Στάλιν: Επιστολή προς το γραμματέα του Κ.Κ. Ινδονησίας Ντ. Ν. Αϊντίτ (16/02/1953)

Στην επιστολή του που παρατίθεται παρακάτω, ο Στάλιν θίγει θέματα που δεν αφορούν μόνο την ιστορία ή μια φάση πιο προχωρημένη, στην οποία δεν βρίσκεται ακόμα το σημερινό κομμουνιστικό και γενικότερα επαναστατικό κίνημα. Αντίθετα, έχουν να κάνουν με το σήμερα, καθώς από τις αναλύσεις σε αυτά, μεταξύ άλλων, τα ζητήματα, συνάγονται και τα κατάλληλα συνθήματα που πρέπει να διατυπώνονται για το κέρδισμα των εργαζόμενων μαζών.

Στην επιστολή του αυτή προς το γραμματέα του τεράστιου κάποτε ΚΚ Ινδονησίας (βλ.εδώ), ο Στάλιν αναλύει, όχι μόνο τις προϋποθέσεις για την προγραμματική αναφορά σε “φεουδαρχικά κατάλοιπα” σε μια χώρα, αλλά και τη διαφορά στον τρόπο της μετάβασης της γεωργίας στο δρόμο της σοσιαλιστικής ανάπτυξης, με άμεσο τρόπο ή μέσω της διανομής της γης στους φτωχούς αγρότες υπό μορφή ατομικής ιδιοκτησίας. Με χαρακτηριστική ακρίβεια αναδεικνύει πόσο ευνοϊκές ήταν ιδίως οι υποκειμενικές συνθήκες στην προεπαναστατική Ρωσία για τη διατύπωση ενός τόσο προχωρημένου συνθήματος όπως η εθνικοποίηση της γης, και πόσο δυσμενείς ήταν στις ευρωπαϊκές λαϊκές δημοκρατίες, και για αυτό επιλέχτηκε ο έμμεσος δρόμος προς τη σοσιαλιστική ανάπτυξη της γεωργίας. Όπως είχε, άλλωστε, αναλύσει και ο Στάλιν σε άλλο κείμενό του (για την τακτική των ρώσων κομμουνιστών), με τα συνθήματα δεν πρέπει να παίζει κανείς, αλλά να είναι προσγειωμένος και απόλυτα ακριβής.

Από διαδήλωση του ΚΚ Ινδονησίας (φωτό)

Στο δεύτερο σημείο, ο Στάλιν αναλύει τα παράλληλα καθήκοντα των κομμουνιστών, όπως η ενοποίηση των εργατών με τους αγρότες και η δημιουργία εθνικού μετώπου. Ο Στάλιν βρίσκεται στον αντίποδα από όσους ισχυρίζονται, ή, με τις πράξεις τους υπονοούν, ότι δεν μπορούν οι κομμουνιστές να ασχολούνται με ταξικές συμμαχίες προτού λύσουν το θέμα της δικής τους δύναμης. Και μάλιστα, όχι με μια ταξική συμμαχία, αλλά με περισσότερες και πολυσύνθετες. Σε πλήρη αντίθεση με αυτούς, ο Στάλιν υποδεικνύει ότι οι κομμουνιστές πρέπει να εντάσσονται σε αυτές τις συμμαχίες και να τις ενδυναμώνουν χωρίς καν να είναι οι ίδιοι εξαρχής η καθοδηγήτρια δύναμη σε αυτές τις συμμαχίες. Φυσικά, διατηρεί ως καθήκον όχι την έμμισθη “συμβολή” σε αυτές τις συμμαχίες, αλλά την κατάκτηση της καθοδηγητικής θέσης, όμως “εν καιρώ”. Είναι και αυτή η επιστολή άλλη μια απόδειξη της ιστορικής αλήθειας ότι τα κομμουνιστικά κόμματα στον 20ό αιώνα έγιναν πανίσχυρη δύναμη αφότου και επειδή μπήκαν σε αυτές τις συμμαχίες.

***

Προς το σύντροφο Ντ.Ν. Αϊντίτ

Έλαβα την επιστολή σας της 13ης Γενάρη 1953. Δεν είχα πρόθεση να σας απαντήσω, καθώς σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να την αναβάλω μέχρι την επόμενη συνάντησή μας. Όμως αργότερα έμαθα ότι οι σύντροφοί σας ανέμεναν μια απάντηση. Επομένως, αποφάσισα να απαντήσω χωρίς να περιμένω μέχρι να συναντηθούμε.

1.Για το αγροτικό ζήτημα. Είναι μόνο καλοδεχούμενο το γεγονός ότι δεν υπάρχουν πλέον διαφωνίες ανάμεσά μας για το αγροτικό ζήτημα. Όμως πιστεύω ότι όχι μόνο διαφωνίες, αλλά ούτε παρεξηγήσεις δεν πρέπει να υπάρχουν καθόλου για αυτό το ζήτημα. Έχω κατά νου μια φράση στην επιστολή σας, στην οποία λέτε: “Θα ξεκαθαρίσουμε στους αγρότες ότι η εξάλειψη της φεουδαρχίας είναι το κύριο έργο μας”. Αυτή η πρόταση μπορεί να δώσει λαβή σε παρεξηγήσεις, καθώς μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι στην Ινδονησία υπάρχει πλήρως, 100% φεουδαρχία, κάτι, φυσικά, το οποίο δεν είναι αληθινό. Κατά τη διάρκεια της συζήτησής μας, ήδη είχα πει ότι δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρχει 100% φεουδαρχία στην Ινδονησία, όπως δεν υπήρχε στη Ρωσία πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917, όπως επίσης δεν υπήρχε στην Κίνα ή τις άλλες Λαϊκές δημοκρατίες πριν από την έναρξη της αντιφεουδαρχικής επανάστασης.

Μπορεί κανείς να αναρωτηθεί, τι ήταν ακριβώς, τότε, η φεουδαρχία σε αυτές τις χώρες και σε ποιο βαθμό υπάρχει σήμερα στην Ινδονησία. Εκεί υπήρχε, βέβαια, όχι, 100% φεουδαρχία, αλλά σημαντικά και επιδραστικά φεουδαρχικά κατάλοιπα. Οι ρώσοι κομμουνιστές έκαναν λόγο για φεουδαρχικά κατάλοιπα όταν ξεσήκωναν τους αγρότες ενάντια στους μεγαλοκτηματίες το 1917. Τα φεουδαρχικά κατάλοιπα επίσης αναφέρονταν στις λαϊκοδημοκρατικές χώρες κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής της “αγροτικής μεταρρύθμισης”. Πιστεύω ότι το ίδιο ισχύει τώρα και στην Ινδονησία. Γι’ αυτό θα ήταν καλύτερο, κατά τη σύνταξη του προγράμματος, να αντικατασταθεί η διατύπωση για εξάλειψη της φεουδαρχίας με τη διατύπωση για εξάλειψη των καταλοίπων της φεουδαρχίας, ως περισσότερο ακριβή.

Σαφώς, σε συγκεκριμένα άρθρα και επιστολές ενίοτε χρησιμοποιείται η διατύπωση περί εξάλειψης της φεουδαρχίας και αυτό δεν συναντά πάντοτε αντιρρήσεις. Ωστόσο, όταν έχουμε να κάνουμε με σύνταξη προγράμματος, χρειάζεται να είμαστε αυστηρά ακριβείς, και ακριβώς για αυτό πρέπει να προκριθεί η διατύπωση περί εξάλειψης των καταλοίπων της φεουδαρχίας.

Γεννιέται το ερώτημα: τι είναι αυτά τα φεουδαρχικά κατάλοιπα, σε τι συνίστανται;

Είναι, πρώτον, η πραγματική διατήρηση του δικαιώματος από τους μεγάλοκτηματίες-ιδιοκτήτες να μονοπωλούν την κατοχή γης, την οποία καλλιεργούν οι αγρότες, λόγω της μη δυνατότητας από την πλειοψηφία των αγροτών – εξαιτίας της φτώχειας τους – να κατέχουν γη και τους είναι απαραίτητο, ως εκ τούτου, να νοικιάζουν γη από τους μεγαλοϊδιοκτήτες σε κάθε περίπτωση (“μονοπωλιακό δικαίωμα” των μεγαλοϊδιοκτητών στη γη επί φεουδαρχίας).

Είναι, δεύτερον, η πληρωμή σε είδος του ενοικίου προς τους μεγαλοϊδιοκτήτες, που αποτελεί σημαντικό τμήμα της αγροτικής σοδιάς και οδηγεί στη φτώχεια την πλειοψηφία των αγροτών (“υποχρέωση πληρωμής σε είδος” επί φεουδαρχίας).

Είναι, τρίτον, το σύστημα της πληρωμής ενοικίου υπό μορφή εργασίας στις εκτάσεις των μεγαλοϊδιοκτητών, η οποία διεξάγεται με τη βοήθεια πρωτόγονου αγροτικού εξοπλισμού και θέτει την πλειοψηφία των αγροτών σε κατάσταση δουλοπάροικων (“αγγαρεία” επί φεουδαρχίας).

Είναι, τέλος, ένα πυκνό δίχτυ υποχρεώσεων στο οποίο μπλέκεται η πλειοψηφία των αγροτών, το οποίο τους κάνει απλήρωτους οφειλέτες και τους θέτει σε κατάσταση δούλων έναντι των ιδιοκτητών (“υποχρεωτική απλήρωτη εργασία” επί φεουδαρχίας).

Οι συνέπειες όλων αυτών των φεουδαρχικών καταλοίπων είναι γνωστές: καθυστέρηση της αγροτικής οικονομίας από πλευράς τεχνικής, φτωχοποίηση της πλειοψηφίας των αγροτών, αδύναμη εσωτερική αγορά, ανυπαρξία δυνατότητας εκβιομηχάνισης της χώρας.

Από εδώ προκύπτει το πρώτο στη σειρά καθήκον των κομμουνιστών: η εξάλειψη των φεουδαρχικών καταλοίπων, η ανάπτυξη της αντιφεουδαρχικής αγροτικής επανάστασης, η απόδοση της γης των μεγαλοϊδιοκτητών χωρίς αποζημίωση στους αγρότες ως ατομική ιδιοκτησία.

Ο γραμματέας του ΚΚ Ινδονησίας με τον πρόεδρο της χώρας Σουκάρνο το Μάη του 1965, λίγους μήνες πριν την έναρξη της γενοκτονίας 500.000 κομμουνιστών (φωτό)

Τίθεται το ερώτημα: δεν σημαίνει αυτό προσωρινή απόρριψη της εθνικοποίησης της γης και η διανομή της γης των μεγαλοϊδιοκτητών στους αγρότες ως ατομική ιδιοκτησία – δεν απορρίπτεται η σοσιαλιστική προοπτική για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας; Όχι, δεν σημαίνει κάτι τέτοιο.

Στη Ρωσία ήταν δυνατό και χρειαζόταν να προχωρήσουμε στην εθνικοποίηση της γης απεθυείας, και όχι μέσω της διανομής της γης στους αγρότες, καθώς εδώ υπήρχαν ευνοϊκές συνθήκες για κάτι τέτοιο, και οι οποίες ήταν: α) η αρχή της ατομικής ιδιοκτησίας δεν είχε λάβει εδώ τη δέουσα δημοφιλία και, μάλιστα, υπονομευόταν από την πλειοψηφία των αγροτών χάρη στην ύπαρξη στη Ρωσία αγροτικών κομμούνων με τις περιοδικές της αναδιανομές γης, β) οι ίδιοι οι αγρότες, η πλειοψηφία των αγροτών, θεωρούσαν ότι “η γη δεν ανήκει σε κανέναν, η γη είναι του θεού, αλλά οι καρποί της γης θα πρέπει να ανήκουν σε όσους καλλιεργούν τη γη”, γ) το ισχυρότερο εργατικό κόμμα στη χώρα, το μπολσεβικικό – λενινιστικό κόμμα, το οποίο έχαιρε της εμπιστοσύνης των αγροτών, ήταν υπέρ της εθνικοποίησης, διεξήγαγε προπαγάνδα για την εθνικοποίηση της γης, δ) το ισχυρότερο αγροτικό κόμμα στη χώρα, το κόμμα των Σοσιαλιστών – Επαναστατών, παρά το μικροαστικό-κουλάκικο χαρακτήρα του, επίσης ήταν υπέρ της εθνικοποίησης και διεξήγαγει προπαγάνδα για την εθνικοποίηση της γης. Όλα αυτά δημιουργούσαν ευνοϊκή κατάσταση για την πραγματοποίηση της εθνικοποίησης της γης στη Ρωσίας.

