία, ο Κριππς ξανά αναφερόμενος στην επιστολή του πρωθυπουργού, αναφέρει ότι το κύριο καθήκον της Αγγλίας συνίσταται στην προστασία της Αγγλίας από τη γερμανική επίθεση και ταυτόχρονα η διατήρηση της ισορροπίας στην Ευρώπη. Αυτό ισχύει επίσης και με την πολιτική της Αγγλίας στην Άπω Ανατολή, όπου η Αγγλία επίσης επιθυμεί τη διατήρηση της ισορροπίας. Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν την πραγματική πολιτική της ΕΣΣΔ στο σημερινό πόλεμο – πολιτική διατήρησης ουδετερότητας.

Ο Κριππς λέει περαιτέρω ότι, από τη στιγμή της ήττας της Γαλλίας, υπάρχουν νέες συνθήκες στην κατάσταση στην Ευρώπη, οι οποίες δημιουργούν μεγάλη αναταραχή και ανησυχία στην αγγλική κυβέρνηση.

Σε μια τέτοια κατάσταση, ένα από τα κύρια καθήκοντα της Αγγλίας είναι η διατήρηση φιλικών σχέσεων με την ΕΣΣΔ και με την Τουρκία. Ως γνωστό, η Αγγλία έχει με την Τουρκία συμφωνία, η οποία πλέον αποκτά ιδιαίτερο βάρος και με την οποία η Αγγλία μπορεί να εμπλακεί σε τέτοιο δρόμο, στον οποίο να συγκρουστούν τα συμφέροντα ΕΣΣΔ και Αγγλίας, κάτι που θα ήταν εξαιρετικά ανεπιθύμητο και οι Άγγλοι θα ήθελαν να αποφύγουν.

Όπως αναφέρει ο Κριππς, αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο αναγκάστηκε ήδη πριν να μιλήσει με τον πρόεδρο για την επιθυμία της Αγγλίας να δει τη σταθεροποίηση της κατάστασης στα Βαλκάνια υπό την αιγίδα της ΕΣΣΔ. Η αγγλική κυβέρνηση τώρα, λόδω των εξελίξεων στα Βαλκάνια θεωρεί πολύ χρήσιμη, αν είναι εφικτή, την ανταλλαγή γνωμών για το μέλλον, ώστε η Αγγλία να μην εκπλαγει και να μην εγκλωβιστεί από διαφορές απόψεων.

Αναφερόμενος στην επιστολή του πρωθυπουργού, ο Κριππς αναφέρει ότι πρώτο μεγάλο ζήτημα είναι η πολιτική σχέσεων, η οποίες είναι η βάση για την έναρξη διαπραγματεύσεων για εμπορική συμφωνία. Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα που ο Κριππς πιστεύει ότι πρέπει να συζητήσει είναι τα μέσα αποφυγής (αποτροπής) οποιουδήποτε προβλήματος που θα μπορούσε να προκύψει στη νοτιοανατολική Ευρώπη εξαιτίας απρόβλεπτων περιστάσεων.

Ο Κριππς αναφέρει ότι δεν έχει άλλα να προσθέσει και ρωτά το σ. Στάλιν αν έχει οποιαδήποτε ερώτηση για την επιδοθείσα επιστολή του πρωθυπουργού.

Ο Στάλιν απαντά ότι δεν έχει ερωτήσεις, όμως θα ήθελε να εκφράσει τις απόψεις του για τα ζητήματα που έχουν εγερθεί.

Ο σ.Στάλιν αρχίζει με μερικά ζητήματα, που έχουν να κάνουν με τις σχέσεις μεταξύ ΕΣΣΔ και Γερμανίας, από τη στιγμή της κήρυξης πολέμου. Ο σ. Στάλιν λέει ότι, αν ο κύριος πρωθυπουργός θέλει να γνωρίζει περί της σχέσης μας με τη Γερμανία, μπορούμε να ανακοινώσουμε ότι δεν έχουμε σχηματίσει κοινό μπλοκ με τη Γερμανία στο ζήτημα του πολέμου έναντι της Αγγλίας. Έχουμε μόνο σύμφωνο μη επίθεσης.

Αναφορικά με το ζήτημα της ισορροπίας, ο σ. Στάλιν λέει ότι εμείς επιθυμούμε να αλλάξουμε την παλιά ισορροπία στην Ευρώπη, η οποία δρούσε ενάντια στην ΕΣΣΔ. Όπως είναι γνωστό από τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων, οι Άγγλοι και οι Γάλλοι δεν έκαναν σε αυτό το ζήτημα βήματα μπροστά. Αυτό αποτέλεσε τη βάση προσέγγισης της ΕΣΣΔ με τη Γερμανία η οποία έλαβε χώρα στην προαναφερθείσα και μόνο διάσταση. Ο σ. Στάλιν αναφέρει ότι αν υπάρχει ζήτημα αποκατάστασης της ισορροπίας και, ειδικότερα, της ισορροπίας έναντι της ΕΣΣΔ, τότε εμείς πρέπει να πούμε ότι δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε.

Ο σ. Στάλιν εκφράζει την άποψη ότι η ισορροπία, το ζήτημα της ισορροπίας στην Ευρώπη ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου, είναι ακόμα πολύ δύσκολο να επιλυθεί.

Στρεφόμενος στο τρίτο και τελευταίο ζήτημα, αυτό της επιθυμίας εγκαθίδρυσης της τάξης στα Βαλκάνια υπό την αιγίδα της ΕΣΔ, ο σ. Στάλιν θεωρεί πως πρέπει να πει ότι η ΕΣΣΔ δεν έχει τέτοια πρόθεση. Η ΕΣΣΔ δεν επιδιώκει να κυριαρχήσει στα Βαλκάνια και τέτοια φιλοδοξία την βρίσκει παράτολμη και επικίνδυνη.

Παραπέρα, ο σ. Στάλιν προχωρά στο κύριο – την κυριαρχία της Γερμανίας στην Ευρώπη.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι πιστεύει πως είναι ακόμα πρόωρο να μιλά κανείς για κυριαρχία της Γερμανίας στην Ευρώπη. Η συντριβή της Γαλλίας – αυτό ακόμα δεν σημαίνει κυριαρχία στην Ευρώπη. Για κάτι τέτοιο, γγια να κυριαρχήσει κανείς στην Ευρώπη, χρειάζεται να έχει κυριαρχία στις θάλασσες, και τέτοια κυριαρχίαη Γερμανία δεν την έχει, και είναι λίγο πιθανό να την πετύχει. Ευρώπη χωρίς θαλάσσιους διαδρόμους σημαίνει ότι θα είναι χωρίς αποικίες, δηλαδή χωρίς μεταλλεύματα και άλλες πρώτες ύλες.

Ο σ. Στάλιν αναφέρει ότι αυτό το αντικειμενικό γεγοός δείχνει πως είναι πρόωρο να μιλά κανείς για τον κίνδυνο της κυριαρχίας στην Ευρώπη.

Αναφορικά με τα υποκειμενικά δεδομένα περί των φιλοδοξιών για κυριαρχία στην Ευρώπη, ο σ. Στάλιν θεωρεί ότι πρέπει να δηλώσει ότι σε όλες τις συναντήσεις που είχε με γερμανούς αξιωματούχους, τέτοια επιθυμία από πλευράς Γερμανίας – την κυριαρχία στον κόσμο – δεν την επισήμανε.

Ο Κριππς υποδέχεται θετικά αυτή την αποσαφήνιση του σ. Στάλιν για το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ ΕΣΣΔ και Γερμανίας, κάτι που δίνει μια ξεκάθαρη κατανόηση των θέσεων της ΕΣΣΔ.

Για το ζήτημα της ισορροπίας, έπειτα, ο Κριππς αναφέρει πως πιστεύει ότι η αγγλική κυβέρνηση δεν θεωρεί εφικτή την αποκατάσταση της παλιάς ισορροπίας. Χωρίς αμφιβολία, τίθεται το ερώτημα ποια θα πρέπει να είναι η ισορροπία. Κατά την άποψη του πρωθυπουργού – καποια ισορροπία θα πρέπει να υπάρχει, όμως αυτή δεν πρέπει να είναι η κυριαρχία μόνο μιας δύναμης, οποιαδήποτε κι αν είναι αυτή.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι αυτό είναι απολύτως σωστό.

Επανερχόμενος στο ζήτημα των Βαλκανίων, ο Κριππς απολογείται γιατί αυτός εσφαλμένα έθεσε το ζήτημα και εξηγεί ότι δεν αναφερόταν σε πιθανή επιθυμία της ΕΣΣΔ για κυριαρχία στα Βαλκάνια, αλλα για τη δυσκολία επίτευξης ισορροπίας χωρίς οποιαδήποτε μεγάλη γειτονική δύναμη, η οποία να δίνει καθοδήγηση προς μια κατεύθυνση, να σταθεροποιεί τις σχέσεις στα Βαλκάνια, συνδέοντας τα γειτονικα βαλκανικά κράτη το ένα με το άλλο. Ο Κριππς αναφέρει ότι σε αυτό το ζήτημα η ΕΣΣΔ και η Τουρκία, με την υπάρχουσα παραδοσιακή φιλία έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για τα Βαλκάνια και έχουν τη δυνατότητα να φέρουν περισσότερη σταθερότητα στη σημερινή κατάσταση.

