Χάλεντ Μπακντάς – Ράμζι (Γ.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ. Συρίας): Ο αγώνας για το Λαϊκό Μέτωπο & η τακτική του Κ.Κ. Συρίας (16/05/1936)

Εδώ και πάνω από ένα μήνα διεξάγονται στο Παρίσι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Και Ντ’ Ορσαί (σ.parapoda: το γαλλικό υπουργείο εξωτερικών) και την συριακή πατριωτική αντιπροσωπeία που αποτελείται από ηγέτες κυρίως του κόμματος “Κούτλα Ουατανία” (Εθνικό Μπλοκ). Αυτές οι διαπραγματεύσεις έχουν στόχο τη δημιουργία των βάσεων για μια γαλλοσυριακή συνθήκη.

Ταυτόχρονα, διαπραγματεύσεις ίδιας φύσης λαμβάνουν χώρα στο Κάιρο, ανάμεσα στο εθνικό μέτωπο και την Αγγλία, και στην Παλαιστίνη προετοιμάζεται, σύμφωνα με την πρόταση της βρετανικής κυβέρνησης, η αραβική εθνική αντιπροσωπεία η οποία θα διεξάγει διαπραγματεύσεις στο Λονδίνο γύρω από το παλαιστινιακό ζήτημα.

Έτσι, παρά τις ιδιαίτερες συνθήκες καθεμιάς από τις χώρες, στη Συρία, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο, βλέπουμε κάποια ομοιότητα, έστω και περιορισμένη, στη διαδικασία που ακολούθησε την ανάπτυξη του εθνικού αγώνα κατά την πρόσφατη περίοδο. Στην Αίγυπτο, όπως και στη Συρία και την Παλαιστίνη, ο λαός κινητοποιείται ενάντια στην πολιτική, οικονομική και στρατιωτική επίθεση των ιμπεριαλιστών· μεγάλες διαδηλώσεις και οδομαχίες διεξάγονται παντού· ο ιμπεριαλισμός υποχωρεί και αποδέχεται την έναρξη διαπραγματεύσεων με τα πατριωτικά αραβικά κόμματα στις χώρες τους ή στη μητρόπολη για να επιλύσει τις συγκρούσεις “φιλικά”.

Από διαδήλωση στην πλατεία Σάαντ Αλ Τζάμπρι στο Αλέπο το 1936 υπέρ της δημιουργίας εθνικού στρατού κατά τη διάρκεια της αντιγαλλικής 50ήμερης απεργίας (φωτό)

Εξάλλου, αν λάβουμε υπόψη πώς αλληλοδιαδέχθηκαν από τη μια χώρα στην άλλη οι λαϊκές εκρήσεις και λάβουμε υπόψη την αμοιβαία μεταξύ τους επιρροή, καθώς και το ρόλο που έπαιξε στην ανάπτυξη του αγώνα της κάθε χώρας η εθνική αλληλεγγύη των άλλων αραβικών χωρών, αν λάβουμε υπόψη όλα αυτά, τότε θα καταλάβουμε πολύ καλά ότι το ζήτημα της κάθε μιας από τις διαπραγματεύσεις στο Παρίσι, το Κάιρο ή το Λονδίνο επηρεάζουν έντονα την πορεία και την έκβαση των άλλων. Να γιατί, θα ήταν πολύ χρήσιμο για όλους τους κομμουνιστές των αραβικών χωρών να μελετήσουν τη θετική και αρνητική δράση του Κ.Κ. Συρίας κατά τη διάρκεια των γεγονότων του Γενάρη – Φλεβάρη – Μάρτη και τη θέση του απέναντι στις διαπραγματεύσεις στο Παρίσι και τη γαλλοσυριακή συνθήκη που συντάσσεται.

Η γενική πανεθνική απεργία της Συρίας, η οποία διήρκεσε 50 ημέρες (18 Γενάρη – 8 Μάρτη) με λαϊκές διαδηλώσεις, οδομαχίες και οδοφράγματα, ήταν μια μεγάλη επιβεβαίωση για το κόμμα μας και την τακτική μας του αντιιμπεριαλιστικού λαϊκού μετώπου. Ήδη από την πρώτη στιγμή, το κόμμα μας καθόρισε την τακτική του με τον ακόλουθο τρόπο:

1)Στήριξη όλων των αντιιμπεριαλιστικών διεκδικήσεων που έθετε το κόμμα “Εθνικό Μπλοκ”,

2)Προσπάθεια με όλα τα μέσα για ένωση όλων των προσπαθειών όλων των εθνικών κομμάτων και οργανώσεων για την απόκρουση της ιμπεριαλιστικής επίθεσης

3)Στενή συνεργασία με τους αριστερούς εθνικιστές, βοήθεια προς αυτούς για να οργανωθούν και να διεξάγουμε μαζί έναν έντονο αγώνα για την ενότητα των δυνάμεων και την οργάνωση του Λαϊκού Μετώπου το οποίο οικοδομούταν στις διαδηλώσεις.