Διαφορετική ήταν η κατάσταση στις λαϊκοδημοκρατικές χώρες. Εκεί, όχι μόνο δεν υπήρχαν αυτές οι ευνοϊκές συνθήκες, αλλά, αντίθετα, η αρχή της ατομικής ιδιοκτησίας της γης ήταν τόσο ριζωμένη στη ζωή των αγροτών που οι αγρότες δεν διανοούνταν την αγροτική επανάσταση διαφορετικά, παρά μόνο με τη μορφή της διανομής των εκτάσεων των μεγαλοϊδιοκτητών ως ατομικές ιδιοκτησίες τους. Αναφορικά δε με το σύνθημα περί εθνικοποίησης της γης, οι αγρότες το αντιμετώπιζαν είτε με αδιαφορία, είτε με μεγάλη δυσπιστία, πιστεύοντας ότι η εθνικοποίηση της γης σημαίνει απόπειρα απόσπασης από τους αγρότες-ιδιοκτήτες της γης τους. Για αυτό, σε αυτές τις χώρες χρειάστηκε να προχωρήσουν στην εθνικοποίηση της γης και στη σοσιαλιστική προοπτική για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας όχι ευθέως, αλλά με τον έμμεσο δρόμο – μέσω της διανομής της γης των μεγαλοϊδιοκτητών.

Από την εποχή της αγροτικής επανάστασης στις λαϊκοδημοκρατικές χώρες της Ευρώπης πέρασαν 7-8 χρόνια. Τι έφερε εκεί σε αυτή την περίοδο η διανομή της γης των μεγαλοϊδιοκτητών, τι αποτελέσματα επιτεύχθηκαν; Πρώτα από όλα, χρειάζεται να αναφερθεί ότι η αγροτική επανάσταση δεν ανέκοψε εκεί τη διαφοροποίηση της αγροτιάς, αλλά, αντίθετα, τον καιρό που ακολούθησε, την ενίσχυσε, διαιρώντας την αγροτιά σε τρεις ομάδες: τη φτωχολογιά (πλειοψηφία των αγροτών), τη μεσαία (25-30%), τους κουλάκους (5-10%). Αργότερα, η φτωχολογιά πείστηκε ότι μόνη η γη, που αποκτήθηκε ως αποτέλεσμα της αγροτικής επανάστασης, δεν επαρκεί ώστε σοβαρά να βελτιωθεί η υλική της κατάσταση, ότι για αυτό χρειάζεται να διαθέτει ζωντανά και πιστώσεις, σπόρους σε επαρκή ποσότητα, αγροτικά μηχανήματα. Ωστόσο, για όλα αυτά αισθάνονταν οι αγρότες μεγάλη ανεπάρκεια. Για αυτό, η εργαζόμενη αγροτιά κατέληξε στο συμπέρασμα – να ενοποιήσει τα μικρά αγροτεμάχια και αποθέματα σε ένα μεγάλο συνεταιριστικό νοικοκυριό σε μια μεγάλη έκταση γης, αίτημα στο κράτος για βοήθεια σε τρακτέρ, κομπάιν και άλλα αγροτικά μηχανήματα. Με άλλα λόγια, η εργαζόμενη αγροτιά μπήκε σε αυτές τις χώρες στο δρόμο των κολχόζ, στο δρόμο της σοσιαλιστικής ανάπτυξης.

Αναφορικά με την εθνικοποίηση της γης, την προετοιμάζουν και αρχίζουν να την πραγματοποιούν σε αυτές τις χώρες μάλλον με το δικό τους τρόπο καθε μια, για την ακρίβεια: με την ψήφιση σειράς από διάφορους νόμους οι οποίοι περιορίζουν το δικαίωμα στην ατομική ιδιοκτησία της γης και δυσκολεύουν ή και εντελώς απαγορεύουν την αγοραπωλησία γης. Αυτό είναι δρόμος προς την εθνικοποίηση της γης.

Αυτά είναι τα αποτελέσματα της αγροτικής επανάστασης και της διανομής της γης των μεγαλοϊδιοκτητών στις λαϊκοδημοκρατικές χώρες της Ευρώπης.

Σε αυτό το δρόμο βαδίζει και η Κίνα.

Πιστεύω ότι στον ίδιο δρόμο θα είναι και η Ινδονησία μετά τη νίκη εκεί της αγροτικής επανάστασης.

2.Εθνικό Μέτωπο. Σαφώς, αν το κομμουνιστικό κόμμα είναι τόσο αδύναμο που δεν είναι δυνατό να ασχοληθεί και με την οργάνωση της ένωσης των εργατών και των αγροτών και με την ίδρυση εθνικού μετώπου, τότε θα είναι υποχρεωμένο να επιλέξει ανάμεσα σε αυτές τις δύο κοινωνικές υποθέσεις και να επικεντρώσει τις δυνάμεις του στην ένωση εργατών και αγροτών, ως πιο βασική υπόθεση. Όμως αυτή την κατάσταση επουδενί δεν πρέπει να τη θεωρούμε ευκταία. Ευκταίο θα ήταν, αντίθετο, το κόμμα να αποκτούσε τις δυνατότητες να οικοδομήσει ταυτόχρονα και την ένωση των εργατών με τους αγρότες και το εθνικό μέτωπο. Για αυτό, χρειάζεται να έχετε κατά νου ότι το εθνικό μέτωπο είναι άνευ όρων απαραίτητο και σημαντικό για την επιτυχία στον αγώνα όχι μόνο ενάντια στην εσωτερική αντίδραση, αλλά και ενάντια στον κίνδυνο από το εξωτερικό.

Εξου και η συμβουλή μου: οργάνωση της ένωσης εργατών και αγροτών στη βάση του επαναστατικού αγροτικού προγράμματος, ενασχόληση ταυτόχρονα με τη βελτίωση και την ενίσχυση του ενοποιημένου εθνικοπού μετώπου ώστε το κομμουνιστικό κόμμα να μετατραπεί εν καιρό εντός αυτού του μετώπου σε κατάσταση καθοδηγητή.

3.Για τα υπόλοιπα αναφερόμενα στην επιστολή σας δεν υπάρχει κάτι να σχολιαστεί ιδιαιτέρως.

Με κομμουνιστικούς χαιρετισμούς

Ι. Στάλιν

16 Φλεβάρη 1953

Μετάφραση από τα ρώσικα. Το κείμενο στα ρώσικα βρίσκεται εδώ και στα αγγλικά (μόνο το σημείο 1) εδώ.

Advertisements

Καταλονία: “Ναι” στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης – “Όχι” τώρα απόσχιση

Δεν είναι εύκολο να πραγματεύεται κανείς το εθνικό ζήτημα. Αφορά μία μεγάλη πτυχή της κοινωνικής διάστασης που έχει κάθε άνθρωπος, του “είναι” του: την αίσθηση της κοινότητας, την αίσθηση της “συνέχειας” μέσα στο χρόνο, ακόμα και την ίδια την αίσθηση της ισότητας, έναντι αλλοεθνών, των οποίων οι κοινότητες έχουν περισσότερο “κύρος” (λόγω, π.χ. της ανεξάρτητης κρατικής υπόστασης σε καιρούς που το κράτος παραμένει σημαντικός, αν και όχι μοναδικός, παράγοντας στις διεθνείς εξελίξεις). Έτσι, η τοποθέτηση, η στάση κάποιου σε ένα εθνικό ζήτημα σε μια στιγμή, τον συνοδεύει για πάντα, ως “ρετσινιά” (“προδότης”, «Mέττερνιχ» κλπ), πολλώ δε μάλλον επειδή και η τοποθέτηση και η απόδοση της ρετσινιάς αυτής είναι αξιοποιήσιμη από ιδιοτελείς.

1934. Η κυβέρνηση της Καταλονίας πίσω από τα κάγκελα, μετά την ανακήρυξη «Καταλανικού Κράτους εντός της Ισπανικής Ομόσπονδης Δημοκρατίας», τον καιρό της εξέγερσης της Αστούριας: από αριστερά προς δεξιά οι Pere Mestres, Martí­ Esteve, Lluí­s Companys, Joan Lluhí­ Vallescà, Joan Comorera, Martí­ Barrera και Ventura Gassol.

Όμως, ο φόβος αυτός για τη διάπραξη λαθών, δεν πρέπει να οδηγεί στην αποφυγή τοποθέτησης για εθνικά ζητήματα. Άλλωστε, τι θα πει “λάθος” στο εθνικό ζήτημα; Λάθος διαπράττει κανείς στο εθνικό ζήτημα επειδή η πλειοψηφία έχει διαφορετική άποψη; Λάθος διαπράττει κανείς επειδή δεν παίρνει σε μια συγκεκριμένη στιγμή την ενδεδειγμένη τακτική; Και είναι ίδιας σοβαρότητας ένα λάθος τακτικής από ένα στρατηγικό λάθος;

Ποια είναι, όμως, τα κριτήρια για μια σωστή θέση στο εθνικό ζήτημα της Καταλονίας, με δεδομένη την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας από το κοινοβούλιό της;

Όπως πάντα, πρέπει να μελετούμε τα φαινόμενα στη δυναμική τους διάσταση και βάσει των εσωτερικών τους αντιθέσεων και στην αλληλεπίδρασή τους με τις εξωτερικές. Όσον αφορά ζητήματα απόσχισης, πρέπει να ανάγουμε τις επιπτώσεις τους στην αντίθεση “ιμπεριαλισμός – λαοί”. Αν επιφέρει αλλαγές θετικές για τους λαούς και τα επαναστατικά τους κινήματα, τότε σαφώς πρέπει να είμαστε υπέρ. Αν επιφέρει αρνητικές, δεν πρέπει να φοβόμαστε να είμαστε αντίθετοι με μια απόσχιση σε μια συγκεκριμένη στιγμή, αφού ούτε για τον ίδιο το λαό που αποκτά ανεξάρτητη κρατική υπόσταση δεν είναι θετικές οι εξελίξεις.

Πρώτα από όλα, πρέπει να εξετάσουμε τον παράγοντα “χρόνος”. Τι είναι αυτό που καθιστά πιο σοβαρό το καταλανικό εθνικό ζήτημα τώρα από ό,τι πριν από τρία χρόνια, όταν είχε γίνει το προηγούμενο δημοψήφισμα; Αναμφίβολα, όχι η μεγαλύτερη συμμετοχή στο φετεινό δημοψήφισμα, αφού η φασαρία υπάρχει πριν από την ανακοίνωση του ποσοστού συμμετοχής, αλλά η περαιτέρω στρατηγική εξασθένιση των ΗΠΑ και η διάθεση καταστολής των αποσπώμενων από τα δύο όλο και πιο χαλαρά “στρατόπεδα”. Στο περιβάλλον αυτό της στρατηγικής εξασθένισης των ΗΠΑ, το Brexit, ως πιο εμβληματικό από όλα τα άλλα φαινόμενα, ανέδειξε ότι, όπως πολλές χώρες, έτσι και η Βρετανία επιθυμεί να διαχειριστεί πιο αδέσμευτη την επερχόμενη νέα οικονομική κρίση. Αυτό σημαίνει ότι θα αξιοποιήσει περισσότερο την “αυτοκρατορική” της διάσταση, που όσο πεσμένη κι αν είναι, δεν σταμάτησε ποτέ να υπάρχει.

Η αναβίωση της αυτοκρατορικής διάστασης παλαιότερων μεγάλων δυνάμεων, όπως και η τάση απόσπασης των αναδυόμενων από τα όλο και πιο χαλαρά “στρατόπεδα”, αναδεικνύουν τη σημασία της μελέτης και μιας άλλης αντίθεσης: “ΗΠΑ & Ρωσία vs. αποσπώμενων”. Άτυπα, οι δύο μεγάλες δυνάμεις “ενώνονται” στην προσπάθεια αποσόβησης της μείωσης της σχετικής σημασίας των “στρατοπέδων” που αυτές διοικούν. Ο διπολικός κόσμος είναι για αυτές πιο διαχειρίσιμος από τον πολυπολικό. Έτσι, σε κάθε περίπτωση, επιθυμούν να υπονομεύσουν τις τάσεις ανεξαρτητοποίησης, πολλώ δε μάλλον των μεγαλύτερων από όσους συγκρατούσαν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στο “μαντρί” τους.

Το Brexit, όμως, αφορά και την Ισπανία για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή και αυτή, εν μέσω κρίσης και ενόψει της επερχόμενης, επιθυμεί να αναδείξει την “αυτοκρατορική” της διασταση, συγκρούεται αντικειμενικά με τη Βρετανία (βλ. και πρόσφατη σύγκρουση με τη Βρετανία για το Γιβραλτάρ). Δεύτερον, αφορά την “ευρωπαϊκή” της διάσταση. Η Ισπανία, ως μεγάλη χώρα της ΕΕ, επιθυμεί να καλύψει το κενό που αφήνει η Βρετανία στην ΕΕ. Και για αυτό το κενό, υπάρχουν πολλοί υποψήφιοι.

Εδώ, μια παρέκβαση. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να νομίζουμε ότι δυνάμεις με προβλήματα στέκονται αυτομάτως “στο πλευρό” των Ισπανών. Και μόνο να έκρινε κανείς από ήσσονες δυνάμεις, π.χ. την περίπτωση της Τουρκίας, όπου με τους μεν Κούρδους του Ιράκ είχε καλές σχέσεις, ενώ με αυτούς της Τουρκίας τις χειρότερες, μπορεί να καταλάβει ότι από τις μεγάλες δυνάμεις δεν μπορεί να περιμένει κανείς μια στάση “αρχών”, ακόμα κι αν οι ίδιες έχουν αποσχιστικά προβλήματα.