Ο Κριππς λέει ότι οι Άγγλοι νιώθουν μεγάλη ανησυχία σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση, καθώς η Αγγλία έχει συμφωνία με την Τουρκία και το ξέσπασμα οποιασδήποτε σύγκρουσης στα Βαλκάνια θα μπορούσε να εμπλέξει την Αγγλία στην υλοποίηση αυτής της συμφωνίας. Η Αγγλία αισθάνεται ότι, στο βαθμό που η Γερμανία στερείται πρόσβασης σε πετρελαιοειδή, υπάρχει ο κίνδυνος διείσδυσης της Γερμανίας στα Βαλκάνια και στην Εγγύς Ανατολή προκειμένου να αποκτήσει περισσότερα πετρελαιοειδή.

Ο Κριππς εκφράζει πλήρη συμφωνία με το σ. Στάλιν για το ζήτημα της κυριαρχίας στις θάλασσες και αναφέρει ότι πιστεύει ότι αυτός είναι ένας σημαντικός παράγοντας που στέκει εμπόδιο στο δρόμο μεταξύ της κυριαρχίας της Γερμανίας και της σημερινής της θέσης.

Σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη, ο Κριππς αναφέρει ότι εκτός της Μεγάλης Βρετανίας, δεν υπάρχει μεγάλη δύναμη η οποία θα μπορούσε να αποτρέψει τη γερμανική κυριαρχία.

Ο σ. Στάλιν επισημαίνει στον Κριππς ότι ο τελευταίος ξέχασε τις ΗΠΑ.

Ο Κριππς απαντά ότι οι ΗΠΑ ακόμα δεν έκαναν δηλώσεις περί αποστολής οποιασδήποτε δύναμης για βοήθεια προς την Ευρώπη.

Συνεχίζοντας περαιτέρω, ο Κριππς λέει ότι η σημερινή κατάσταση καθιστά το εμπάργκο στη Γερμανία πολύ σημαντικό παράγοντα για την αξιοποίηση όλων των πιθανοτήτων για την αποτροπή της εισόδου στη Γερμανία εμπορευμάτων από την Αγγλία, τις αποικίες και την Αμερική.

Για το ζήτημα της επιθυμίας της Γερμανίας να κυριαρχήσει στην Ευρώπη, ο Κριππς αναφέρει ότι δεν μπόρεσε να συναντήσει τους Γερμανούς και να μιλήσει μαζί τους, όμως ήταν σε θέση να διαβάσει τι γράφουν. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με πληροφορίες που εστάλησαν από τη βρετανική μυστική υπηρεσία, ο Κριππς έχει δημιουργήσει την ισχυρή πεποίηση ότι η επιθυμία του Χίτλερ για κυριαρχία στη Δύση είναι ίδια με την επιθυμία του για κυριαρχία στην Ανατολή. Αυτή την περίοδο ο Χίτλερ διαβάζει το βιβλίο “Ο Χίτλερ μού είπε”, όπου ο Χίτλερ μιλά για τις απόψεις του για κυριαρχία στον κόσμο. Όλες αυτές οι δηλώσεις για την ανατολική Ευρώπη επαναλαμβάνονται την τελευταία εβδομάδα στο Βερολίνο από τον Γκέρινγκ.

Ο σ. Στάλιν απαντά ότι αυτός δεν πιστεύει πάντοτε αυτό για το οποίο πολλοί φωνάζουν, γιατί από την εμπειρία του γνωρίζει πως αν για κάτι φωνάζουν, αυτό είναι μόνο ένα στρατήγημα. Ο σ. Στάλιν λέει ότι αυτός δεν αποκλείει ότι μεταξύ των Εθνικοσοσιαλιστών υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι να κάνουν λόγο για κυριαρχία της Γερμανίας σε όλο τον κόσμο. Όμως, λέει ο σ. Στάλιν, εγώ γνωρίζω ότι στη Γερμανία υπάρχουν και διόλου ανόητοι άνθρωποι, οι οποίοι καταλαβαίνουν ότι η Γερμανία δεν έχει τη δύναμη για να κυριαρχήσει σε όλο τον κόσμο.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι δεν είναι τόσο αφελής ώστε να πιστέψει καποιες προφορικές δηλώσεις μεμονωμένων ηγετών σχετικά με την επιθυμία τους για κυριαρχία στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο. Εγώ αυτά τα δύο τα συνδέω σε ένα, δηλαδή θεωρώ πως δεν γίνεται να κυριαρχήσεις στην Ευρώπη χωρίς να κυριαρχήσεις στον κόσμο. Αλλά αν συνεχίζω να πιστεύω, λέει ο Στάλιν στο δισταγμό των βασικών ηγετών της Γερμανίας για κυριαρχία στην Ευρώπη, το κάνω γιατί γνωρίζω ότι δεν έχουν τη δύναμη να κυριαρχήσουν σε όλο τον κόσμο.

Αναφορικά με τα Βαλκάνια, ο σ. Στάλιν λέει ότι τα αιτήματα της ΕΣΣΔ προς τη Ρουμανία περιορίζονται σε αυτές τις δηλώσεις οι οποίες έχουν δημοσιευτεί. Η ΕΣΣΔ δεν έχει έναντι της Ρουμανίας καμία αξίωση.

Αναμφίβολα, λέει ο σ. Στάλιν, δεν αποκλείεται η Ιταλία και η Γερμανία να θέλουν να αποκτήσουν αυτές το ρουμανικό πετρέλαιο, όμως του φαίνεται ότι η ίδια η Ρουμανία δεν θα είχε αντίρρηση για κατι τέτοιο.

Ο σ. Στάλιν αναφέρει ότι, ανεξάρτητα ποια μεγάλη δύναμη θα γινόταν στα Βαλκάνια ηγέτης, θα είχε όλες τις πιθανότητες να χαθεί εκεί μέσα.

Σε σχέση με αυτό, ο Κριππς κάνει μια ερώτηση αν υπάρχει στα Βαλκάνια για οποιαδήποτε χώρα να εμπλακεί με παρόμοιο τρόπο, αν δεν υπάρχει οποιαδήποτε δυνατή καθοδηγητική δύναμη.

Ο σ. Στάλιν απαντά ότι στα Βαλκάνια πολύ εύκολα θα μπορούσε να μπει τάξη. Με το να μπουν στρατεύματα εκεί και να ειπωθεί το “Αρκετά”. Όμως, τότε δεν θα πρόκειται για καθοδηγητή, αλλά για πραγματική κατοχή. Και η ΕΣΣΔ δεν θα ήθελε να αναλάβει τέτοιο ρόλο.

Ο σ. Στάλιν προχωρά στο ζήτημα της Τουρκίας.

Τι μπορεί να ειπωθεί για την Τουρκία. Εμείς έχουμε όχι άσχημες σχέσεις με τους Τούρκους, όμως οι Τούρκοι, τόσο πολύ παίζουν με την πολιτική και τόσο πολύ ρίχνουν ασυνήθιστα τρικ, ώστε είναι δύσκολο να συνάγει κανείς τι ακριβώς θέλουν.

Αναφορικά με τις φιλοδοξίες της Ιταλίας και της Γερμανίας στην Εγγύς Ανατολή, ο σ. Στάλιν θεωρεί ότι τέτοιες φιλοδοξίες δεν πρέπει να αποκλείεται ότι υπάρχουν, όμως εδώ πολλά εξαρτώνται από τη θέση της Τουρκίας. Τι άλμα και προς πού θα τo κάνει, είναι πολύ δύσκολο κανείς να μαντέψει.

Ο Κριππς απαντά ότι, σαφώς, οι Τούρκοι θα κάνουν το άλμα αν υπάρξει κίνδυνος για την Πόλη ή για την περαιτέρω αναθεώρηση του καθεστώτος στο Βόσπορο ή στη Μαύρη Θάλασσα. Αν είναι εφικτό για την Αγγλία να κάνει οτιδήποτε προς την κατεύθυνση της επίλυσης αυτού του ζήτήματος, η Αγγλία ευχαρίστως θα έκανε ό,τι ήταν εφικτό.

Ο σ. Στάλιν προχωρά στο ζήτημα των Βαλκανίων.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι χρειάζεται να εξεταστεί αυτό το ζήτημα. Πιστεύω, λέει ο σ. Στάλιν, ότι για τη Γερμανία δεν έχει νόημα να αποσύρει στρατεύματα από το Δυτικό Μέτωπο και να τα μεταφέρει στα Βαλκάνια. Στη Ρουμανία πολλοί λένε ότι λόγω του πολέμου στη Μεσόγειο Θάλασσα οι Ρουμάνοι δεν μπορούν πουθενά να στείλουν πετρέλαιο. Οι Ρουμάνοι πωλούν πετρέλαιο στη Γερμανία και την Ιταλία. Επομένως, ζήτημα είναι αν υπάρχει σημαντικός λόγος για την απόσπαση δυνάμεων για τα Βαλκάνια.