Το κόμμα έκανε μια πρακτική προσπάθεια για να εισάγει τις ταξικές διεκδικήσεις του προλεταριάτου στο γενικό εθνικό αγώνα (ελευθερία των συνδικάτων, εργατική νομοθεσία κλπ), έχοντας ως στόχο τη διασφάλιση στο προλεταριάτο της θέσης του στην καθοδήγηση του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος. Έτσι, πέτυχε να ενισχύσει τις οργανωτικές θέσεις του και τον κομματικό του μηχανισμό. Μετά από πολλούς μήνες διακοπής, ο παράνομος κεντρικός οργανισμος του κόμματος μπόρεσε ξανά να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια του κινήματος.

Όμως είναι αδιαμφισβήτητο ότι το Κ.Κ. Συρίας θα είχε μεγαλύτερες επιτυχίες αν όλες οι οργανώσεις του και το στελεχιακό του δυναμικό είχαν μια πιο ξεκάθαρη αντίληψη για τα καθήκοντα που απορρέουν από την τακτική του Λαϊκού Μετώπου και το νέο προσανατολισμό στην τακτική που πρέπει να υιοθετήσουμε έναντι της εθνικής αστικής τάξης, στη νέα κατάσταση της λυσσαλέας και αυξανόμενης επίθεσης του ιμπεριαλισμού, η οποία απαιτεί από εμάς να κινητοποιήσουμε όλες τις πιθανές δυνάμεις ενάντια στον θηριώδη εχθρό. Έχοντας πολύ μικρή εμπειρία λαϊκομετωπικής τακτικής, το κόμμα δεν μπόρεσε να εξαλείψει στην πορεία των γεγονότων τη σύγχυση που υπήρχε στις τάξεις του γύρω από αυτά τα ζητήματα. Να γιατί έγινε δυνατό ενίοτε να συναντούμε στα φυλλάδια και τις εγκυκλίους διαφόρων οργανώσεων εσφαλμένες διατυπώσεις όπως: “οι οπαδοί της πολιτικής της συνεννόησης θέλουν να αποκτήσουν μερικές μικρές υποχωρήσεις από τον ιμπεριαλισμό σε βάρος μας”. Στο τέλος των γεγονότων, καθώς ο ιμπεριαλισμός υποχώρησε και ζητούσε την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Κούτλα, η συνθήκη έγινε το κέντρο της πολιτικής δραστηριότητας στη χώρα. Τότε το κόμμα κάλεσε τις μάζες να επαγρυπνούν ενάντια στις ιμπεριαλιστικές μανούβρες. Τους εξήγησε πολύ ορθά ότι η περαιτέρω ανάπτυξη της κατάστασης και το ζήτημα των διαπραγματεύσεων αυτών καθ’εαυτών εξαρτάται από τον αγώνα τους, και ότι πρέπει περισσότερο παρά ποτέ να οργανώσουμε τις τάξεις του λαού, να υλοποιήσουμε και να εδραιώσουμε το αντιιμπεριαλιστικό εθνικό και λαϊκό μέτωπο. Όμως το κεντρικό όργανο του κόμματος, η 8σέλιδη “Φωνή του Λαού”, δεν περιείχε ούτε λέξη για τη θέση του κόμματος έναντι της συνθήκης. Ταυτόχρονα, βρίσκαμε στις τάξης του κόμματος την ακόλουθη άποψη: “Η συνθήκη θα ήταν μια συμφωνία διαμοιρασμού της εκμετάλλευσης των λαϊκών μαζών ανάμεσα στη γαλλική και τη συριακή αστική τάξη”. Ταυτόχρονα, από την άλλη, συναντούσαμε τάσεις για διατύπωση του συνθήματος με το οποίο θα ζητούσαμε την ενότητα και την ανεξαρτησία μέσα από την εγγύηση της τήρησης της συνθήκης από την Κοινωνία των Εθνών.

Έτσι, βλέπουμε ότι σύγχυση επικρατούσε γύρω από τρία βασικά σημεία:

1)την εκτίμηση για τα τελευταία γεγονότα στη Συρία,

2)την ουσία του αγώνα γύρω από τη γαλλοσυριακή συνθήκη,

3)τα καθήκοντα και το περιεχόμενο της λαϊκομετωπικής τακτικής.