Είναι προφανές ότι είναι εντελώς αβάσιμος, αν όχι υποκριτικός ο χαρακτηρισμός του καταλανικού ως “εσωτερικού ζητήματος”* όταν ειδικά πρόκειται για παγκόσμια δύναμη και για χώρα – μέλος της ΕΕ, στην οποία ΕΕ πρώτη φορά τίθεται τέτοιο ζήτημα. Η φυγή, άλλωστε, του προέδρου της Καταλονίας στο Βέλγιο αναταράσσει και την ΕΕ συνολικά, αλλά και το εσωτερικό των χωρών της, όπως το Βέλγιο.

Ένα κριτήριο, λοιπόν, για τη στάση σε ένα ζήτημα απόσχισης είναι και το αν στο επαναστατικό κίνημα περισσότερα περιθώρια ελιγμών δίνει η ύπαρξη ενός διπολικού ή ενός πολυπολικού κόσμου. Ωστόσο, δεν είναι το μοναδικό κριτήριο.

Άλλο ένα κριτήριο είναι οι εσωτερικές αντιθέσεις εντός της Καταλονίας. Δεν θα πρέπει να υποτιμάται το γεγονός που πολλοί παραβλέπουν: τόσο το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα, όσο και το ποσοστό των βουλευτών που ψήφισαν υπέρ της ανεξαρτησίας (70/135) δείχνουν την ύπαρξη όχι απλώς σημαντικής, αλλά της μισής μερίδας του πληθυσμού που επιθυμεί την ενότητα με την Ισπανία. Και αν είναι λογικό ότι μία αναβαπτισμένη αυτοκρατορική Ισπανία θα καταπιέζει περισσότερο την καταλανική αστική τάξη, που λούστηκε δυσανάλογα τη μνημονιακού επιπέδου κρίση της ισπανικής αστικής τάξης, και γι’ αυτό φιλοδοξεί να αποσχιστεί, από την άλλη, η ισπανοκρατία, όπως και στην Ελλάδα αντιστοίχως η αμερικανοκρατία, έχει δημιουργήσει εκτεταμένα στρώματα ιδίως της καταλανικής αστικής τάξης συνδεδεμένα με την Ισπανία, όσο αναμενόμενο κι αν είναι να χάσει σταδιακά τη δύναμή του αυτό το κομμάτι. Με το ένα τμήμα της αστικής τάξης εξαρτώμενο από την Ισπανία, και με το άλλο να φορτώνεται το πρώτο, δύσκολα μπορεί το τμήμα της αστικής τάξης που επιθυμεί ανεξαρτησία να μην ενώσει τα συμφέροντά του με άλλες δυνάμεις και άρα να χαντακώσει την όποια ανεξαρτησία επικαλείται. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το τμήμα επιθυμεί την παραμονή στην Ε.Ε.

Φυσικά, δεν είναι απλώς μια ενδοαστική αντίθεση το καταλανικό. Γιατί ακόμα και ως τέτοια, έχει επιπτώσεις και στην αντίθεση “ιμπεριαλισμός – λαοί”. Μάλιστα, ακόμα κι αν επικεφαλής του εθνικού κινήματος ήταν κάποιο επαναστατικό κόμμα, πάλι, δεν σημαίνει ότι αυτομάτως θα επέφερε θετικές επιπτώσεις υπέρ των λαών στην αντίθεση “ιμπεριαλισμός – λαοί”, οι οποίες – επαναλαμβάνεται – αποτελούν το βασικό κριτήριο. Εν προκειμένω, σε καμία περίπτωση το λαϊκό κίνημα της Ισπανίας δεν θα είναι πιο ρωμαλέο για να πολεμά το ισπανικό αναθαρρημένο ιμπεριαλισμό, ενώ το καταλανικό δύσκολα θα αποφύγει την ανεξαρτησία του από την αστική τάξη τα πρώτα χρόνια, με δεδομένη την ανυπαρξία κάποιου μαζικού επαναστατικού κόμματος.

Επί τη ευκαιρία, μιας κι έγινε αναφορά σε επαναστατικά κόμματα, δεν θα πρέπει να αγνοούμε ότι, καμία από τις ιστορικές πολιτικές δυνάμεις της Καταλονίας, ειδικά τα κρίσιμα χρόνια της δεκαετίας του ’30, ούτε το Ενοποιημένο Σοσιαλιστικό Κόμμα Καταλονίας (PSUC), ούτε οι Rabassaires, ούτε οι αναρχικοί, ούτε η Καταλανική Ρεπουμπλικανική Αριστερά ήταν υπέρ της απόσχισης.

Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Γιατί δεν μπορεί να απομονωθεί το ζήτημα των καταλανών της Ισπανίας (ούτε καν όλων των καταλανών) από το ζήτημα των εθνοτήτων ολόκληρου του ισπανικού κράτους. Θα πρέπει, εν προκειμένω, να εξετάσουμε την τύχη του ζητήματος των άλλων εθνοτήτων (Βάσκων, Γαλικιανών) σε περίπτωση απόσχισης της Καταλονίας. Θα προχωρήσει ή, αντίθετα, οι εθνότητες αυτές θα υποστούν τις συνέπειες της απόσχισης; Μάλλον το δεύτερο θα ισχύει. Τόσο γιατί θα είναι πιο αδύναμο αριθμητικά το μπλοκ της προστασίας των εθνοτήτων στην Ισπανία, όσο και γιατι το ίδιο το ισπανικό κράτος θα είναι πιο επιφυλακτικό και θα προβαίνει στη λήψη “προληπτικών μέτρων” για την αποτροπή επανάληψης των ίδιων αποσχιστικών φαινομένων.

Άλλωστε, το εθνικό ζήτημα στην Ισπανία είναι μία πτυχή του συνολικότερου θεσμικού προβλήματος της Ισπανίας, με τη λειψή μεταπολίτευση, χειρότερη από αυτή της Ελλάδας. Μία μονομερής απόσχιση θα αποδυνάμωνε, συνεπώς, και το μπλοκ των δυνάμεων υπέρ της θεσμικής μεταρρύθμισης του ισπανικού κράτους. Εκπλήσσει, από αυτή την άποψη, το γεγονός ότι οι καταλανοί που επιθυμούν απόσχιση υπερπήδησαν άλλα αιτήματα, η επίτευξη των οποίων θα είχε οφέλη συνολικά. Θα μπορούσαν, π.χ., μαζί με τις άλλες εθνότητες, να υποστηρίξουν τη συνομοσπονδιοποίηση του ισπανικού κράτους. Θα μπορούσαν να διεκδικήσουν δημοσιονομική αυτονομία, που υποκριτικά τελευταία στιγμή πρότεινε, αλλά πλέον “καπάρωσε” ώστε να φαίνεται διαλλακτική, η Μαδρίτη. Θα μπορούσαν να διεκδικήσουν το δικαίωμα δημιουργίας ξεχωριστών διεθνών αντιπροσωπειών, όπως έχει η περιφερειακή κουρδική κυβέρνηση του Ιράκ, ή το δικαίωμα ξεχωριστών πολιτιστικών εκδηλώσεων εντός της ενιαίας πρεσβείας, όπως κάνουν οι εθνότητες του Βελγίου, κι έτσι, η Καταλωνία να έκανε σεβαστή την ανεξάρτητη ιστορική και εθνική προσωπικότητά της όχι μόνο στο εσωτερικό του ισπανικού κράτους, αλλά και διεθνώς.

Εξάλλου, θα πρέπει να δούμε και την αντίδραση της ισπανικής αστικής τάξης απέναντι στις εξελίξεις. Ο πρόεδρος του “Κύκλου των Επιχειρηματιών” Χαβιέ ντε Σοάνε, αν και βασκικής καταγωγής, αντιτίθεται σφόδρα στην καταλανική ανεξαρτησία, και δίνοντας το στίγμα των προθέσεων της ισπανικής αστικής τάξης, δηλώνει υπέρμαχος της ένωσης της Ιβηρικής, μέσω της ένωσης με την Πορτογαλία, καθώς ήδη έχει προχωρήσει η οικονομική ολοκλήρωση των δύο χωρών. Φυσικά, μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν ευκταία και όσον αφορά το κριτήριο “διπολικός – πολυπολικός κόσμος”, αφού μία ένωση Ισπανίας – Πορτογαλίας θα αποτελούσε ισχυρότερο αντίβαρο έναντι ΗΠΑ – Ρωσίας, από όσο οι δύο χώρες μόνες τους (έστω κι αν έχουν ένα κάποιο αποικιακό παρελθόν).

Κριτήριο, ωστόσο, δεν μπορεί να αποτελεί η καταστολή και μόνο που επεφύλαξε ο Ραχόι. Δεν μπορούμε να κρίνουμε μόνο από τη συγκίνησή μας για τη βία που δέχεται ένας λαός. Γιατί και αυτό εντάσσεται στο παραπάνω κριτήριο, αυτό της δημιουργίας ή μη ενός πολυπολικού κόσμου. Δεν έχει νόημα να τον πει κανείς “προβοκάτορα”, αλλά ο Ραχόι με την κοντόθωρη – ως αστού – στάση του δεν παραβιάζει απλώς το δικαίωμα αυτοδιάθεσης που πρέπει κάθε λαός να έχει, αλλά χαντακώνει την υπόθεση της ίδιας της φιλοδοξίας της Ισπανίας να αναδειχθεί εκ νέου σε μεγάλη δύναμη, αφού αντικειμενικά αποδυναμώνει τη δυνατότητα συνέχισης ειρηνικής συνύπαρξης Ισπανών – Καταλανών. Επίσης, η καταστολή που επέλεξε ο Ραχόι, κάνει ακόμα και δυνάμεις, στο εξωτερικό, παραδοσιακά αντιρωσικές να τον καταγγέλλουν κι έτσι η Ισπανία να χάνει κύρος διεθνώς, αν όχι και ερείσματα.

Σε κάθε περίπτωση, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης πρέπει να αναγνωρίζεται στους καταλανούς. Πρέπει, λοιπόν, να καταγγελθεί η καταστολή από πλευράς Ραχόι. Πρέπει να αναγνωρίζεται η ξεχωριστή εθνική προσωπικότητα των Καταλανών και όλων των εθνών του ισπανικού κράτους διεθνώς. Σε καμία περίπτωση δεν έχουμε να κάνουμε με “εθνικιστές”, όπως λέει συκοφαντικά η “Αυγή”. Όμως, η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης δεν σημαίνει αυτομάτως και θετική στάση έναντι της απόσχισης. Ειδικά αυτή τη στιγμή, η απόσχιση της Καταλονίας δεν θα επέφερε πραγματική ανεξαρτησία ούτε για το τμήμα αυτό της καταλανικής αστικής τάξης που το επιθυμεί.

Στο εθνικό ζήτημα στην Καταλονία θα επανέλθουμε πιο συγκροτημένα.

*Η Ρωσία, μια πολυεθνική χώρα που και αυτή έχει αποσχιστικά προβλήματα, εδώ και κάποιες δεκαετίες, έχει αναστήσει την τσαρική εξωτερική πολιτική και, όπως κατήγγειλαν ήδη οι Μαρξ – Ένγκελς, στην εποχή τους, αξιοποιεί τα εθνικά κινήματα για την υπονόμευση των αντιπάλων της. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά και στην περίπτωση της Καταλονίας. Έτσι, έχουμε: Πρώτον, απoφυγή καταδίκης του δημοψηφίσματος από Πούτιν. Δεύτερον, χαρακτηρισμό “των γεγονότων της Καταλονίας”, δηλαδή και της βίας του Ραχόι, ως εσωτερικό ζήτημα από το ρωσικό υπουργείο εξωτερικών, και υπόδειξη της μορφής επίλυσης του εσωτερικού κατά τα άλλα ζητήματος, για τη διασφάλιση όχι απλώς μιας “ενωμένης και ευημερούσας” Ισπανίας, αλλά και “των δικαιωμάτων” και “των ελευθεριών” όλων των πολιτών αυτής της χώρας. Τρίτον, έμμεση μόνο καταδίκη του δημοψηφίσματος από την εκπρόσωπο τύπου του ρωσικού Υπ.Έξωτερικών, προ της διεξαγωγής του, την οποία εξαρτά από την απόφαση του ισπανικού συνταγματικού δικαστηρίου, και αποφυγή επανάληψης της καταδίκης, μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Τέταρτον, υπόδειξη Λαβρόφ ότι η Ισπανία δεν δεσμεύεται μόνο από τους εσωτερικούς της νόμους, αλλά και από υποχρεώσεις από το διεθνές δίκαιο. Υπάρχει, ωστόσο και η αντίδραση του ρωσικού ψευδοκράτους στο Λουγκάνσκ, η οποία αλληλοσυμπληρώνει την επίσημη θέση της Ρωσίας, και το οποίο δηλώνει “έτοιμο” να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Καταλονίας, σε περίπτωση αμοιβαίας αναγνώρισης. Εξάλλου, τα ρωσικά και τα ανά τον κόσμο φιλορωσικά ΜΜΕ νυχθημερόν “σηκώνουν” το “εσωτερικό” ζήτημα της Καταλονίας, και φαίνονται φιλικά διακείμενα προς την ανεξαρτησία.