Αναφορικά με την Τουρκία, την Πόλη και τα Στενά. Ποιος είναι ο κίνδυνος που θα μπορούσε να υπάρξει για την Τουρκία σε αυτό το ζήτημα. Ίσως ειναι ένας επίπλαστος κίνδυνος για την Τουρκία, τον οποίο αυτή μπορεί να αναδείξει και να στρέψει εκεί την προσοχή. Αν δεν μιλάμε για φανταστικούς, αλλά για πραγματικούς κινδύνους, τότε η ομιλία του σ. Μολότοφ θα πρέπει πλήρως να καθησυχάζει τους Τούρκους. Η σχέση που έχουμε μαζί τους είναι καλή στο βαθμό που εμείς δεν σκοπεύουμε να επιθετούμε ο ένας στον άλλο. Αναφορικά με τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις είναι χρήσιμο να πούμε ειλικρινά ότι εμείς με τους τούρκους δεν συμφωνήσαμε και φύγαμε δυσαρεστημένοι ο ένας με τον άλλο.

Κατά την τελευταία του επίσκεψη, λέει ο σ. Στάλιν, ο Σαράτσογλου δεν ήθελε να συζητήσει σχετικά με τα Στενά, και πιστεύω πως οι σχέσεις μας χρειάζεται να βελτιωθούν. Αν η Μεγάλη Βρετανία έχει την πρόθεση να κάνει μια προσπάθεια να βελτιωθούν οι σχέσεις, εμείς δεν θα έχουμε αντίρρηση.

Ο Κριππς λέει ότι θα μεταφέρει στην κυβέρνηση τη συζήτηση για αυτό το θέμα.

Αναφερόμενος στο θέμα των διαπραγματεύσεων για εμπορική συμφωνία, ο Κριππς λέει ότι η Αγγλία, αναφορικά με αυτές τις διαπραγματεύσεις, πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα του εμπάργκο στη Γερμανία, όμως, ταυτόχρονα, η Αγγλία επιθυμεί να κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να δώσει στην ΕΣΣΔ ό,τι χρειάζεται για την οικονομία της.

Ο Κριππς θέτει το ερώτημα σχετικά με το αν μπορεί η Αγγλία να υπολογίζει σε αρκετά φιλική στάση, τέτοια ώστε να μην είναι δυνατό να φτάσουν αγγλικά αγαθά στα χέρια των εχθρών της Αγγλίας.

Ο σ. Στάλιν απαντά ότι, κατά τη σύναψη των συμφωνιών η ΕΣΣΔ εκκινούσε από τον υπολογισμό των πλεονασμάτων, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι γενικά μπορεί να τα εξάγει στο εξωτερικό. Όπως πριν τον πόλεμο, αλλά και μετά, εμείς έχουμε έλλειψη σε νικέλιο και χαλκό· στερούμαστε πλήρως ακατέργαστο καουτσούκ. Η παραγωγή κασσίτερου της ΕΣΣΔ δεν αρκεί. Δεν αρκούν τα μηχανήματα. Αν οι Άγγλοι θα σκέφονται κάθε φορά, όταν εμείς εισάγουμε τα εμπορεύματα που μας λείπουν, ότι αυτά προορίζονται για τη Γερμανία, αυτό θα ήταν λάθος. Η συμφωνία με τους Γερμανούς δεν μας υποχρεώνει να τους παρέχουμε μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, όμως, πρέπει να πω ότι είμαστε υποχρεωμένοι να δίνουμε στους Γερμανούς μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, τα οποία είναι απαραίτητα για την υλοποίηση των παραγγελιών που γίνονται στη Γερμανία. Για παράδειγμα, πρόσφατα η ΕΣΣΔ αγόρασε από τη Γερμανία μη ολοκληρωμένο θωρηκτό, αγοράζουμε για το πυροβολικό, αγοράζουμε τροχοφόρα, καποια ποσότητα αεροπλάνων. Όλα αυτά σίγουρα θα απαιτήσουν μη σιδηρούχα μεταλεύματα. Βεβαίως δεν θα παρέχουμε στους Γερμανούς όλες τις ποσότητες των μη σιδηρούχων μεταλλεύματων, αλλά μόνο ως ένα σημείο.

Ο σ. Στάλιν λέει ότι πρέπει ειλικρινά να πει ότι η ΕΣΣΔ θα παραδώσει στους Γερμανούς μη σιδηρούχα μεταλλεύματα για την παραγωγή προϊόντων που προορίζονται για την ΕΣΣΔ. Αν οι Γερμανοί δεν υπόσχονταν να μας δώσουν τα παραπάνω όπλα, εμείς δεν θα είχαμε καμία συμφωνία μαζί τους που να υπογράφαμε, και αν αυτό το γεγονός συνιστά εμπόδιο για τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΕΣΣΔ και Αγγλίας, τότε, λέει ο σ. Στάλιν, πρέπει να πω ότι δεν θα λάβει χώρα αυτή η συμφωνία. Εν συντομία, έχουμε μια συμφωνία με τους Γερμανούς, με την οποία πρέπει να τους δώσουμε μέρος από μη σιδηρούχα μεταλλεύματα για την υλοποίηση των παραγγελιών μας και, καθώς οι ίδιοι στερούμαστε τα απαραίτητα μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, είναι ξεκάθαρο ότι τμήμα από τα εισαγόμενα μεταλλεύματα θα πάνε στη Γερμανία. Τη συμφωνία με τη Γερμανία ή με οποιονδήποτε, δεν μπορούμε να την παραβιάσουμε, και κατά τις διαπραγματεύσεις, οι Άγγλοι πρέπει να λάβουν υπόψη αυτή την περίπτωση, αν θεωρούν εφικτό γενικά το να τη λάβουν υπ’ όψη.

Φυσικά, λέει ο σ. Στάλιν, εγώ μπορώ να σας υποσχεθώ ότι ούτε γραμμάριο από τα εισαγόμενα εμπορεύματα δεν θα σταλεί στη Γερμανία, όμως αυτό δεν θα ήταν μια ειλικρινής υπόσχεση, και, φυσικά, ο κ. Κριππς δεν χρειάζεται μια τέτοια υπόσχεση. Για αυτό, ανοιχτά σας αναφέρω όλη την αλήθεια.

Ο Κριππς απαντά ότι στην Αγγλία, όπως και σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, υπάρχουν άνθρωποι που υποπτεύονται κάθε εξαγωγή. Επιπροσθέτως, υπάρχει το ζήτημα του εμπάργκο, το οποίο έχει να κάνει με αυτό το ζήτημα και αξιοποιεί όλες τις πιθανότητες για την αποτροπή εισαγωγής εμπορευμάτων στη Γερμανία για χρήση τους από τους Γερμανούς. Ταυτόχρονα, η Αγγλία, δεν έχει καμία πρόθεση να αποτρέψει την ΕΣΣΔ να κάνει τις παραγγελίες της όπου αυτή θέλει.

Ο Κριππς λέει ότι, αν και δεν έχει οδηγίες από την κυβέρνησή του, ωστόσο, πιστεύει ότι δεν υπάρχουν αξεπέραστες δυσκολίες που θα εμποδίσουν να λάβουν χώρα οι διαπραγματεύσεις.

Στο τέλος της συνάντησης, ο Κριππς υπόσχεται να λάβει οδηγίες από την κβέρνησή του και εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά από αυτή την πολύ χρήσιμη συζήτηση θα είναι εφικτή η έναρξη διαπραγματεύσεων με το σ. Μικογιάν, όταν ο τελευταίος θα είναι ελεύθερος.

Τη συνάντηση κατέγραψε ο Ποτρούμπατς

Διπλωματικό Δελτίο, Μ. 1993, σ.σ.74-77

Το κείμενο στα ρώσικα: http://grachev62.narod.ru/stalin/t18/t18_085.htm

Σεργκέι Αϊζενστάιν: Τα λάθη στο “Λιβάδι του Μπέζιν” (και η δύναμη της κριτικής/αυτοκριτικής)

Δεν είναι λίγη η λάσπη που εκτοξεύεται από τον καπιταλιστικό “καλλιτεχνικό κόσμο” σε βάρος των συνθηκών στις οποίες δημιουργούσαν οι καλλιτέχνες στο σοσιαλισμό, και δη κατά την περίοδο του σοσιαλισμού όπου αναγνωρίστηκε ότι η τέχνη δεν είναι υπόθεση “εμπειρογνωμόνων” της τέχνης (που οδήγησε -την περίοδο ως το 1932- σε αποστεωμένα και ασποσπασμένα από τη ζωή έργα), αλλά όλης της κοινωνίας. Το πρόβλημά τους, βέβαια, δεν περιορίζεται μόνο σε αυτούς, ούτε μόνο στην κατασυκοφάντηση του σοσιαλισμού. Έγκειται στο ότι πολλοί στον καπιταλιστικό κόσμο δεν αναγνωρίζουν τη σημασία της κριτικής και της αυτοκριτικής και δη τη σημασία που έχουν στα πλαίσια μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Ειδικά, όμως καποιοι από τον καπιταλιστικό “κόσμο των τεχνών”, όντας αποσπασμένοι από την κοινωνία, θεωρούν ότι είναι υπεράνω αυτού, ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα να τους κρίνει. Φυσικά, υποτιμούν την αξία της αυτοκριτικής, πολλώ δε μάλλον τη θετική επίδραση και αυτής στους υπόλοιπους συνανθρώπους (για τους οποίους δεν τους καίγεται καρφί). Είναι οι ίδιοι που αντιμετωπίζουν την τέχνη ως “χόμπι”, τη θεωρούν μια ακόμα μορφή προσωπικού “ξεχαρμανιάσματος”, κάτι που φυσικά είναι υποτιμητικό για όλους τους άλλους που τυχαίνει να συναντηθούν με ένα έργο τέχνης και υποτιμητικό για την ίδια την έννοια “τέχνη”.