Εϊναι αυτό που θα προσπαθήσουμε να εξειδικεύσουμε, στη βάση των ίδιων μας των εμπειριών κατά την τελευταία περίοδο:

1)Οι λαϊκές μάχες του Φλεβάρη – Μάρτη ήταν αδιαμφισβήτητα ένας ισχυρός κρίκος του ηρωικού εθνικού αγώνα του συριακού λαού για την πλήρη ανεξαρτησία και ενότητα. Όμως το κύριο σημείο που δίνει σε αυτό το επεισόδιο μια ιστορική σημασία, όχι μόνο για τη Συρία, αλλά για όλες τις αραβικές χώρες, είναι ότι απέδειξε ότι ο αγώνας του λαού, το πείσμα του, η ενότητα των τάξεών του, μαζί με τη μεγαλειώδη αλληλεγγύη των άλλων αραβικών χωρών και του γαλλικού προλεταριάτου, μπορούν να αντιμετωπίσουν την επίθεση του ιμπεριαλισμού και να τον κάνουν να υποχωρήσει, ακόμα και σε μια μικρή χώρα όπως τη Συρία, η οποία δεν έχει σήμερα στο σύστημα του γαλλικού ιμπεριαλισμού τη σημασία που έχει, για παράδειγμα, η Αίγυπτος στο σύστημα του αγγλικού ιμπεριαλισμού.

Έτσι, οι μάχες του Φλεβάρη ήταν, πριν και πάνω από όλα, ένας εθνικός αγώνας ενάντια στην ιμπεριαλιστική επίθεση, για τις δημοκρατικές ελευθερίες του συριακού λαού (κοινοβουλευτικό καθεστώς, Σύνταγμα του 1928, αμνηστία, χαλινάρι στη δικτατορία των γάλλων αξιωματούχων στη διοίκηση της χώρας κλπ).

2)Αυτός ο αγώνας κατέληξε στην έναρξη διαπραγματεύσεων ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και το κόμμα “Εθνικό Μπλοκ”, με στόχο την ένταξη αυτών των λαϊκων διεκδικήσεων στη μορφή μιας γαλλοσυριακής συνθήκης. Να γιατί δεν είναι δίκαιο να ισχυρίζεται κανείς ότι ο σημερινός αγώνας γύρω από τη συνθήκη είναι ένας αγώνας από τον οποίο εξαρτάται η ανεξαρτησία της Συρίας. Όμως ταυτόχρονα είναι αφηρημένο και ακατανόητο στις μάζες το να λέγεται ότι η συνθήκη “είναι μια συμφωνία διαμοιρασμού ανάμεσα στην εθνική αστική τάξη και τον ιμπεριαλισμό”.

Για να καθορίσουμε την τακτική μας απέναντι στη συνθήκη, πρέπει να πάρουμε υπόψη τα ακόλουθα τρία σημεία: 1)οι ακόλουθες διεκδικήσεις που έθεσε η εθνική αστική τάξη αποδυναμώνουν τις θέσεις του ιμπεριαλισμού (Σύνταγμα του 1928, ενάντια στην ιμπεριαλιστική δικτατορία στα τελωνεία και τη διοίκηση, κατάργηση του συμβουλίου κοινών συμφερόντων, ενοποίηση της εσωτερικής Συρίας κλπ), και συμπίπτουν ως ένα βαθμό με τα συμφέροντα του λαού και του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος. Να γιατί υποστηρίζουμε τη διασφάλιση αυτών των διεκδικήσεων από τη συνθήκη και καλούμε το λαό να επαγρυπνεί για την πλήρη εφαρμογή τους· 2) ο γαλλικός ιμπεριαλισμός προσπαθεί να περιορίσει αυτές τις διεκδικήσεις και ζητά από την εθνική αστική τάξη τη συμφωνία της πάνω σε κάποιους όρους και πριν από όλα στο να του διασφαλίσει την παροχή από αυτή πλήρους βοήθειας στους στρατιωτικούς και στρατηγικούς του στόχους στη Συρία. Να γιατί παλεύουμε αυτές τις ιμπεριαλιστικές προσπάθειες, οι οποίες είναι αντίθετες με τα συμφέροντα του λαού μας και της πατρίδας μας και καλούμε τις μάζες να επαγρυπνούν ενάντια σε κάθε συνθηκολόγηση απέναντι στον ιμπεριαλισμό επί αυτού του θέματος, γιατί μόνο με την επαγρύπνηση και τον αγώνα του λαού είναι δυνατό να απωθήσουμε παρόμοιες υποδουλωτικές συνθήκες· 3) οι μάζες δεν έχουν ακόμα χάσει τις αυταπάτες τους για την πολιτική συνεννόησης και συνεργασίας με τον ιμπεριαλισμό. Είναι αυτό που δεν μπορούμε να αγνοούμε αν θέλουμε να προσεγγίσουμε τις μάζες, να τις κατακτήσουμε και να συμβάλλουμε να διαλύσουν τις αυταπάτες τους.