Για την προσωρινή αραίωση των δημοσιεύσεων στο parapoda

Συμπληρώθηκε ένας μήνας από την τελευταία ανάρτηση στο parapoda. Ο λόγος, πάντως, για τον οποίο έχει περάσει τόσος καιρός χωρίς ανάρτηση, παρότι έχουν συμβεί πολλά άξια σχολιασμού γεγονότα στη διεθνή σκηνή (μεταξύ άλλων, ρωσική παρέμβαση στις κινεζοσαουδικές σχέσεις, δικαίωμα αυτοδιάθεσης του καταλανικού λαού, γερμανική πρόταση για γαλλογερμανικό ομόλογο), είναι καλός.

Σε 1-2 μήνες θα εκδοθεί το βιβλίο του Χοσέ Ντίαθ, γραμματέα του ΚΚ Ισπανίας την περίοδο του Λαϊκού Μετώπου και του Ισπανικού Εμφυλίου, με όλα (πλην 2-3) τα κείμενά του της περιόδου 1935 – 1940.

Το βιβλίο, περίπου 500 σελίδων, με ομιλίες σε δημόσιες συγκεντρώσεις, τοποθετήσεις σε κομματικές συνεδριάσεις, διαγγέλματα, συνεντεύξεις, άρθρα και κείμενα που συνυπογράφονται από στελέχη άλλων παρατάξεων, θα φέρει τον τίτλο “Λαϊκό Μέτωπο & Ισπανικός Εμφύλιος” και θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις “Εντύποις”.

Μέχρι τότε,

Un esfuerzo más

Κώστας Κυργιάννης (Λακαρέας): Συνέντευξη στον “Οχτώβρη” για τα γεγονότα της Τασκένδης (Αύγουστος 1982)

Παρατίθεται παρακάτω η συνέντευξη που έδωσε ο εξόριστος από το ρεβιζιονισμό πολιτικός πρόσφυγας Κώστας Κυργιάννης (Λακαρέας) στον “Οχτώβρη”, την εφημερίδα της Συνεπούς Αριστερής Κίνησης Ελλάδας, τον Αύγουστο του 1982 (Ευχαριστίες στην “Κόντρα” Θεσ/νίκης και το συν. Νίκο Νούλα). Στη συνέντευξη ο Λακαρέας παραθέτει αποσπάσματα από αδημοσίευτα ως τότε ντοκουμέντα, όπως η απόφαση της 5ης Ολομέλειας του 1955, με την οποία ρητά αναφερόταν – καταγγελόταν από την επαναστατική ηγεσία του ΚΚΕ, με το Νίκο Ζαχαριάδη επικεφαλής, η συνεργασία ελλήνων ρεβιζιονιστών με σοβιετικούς, και η οποία κρατιόταν αδημοσίευτη από τους ρεβιζιονιστές επί δεκαετίες και δημοσιεύτηκε μόλις το 1995.

Η Ελευθερία Κτενά – Αυγή, ο Κώστας Κυργιάννης (Λακαρέας) και ο συντάκτης του «Οχτώβρη»

Για άλλη μια φορά παρακαλείται ο κάτοχος του αρχείου του Κώστα Κυργιάννη (Λακαρέα), το οποίο εκπλειστηριάστηκε (!) το 2010, να επικοινωνήσει με το periodikocom@yahoo.gr, ή, σε κάθε περίπτωση, με κάποιο τρόπο να το δημοσιεύσει. Παρακαλούνται επίσης όσοι-ες κατέχουν άλλα κείμενα ή συνεντεύξεις του Λακαρέα ή της ομάδας στην οποία συμμετείχε αυτός στην Τασκένδη, να κάνουν το ίδιο και να γνωστοποιήσουν την ύπαρξη και τη δράση αυτής της ομάδας, ανεξαρτήτως των ιδιαίτεων πολιτικών τους πεποιθήσεων. Γιατί καμία πολιτική πεποίθηση, ιδίως επαναστατική, δεν είναι δυνατό να δίνει δικαίωμα να “διαχειριζόμαστε” (αποκρύπτουμε) την ιστορία.

Συνέντευξη του σ. Κώστα Κυργιάννη (Λακαρέα)

Ο σ. Κώστας Κυργιάννης (Λακαρέας) υπήρξε ένα απ’ τα στελέχη του κομμονιστικού κινήματος που έμειναν πιστά στις υποθήκες των Μαρξ – Ένγκελς – Λένιν – Στάλιν, που υπεράσπισαν αταλάντευτα την επαναστατική γραμμή του παλιού ένδοξου ΚΚΕ και του αρχηγού του Ν. Ζαχαριάδη. Επαναπατρισμένος πριν λίγο καιρό, ο σ. Λακαρέας, παρά τις ταλαιπωρίες που πέρασε στα δύο ηρωικά αντάρτικα του λαού μας, παρά την εξορία, τη φυλακή και τα ψυχιατρεία της σοσιαλιμπεριαλιστικής ΕΣΣΔ (μαζί με τη γυναίκα του Ελευθερία Κτενά – Αυγή έμειναν 5 χρόνια, 3 μήνες και 22 μέρες στη φυλακή της Άλμα Άτα στο Καζαχστάν και σε 3 ψυχιατρεία, έχοντας τα μυαλά τους 400 παρά τα 71 χρόνια που κουβαλάει στην πλάτη του, είναι πρόθυμος να βοηθήσει μ’ όλες του τις δυνάμεις τους Μαρξιστές – Λενινιστές της Ελλάδας, να προσφέρει το απόσταγμα της πολύχρονης αγωνιστικής του πείρας στο έργο της ανασύστασης του επαναστατικού κόμματος της ελληνικής εργατικής τάξης. Με τον σύντροφο Κώστα είχαμε μια μεγάλη συζήτηση που οι στήλες της εφημερίας μας δεν θα’ φταναν να τη χρέσουν. Έτσι, θα περιοριστούμε σήμερα στις αναμνήσεις του απ’ τους διωγμούς των κομμουνιστών πολιτικών προσφύγων στην Τασκένδη, απ’ τη δολοφονία του σ. Ν. Ζαχαριάδη.

Εκτός των άλλων, ο σ. Κώστας φέρνει στο φως και πολύτιμα ντοκουμέντα και γεγονότα, άγνωστα μέχρι σήμερα.

Ρωτήσαμε το σ. Λακαρέα να μας πει τι επιδίωκαν οι ρεβιζιονιστές με τα γεγονότα της Τασκένδης και πώς χάθηκαν τα ίχνη του Ζαχαριάδη.

Απάντηση: Ο αιφνιδιαστικός “θάνατος” του Στάλιν και οι επίσης αιφνίδιοι “θάνατοι” των ηγετών των Κ.Κ. Μπιερούτ (Πολωνίας), Κος (Ινδιών), η εκτέλεση του Μπέρια, οι παραιτήσεις και δειλία των Μαλενκόφ, Μολότοφ, τα γεγονότα της Ουγγαρίας το 1956 και η εκτόπιση του Ράκοσι και η εξορία του Ζαχαριάδη, όλα αυτά οδηγούν σ’ ένα συμπέρασμα: Στο επαναστατικό Κρεμλίνο των Λένιν – Στάλιν έγινε αντεπανάσταση. Η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΣΕ το Σεπτέμβρη του ’53 κατοχύρσε την αντεπανάσταση με “παραίτηση” του Μαλενκόφ απ’ το πόστο του Α’ Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΣΕ και τον αυτοδιορισμό του Χρουτσιόφ σ’ αυτό το πόστο.

Το πολιτικό πογκρόμ στις 9 – 10 Σεπτέμβρη του ’55, σε βάρος της συντριπτικής πλειοψηφίας των μελών του ΚΚΕ, της Κ.Ο. Τασκένδης, σε βάρος 6.000 μελών του ΚΚΕ και της συντριφτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων επαναστατών – αγωνιστών του λαού και της προόδου σκαρώθηκε απ’ τη ρεβιζιονιστική ηγεσία της ΚΕ του ΚΚΣΕ και ειδικά από το Σοβιετικό Ρασπούτιν Σουσλόφ. 450 Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες, μ’ επικεφαλής τον “χάρτινο στρατηγό” ήταν εκτελεστές αυτού του πογκρόμ για να εξαπατηθεί το ελληνικό και παγκόσμιο γνήσιο Μαρξιστικό – Λενινιστικό κίνημα, για να φανεί πως τάχα το “Ζαχαριαδικό τρομοκρατικό καθεστώς”, η “λαθεμένη πολιτική της ΚΕ του ΚΚΕ, η ήττα του ΔΣΕ και η “πρωσωπολατρία του Ζαχαριάδη” που επιβλήθηκε στο ΚΚΕ κατ’ εικόνα και ομοίωση της “προσωπολατρίας του Στάλιν”, εξόργισαν τους έλληνες κομμουνιστές πολιτικούς πρόσφυγες της Τασκένδης και τους υποχρέωσαν δυναμικά ν’ αποκαταστήσουν τις Μαρξιστικές – Λενινιστικές και καταστατικές αρχές στο ΚΚΕ.

Το ψέμα αυτών των ισχυρισμών αποδείχνεται από πολλά γεγονότα. Πρώτα – πρώτα απ’ την ομόφωνη καταδίκη του πογκρόμ που έγινε απ’ την 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (της εκλεγμένης απ’ την Γ’ Συνδιάσκεψη του 1950) το Δεκέμβρη του 1955. Υπάρχει ύστερα το γράμμα του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΣΕ που δόθηκε προσωπικά στο Ζαχαριάδη, όταν ο Χρουτσιόφ με τον ανανήψαντα Μπουλγκάνιν βρίσκονταν στις Ινδίες. Scripta Manent. Τα γραφτά μένουν. Να τι έλεγε αυτό το γράμμα, που αποτελεί την καλύτερη απόδειξη, διαψεύδει τη μομφή που δόθηκε στο Ζαχαριάδη και επιβεβαιώνει το πραξικόπημα της Σοβιετικής ρεβιζιονιστικής ηγεσίας:

Δε θα γινόταν τα γεγονότα αυτά σε βάρος της μεγαλύτερης οργάνωσης του ΚΚΕ, στην ΚΟ Τασκένδης, εαν ορισμένοι σοβιετικοί δεν είχαν τη γνώμη τους πως αυτοί (δηλαδή, οι Δημητρίου, Υψηλάντης, Θάνος, Χατούρας, κλπ) είναι το καλύτερο κομμάτι του ελληνικού λαού κι αν δεν τους ενίσχυαν μ’ όλα τα μέσα”. Απόσπασμα της απόφασης της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ το 1955….Είναι το σημείο, το Πουνκτ, όπως πολιτογραφήθηκε στον αγώνα των πολιτικών προσφύγων της Τασκένδης, ενάντια στο σοβιετικό και ελληνικό ρεβιζιονισμό.

Το πολιτικό γραφείο της ΚΕ του ΚΚΣΕ λυπάται για τα θλιβερά γεγονότα στην παροικία των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων Τασκέντης. Εξουσιοδοτεί το Γ. Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ σ. Νίκο Ζαχαριάδη για ν’ αποκαταστήσει τις καταστατικές αρχές στο ΚΚΕ. Παρακαλεί τους σοβιετικούς καθοδηγητές που εξουσιοδοτήθηκαν να διευκολύνουν την παροικία των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων Τασκέντης για την προσαρμογή τους στη ζωή της χώρας μας, να μην εμποδίσουν το έργο του Γ. Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΣΕ σ. Ν. Ζαχαριάδη”.

Γράμμα του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΣΕ που διαβάστηκε στο κομματικό αχτίφ της ΚΟ Τασκένδης, που αριθμούσε πάνω από 1.000 στελέχη το Δεκέμβρη του 1955, στο κινηματοθέατρο Τασκένδης. Οι πιο πάνω αποφάσεις της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ και ειδικά το Πουνκτ, σ’ ότι αφορά στην επέμβαση των Χρουτσιοφικών σοβιετικών καθοδηγητών, αναλύθηκαν από τον Απόστολο Γκρόζο, Πρόεδρο της ΚΕ Ελέγχου του ΚΚΕ, αρχές Δεκέμβρη του ’55.

Την εποχή εκείνη, μπροστά σε πολυάριθμο αχτίφ του κόμματος, ο φραξιονιστής Αριστοτέλης Χατούρας Γραμματέας της ΚΟΤ δήλωσε: “Ό,τι έκανα εγώ μου τα υπόδειξαν οι σοβιετικοί καθοδηγητές”.