Οι ίδιοι, κρίνοντας μάλλον εξ ιδίων, ταυτίζουν την κριτική με τη…λογοκρισία. Έτσι, ειδικά στην περίπτωση Αϊζενστάιν, στο πρόσωπό του βλέπουν αυτούς, όμως, όπως αυτοί είναι εδώ, στον καπιταλισμό: εγωιστές, “ψώνια”, ζώντας σε ένα μικρόκοσμο με τις συνήθειές του, και, σε κάθε περίπτωση, όντας αποσπασμένοι από τη ζωή της κοινωνίας στην οποία θα καταλήξει το “προϊόν” τους. Ωστόσο, στο σοσιαλισμό η κριτική/αυτοκριτική είναι ένα όπλο για την πρόοδο της κοινωνίας. Και στον καλλιτέχνη δίνεται ρητά η μέγιστη τιμή να επιφορτίζεται με μια τέτοια μεγάλη ευθύνη να επιδρά στη συνείδηση του κόσμου, κάτι που ούτως ή άλλως γίνεται με την τέχνη (για αυτό δεν πρόκειται επ’ουδενί για “προσωπικό ξεχαρμάνιασμα” χωρίς συνέπειες στην κοινωνία), αλλά επειδή ακριβώς αναγνωρίζεται ρητά ως τέτοια, ως κάτι το σημαντικό, για αυτό και όλα τα δυνατά μέσα παρέχονται, συμπεριλαμβανομένης της κριτικής.

Εξάλλου, οι ίδιοι οι συκοφάντες του σοσιαλισμού σιωπούν για την τύχη που επιφυλάσσει στους καλλιτέχνες ο καπιταλισμός: να είναι διασκεδαστές και γλύφτες πλουσίων ή εγκάθετων, ενίοτε κυριολεκτικά στο δρόμο, ενώ, σε περίπτωση αποτυχίας έστω και σε ένα μόνο έργο τους, ακόμα και αυτές οι πόρτες, στις περισσότερες περιπτώσεις, κλείνουν. Οι “υπερασπιστές του Αϊζενστάιν”, μάλιστα, υποτιμούν την τύχη που είχε ο Αϊζενστάιν στη “γη της ελευθερίας”, τις ΗΠΑ: θα προτιμούσαν μάλλον να υποχρεωνόταν να γύριζε τις ελαφρές ταινίες που του είχαν προταθεί εκεί, όπως έχει γίνει με αμέτρητους καλλιτέχνες που έπνιξαν τη δημιουργικότητά τους ή δεν βελτιώθηκαν, όπως ο Αϊζενστάιν, με τη μαστορική και δημιουργική κριτική αλλά και απελευθερωτική αυτοκριτική. Επιπροσθέτως, οι ίδιοι δεν εξηγούν το “παράδοξο”, σε έναν…διωκόμενο και λογοκριμένο, αμέσως μετά την αποτυχία του και τη “λογοκρισία” του, να δίνονται βραβεύσεις ή ακόμα μεγαλύτερα ποσά για νέα παραγωγή. Σιωπούν για κάτι πολύ σημαντικό: το πώς ο σοσιαλισμός πραγματεύεται την ανθρώπινη αποτυχία και το ότι η βελτίωση κάθε μέλους της κοινωνίας είναι καθήκον όλης της κοινωνίας (υπάρχει μεγαλύτερη τιμή και βοήθεια για τον άνθρωπο, ακόμα και αν τον δει κανείς στενά, ως μονάδα, ως άτομο; Και έχει σχέση αυτό με τη συκοφαντική απεικόνιση του σοσιαλισμού που τάχα “καταπιέζει το άτομο”;).

Ακόμα, από τη μια, οι “υπερασπιστές του Αϊζενστάιν” δεν μπαίνουν καν στο “ψητό”, να πουν αν το περιεχόμενο της κριτικής που του ασκήθηκε, έστεκε ή όχι, σε ένα προς ένα τα σημεία της ή αν ήταν συντριπτική και όχι δημιουργική (παρακάτω υπάρχει μια ενδεικτική κριτική και ας την κρίνει όποιος θέλει). Όμως είναι αυτά ακριβώς τα σημεία που επισημαίνει η κριτική που ενίοτε οι ίδιοι παρουσιάζουν ως “γραφικά” και χαρακτηριστικά αρνητικά της σοβιετικής τέχνης. Από την άλλη, με ένα συνωμοσιολογικό τρόπο, παρουσιάζουν “μέσω φίλων του”, ότι και η αυτοκριτική του Αϊζενστάιν ήταν επιτηδευμένη.

Όμως, όποιος έχει έστω και την ελάχιστη σχέση με κομμουνιστική συλλογικότητα, διαβάζοντας την αυτοκριτική του Αϊζενστάιν παρακάτω, διαπιστώνει ότι η αυτοκριτική του ήταν κομμουνιστική, γενναία, διόλου “αυτομαστίγωμα”, αλλά ανθρώπινη, συγκινητική και διδακτική ακόμα και για τους σημερινούς κομμουνιστές. Η αυτοκριτική του είναι μια απόδειξη ότι ο Αϊζενστάιν ήταν κομμουνιστής, ήταν με το Μπολσεβίκικο Κόμμα των Λένιν – Στάλιν, και ότι δεν ήταν “δικός τους” (των καπιταλιστών “υπερασπιστών” του), δεν ήταν “όμοιός τους”, ή, έστω, τα υπολείμματα ομοιότητας με αυτούς, ο ίδιος -όχι με συνέπεια, αλλά και ο κομμουνιστής, άνθρωπος είναι -πάλευε να τα αποβάλλει.

Αϊζενστάιν: Τα λάθη  στο “Λιβάδι του Μπέζιν”

Πώς έγινε δυνατό και, δέκα χρόνια μετά το θρίαμβο του “Θωρηκτού Ποτέμκιν”, είχα τέτοια αποτυχία με το “Λιβάδι του Μπέζιν”; Τι κατέστρεψε την ταινία που δούλευα για πάνω από δύο χρόνια; Ποια ήταν η εσφαλμένη οπτική η οποία, παρά την ειλικρίνεια των αισθημάτων και την αφοσίωση στην εργασία, έφερε την παραγωγή σε μια κατάσταση που διαστρέβλωνε την πραγματικότητα, κάνοντάς την ανούσια πολιτικά και, συνεπώς, και καλλιτεχνικά;

Έχω αναρωτηθεί πολλές φορές για αυτό και, μετά από επανειλημμένη αυτοεξέταση, αρχίζω να βλέπω και να καταλαβαίνω τι ήταν αυτό.

Το λάθος έγκειται στη βαθιά ριζωμένη διανοουμενίστικη και ατομικιστική αυταπάτη, μια αυταπάτη η οποία, ξεκινώντας από μικρά πράγματα, μπορεί να οδηγήσει, ακολούθως, σε μεγάλα σφάλματα και τραγικά αποτελέσματα. Πρόκειται περί μιας αυταπάτης την οποία ο Λένιν σταθερά κατήγγειλε, μια αυταπάτη που ο Στάλιν ακούραστα αποκαλύπτει – την αυταπάτη ότι καποιος θα μπορούσε να κάνει ένα πραγματικά επαναστατικό έργο “από μόνος του”, έξω από το πλαίσιο της συλλογικότητας, έξω από τη μία και σιδηρά ενότητα με τη συλλογικότητα.

EditArticleEisenstein

Αυτή είναι η πηγή του λάθους μου και αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να συνειδητοποιήσω στη σοβαρή προσπάθειά μου να εξηγήσω τις βασικές αδυναμίες τόσο του σημερινού όσο και του παλαιότερου έργου μου.

Η διανοουμενίστικη αυταπάτη ήταν η κύρια αιτία των λαθών μου και η δονκιχωτική παρέκκλιση από τον σωστό τρόπο παρουσίασης των ζητημάτων και απάντησης σε αυτά. Αυτές οι ατομικές παρεκκλίσεις οδηγούν σε πολιτική παραποίηση των γεγονότων που παρουσιάζονται, καθώς και σε μια εσφαλμένη πολιτική ερμηνεία του αντικειμένου.

Τα ανώριμα επαναστατικά αισθήματα, τα οποία θα έπρεπε να έχουν προ πολλού αντικατασταθεί από πειθαρχημένη μπολσεβικική συνειδητότητα, είναι η πηγή του λάθους και τα οποία, όντας υποκειμενικά εσφαλμένα, καθίστανται αντικειμενικά επιβλαβή, παρά τις αγνές προθέσεις και σκοπούς.

Αυτό εξηγεί τι μου συνέβη στην κατανόηση του ρεαλισμού.