Και τότε, ο Ζαχαριάδης είπε: “Βλέπετε σύντροφοι; κρατούμε την ουρά του ελέφαντα”. Όλοι καταλάβαμε ότι ουρά ονόμαζε τον Χατούρα και ελέφαντα τον Χρουτσιόφ.

Μετά την απομόνωση του Ζαχαριάδη, διαδόθηκε από τους Χατουρικούς (μαύρους, όπως τους ονομάσαμε), ότι ο Χρουτσιόφ κάλεσε το Ζαχαριάδη και του είπε:

…σ. Ζαχαριάδη, πρέπει να υιοθετηθεί και από την ΚΕ του ΚΚΕ ότι η πολιτική της συνύπαρξης εξυπηρετεί και την πολιτική επιδίωξη του ΚΚΕ στο χώρο του. Η προηγούμενη πολιτική που υπαγορεύονταν απ’ το Στάλιν σήμερα δεν εξυπηρετεί. Πρέπει το ΚΚΕ να συντελέσει για τη διέξοδό μας και τη σταθεροποίηση της ΕΣΣΔ στη ΝΑ λεκάνη της Μεσογείου, που η Ελλάδα έχει στρατηγική τοποθέτηση στο χώρο της…”.

Και ο Ζαχαριάδης τού απάντησε:

Τον Στάλιν δεν τον δίνω στον εχθρό. Η Ελλάδα ανήκει στο λαό της. Ο Ζαχαριάδης και το ΚΚΕ ποτέ δεν θα συντελέσουν ώστε η Ελλάδα να γίνει μήλο της έριδας ιμπεριαλιστικής Αμερικής και Σοβιετικής Ένωσης…”

Τέλη Νοέμβρη, αρχές Δεκέμβρη 1955, ο Ζαχαριάδης και η συντριφτική πλειοψηφία της ΚΕ του ΚΚΕ βρίσκονται στην Τασκένδη, διαβάζοντας το πιο πάνω γράμμα του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΣΕ και προετοιμάζουν τη Συνδιάσκεψη της ΚΟ Τασκένδης. Αυτές τις μέρες επέστρεψε από τη νύφη της σοσιαλιμπεριαλιστικής ΕΣΣΔ και πρωθυπουργό των Ινδιών Ίντιρα Γκάντι ο Χρουτσιόφ και ο ανανήψας σταλινικός Μπουλγκάνιν. Την άλλη μέρα το βράδυ έκτακτα καλούνται τα μέλη της εκλεγμένης ολομέλειας της Κομματικής Επιτροπής της ΚΟΤ (Ζαχαριαδικοί – Χατουρικοί). Ο Ζαχαριάδης ανακοινώνει:

…οι σοβιετικοί καθοδηγητές μού είπαν να μη γίνει η Συνδιάσκεψη. Εγώ συμφώνησα. Τώρα η σειρά σας…”.

Και η ολομέλεια συμφώνησε. Ο Ζαχαριάδης διαλύει το συντονιστικό γραφείο και σε ερώτηση γιατί το διαλύει κι αφήνει τηνοργάνωση ακέφαλη απάντησε:

Οι Έλληνες κομμουνιστές της Τασκένδης ξέουν να παλεύουν. Υστερούν από μένα στην πείρα. Θα την αποχτήσουν”.

Έδωσε τα κλειδιά, πήρε μαζί του τις βαλίτσες. Τι περιείχαν και το μυστικό του τα πήρε στον τάφο του. Πέταξε με τ’ αεροπλάνο στη Μόσχα το ίδιο βράδυ.

Την άλλη μέρα πέταξαν μ’ αεροπλάνα όλα τα μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ μ’ επικεφαλής το Γκρόζο και μαθητές της Κομματικής Σχολής Μπελογιάννης. Να τι μας είπε ο Δήμος Κισκίνης, όταν μετά τη διάλυση αυτής της Σχολής γύρισε στην Τασκένδη:

Άκουσα στο αεροπλάνο το Γκρόζο κοιτώντας στο παράθυρο να μονολογεί: …αν μπορούσε να συντριβεί το αεροπλάνο που μας μεταφέρει. Έτσι θα αποφεύγαμε αυτά που μας περιμένουν…”.

Το Ζαχαριάδη πια δεν τον είδαμε. Ο Τουλούδης που παρουσιάζονταν σαν υποστηριχτής του Ζαχαριάδη, αλλά πατρονάρονταν απ’ τους Σοβιετικούς, μας είπε αργότερα ότι συνάντησε τον Ζαχαριάδη. Η ομάδα μας έστειλε άτομο, αλλά στη διεύθυνση που έδωσε ο Τουλούδης δεν βρέθηκε ο Ζαχαριάδης. Το 1973 οι Σοβιετικοί κάλεσαν την Κουκούλου στη Μόσχα (αυτή τη σύγχρονη Ηρωδιάδα) και της ανακοίνωσαν το θάνατό του. Κανένας όμως δεν είδε ούτε πώς ούτε πότε πέθανε. Δεν αποκλείεται να τον είχαν σκοτώσει κι αναγκάστηκαν κάτω απ’ το δικό μας αγώνα ν’ ανακοινώσουν το θάνατό του, για να τελειώσουν μ’ αυτό το θέμα.

Πηγή: Οχτώβρης, μηνιάτικη εφημερίδα, όργανο της Κ.Ε. της Σ.Α.Κ.Ε., αρ.φ.31, χρονιά τρίτη, Αύγουστος 1982.

Η απόφαση της αντιπροσωπείας της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. στην Κομματική Οργάνωση Τασκένδης (09/09/1955)

Υπάρχουν περιπτώσεις που, και χίλια δίκια να’χει κανείς, πρέπει να αφήνει τον αντίπαλο να εκδηλωθεί πρώτος και να μην παρασύρεται σε κινήσεις που, όσο δίκαιες και να είναι, μπορεί να δώσουν πάτημα στον αντίπαλο ώστε να τις αξιοποιεί. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο όταν είναι ευνοϊκό για αυτόν το πλαίσιο, το οποίο πάντοτε πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη προτού προβαίνουμε στην παραμικρή κίνηση.

Μια χαρακτηριστική περίπτωση για τον παραπάνω ισχυρισμό αποτελούν τα “γεγονότα της Τασκένδης” το Σεπτέμβρη του 1955 όπου, στην ανοιχτή και υποκριτική εκδήλωση αμφισβήτησης της επαναστατικής ηγεσίας του ΚΚΕ από μία οικτρή μειοψηφία πολιτικών προσφύγων μελών και μη του ΚΚΕ, τα οποία είχαν εκφυλιστεί από τις ευκολίες που παρείχε η ζωή στη Σοβιετική Ένωση και από την απλόχερη βοήθεια από το ΚΚΕ για να ξεπεράσουν τις προσωπικές τους αδυναμίες, η απάντηση της αντιπροσωπείας της ηγεσίας του ΚΚΕ ήταν χίλιες φορές δίκαιη, όμως δεν βοήθησε στην αποκατάσταση του δικαίου και την ήττα των υποκριτών. Κι αυτό, ιδίως επειδή οι υποκριτές δρούσαν σε ένα ευνοϊκότατο για αυτούς πλαίσιο, το οποίο διαμορφωνόταν από τη βοήθεια που είχαν από την αντεπαναστατική ηγεσία του ΚΚΣΕ.

Ένα τέτοιο πλαίσιο δεν ήταν αποκύημα της φαντασίας των συσπειρωμένων στην επαναστατική ηγεσία του ΚΚΕ. Αντίθετα, τεκμηριώνεται, μεταξύ άλλων, από τα παρακάτω γεγονότα:

1.Στα γραφεία της Κ.Ε. του Κ.Κ. Ουζμπεκιστάν, τα οποία ήταν ήδη στέκι – καταφύγιο των υποκριτών, συστηματικά καλούνταν μέλη του ΚΚΕ, στα οποία ασκούταν πίεση να στραφούν ενάντια στην επαναστατική ηγεσία του ΚΚΕ.

2.Όταν, ύστερα από έλεγχο της οικονομικής επιτροπής στην Κομματική Οργάνωση Τασκένδης (ΚΟΤ) αποκαλύφτηκε η κατάχρηση εκατοντάδων χιλιάδων ρουβλιών από τον αντιζαχαριαδικό διαχειριστή των οικονομικών του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στην ΚΟΤ Γιώργο Φουρκιώτη, τα οποία είχαν συγκεντρωθεί από διάθεση βιβλίων του εκδοτικού οίκου “Νέα Ελλάδα”, το Κ.Κ.Ουζμπεκιστάν έστειλε δύο σοβιετικούς επαγγελματίες λογιστές, οι οποίοι αλλοίωσαν τα αποτελέσματα της έρευνας και βρήκαν τάχα έλλειμμα μόλις 37,5 ρουβλιών.

3.Όταν διαπιστώθηκε ότι στο Ταμιευτήριο υπήρχε κατάθεση του Φουρκιώτη με μέρος από το ποσό της εκτιμώμενης κατάχρησης (60.000 ρουβλιών περίπου), και το ποσό αυτό δεσμεύτηκε με απόφαση του εισαγγελέα της πρωτεύουσας, με γραπτή εντολή του Υπουργείου Εσωτερικών του Ουζμπεκιστάν ο Φουρκιώτης έβγαλε το ποσό και παρότι τα δύο βιβλιάρια των καταθέσεών του φυλάγονταν στην αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ στην ΚΟΤ.

4.Με προσωπική εντολή του μέλους του Προεδρείου του ΚΚΣΕ, Μ. Σουσλόφ, απαγορεύτηκε η διεξαγωγή της 4ης Συνδιάσκεψης της ΚΟΤ (στις αρχές του Γενάρη του 1956), προφανώς επειδή τα αποτελέσματα στους επαναστάτες θα έδιναν υπεροχή, μετά και από τα συντριπτικά στοιχεία της κατάχρησης χρημάτων.(Στοιχεία από το επίμετρο στο βιβλίο του μετέπειτα “ανανεωτικού” Μήτσου Ζυγούρα – Παλαιολόγου “Ένα μεγάλο ταξίδι”, εκδ.Θεμέλιο, Αθήνα, 2012, το οποίο δεν αναγράφει αν έχει γραφτεί από τον ίδιο τον Παλαιολόγο).

Παρακάτω παρατίθεται η απόφαση της Αντιπροσωπείας της ΚΕ του ΚΚΕ με την οποία καθαιρούταν το γραφείο της Κομματικής Επιτροπής της Κομματικής Οργάνωσης Τασκένδης του ΚΚΕ. Η απόφαση αυτή, από την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, το Δεκέμβρη του 1955, στην απόφαση για τα γεγονότα της Τασκένδης, κρίθηκε εσφαλμένη, όπως και ο συνολικός χειρισμός της κατάστασης από την Αντιπροσωπεία. Στο σημείο 12 της απόφασης του Δεκέμβρη, αναφέρεται συγκεκριμένα:

Η αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει συντονισμό των προσπαθειών της με τους ντόπιους Σοβιετικούς συντρόφους. Και εφόσον στην εκπλήρωση της αποστολής της σκόνταψε επιτόπου σε σοβαρές δυσκολίες και εμπόδια γιατί η αντικομματική φράξια κατάφερε να προδιαθέσει ενάντια στην αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ μια σειρά από υπεύθυνα Σοβιετικά κομματικά όργανα και στελέχη, η αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ δεν έπρεπε να προχωρήσει μόνη της στη λήψη των αναγκαίων οργανωτικών μέτρων. Αντίθετα έπρεπε να μην αλλάξει μα να πραγματοποιήσει την απόφαση που είχε πάρει και να ζητήσει να εξεταστεί το όλο ζήτημα της κατάστασης στην ΚΟΤ απ’ τα ανώτερα Σοβιετικά όργανα. Το ότι η αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ προχώρησε μόνη της χωρίς συντονισμό και συμφωνία με τους ντόπιους σοβιετικούς συντρόφους στη λήψη μιας σειράς οργανωτικών μέτρων για να ξεκαθαρίσει την κατάσταση στην ΚΟΤ ευκόλυνε την αντικομματική φράξια στο προβοκατόρικο έργο της γιατί της έδινε τη δυνατότητα να διαλαλεί ότι υπάρχουν διαφωνίες ανάμεσα στην αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ και τους ντόπιους Σοβιετικούς συντρόφους κι έτσι να οργανώνει τις προβοκάτσιες της.”

Όμως και πέραν της ίδιας της δίκαιης κίνησης (καθαίρεση του γραφείου της ΚΕ της ΚΟΤ), σημασία έχει και η μορφή της. Όσο σωστή κι αν ήταν η αναφορά-πρόβλεψη ότι οι ίδιοι οι αντιηγετικοί που παρίσταναν τους φιλοσοβιετικούς (για να κερδίσουν την εύνοια των αντεπαναστατών σοβιετικών ηγετών), αργότερα θα ξέρναγαν λάσπη εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, όσο σωστά κι αν ήταν τα στοιχεία για το παρελθόν τους, ήταν άστοχη η αναφορά σε αυτά, αφού επρόκειτο για θέματα για τα οποία ανώτατα κομματικά σώματα είχαν ήδη πάρει αποφάσεις και μπορεί, τα σκάγια της, να έπαιρναν και μέλη που διόρθωσαν το παρελθόν τους με τις κατοπινές τους πράξεις και στέκονταν στο πλευρό της επαναστατικής ηγεσίας.