Βάσει του σκεπτικού μου, στράφηκα πολύ στη γενίκευση. Όμως το μαρξιστικό δόγμα περί του ρεαλισμού μάς διδάσκει να τον κατανοούμε ως γενίκευση; Όχι. Γιατί στο έργο μου, η γενίκευση καταστρέφει το άτομο. Αντί να προκύπτει μέσω του συγκεκριμένου και του ιδιαίτερου, η γενίκευση εκτρέπεται σε μια αποσπασμένη αφαίρεση. Κάτι τετοιο δεν συνέβη με το “Θωρηκτό Ποτέμκιν”. Η δύναμή του έγκειται ακριβώς στο γεγονός ότι, μέσω αυτού του μεμονωμένου επεισοδίου, κατάφερα να δώσω μια γενική παρουσίαση της Επανάστασης του 1905, της “γενικής πρόβας” της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Αυτό το επεισόδιο ενσάρκωνε ό,τι ήταν χαρακτηριστικό της φάσης εκείνης στην ιστορία του επαναστατικού αγώνα. Και το επεισόδιο αυτό από μόνο του ήταν χαρακτηριστικό το ίδιο, και η απόδοσή του έδινε τα χαρακτηριστικά του συνολικού αγώνα. Αυτό διευκολύνθηκε πολύ από το γεγονός ότι το “ Θωρηκτό Ποτέμκιν” αρχικά σχεδιαζόταν να είναι ένα επεισόδιο σε ένα μεγάλο έπος του 1905 και, εκ των υστέρων, έγινε μια ανεξάρτητη εικόνα η οποία ενσωμάτωσε το σύνολο των αισθημάτων και των ήχων που επρόκειτο να δοθούν για ένα πανόραμα.

        images

Κάτι τέτοιο δεν συνέβη με το “Λιβάδι του Μπέζιν”. Το ίδιο το επεισόδιο που αποτελεί τη βάση του – ένα δραματικό επεισόδιο – επ’ ουδενί δεν είναι χαρακτηριστικό. Ένας κουλάκος πατέρας δολοφονεί το γιο του, έναν Πιονιέρο: είναι ένα πιθανό επεισόδιο, όμως δεν είναι ένα τυπικό επεισόδιο. Αντίθετα, πρόκειται περί εξαίρεσης, μεμονωμένου και όχι χαρακτηριστικού επεισοδίου της περιόδου. Ωστόσο, όταν αυτό τίθεται στο επίκεντρο του σεναρίου, αποκτά ένα ανεξάρτητο, αυτάρκες, γενικευμένο νόημα. Αυτή η ανωμαλία παραποιεί την πραγματική εικόνα του Εμφυλίου Πολέμου στην επαρχία, συσκοτίζοντάς τη με νοσηρές εικόνες ενός πατέρα που “εκτελεί” το γιο του, οι οποίες περισσότερο ανταποκρίνονται στο θέμα της “θυσίας” του Ισαάκ από τον Αβραάμ, παρά στα θέματα που θα ενδιέφεραν το κοινό μας σε σχέση με τις πρόσφατες μάχες για την τελική εδραίωση της νίκης του συστήματος της συλλογικής καλλιέργειας. Από αυτή την άποψη, η πρώτη εκδοχή του σεναρίου δεν ήταν καθόλου ικανοποιητική, καθώς πραγματευόταν αυτό το επεισόδιο ως βασικό και κεντρικό.

Στη δεύτερη εκδοχή του σεναρίου, αντί να κάνουμε το δράμα μεταξύ πατέρα και γιου “ένα πράγμα από μόνο του”, προσπαθήσαμε να το παρουσιάσουμε ως ένα επεισόδιο στη γενική πορεία της ταξικής πάλης στο χωριό. Αυτό δεν έγινε διεξοδικά και με συνέπεια. Δεν υπήρξε πλήρης ρήξη με την αρχική εκδοχή του σεναρίου ή με την ερμηνεία του σκηνοθέτη.

Η από κοινωνική σκοπιά λάθος έμφαση στο επεισόδιο, αναπόφευκτα οδηγούσε σε μια εσφαλμένη ψυχολογική ερμηνεία. Το ψυχολογικό πρόβλημα του πατέρα που σκοτώνει το γιο του έγινε το κέντρο της προσοχής. Και αυτό το γενικευμένο πρόβλημα οδηγεί στο περιθώριο το κύριο καθήκον – την απεικόνιση της πάλης των κουλάκων ενάντια στα συνεταιριστικά αγροκτήματα. Το θέμα παρουσιάζεται με ψυχολογική αφαίρεση, η οποία δεν έχει σχέση με μια ρεαλιστική διερεύνηση της πραγματικότητας.

Η πρώτη εκδοχή στερεί από τον πατέρα οποιοδήποτε ανθρώπινο στοιχείο: ο πατέρας – κτήνος είναι μια επιτηδευμένη και μη πειστική παρουσίαση. Η δεύτερη εκδοχή πάει στο άλλο άκρο: απεικονίζει το “ανθρώπινο δράμα” μεταξύ γιου και δολοφόνου και χάνει το ταξικό μίσος του κουλάκου, του οποίου η λυσσαλέα μανία στον αγώνα ενάντια στο σοσιαλισμό δεν σταματά στη δολοφονία του ίδιου του του γιου.

l_3523a436

Αυτή η ψυχολογική απεικόνιση, η οποία είναι αποσπασμένη από την πραγματικότητα, οδηγεί σε μια πολιτική χαλαρότητα: το μίσος για τον εχθρό εξαφανίζεται, οι ψυχολογικές αποχρώσεις περιορίζουν το θέμα σε μια υπόθεση δολοφονίας του γιου από τον πατέρα “γενικώς”.

Λάθη γενίκευσης, αποσπασμένα από την πραγματικότητα του συγκεκριμένου, υπάρχουν εξίσου εξόφθαλμα και στις μεθόδους παρουσίασης της υπόθεσης.

Το πρώτο λάθος είναι η απόσπαση της ιδέας από το συγκεκριμένο φορέα της, το χαρακτήρα που την ενσαρκώνει στην ταινία.

Και αυτό οδηγεί στην υποεκτίμηση του ανθρώπινου στοιχείου και σε μια απρόσεκτη στάση έναντι του δημιουργού της ανθρώπινης εικόνας στην ταινία – του ηθοποιού.

Έτσι, η προσοχή που αποδίδεται στους ανθρώπους δεν καθορίζεται από τη σημασία του ιδεολογικού τους ρόλου, αλλά από το ενδιαφέρον για αυτούς ως προσωπικότητες.

Η κτηνώδης απεικόνιση του κουλάκου τίθεται εντελώς δυσανάλογα σε πρώτο πλάνο. Η απεικόνιση της πολιτικής πτυχής του είναι θολή, χλωμή και ρητορική.

image_1263Και ταυτόχρονα, ο ήρωας της ταινίας – ο πιονιέρος του χωριού – αναπτύσσεται εντελώς δυσανάλογα ως προς την πραγματική κοινωνική σημασία του. Αυτό οδηγεί στην εντύπωση ότι ο ταξικός πόλεμος στο χωριό είναι έργο μόνο πιονιέρων και, στην ταινία, ενός μεμονωμένου πιονιέρου (ειδικά στην πρώτη εκδοχή).

Το ίδιο συμβαίνει στην καλλιτεχνική πτυχή της ταινίας. Καθώς η προσοχή δεν επικεντρώνεται πλήρως στον άνθρωπο, στο χαρακτήρα του, στη δράση του, ο ρόλος των δευτερευόντων και συμπληρωματικών μέσων καθίσταται ακραία μεγάλος. Εξ ου και η υπερτροφία των ρυθμίσεων: το κρησφύγετο αντί για μια καλύβα, η παραποιημένη βράχυνση στις λήψεις της κάμερας και τα παραμορφωμένα εφέ του φωτισμού. Οι διακοσμήσεις, τα σκηνικά εφέ, ο φωτισμός – οι ρυθμίσεις αντί για τον ηθοποιό. Το ίδιο συμβαίνει και με τους χαρακτήρες: η εικόνα εκτοπίζει τον ηθοποιό. Δεν πρόκειται πλέον για ένα ζωντανό πρόσωπο, αλλά για μια μάσκα, μια ακραία γενικευμένη “τυποποίηση”, αποσπασμένη από το ζωντανό πρόσωπο, μια στατική εικόνα που μοιάζει με μια παγωμένη χειρονομία.

Αυτά τα στοιχεία τα οποία σωστά δέχτηκαν μια αυστηρή κριτική, ειδικά στην πρώτη εκδοχή της ταινίας, είναι συνολικά το αποτέλεσμα των αντιλήψεων που αναφέρθηκαν στην αρχή.

Γράφω όλα αυτά εντελώς ξεκάθαρα, γιατί κατά τα δύο χρόνια δουλειάς μου, με τη βοήθεια μιας σταθερής κριτικής από πλευράς ηγεσίας της βιομηχανίας κινηματογράφου, κινούμουν στην κατεύθυνση να τις ξεπεράσω. Όσοι είδαν όλα τα τμήματα της ταινίας, από την πρώτη σκηνή ως την τελευταία, επεσήμαναν ότι υπήρχε μια σαφής πρόοδος προς το ρεαλισμό και οι σκηνές “νουάρ” ήδη πιστοποιούν το γεγονός ότι ο δημιουργός εγκατέλειπε τις εσφαλμένες θέσεις με τις οποίες είχε αρχίσει να δουλεύει στην αρχική εκδοχή.

31a98112aa8245eeb1b6f992295eadd2

Η υπερβολική γενίκευση, απόσπασμένη από το συγκεκριμένο και από την πραγματικότητα, αναπόφευκτα έφεραν το όλο σύστημα των εικόνων στη μία και μόνη δυνατή κατεύθυνση – προς μυθολογικά στυλιζαρισμένες φιγούρες και ενώσεις. Η πάλλουσα, πολύπλευρη φύση της τραγικής σύγκρουσης περιορίστηκε σε ένα δίτονο μελόδραμα “άσπρου – μαύρου”. Η πραγματικότητα της ταξικής σύγκρουσης μεταμορφώθηκε σε μια γενικευμένη κοσμική πάλη μεταξύ “καλού και κακού”. Θα ήταν λάθος να υποθέσει κανείς ότι ο συγγραφέας συνειδητά επεδίωξε να πλάσει έναν “μύθο”. Όμως εδώ ξανά βλέπουμε πώς το να μην προσχωρεί κανείς με συνέπεια στη μέθοδο της ρεαλιστικής παρουσίασης και το να μην αφομοιώνει στην πράξη αυτή τη μέθοδο, καθίσταται ένα ζήτημα που ξεπερνά τα όρια της αισθητικής και δίνει στο θέμα ένα εσφαλμένο πολιτικό νόημα.

Σε ποιον, ωστόσο, θα πρέπει να αποδοθούν τα λάθη; Και μπορεί να ειπωθεί ότι το πολιτικό λάθος είναι το αποτέλεσμα μιας εσφαλμένης μεθόδου δημιουργίας; Φυσικά όχι. Τα λάθη στη μέθοδο δημιουργίας εδράζονται σε ένα λάθος φιλοσοφικής φύσης.

Τα φιλοσοφικά σφάλματα οδηγούν σε λάθη στη μέθοδο. Και τα λάθη στη μέθοδο οδηγούν αντικειμενικά σε πολιτικά λάθη και χαλαρότητα.

Αν αυτό έγινε δυνατό να εξηγηθεί λογικά, από κάθε περισσότερο ή λιγότερο έξυπνο καλλιτέχνη στη χώρα μας, συμπεριλαμβανομένου εμού, ώστε να με κάνει να μπορώ όχι μόνο να το καταλάβω, αλλά να το νιώσω, απαιτούταν η αυστηρή κριτική στην οποία το καταστροφικό Λιβάδι του Μπέζιν υπέστη στον Τύπο και σε συναντήσεις των εργατών της σοβιετικής βιομηχανίας κινηματογράφου.

989

Μια λεπτομερής εξέταση όλων των συνεχόμενων σκηνών πλήρως μου αποκάλυψε την εσφαλμένη μου αντίληψη επί του θέματος αυτού. Η κριτική των συντρόφων μου με βοήθησε να δω κατι τετοιο.

Τι οδήγησε σε αυτό; Η αποτυχία να αποκαλυφτούν οι κύριες αιτίες και οι πραγματικές συνθήκες της ταξικής πάλης στο χωριό. Οι καταστάσεις στην ταινία δεν εκκινούνταν από αυτές τις αιτίες και τις συνθήκες. Αντίθετα, στην ταινία ήταν αυθύπαρκτες. Όλο αυτό, συνολικά, δεν μπορούσε να προκαλέσει το θετικό επαναστατικό αποτέλεσμα το οποίο επεδίωκε ο δημιουργός. Αντίθετα, λάθη τέτοιου είδους είναι πιθανό να παράγουν αντικειμενικά το αντίθετο αποτέλεσμα, και επομένως να χαθεί η συμπάθεια των θεατών μας. Εξάλλου, τα λάθη στη μέθοδο ενέτειναν αυτά τα αποτελέσματα και οδήγησαν στη μη ρεαλιστική παρουσίαση του μεγαλύτερου τμήματος του υλικού (με τη μερική εξαίρεση του τελευταίου τρίτου της νέας εκδοχής, η οποία παρουσιάζει μια βελτίωση στη μέθοδο). Ακόμα και χωρίς να δει κανείς ολόκληρο το υλικό, μπορεί να συνάγει αυτό το συμπέρασμα από το σενάριο και την ιστορία ακόμα και σε μεμονωμένες σκηνές.

Πολιτική απροσεξία επιδείχθηκε από όλους όσους πήραν μέρος στη δημιουργία του έργου. Η δημιουργία του έπρεπε να διακοπεί. Επιπλέον σκηνές και ξαναγυρίσματα δεν μπορούσαν να το σώσουν. Τώρα βλέπω ξεκάθαρα το λάθος, όχι μόνο στα διάφορα μέρη, αλλά συνολικά στην αντίληψη του έργου. Αυτή η εσφαλμένη αντίληψη περιεχόταν στο σενάριο, όμως η ερμηνεία του από το σκηνοθέτη δεν εξεγέρθηκε ενάντιά της και συνέχισε να επαναλαμβάνει τα αρχικά λάθη ακόμα και στη δεύτερη εκδοχή.

hqdefault

Η συζήτηση για το “Λιβάδι του Μπέζιν” οδηγεί στην περαιτέρω αποσαφήνιση του βασικού ερωτήματος: πώς μπόρεσε και υπήρξε τέτοια εξόφθαλμα εσφαλμένη αντίληψη στην παραγωγή;

Θα το εξηγήσω ξεκάθαρα και με άμεσο τρόπο. Κατά κάποιο τρόπο είχα αποσυρθεί από τη ζωή. Σε αυτά τα χρόνια εργάστηκα εντατικά με τη νεολαία, αφιερώνοντας όλη μου την ενέργεια στη διδασκαλία στα Ινστιτούτα Κινηματογράφου. Όμως αυτή η δουλειά περιοριζόταν εντός των τοίχων των σχολών, χωρίς μια πλατιά, δημιουργική επαφή με τις μάζες, με την πραγματικότητα.

Η 15η επέτειος της Σοβιετικής κινηματογραφίας μού έδωσε ένα δυνατό τράνταγμα. Το 1935 με ζέση βυθίστηκα στο έργο. Όμως η παράδοση της εσωστρέφειας και της απομόνωσης είχε ήδη ριζώσει μέσα μου. Εργαζόμουν υποκειμενίστικα, εντός της δικής μου άμεσης ομάδας συνεργατών. Εργάστηκα για μια ταινία η οποία δεν ήταν σάρκα από τη σάρκα της σοσιαλιστικής μας πραγματικόττηας, αλλά ήταν γεμάτη αφηρημένες σκηνές αυτής της πραγματικότητας. Τα αποτελέσματα αυτού είναι προφανή.

brochureΟλόκληρη μπροσούρα βγήκε για την ταινία “Το Λιβάδι του Μπέζιν”. Περιλαμβανόταν το άρθρο του ίδιου του Αϊζενστάιν, το άρθρο του Β. Σουμγιάτσκοφ “Για την Ταινία “Το Λιβάδιο του Μπεζίν”, το άρθρο του Ι. Βάισφελντ “Θεωρητικά λάθη του Αϊζενστάιν” και του Ε. Βιέισμαν “Μυθολογία και ζωή”

Και τώρα, αναπτύσσεται αυστηρή κριτική, δηλαδη, πρέπει να πούμε, μια πραγματικά μπολσεβικική κριτική, η οποία είναι συντροφική και έχει στόχο να βοηθήσει και να διορθώσει και δεν είναι συντριπτική. Οι επισημάνσεις των εργατών της συλλογικότητάς μας στα στούντιο ταινιών της Μόσχας με έσωσαν από το χειρότερο – με έσωσαν από το να πικραθώ από τα λάθη που είχα κάνει με το “Λιβάδι του Μπέζιν”. Η συλλογικότητα βοήθησε, πρώτα από όλα, να δω τα λάθη μου, τα λάθη στη μέθοδο και τα λάθη της κοινωνικής και πολιτικής μου στάσης. Όλα αυτά υπερκαλύπτουν ακόμα και τη φυσιολογική λύπη για την αποτυχία δύο χρόνων δουλειάς στην οποία είχα αφοσιωθεί με τόση ζέση, αγάπη και προσπάθεια. Γιατι είμαι αποφασισμένος και έχω πεποίθηση; Γιατί κατανοώ τα λάθη μου. Καταλαβαίνω το νόημα της κριτικής, της αυτοκριτικής, του ελέγχου και του αυτοελέγχου που λαμβάνει χώρα σε όλη την επικράτεια, σε συνάρτηση με την απόφαση της Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΚΚ(μπ.) το Φλεβάρη του 1937.

Αισθάνομαι πραγματικά μια βαθιά ανάγκη να διορθώσω πλήρως τα λάθη στην αντίληψή μου, να ριζώσω έναν νέο εαυτό μέσα μου, μια ανάγκη να αφομοιώσω πλήρως το μπολσεβικισμό, για τον οποίο ο σ. Στάλιν μίλησε στην προαναφερθείσα Ολομέλεια.

Και, από αυτή τη σκοπιά, αναμετρώμαι με το ερώτημα: πώς μπορώ να το κάνω αυτό πλήρως, σε βάθος και υπεύθυνα;

Με το να είμαι αποσπασμένος από τα συγκεκριμένα πρακτικά καθήκοντα και εξελίξεις, κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο. Τι πρέπει να κάνω;

Πρέπει σοβαρά να εργαστώ πάνω στη δική μου κοσμοαντίληψη, και να επιδιώξω να έχω μια βαθιά μαρξιστική οπτική στα νέα θέματα. Ειδικότερα, πρέπει να μελετώ την πραγματικότητα και το νέο άνθρωπο. Πρέπει να καθοδηγούμαι από ένα προσεκτικά διαλεγμένο και θεμελιωμένο σενάριο και θεματολογία.