Πλαίσιο, χρόνος και μορφή των κινήσεων, επομένως, αποτελούν σημαντικές παράμετρους που πρέπει προκαταβολικά να εξετάζουμε.

Bλ.επίσης: Η – πάντα επίκαιρη – απόφαση της 5ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ για τα γεγονότα της Τασκένδης (9-11 Σεπτέμβρη 1955)

***

Κ.Κ.Ε.

Κεντρική Επιτροπή

Προς τα μέλη της Κ.Ο.Τ. του Κ.Κ.Ε.

Σύντροφοι,

μια συμμορία από εχθρικά προς τον Κομμουνισμό, το Κ.Κ.Σ.Ε. το Κ.Κ.Ε. και το λαό μας στοιχεία, από δηλωσίες, απατεώνες, από πράχτορες του εχθρού και από βουτηγμένους στην κατάχρηση και τη διαφθορά εγκληματίες, αλωνίζει μέσα στην οργάνωσή μας. Επικεφαλής είναι οι Χοτούρας, Υψηλάντης, Χείμαρρος κλπ., δηλωσίες της 4ης Αυγούστου και προσκυνημένοι του Μεταξά, που τότε στη δήλωσή τους γράφαν: αποκηρύττω και καταδικάζω το Κ.Κ.Ε., τον Κομμουνισμό, τη Σοβιετική Ένωση και που τώρα εγκληματούν κάτω από την απάτη με τη μάσκα του φιλοσοβιετισμού. Όποιος πούλησε μια φορά το Κ.Κ.Ε. και τη Σ. Ένωση θα την πουλήσει και δέκα φορές. Αυτούς τους πολιτικά εκφυλισμένους της σπείρας εκπροσωπεί ο Αρριανός – Χοτούρας, που την εξαπάτηση των Σοβιετικών συντρόφων την έχει κάνει επάγγελμα. Το 1945 εξαπατούσε στην Μόσχα το Κ.Κ.Σ.Ε. με τη βιογραφία που έδωσε. Και σήμερα στο Τασκέντ ξεφωνίζει ξετσίπωτα μπροστά στους Σοβιετικούς συντρόφους, ότι είναι από φτωχή οικογένεια και εργάτης, ο γιος του κουλάκου, ο εργολάβος και εκβιαστής των εργατών, ο μαυραγορίτης και συνεργάτης των Ιταλών στα 1941 – 1942.

Αυτό είναι το πολιτικό πρόσωπο της σπείρας αυτής, που τη βαρύνουν αναρίθμητα εγκλήματα, καταχρήσεις, κυνήγημα μελών του Κόμματος, διασυρμός στελεχών, διώξιμο από την δουλειά, τρομοκράτηση της βάσης της οργάνωσης. Για να “σωθούν” θέλησαν όλα αυτά να τα κρύψουν κάτω από την πολιτική πλατφόρμα των διαφωνιών με την Κ.Ε του Κ.Κ.Ε.. Και σήμερα που βλέπουν ότι η βάση της οργάνωσης ξεσηκώνεται και τους γιουχαΐζει, καταφεύγουν σε όλα τα εγκληματικά μέσα, για να κρατηθούν ακριβώς όπως κάνει ο πνιγμένος που πιάνεται από τα μαλλιά του.

Η αντιπροσωπεία της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε., έχοντας εκφρασμένη τη γνώμη της βάσης που παντού όπου μπόρεσε, παρά τις απαγορεύσεις, τη βία και την τρομοκρατία τής πιο πάνω σπείρας εξέφρασε τη γνώμη της κατά 95 – 100% υπέρ της γραμμής της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. Πήρε και κοινοποιεί τις παρακάτω αποφάσεις της:

1.Καθαιρεί το γραφείο της Κ.Ο.Τ. του Κ.Κ.Ε..

2.Διαγράφει από μέλη του Κόμματος τους πιο βαμμένους αρχιτραμπούκους τής σπείρας αυτής: Υψηλάντη, Δημητρίου, Φουρκιώτη, Ρούνη (Μπαρμπαλιά). Ο Αρριανός – Χοτούρας σαν δηλωσίας είναι διαγραμμένος από το 7ο Συνέδριο του Κ.Κ.Ε..

3.Ορίζει καινούργιο γραφείο καθοδήγησης της Κ.Ο.Τ. τους συντρόφους:

1.Παλαιολόγο Μήτσο, πρώτο γραμματέα

2.Σοφιανό Ηλιάδη, δεύτερο γραμματέα

3.Δούμπλη Σπύρο

4.Σταματάκο Τάκη

5.Σαρρή Βασίλη

6.Λιάκο Βασίλη

7.Νοικοκύρη Τασία

Καθήκοντά του το καινούργιο γραφείο έχει: Πρώτο: να αποκαταστήσει την κανονική ζωή και τον κομματικό ρυθμό στην δουλειά της οργάνωσης στο ύψος των καθηκόντων που βάζει η ολομέλεια του Ιούλη της Κ.Ε. του Κ.Κ.Σ.Ε. και των απαιτήσεων που προβάλει προς τους κουκουέδες το Κ.Κ.Ε. και ο λαός μας.

Δευτερο: να ετοιμάσει τη Συνδιάσκεη της Κ.Ο.Τ. του Κ.Κ.Ε. με βάση το Καταστατικό του Κ.Κ.Ε. και τις νόρμες της εσωκομματικής δημοκρατίας για τον Γενάρη του 1956.

Σύντροφοι και συντρόφισσες,

Συσπειρωθείτε γύρω από την καινούργια καθοδήγηση της οργάνωσής σας.

Βοηθήστε ολόψυχα στην εκπλήρωση της αποστολής της. Ξεσκεπάστε και απομονώστε παντού τους προβοκάτορες εχθρούς του λαού μας, του Κ.Κ.Ε. και της Σ.Ε..

-Ζήτω η Κ.Ο.Τ. του Κ.Κ.Ε.

-Ζήτω το Κ.Κ.Ε.

-Ζήτω το Κ.Κ.Σ.Ε.

9/9/1955

Η Αντιπροσωπεία της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε.

Πηγή: Μήτσος Ζυγούρας – Παλαιολόγος “Ένα μεγάλο ταξίδι”, εκδ.Θεμέλιο, Αθήνα, 2012, σ.σ.429-430.

Η Ινδία το Βιετνάμ, όπως η Κίνα το Πακιστάν

Κι ενώ η ένταση στη διαφιλονικούμενη περιοχή του οροπεδίου Ντόκλαμ στα σύνορα Κίνας – Ινδίας μειώνεται, με την υποχώρηση των ινδικών στρατευμάτων, το μέλλον των σχέσεων Κίνας – Ινδίας δείχνει ζοφερό. Δύο γίγαντες οι οποίοι, ενωμένοι, θα μπορούσαν να λύνουν και να δένουν στην περιοχή και παγκοσμίως, αποτελώντας σοβαρό εμπόδιο για τις δύο υπερδυνάμεις ΗΠΑ-Ρωσία, βυθίζονται σε ασταμάτητες συγκρούσεις, υποσκάπτοντας και τη δική τους αναβάθμιση. Τώρα, οι δύο χώρες βρίσκονται σε κατάσταση που μόνο ΗΠΑ και Ρωσία ευνοούνται. Μάλιστα, προβαίνουν στη σύναψη συμμαχιών για να υπονομεύει η μια την άλλη. Έτσι, σε απάντηση της μακρόχρονης σχέσης της Κίνας με το Πακιστάν, η Ινδία βελτιώνει τις σχέσεις της με το Βιετνάμ, το οποίο μάλιστα αποτελεί και βατήρα για την παρουσία της Ινδίας στη Νότια Κινεζική Θάλασσα. Σημειωτέον ότι αυτή τη σχέση φαίνεται να βλέπει θετικά και η Ουάσιγκτον λόγω της αναζήτησης αναχωμάτων απέναντι στην Κίνα. Όμως, αυτή τη θετική στάση της Ουάσιγκτον για τις ινδοβιετναμέζικες σχέσεις αξιοποιεί και η Ρωσία, αφού και αυτή πετυχαίνει να εκτραπεί η σκέψη της Κίνας σε μικρότερης στρατηγικής σημασίας ζητήματα από όσο είναι οι αυξανόμενες (δευτερεύουσας επί του παρόντος σημασίας) αντιθέσεις της με τη Ρωσία (οι οποίες αντικειμενικά θα φανούν πιο πολύ σε επόμενο χρόνο).

Ινδοί συνοριοφρουροί ολοταχώς πάνω στους κινέζους συνοριοφρουρούς στο οροπέδιο Ντόκλαμ. Στο βάθος μια από τις πολλές πινακίδες στα σύνορα που μιλούν για τους δύο αρχαίους γειτονικούς πολιτισμούς που ενώνονται για ένα λαμπρό και ένδοξο μέλλον. (πηγή)

Μια τέτοια εξέλιξη, η οποία αναστέλλει τη δημιουργία ενός κόσμου με πλήρως ανεξάρτητους πολλούς πόλους, δεν μπορεί να αφήνει αδιάφορους όσους και όσες ανήκουν στο επαναστατικό στρατόπεδο, καθώς τους μειώνει τα περιθώρια για μια εξωτερική πολιτική που θα εκμεταλλεύεται όλων των ειδών τις αντιθέσεις, για να καταφέρει πλήγματα σε κύριους και δευτερεύοντες αντιπάλους.

Η σχέση Ινδίας – Βιετνάμ: Πέρα από τη σύνδεση λόγω των πυραύλων BrahMos

Η στρατηγική συνεργασία ανάμεσα σε Ινδία και Βιετνάμ

του Harsh V. Pant

Σε μια περίοδο που η Ινδία και η Κίνα βρίσκονται αντιμέτωπες η μία με την άλλη σε μια κατάσταση με αβέβαιη έκβαση στο οροπέδιο Ντόκλαμ, το Βιετνάμ προέβη σε μια ένδειξη την τελευταία εβδομάδα ότι απέκτησε ρωσο-ινδικής ανάπτυξης υπερηχητικούς πυραύλους κατά στόχων επιφανείας και εδάφους BrahMos από την Ινδία, ένα οπλικό σύστημα στο οποίο αποτελούσε εδώ και κάποιο καιρό προτεραιότητα για το Ανόι. Χωρίς να προχωρήσει σε λεπτομέρειες, το Υπουργείο Εξωτερικών του Βιετνάμ δήλωσε ότι «η απόκτηση αμυντικού εξοπλισμού BrahMos από το Βιετνάμ συνάδει με την πολιτική ειρήνης και αυτοάμυνας και είναι η συνήθης πρακτική για την εθνική άμυνα». Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ινδίας, στην απάντησή του, χαρακτήριζε αυτές τις αναφορές ως «εσφαλμένες». Όμως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Ανόι βρίσκεται όλο και πιο πολύ στο επίκεντρο της πολιτικής «Δράση προς Ανατολάς» της Ινδίας.

Ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι επισκέφτηκε το Βιετνάμ πέρσι, μάλλον στοχευμένα, στο δρόμο για την Κίνα και τη σύνοδο G-20. Η επίσκεψη Μόντι κατέστησε σαφές ότι το Νέο Δελχί δεν δίσταζε πια να επεκτείνει την παρουσία του στην περιφέρεια της Κίνας. Ήταν η πρώτη επίσκεψη από Ινδό πρωθυπουργό στο Βιετνάμ τα τελευταία 15 χρόνια, φαινομενικά για τον εορτασμό 10 χρόνων στρατηγικής συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες.

Αν και σημαντική η τοποθεσία για την Κίνα, καθώς, σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης θα μπορούσε να αποκόψει τις ανατολικές πολιτείες της Ινδίας, είναι προφανές πως το πρόβλημα του οροπεδίου Ντόκλαμ είναι μικρότερο από αυτό της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας (πηγή)

Η Ινδία επί Μόντι δεν κρατά μυστική την επιθυμία της να παίξει πιο ηγετικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή Ινδικού – Ειρηνικού. Ο ίδιος ο Μόντι έχει ισχυριστεί ότι η Ινδία μπορεί να είναι φάρος ειρήνης, ευημερίας και σταθερότητας από την Ασία ως την Αφρική και από τον Ινδικό ως τον Ειρηνικό Ωκεανό. Επομένως, μία πιο φιλόδοξη προσέγγιση του Βιετνάμ δεν θα πρέπει να εκπλήσσει. Η κυβέρνηση Μόντι επίσης έχει αναφέρει ότι παραμένει πρόθυμη να πουλήσει τους κατασκευασμένους από μία ινδορωσική κοινοπραξία υπερηχητικούς πυραύλους BrahMos στο Βιετνάμ, μετά από μια αναποφασιστικότητα έναντι του αιτήματος του Ανόι για αυτή την πώληση, η οποία υπάρχει από το 2011. Παρότι οι δεσμοί της Ινδίας με το Βιετνάμ αυξάνονται τα τελευταία λίγα χρόνια, αυτή η πώληση θεωρούταν ένα βήμα εξαιρετικά μακρόπνοο, το οποίο θα έφερνε την Ινδία αντιμέτωπη την Κίνα.