988

Το θέμα του νέου έργου μπορεί να είναι μόνο ενός τύπου: ηρωικό στο πνεύμα, μαχητικό σε περιεχόμενο και λαϊκό σε στυλ. Ανεξάρτητα αν αυτό θα έχει θέμα το 1917 ή το 1937, θα υπηρετεί τη νικηφόρα πρόοδο του σοσιαλισμού.

Κατά την προετοιμασία της δημιουργίας μιας τέτοιας ταινίας, θα πρέπει να εξαλείψω από μέσα μου τα τελευταία αναρχικά υπολείμματα ατομικισμού στην αντίληψή μου και στη μέθοδο δημιουργίας. Το κόμμα, η ηγεσία της βιομηχανίας κινηματογράφου και η συλλογικότητα των εργατών του κινηματογράφου θα με βοηθήσουν να δημιουργήσω νέες, αντίστοιχες της ζωής και αναγκαίες ταινίες.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Σοβιετική Τέχνη”, τον Απρίλη του 1937 και στο περιοδικό “Διεθνής Λογοτεχνία”, τ. 8, 1937, σ.σ.93-96. Δημοσιεύτηκε στα αγγλικά στο ινδικό περιοδικό “Επαναστατική Δημοκρατία”, τόμος 19, ν.1, Απρίλης 2013, από όπου και μεταφράστηκε στα ελληνικά.

***

991

Μια αποτυχία και οι λόγοι της

Τιμοφέι Ρακότοφ

Ολόκληρος ο πολιτισμένος κόσμος γνωρίζει τη χαρακτηριστική ταινία “Θωρηκτό Ποτέμκιν” με σκηνοθέτη το Σεργκέι Αϊζενστάιν. Αυτή η ταινία, η οποία αποκάλυψε τη σημασία των επαναστατικών γεγονότων του 1905, και έδειξε τη ζέση της λαϊκής πάλης ενάντια στην αποκρουστική τσαρική απολυταρχία, παραμένει ένα ανυπέρβλητο αριστούργημα. Σε αυτή, η αλήθεια της ζωής, η αλήθεια της επανάστασης ενσαρκώνονται αριστοτεχνικά.

Τα πράγματα ήταν διαφορετικά με τη δουλειά του Αϊζενστάιν που ακολούθησε. Τόσο ο “Οκτώβρης”, όσο και το “Παλιό και το Καινούργιο” ψυχρά αντιμετωπίστηκαν από τους σοβιετικούς κριτικούς και το σοβιετικό κοινό, και αναμφίβολα αποτέλεσαν ένα πισωγύρισμα για τον καλλιτέχνη. Ο Αϊζενστάιν απέτυχε γιατί αντικατέστησε μια αντικειμενική ταινία για τα ιστορικά γεγονότα της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης, με τις δικές του ατομικές, υποκειμενικές αντιδράσεις. Αυτές οι ταινίες εμφανώς απέδειξαν την απόλυτη αβασιμότητα της μεθόδου δημιουργίας του Αϊζενστάιν, την πλαστότητα της θεωρίας που τότε διατύπωνε ότι το κύριο πράγμα σε μια ταινία δεν είναι το περιεχόμενο, αλλά η ικανότητα του σκηνοθέτη στο μοντάζ.

990

Σύμφωνα με μια αποστροφή του Αϊζενστάιν, μια ταινία είναι “ένα μοντάζ πτυχών”. Αν αυτό είναι αλήθεια, τότε από αυτό συνάγεται ότι το αντικείμενο και η απεικόνιση των χαρακτήρων καθίστανται δευτερεύοντες παράγοντες. Το ενδιαφέρον στην ταινία διατηρείται από μια σειρά διαφορετικών, ενδιαφέροντα συντιθεμένων και λαμπρά ληφθέντων επεισοδίων. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, φαίνεται ότι το μοντάζ αυτών των επεισοδίων που δείχνει το εύρος των ικανοτήτων του σκηνοθέτη, αποτελεί την επιτομή της κινηματογραφικής τέχνης.

Ακόμα και στο “Θωρηκτό Ποτέμκιν εμφανίζονταν μεμονωμένα στοιχεία αυτής της αντίληψης του Αϊζενστάιν τα οποία, όμως, αποκρυσταλλώθηκαν αργότερα. Όμως, σε αυτή την ταινία, η αλήθεια της ζωής υπερκάλυψε τα μεμονωμένα λάθη του σκηνοθέτη, λάθη που βρίσκονται κυρίως στην σκηνοθεσία μιας υπερβολικής μορφής σε αντίθεση με το περιεχόμενο. Ωστόσο, ο “Οκτώβρης” και το “Παλιό και το Νέο” ανέδειξαν την πλήρη βλαπτικότητα της φορμαλιστικής θεωρίας του Αϊζενστάιν. Η κοινωνική σημασία των γεγονότων που απεικονίζονταν πέρασαν στο περιθώριο εξαιτίας ενός φορμαλιστικού παιχνιδιού με τις λεπτομέρειες, με τα ήσσονος σημασίας, όπως με το δοχείο νυκτός (σ.parapoda: η κινητή τουαλέτα στα δωμάτια των βασιλιάδων, για το βράδι) στο τσαρικό έμβλημα, τα αγάλματα στην είσοδο του παλατιού (στον Οκτώβρη”). Ο φορμαλισμός συνοδευόταν από το παράγωγό του, το νατουραλισμό. Η πιο χαρακτηριστική απεικόνιση του τελευταίου βρίσκεται στο περιστατικό με τον ταύρο και την αγελάδα (στο “Παλιό και το Νέο”). Έτσι, ανεξάρτητα από τη λαμπρότητα και την ικανότητα στη λήψη των ξεχωριστών επεισοδίων σε αυτές τις ταινίες, συνολικά αυτές ήταν αποτυχημένες, κάτι που ξανά δείχνει πόσο σωστός ήταν τότε ο Στένταλ όταν έγραφε ότι “οι λεπτομέρειες, οι μορφές και τα ψιλοπράγματα σε ένα θέμα, ανεξάρτητα του πόσο περίτεχνα μπορεί να είναι, δεν συνιστούν τέχνη”.

Μεταξύ των παραγωγών του “Οκτώβρη” και του “Παλιού και του Νέου”, και της παραγωγής του “Λιβαδιού του Μπέζιν”, ο Αϊζενστάιν έκανε εκτεταμένες χρονικά επισκέψεις στην Ευρώπη και την Αμερική. Με την επιστροφή του στην ΕΣΣΔ αφιερώθηκε στη διδασκαλία του κινηματογράφου. Το 1935 άρχισε να γυρίζει το “Λιβάδι του Μπέζιν”.

Μερικά χρόνια πριν, κατά την περίοδο της κολεκτιβοποίησης, είχε γίνει γνωστή σε όλη τη Σοβιετική Ένωση η ιστορία του Πιονιέρου Πάβλικ Μαρόζοφ. Ο Πάβλικ Μαρόζοφ είχε δολοφονηθεί από τον ίδιο του τον πατέρα, έναν κουλάκο, επειδή είχε αποκαλύψει τα σχέδιά του να καταστρέψει με φωτιά την ιδιοκτησία του συλλογικού αγροκτήματος. Αυτό το επεισόδιο αποτελούσε τη βάση για το “Λιβάδι του Μπέζιν”. Ο τίτλος επιλέχτηκε γιατί οι δημιουργοί του σεναρίου επεδίωξαν να αντιπαραβάλλουν ένα παλιό ρωσικό φεουδαρχικό χωριό με το νέο κολχόζ. Ο Τουργκένιεφ είχε γράψει μια ιστορία για τη ζωή στο χωριό με τίτλο “Το λιβάδι του Μπέζιν”. Η ταινία του Αϊζενστάιν επρόκειτο να αφορά στο ίδιο μέρος όπου τα γεγονότα που περιγράφονταν από τον Τουργκένιεφ έλαβαν χώρα.

ab848c6faf6c72387686d9936214a51e

Ο Αϊζενστάιν δούλεψε δύο χρόνια για αυτή την ταινία. Πάνω από δύο εκατομμύρια ρούβλια δαπανήθηκαν για την παραγωγή του. Μετά την αποτυχία της πρώτης εκδοχής, ο Αϊζενστάιν γύρισε τη δεύτερη εκδοχή. Όμως και αυτή αποδείχτηκε ότι δεν ήταν καθόλου ικανοποιητική, καθώς παραποιούσε χονδροειδώς τη ζωή στο συλλογικό αγρόκτημα.

Ποια ήταν η αιτία της αποτυχίας του Αϊζενστάιν; Γιατί η ηγεσία της σοβιετικής κινηματογραφίας αναγκάστηκε να πάρει το δραστικό μέτρο της διακοπής του περαιτέρω γυρίσματος της ταινίας;

Στη γη των Σοβιέτ, ο καλλιτέχνης απολαμβάνει απεριόριστη δημιουργική ελευθερία. Του δίνεται κάθε δυνατότητα για να εργαστεί. Η μόνη απαίτηση που οι άνθρωποι έχουν από αυτόν είναι, εν συντομία διατυπωμένη, η ακόλουθη: να μας αναπαριστάς την πραγματικότητα της ζωής στα έργα σου.