Όμως η κυβέρνηση Μόντι πέρσι έδωσε εντολή στη BrahMos Aerospace, η οποία παράγει τους πυραύλους, να προχωρήσει σε αυτή την πώληση στο Βιετνάμ καθώς και τέσσερις άλλες χώρες, οι οποίες περιλαμβάνουν την Ινδονησία, τη Νότια Αφρική, τη Χιλή και τη Βραζιλία. Η Ινδία επίσης παρέχει μια ευνοϊκή πιστωτική γραμμή 100 εκ. $ για την παροχή αμυντικού εξοπλισμού και, ως πρώτα του είδους, πώλησε τέσσερα υπερπόντια περιπολικά σκάφη στο Βιετνάμ, τα οποία είναι πιθανό να χρησιμοποιηθούν για να ενισχύσουν την αμυντική ικανότητα της χώρας στην ενεργειακά πλούσια Νότια Κινεζική Θάλασσα. Η προσέγγιση από την Ινδία έρχεται σε μια στιγμή όπου οι ΗΠΑ έχουν επίσης άρει τη μακρόχρονη απαγόρευση πώλησης θανατηφόρου στρατιωτικού εξοπλισμού στο Βιετνάμ. Μόνιμο ενδιαφέρον της Ινδίας και στο Βιετνάμ παραμένει το πεδίο της άμυνας. Η Ινδία θέλει να οικοδομήσει σχέσεις με κράτη όπως το Βιετνάμ, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως σημεία πίεσης της Κίνας. Με αυτό κατά νου, το Νέο Δελχί βοηθά το Ανόι να ενισχύσει τις αμυντικές του δυνατότητες σε Πολεμικό Ναυτικό και Αεροπορία.

Οι στρατιώτες των μεν καλούν με… πανώ τους στρατιώτες των δε να κάνουν πίσω (φωτό)

Οι δύο χώρες έχουν επίσης ενδιαφέρον να διασφαλίζουν την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, καθώς και κοινές ανησυχίες για την κινεζική πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό και τη Νότια Κινεζική Θάλασσα. Έτσι, η Ινδία βοηθά το Βιετνάμ να αποκτήσει ικανότητα συντήρησης και επιδιόρθωσης των δικών του αμυντικών πλατφορμών. Ταυτόχρονα, οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών έχουν αρχίσει συνεργασία σε περιοχές όπως η τεχνολογία πληροφοριών (ΙΤ) και η αγγλόφωνη εκπαίδευση του βιετναμέζικου στρατιωτικού προσωπικού. Οι δύο χώρες δυνάμει μοιράζονται έναν κοινό φίλο επίσης και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Νέο Δελχί έχει μια αναπτυσσόμενη σχέση με την Ουάσινγκτον, με τους δύο να υπογράφουν συμφωνία λογιστικής υποστήριξης αυτή την εβδομάδα, ενώ το Βιετνάμ καλοπιάνει τις ΗΠΑ καθώς η Νότια Κινεζική Θάλασσα καθίσταται ένα σημείο αυξανόμενης έντασης. Καθώς οι τρεις αυτές χώρες ασχολούνται με το πώς να διαχειριστούν την άνοδο της Κίνας, έχουν έρθει πιο κοντά.

Είναι ενδεικτικό ότι η Ινδία εισήλθε στην περιοχή της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας, όπου συνυπάρχουν πολλοί δρώντες, μέσω του Βιετνάμ. Η Ινδία υπέγραψε τον Οκτώβρη του 2011 συμφωνία με το Βιετνάμ για επέκταση και προώθηση της έρευνας για πετρέλαιο στη Νότια Κινεζική Θάλασσα και, έπειτα, επανεπιβεβαίωσε την απόφασή του να προχωρήσει, παρά την αμφισβήτηση της νομιμότητας της ινδικής παρουσίας από την Κίνα. Το Πεκίνο είπε στο Νέο Δελχί ότι χρειαζόταν η άδειά του ώστε η ινδική κρατική εταιρία πετρελαίου και αερίου να κάνει έρευνες για ενέργεια στα δύο βιετναμέζικα οικόπεδα σε αυτή τη θάλασσα. Όμως το Βιετνάμ άμεσα επικαλέστηκε τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 για να διεκδικήσει κυριαρχικά δικαιώματα στα δύο υπό αμφισβήτηση οικόπεδα. Το Ανόι δημόσια φιλονικεί με το Πεκίνο για τη Νότια Κινεζική Θάλασσα τα τελευταία χρόνια, επομένως, μία τέτοια απάντηση ήταν αναμενόμενη.

Χάρτης με τις συνοριακές διαφορές της περιοχής. Να σημειωθεί ότι η περιοχή της Ινδίας κοντά στο Ντόκλαμ είναι το Σικκίμ, μέχρι το 1974 ανεξάρτητο κράτος που η Ινδία καταβρόχθισε. (πηγή)

Αυτή που ήταν νέα, ωστόσο, ήταν η επίθεση του Νέου Δελχί στην Κίνα. Άμεσα αποφάσισε να υποστηρίξει τους ισχυρισμούς του Ανόι. Αποδεχόμενη τη βιετναμέζικη πρόκληση για έρευνα πετρελαίου και αερίου στα οικόπεδα 127 και 128, η ινδική κρατική εταιρία πετρελαίου και αερίου ONGC Videsh Ltd (OVL), όχι μόνο εξέφρασε την επιθυμία του Νέου Δελχί να βαθύνει τη φιλία του με το Βιετνάμ, αλλά και αγνόησε την προειδοποίηση της Κίνας να μείνει μακριά. Αυτή η επίδειξη υποστήριξης βοήθησε την Ινδία να ενισχύσει τη σχέση της με το Βιετνάμ.

Το Ανόι βαθμιαία καθίσταται ο κεντρικός μοχλός αυτής της στροφής του Νέου Δελχί προς Ανατολάς. Το Ανόι είχε έναν μικρής διάρκειας πόλεμο με το Πεκίνο το 1979 και όλο και πιο έντονα ανησυχεί για το αυξανόμενο οικονομικό και στρατιωτικό βάρος του «Μεσαίου Βασιλείου» (σ.parapoda: η Κίνα στη μανδαρίνικη γλώσσα). Να γιατί σε κάποιες γειτονιές του Νέου Δελχί, το Βιετνάμ ήδη θεωρείται ως αντίβαρο, κατά τον ίδιο τρόπο που το Πακιστάν είναι για την Κίνα. Αν η Κίνα θέλει να επεκτείνει την παρουσία της στη Νότια Ασία και την περιοχή του Ινδικού – είναι το σκεπτικό του Νέου Δελχί – η Ινδία μπορεί να κάνει το ίδιο στην Ανατολική Ασία. Και αν η Κίνα μπορεί να έχει μια στρατηγική συνεργασία με το Πακιστάν και να αγνοεί τις ανησυχίες της Ινδίας, η Ινδία μπορεί να αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με κράτη όπως το Βιετνάμ στην περιφέρεια της Κίνας, χωρίς να δίνει δικαιώματα βέτο στην Κίνα για τέτοιες σχέσεις. 

Ο ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι με το βιετναμέζο πρόεδρο Τραν Ντάι Κουάνγκ στο Ανόι το Σεπτέμβρη του 2016 (φωτό)

Προσεγγίζοντας το Ανόι, το Δελχί δείχνει έτοιμο να αμφισβητήσει το Πεκίνο στο δικό του γήπεδο. Και τουλάχιστον επί του παρόντος, αυτή τη στάση την καλωσορίζουν κράτη όπως το Βιετνάμ, τα οποία φοβούνται την αυξανόμενη επιθετικότητα της Κίνας. Μια πιο μπλεγμένη στα θέματα της περιοχής Ινδία θα οδηγήσει σε μια πιο σταθερή ισορροπία ισχύος στην περιοχή. Ενώ η Ινδία μπορεί να θέλει να μειώσει τη σημασία της σύνδεσης λόγω BrahMos σε αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή επαφής της με το Βιετνάμ, μια τελική απόφαση για αυτό το θέμα θα πρέπει να ληφθεί σύντομα. Η κρίση στο Ντόκλαμ δεν μπορεί να είναι η καθοριστική μεταβλητή. Η απόφαση της Ινδίας θα πρέπει να βασίζεται σε μακροπρόθεσμες προτεραιότητες για την εξωτερική πολιτική και ασφάλεια της χώρας.

Ο Harsh V. Pant είναι καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Τμήμα Αμυντικών Σπουδών και το Ινστιτούτο Ινδίας στο Kings College του Λονδίνου. Το άρθρο δημοσιεύτηκε εδώ: http://thediplomat.com/2017/08/the-india-vietnam-relationship-beyond-the-brahmos-connection/

Γιατί η Ρωσία επιθυμεί να παραμείνουν οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν

Στην εξωτερική πολιτική, η χρησιμοποίηση των κινήσεων των άλλων δρώντων είναι κάτι το σύνηθες. Αυτή την τακτική ακολουθούν οι μεγάλες δυνάμεις, αξιοποιώντας μικρότερες χώρες. Όμως, ήδη από το 19ο αιώνα οι Μαρξ και Ένγκελς κατήγγειλαν ότι η ρωσική εξωτερική πολιτική είναι ίσως η μόνη που συστηματικά αξιοποιεί τις κινήσεις όχι απλώς άλλων, αλλά των βασικών αντιπάλων της για να προωθεί τα στρατηγικά συμφέροντά της. Η μελέτη μιας τέτοιας τακτικής είναι απαραίτητη για την εκπόνηση μιας επαναστατικής στρατηγικής για τους εργαζόμενους στην Ελλάδα, ιδίως αφού η χώρα μας αποτελεί πεδίο άμεσης και έμμεσης δράσης πολλών μεγάλων δυνάμεων.

Ένας χάρτης όπου δείχνει χοντρικά τις ζώνες που κάθε πλευρά ελέγχει τον Αύγουστο του 2017. Δυναμική και η εμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους σιγά – σιγά.

Είναι ιδιαίτερα διδακτική, επομένως, η περίπτωση του Αφγανιστάν, όπου, παρότι την πρωτοβουλία των κινήσεων εμφανίζεται να την έχουν οι ΗΠΑ, ωστόσο, η Ρωσία αξιοποιεί όχι μόνο τις αντίπαλες εγχώριες παρατάξεις, αλλά και τις ίδιες τις ΗΠΑ, για να προωθήσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα. Το Αφγανιστάν, εξάλλου, μας επισημαίνει και, με αφορμή την πρόσφατη ανακοίνωση Τραμπ της νέας στρατηγικής των ΗΠΑ για τη χώρα, μας υπενθυμίζει την ιδιαίτερη πτυχή που έχουν παρακμάζοντες ιμπεριαλισμοί, η οποία συνίσταται στο να συνυπάρχει ταυτόχρονα στρατηγική επέκτασή τους με τη στρατηγική εξασθένισή τους.

***

Γιατί η Ρωσία επιθυμεί να παραμείνουν οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν

Η Μόσχα θα ήθελε να αποφύγει να εμπλακεί η ίδια στρατιωτικά

του Σάμιουελ Ραμάν

Στις 15 Αυγούστου 2017, ο ειδικός απεσταλμένος του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για το Αφγανιστάν, Ζαμίρ Καμπούλοφ, κάλεσε τις ΗΠΑ να αποσύρουν τη στρατιωτική παρουσία  από το Αφγανιστάν και να τερματίσουν τη 16χρονη εκστρατεία τους να σταθεροποιήσουν την κατεστραμμένη από τον πόλεμο χώρα. Οι σκληρές επικρίσεις του πολέμου των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν εκθειάστηκαν από επιφανή μέλη της ρωσικής άνω βουλής όπως το γερουσιαστή Αλεξέι Πουσκόφ,  ο οποίος ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ έχασαν τον πόλεμο στο Αφγανιστάν εξαιτίας της ανηλεούς άσκησης βίας από το Μπους και της ανικανότητας του Ομπάμα να τερματίσει έγκαιρα τον πόλεμο.

Παρότι οι διαμορφωτές της ρωσικής πολιτικής δριμύτατα επικρίνουν τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, μια πιο προσεκτική εξέταση της στρατηγικής της Μόσχας για το Αφγανιστάν αποκαλύπτει ότι τα στρατηγικά συμφέροντα της Ρωσίας προωθούνται από τη διατήρηση-εγκλωβισμό των στρατευμάτων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν. Παρά τις πρόσφατες δηλώσεις του όπου επικαλούταν το αντίθετο, ο Καμπούλοφ αποδέχτηκε αυτή τη γεωπολιτική πραγματικότητα το Γενάρη του 2017 σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Interfax , όπου δήλωσε ότι «όλα θα κατέρρεαν» στο Αφγανιστάν αν οι ΗΠΑ απέσυραν τα στρατεύματά τους από τη ζώνη των συγκρούσεων.