   Frank_CapraΟ Φρανκ Κάπρα (1897-1991)

Ο αμερικανός σκηνοθέτης Φρανκ Κάπρα που πρόσφατα επισκέφτηκε τη Σοβιετική Ένωση απολαμβάνει τη φήμη του “ανεξάρτητου σκηνοθέτη”. Όταν οι σκηνοθέτες μας τον ρώτησαν “σε τι συνίσταται η ανεξαρτησία σου;”, ο Κάπρα απάντησε ως εξής:

Η ανεξαρτησία μου είναι μια πολύ σχετική έννοια. Για όσο γυρίζω ταινίες που συναντούν μεγάλη επιτυχία και παράγουν μεγάλα κέρδη στα αφεντικά μας, έχω το σχετικό ελευθέρας στην επιλογή των θεμάτων και των ηθοποιών. Μου επιτρέπεται να δαπανώ περισσότερα χρήματα για την παραγωγή των ταινιών μου από όσο άλλοι καλλιτέχνες. Όμως, τη στιγμή που κάνω μια αποτυχημένη ή μια ταινία, έστω, του μέσου όρου, στερούμαι την “ανεξαρτησία” μου”.

Στη Σοβιετική Ένωση ο καλλιτέχνης δεν εξαρτάται από το box office. Απόδειξη τούτου είναι ότι, παρότι οι δύο ταινίες του Αϊζενστάιν (“Οκτώβρης” και “Το Παλιό και το Νέο”) δεν ήταν επιτυχημένες οικονομικά, όταν ο Αϊζενστάιν ανέλαβε να ξαναγυρίσει μια ταινία, του δόθηκε ένα ποσό που ξεπερνούσε όλα τα φυσιολογικά ποσά για μια παραγωγή ακόμα και των πιο ακριβών ταινιών. Και παρ’ όλες αυτές τις τρομακτικές δαπάνες, το γύρισμα του “Λιβαδιού του Μπέζιν” έπρεπε να διακοπεί. Τι προκάλεσε αυτή την απόφαση;

Το άρθρο του Αϊζενστάιν που δημοσιεύεται σε αυτό το τεύχος εξηγεί πολλούς από τους λόγους οι οποίοι ώθησαν τους επικεφαλής της βιομηχανίας κινηματογράφου να διακόψουν την παραγωγή της ταινίας. Ο βασικός λόγος που οδήγησε στη διακοπή του Λιβαδιού του Μπεζίν ήταν ότι έδινε μια διαστρεβλωτική αντανάκλαση της σοβιετικής πραγματικότητας.

992

Αυτό ακριβώς είναι που συνέβη με την ταινία του Αϊζενστάιν. Ο ουκρανός σκηνοθέτης Αλεξάντρ Νταβζένκο (που δημιούργησε τις ταινίες “Οπλοστάσιο”, “Ζβενιγκόρα”, “Η γη”, “Η Αερούπολη”) εύστοχα επισήμαινε, εν προκειμένω, ότι “το θέμα του “Λιβαδιού του Μπέζιν” είναι τόσο μη οικείο στον Αϊζενστάιν, έναν άνθρωπο της πόλης που δεν γνωρίζει την επαρχία. Ο φορμαλισμός συχνά παρεισφρύει όταν ο δημιουργός δεν γνωρίζει τη ζωή την οποία απεικονίζει. Ζήτησα από τον Αϊζενστάιν να μου δείξει το σενάριο. Γνωρίζω την επαρχία και θα μπορούσα να του δώσω συμβουλές. Όμως δεν μου το έδειξε”.

Τα τελευταία λόγια του σκηνοθέτη Νταβζένκο συνιστούν μια άμεση πηγή για μια άλλη αιτία της αποτυχίας του Αϊζενστάιν. Το γεγονός ότι ο Αϊζενστάιν πίστευε ότι θα μπορούσε να εργαστεί εκτός της συλλογικότητας των συντρόφων του συναδέλφων. Θεωρούσε τον εαυτό του υπεράνω κριτικής, μια αυθεντία που ήταν εξασφαλισμένη από κάθε πιθανότητα αποτυχίας. Ένα κορυφαίο λάθος ολόκληρης της συλλογικότητας των κινηματογραφιστών και της ηγεσίας της βιομηχανίας κινηματογράφου έγκειται στο γεγονός ότι, παρότι εδώ και εκεί υπήρχαν άνθρωποι που δεν αισθάνονταν ότι όλα έβαιναν καλώς με το “Λιβάδι του Μπέζιν”, κανένας δεν προσέτρεξε προς βοήθεια του Αϊζενστάιν ασκώντας οξεία κριτική. Αυτό το τρομακτικό κύρος στο όνομα του Αϊζενστάιν κρατούσε τους συντρόφους του σε απόσαταση. Δεν συνειδητοποίησαν ότι “το να χαρίζεσαι και να εξασφαλίζεις τα στελέχη με το να παραβλέπεις τα σφάλματά τους είναι ένας σίγουρος τρόπος για να καταστρέψεις αυτά τα στελέχη” (Στάλιν). Η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος έπρεπε να παρέμει και μόνο η βαθιά κριτική και βοήθεια έκαναν το Σύντροφο Αϊζενστάιν να δει τα σφάλματά του.

Alexander_DovzhenkoΟ Αλεξάντρ Νταβζένκο (1894-1956)

Αυτά τα λάθη είναι τα πλέον εμφανή στην πρώτη εκδοχή της ταινίας. Όμως και στη δεύτερη, την αναθεωρημένη εκδοχή, είναι αρκετά εμφανή τα κύρια ελαττώματα της μεθόδου δημιουργίας που έχει ο σκηνοθέτης.

Στο άρθρο του, ο Αϊζενστάιν αποκαλύπτει πολλά από τα λάθη του. Σωστά επισημαίνει ότι αυτά είναι κυρίως αποτέλεσμα της οπτικής του, της οποίας τα ελαττώματα βρίσκουν έκφραση σε καλλιτεχνικά ελαττώματα. Η κλίση του Αϊζενστάιν να γενικεύει, προξενεί, όταν οι γενικεύσεις συνάγoνται από μεμονωμένα και εξαιρετικά γεγονότα, σε πλαστές εικόνες οι οποίες παραποιούν την πραγματική ζωή. Η κλίση του στο φορμαλισμό οδηγεί σε έμφαση στη λεπτομέρεια σε βάρος αυτού που έχει την πρωταρχική σημασία. Ας πάρουμε, για παράδειγμα, το δυσανάλογο χώρο που αφιερώνεται στη φωτιά, η οποία, στην πραγματικότητα, λίγη σχέση έχει με την εξέλιξη της πλοκής. Ο σκηνοθέτης παίρνει μακρά και προσεκτικά πλάνα στις μικρότερες λεπτομέρειες της φωτιάς, δεν παραβλέπει τη διάσωση των περιστεριών από την οροφή και συνεχώς παίζει με επεισόδια προσπαθειών να σβηστεί η φωτιά.

Η συνεχής φορμαλιστική του προσέγγιση οδήγησε το σκηνοθέτη να αγνοήσει τους ηθοποιούς και τη δράση τους. Αυτό προξένησε μια αποστέωση και έλλειψη ζωής των κύριων φιγούρων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι το γεγονός ότι μερικές λήψεις έγιναν πριν επιλεγούν οι ηθοποιοί στα κύρια τμήματα. Όταν οι άνθρωποι έπρεπε να εμφανιστούν στα πλάνα, μόνο οι πλάτες τους φαίνονταν.

Η διακοπή του “Λιβαδιού του Μπεζίν” είναι μια σοβαρή αποτυχία για τον Αϊζενστάιν. Όμως δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι αυτή η αποτυχία συνέβη σε έναν σκηνοθέτη ο οποίος εργάζεται στην ΕΣΣΔ και όχι στον καπιταλιστικό κόσμο. Εκεί, η αποτυχία μιας ταινίας σηματοδοτεί το τέλος ή, σε κάθε περίπτωση, ένα πολύ σοβαρό πισωγύρισμα στην περαιτέρω ανάπτυξη και εργασία του καλλιτέχνη. Στη γη του Σοσιαλισμού τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εδώ, στον Αϊζενστάιν δίνεται συντροφική βοήθεια και ενθάρρυνση. Και η αυστηρότερη κριτική της δουλειάς του είναι απλώς η έκφραση της γενικής επιθυμίας της σοβιετικής κοινωνίας να σώσει τον καλλιτέχνη από τη διάπραξη νέων λαθών και να τοβ βοηθήσει να βρει τις προϋποθέσεις ώστε να μπορέσει να παράγει μια νέα άξια ταινία που να αναπαριστά την πολιτική επικαιρότητα. Επιλέγοντας για θέμα του σεναρίου του νέου του φιλμ γεγονότα που αποτελούν τμήμα της εμπειρίας του, ενώ κερδίζει από την κριτική στη μέθοδό του, ο Αϊζενστάιν αναμφίβολα θα δείξει ότι παραμένει ένας λαμπρός σκηνοθέτης και καμάρι της σοβιετικής τέχνης.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Διεθνής Λογοτεχνία”, τ. 8, 1937, σ.σ.93-96. Δημοσιεύτηκε στα αγγλικά στο ινδικό περιοδικό “Επαναστατική Δημοκρατία”, τόμος 19, ν.1, Απρίλης 2013, από όπου και μεταφράστηκε στα ελληνικά.