Υπό το φως της παραπάνω εκτίμησης του Καμπούλοφ, η απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στις 21 Αυγούστου για την επέκταση των αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων στο Αφγανιστάν βοηθά τις προσπάθειες της Ρωσίας να σταθεροποιήσει τη χώρα με δύο σημαντικούς τρόπους. Πρώτον, η απόφαση του Τραμπ για διατήρηση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν επιτρέπει στη Ρωσία να επηρεάσει την κατάσταση της ασφάλειας στο Αφγανιστάν μέσω άσκησης διπλωματικής πίεσης προς την Ουάσινγκτον παρά μέσω της ανάπτυξης δικού της στρατιωτικού προσωπικού. Δεύτερον, οι διαμορφωτές της ρωσικής πολιτικής πιστεύουν ότι μια εκτεταμένη παρουσία στρατευμάτων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν θα εμποδίσει τους Ταλιμπαν να επεκτείνουν περεταίρω τα εδάφη που ελέγχουν και θα στρέψουν τους Ταλιμπάν να υιοθετήσουν την άποψη της Ρωσίας για μια πολιτική επίλυση του πολέμου στο Αφγανιστάν.

Η χρησιμοποίηση της διπλωματικής πίεσης προς τα στρατεύματα των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν από τη Ρωσία

Η απόφαση της ηγεσίας Τραμπ να αποστείλει έναν απροσδιόριστο αριθμό πρόσθετων στρατευμάτων στο Αφγανιστάν ευνοεί τα ρωσικά συμφέροντα, καθώς διασφαλίζει ότι οι αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις μπορούν αποτελεσματικά να διεξάγονται στη χώρα χωρίς την ανάπτυξη ρωσικών στρατευμάτων. Παρότι η Ρωσία έχει περιορίσει την εμπλοκή της στο Αφγανιστάν στο επίπεδο μόνο της πολυμερούς διπλωματίας και της πώλησης όπλων στις διάφορες πολιτικές φατρίες, οι διαμορφωτές της πολιτικής του Κρεμλίνου αυξανόμενα επιδιώκουν να αμφισβητήσουν την αποτελεσματικότητα της ανάπτυξης στρατευμάτων στο Αφγανιστάν.

Οι δημόσιες διακηρύξεις από ανώτατους αξιωματούχους της Ρωσίας και της Κεντρικής Ασίας έχουν αυξήσει περαιτέρω τις υποθέσεις για πιθανότητα ρωσικής στρατιωτικής επέμβασης στο Αφγανιστάν. Στις 28 Ιούνη, ο πρόεδρος της Κιργιζίας Αλμαζμπέκ Αταμπάγεφ κάλεσε στη δημιουργία νέας ρωσικής στρατιωτικής βάσης για την προστασία της Κιργιζίας από την αυξανόμενη επιρροή των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Αυτές οι ανησυχίες απηχούν την πρόσφατη δήλωση του Καμπούλοφ ότι η αυξανόμενη παρουσία του ΙΣΙΣ στο Αφγανιστάν θα μπορούσε να εξαναγκάσει τη Μόσχα να αναπτύξει στρατιωτικό προσωπικό στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο χώρα.

Παρά την αυξανόμενα πολεμική ρητορική του Καμπούλοφ, μια ρωσική στρατιωτική επέμβαση στο Αφγανιστάν παραμένει μια εξαιρετικά ανεπιθύμητη έκβαση. Όπως επεσήμανε ο απόστρατος στρατηγός της αεροπορίας του Αφγανιστάν Ατικουλάχ Αμάρχελ σε μια πρόσφατη συνέντευξη, ανώτατοι αξιωματικοί της Ρωσίας πιστεύουν ότι μια στρατιωτική επέμβαση στο Αφγανιστάν θα επέκτεινε υπερβολικά την έκταση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ρωσίας και θα εξέτρεπε πολύτιμους πόρους από τη συνεχιζόμενη αεροπορική υποστήριξη της Ρωσίας προς το καθεστώς του Μπασάρ Αλ Άσαντ στη Συρία.

Κάτοικος της πόλης Κούντουζ δείχνει το πτώμα μικρού παιδιού που σκοτώθηκε από αεροπορικό βομβαρδισμό της «συμμαχίας» στη διαφιλονικούμενη πόλη το Νοέμβρη του 2016 (φωτό)

Η ολέθρια κληρονομιά του σοβιετικού πολέμου στο Αφγανιστάν (1979-1988) καθιστά επίσης βέβαιο ότι η ανάπτυξη ρωσικών στρατευμάτων θα συναντούσε πιθανώς έντονη λαϊκή αντίδραση. Όπως μου ανέφερε ο διευθυντής του (σ.parapoda: μη κυβερνητικού κέντρου δημοσκοπήσεων και κοινωνιολογικών ερευνών) Λεβάντα Σέντερ της Μόσχας, Λεβ Γκούντκοφ, σε συνέντευξη το 2015, η αδιαφορία της ρωσικής κοινής γνώμης για τις πολιτικές κρίσεις στη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία είναι μια διαρκής επίπτωση της ατυχούς στρατιωτικής επέμβασης της Μόσχας στο Αφγανιστάν.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια ρωσική στρατιωτική επέμβαση στο Αφγανιστάν πιθανώς να συναντούσε λίγη λαϊκή υποστήριξη, εκτός αν υπήρχε μια μεγάλη τρομοκρατική επίθεση σε ρωσικό έδαφος η οποία αποδεδειγμένα θα μπορούσε να συνδεθεί με την αστάθεια στο Αφγανιστάν. Επομένως, η στρατηγική του Πούτιν για το Αφγανιστάν παραμένει βασισμένη στην άσκηση επιρροής στην πολιτική της Ουάσινγκτον για το Αφγανιστάν με έμμεσους τρόπους, αντί για ανάπτυξη ρωσικού στρατιωτικού προσωπικού στο Αφγανιστάν.

Ένα βασικό στοιχείο της ρωσικής στρατηγικής της έμμεσης πίεσης για το Αφγανιστάν πειστικά είναι η επίκληση της απειλής στρατιωτικών αντιποίνων ή αντεπιθέσεων αν η στρατηγική της Ουάσινγκτον δεν ανταποκριθεί στις ανησυχίες της Μόσχας για την ασφάλειά της. Η επιθυμία της ηγεσίας Τραμπ για αποφυγή ενός πολέμου Ρωσίας – ΗΠΑ δι’ αντιπροσώπων θα μπορούσε να πείσει το στρατό των ΗΠΑ να ανταποκριθεί στα ζητήματα στρατηγικής σημασίας της Ρωσίας καθώς αποπειράται να επιλύσει την πολιτική κρίση του Αφγανιστάν.

Με το να απειλούν για στρατιωτικά αντίποινα, οι ρώσοι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι μπορούν να πείσουν το στρατό των ΗΠΑ επιθετικά να καταστέλλουν  την κίνηση αεροπλάνων χωρίς διακριτικά  που παρέχουν όπλα στο ΙΣΙΣ και να εντείνουν τις προσπάθειες να ανακόψουν τη ροή ναρκωτικών προς την περιοχή της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών. Καθώς η ηγεσία Τραμπ επιδιώκει να αποτρέψει τα έσοδα από το εμπόριο ναρκωτικών στο Αφγανιστάν να φτάνουν στους Ταλιμπαν και να καταπολεμήσει την τρομοκρατία στο Αφγανιστάν, η στρατηγική της έμμεσης πίεσης από πλευράς Ρωσίας θα μπορούσε πιθανώς να παρέχει μια βάση για συνεργασία σε επίπεδο τακτικής για ζητήματα που και για τα δύο μέρη έχουν σημασία.

Οι προσπάθειες της Ρωσίας να θέσει εντός ορίων την επιρροή των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν

Οι αυξανόμενα επιθετικές προσπάθειες των ΗΠΑ να ανατρέψουν την εδαφική επέκταση των Ταλιμπάν ευνοεί επίσης τα ρωσικά συμφέροντα, παρότι η Ρωσία έχει ενισχύσει τη διπλωματική και στρατιωτική συνεργασία της με τη σουνιτική εξτρεμιστική οργάνωση τους τελευταίους μήνες. Η ανάσχεση της εδαφικής επέκτασης των Ταλιμπάν προωθεί τα μακροπρόθεσμα ρωσικά συμφέροντα, καθώς η στασιμότητα στην πρόοδο ή και οι ήττες στα πεδία των μαχών θα μπορούσαν να πείσουν την ανώτατη ηγεσία των Ταλιμπάν να αποδεχτεί τις προτάσεις της Ρωσίας για πολιτική επίλυση του πολέμου στο Αφγανιστάν.

Η νέα στρατηγική της ηγεσίας Τραμπ για το Αφγανιστάν είναι επίσης ελκυστική και στους ρώσους ιθύνοντες, καθώς η Μόσχα παραμένει ανήσυχη για τις διασυνδέσεις των Ταλιμπάν με δίκτυα τρομοκρατών.  Οι ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας μονίμως συλλαμβάνουν σε ρωσικό έδαφος άτομα τα οποία είναι ύποπτα για συνεργασία με τους Ταλιμπάν και το ρωσικό Ανώτατο Δικαστήριο έχει χαρακτηρίσει τους Ταλιμπάν τρομοκρατική οργάνωση από το Φλεβάρη του 2003.

Αν οι ΗΠΑ αυξήσουν την πίεση στο Πακιστάν ώστε να διακόψει τους δεσμούς του με τους Ταλιμπάν, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να βοηθήσει να διατηρηθεί η στρατηγική ισορροπίας της Ρωσίας στη Νότια Ασία. Καθώς η Ινδία βλέπει τους Ταλιμπάν ως εργαλείο του Πακιστάν για ισχύ στο Αφγανιστάν, το Νέο Δελχί είναι πιθανό να ενισχύσει την συνεργασία σε θέματα οικονομίας και ασφάλειας με την Καμπούλ ώστε να θέσει εμπόδια στο δρόμο των Ταλιμπάν προς τη στρατιωτική νίκη.

Αν ο Τραμπ δεν πίεζε το Πακιστάν για τους δεσμούς του με περιφερειακά δίκτυα τρομοκρατίας, η Μόσχα ίσως θα ήταν αναγκασμένη μονομερώς να απομακρυνθεί από το Ισλαμαμπάντ ώστε να καθησυχάσει το Νέο Δελχί για τη συνέχιση της αξιοπιστίας του ως συνεταίρου σε θέματα ασφαλείας. Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να είναι καταστροφικό για την ασφάλεια της Ρωσίας, καθώς το Πακιστάν διατηρεί στενούς δεσμούς με σουνίτες εξτρεμιστές στην Τσετσενία, και μπορεί να προβεί σε αντίποινα σε βάρος της Ρωσίας αν οι δεσμοί Μόσχας – Ισλαμαμπάντ επιδεινώνονταν λόγω του Αφγανιστάν. Αντίθετα, αν η στρατηγική του Τραμπ για το Αφγανιστάν εφαρμοστεί πλήρως και η συνεργασία ΗΠΑ – Πακιστάν για θέματα ασφαλείας αυξηθεί, η Ρωσία θα είναι πιθανώς σε θέση να αποφύγει μια πιθανή διπλωματική σύγκρουση με το Πακιστάν.

Παρότι οι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου συχνά επικρίνουν τη διαχείριση της κρίσης ασφαλείας στο Αφγανιστάν από τις ΗΠΑ και έχουν καλέσει τις ΗΠΑ να αποσυρθούν από το Αφγανιστάν, μια προσεκτικότερη εξέταση των στρατηγικών συμφερόντων της Ρωσίας αποκαλύπτει ότι η νέα στρατηγική του Τραμπ για το Αφγανιστάν θα μπορούσε να εδραιώσει το ρόλο της Ρωσίας στο Αφγανιστάν ως ενός μεγάλου παίκτη. Επομένως, οι ρώσοι ιθύνοντες είναι πιθανό περιφρονητικά να αποδεχτούν την απόφαση του Τραμπ να διατηρήσει και επιλεκτικά να επεκτείνει τη στρατιωτική παρουσία της Ουάσινγκτον στο Αφγανιστάν για το προσεχές μέλλον.

Ο Σάμιουελ Ραμάνι είναι υποψήφιος δρ διεθνών σχέσεων στο Κολέγιο του Αγίου Αντωνίου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Είναι επίσης δημοσιογράφος και αρθρογραφεί τακτικά στην Ουάσινγκτον Ποστ και τη Χάφινγκτον Ποστ. Το άρθρο στα αγγλικά δημοσιεύτηκε εδώ: http://thediplomat.com/2017/08/why-russia-wants-the-us-to-stay-in-afghanistan/