Στη βάση αυτή, δεν μπορούμε να έχουμε μια απόλυτα αρνητική θέση απέναντι στη συνθήκη και τις διαπραγματεύσεις. Η θέση μας θα πρέπει να είναι κριτική. Λέμε πολύ ειλικρινά στο λαό μας:

Δεν θεωρούμε τον αγώνα γύρω από τη συνθήκη ως αγώνα για την ανεξαρτησία της Συρίας. Η πραγματική και πλήρης ανεξαρτησία δεν επιτυγχάνεται με τις διαπραγματεύσεις και τις συνθήκες, ούτε με τις διαδικασίες και την εγγύηση της Κοινωνίας των Εθνών. Ο αγώνας γύρω από τη συνθήκη είναι για εμάς ένας αγώνας για κάποιες ελευθερίες και δικαιώματα του λαού μας. Να γιατί καλούμε το λαό μας να υποχρεώσει με τον αγώνα του το γαλλικό ιμπεριαλισμό να αναγνωρίσει στις συνθήκες τα δικαιώματά του στην αυτοδιοίκηση, στα τελωνεία, στην ενότητα της χώρας του, στον περιορισμό της δικτατορίας των παραχωρησιούχων εταιριών κλπ. Ταυτόχρονα, καλούμε το λαό μας να παλέψει λυσσαλέα ενάντια στις απόπειρες του ιμπεριαλισμού να μας επιβάλλει στη συνθήκη υποδουλωτικές πρόνοιες, ιδίως τους όρους εκείνους που θα μετέτρεπαν νόμιμα τη χώρα μας σε στρατιωτική βάση, σε αποθήκη οπλισμού για τα ιμπεριαλιστικά του συμφέροντα, τους όρους που θα έθεταν, σε περίπτωση πολέμου, στη διάθεσή του το αίμα μας και την πατρίδα μας μαζί με όλο τον πλούτο της.

Μία τέτοια τακτική δεν σημαίνει καθόλου ότι εμείς σταματούμε, έστω και για μια στιγμή, τον ιδεολογικό και πολιτικό μας αγώνα ενάντια στην πολιτική συνεργασίας και συνεννόησης με τον ιμπεριαλισμό και ενάντια στις προσπάθειές να πειστεί ο λαός μας ότι αυτή η πολιτική θα καταλήκει στην πλήρη ανεξαρτησία μας και την ενότητα της πατρίδας μας.

3)Η τακτική του αντιιμπεριαλιστικού λαϊκού μετώπου, όπως την έθεσε στο 7ο συνέδριο της ΚΔ ο σ. Δημητρόφ και την εφάρμοσε πλήρως ο σ.Βαν Μιν για τις αποικιακές και μισοαποικιακές χώρες κατά την περίοδο όπου η ιμπεριαλιστική επίθεση άρχισε να δυναμώνει τρομακτικά και να απειλεί όχι μόνο την ύπαρξη των εργαζόμενων μαζών αλλά και τις θέσεις συγκεκριμένων στρωμάτων της εθνικής αστικής τάξης.

Έτσι, η τακτική του ενιαίου αντιιμπεριαλιστικού μετώπου στη Συρία, έχοντας πρώτο στόχο να ανακόψει την ιμπεριαλιστική επίθεση, χαρακτηρίζεται στην τρέχουσα περίοδο από τα ακόλουθα: α) δεν στοχεύει να αγκαλιάσει μόνο τα εθνικοεπαναστατικά στοιχεία, αλλά και τα εθνικορεφορμιστικά στρώματα, β) δεν βασίζεται απαραιτήτως σε μια αγροτική συνείδηση ανεβασμένη σε τέτοιο βαθμό που η αγροτιά καταλαβαίνει την αναγκαιότητα μιας αγροτικής επανάστασης. Αυτή καθ’εαυτή η τακτική είναι το κύριο μέσο που θα ανεβάσει την αγροτιά και όλες τις λαϊκές μάζες στην πολιτική ζωή, στον εθνικοεπαναστατικό αγώνα, και στην πορεία αυτού του αγώνα, αυτές θα φτάσουν στην ενική επανάσταση, στην ανάπτυξη και την εμβάθυνση της αγροτικής επανάστασης. Όμως αυτό με τίποτα δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε τη δουλειά μας να οργανώνουμε την πάλη των αγροτών ενάντια στα φεουδαρχικά στρώματα. Το αντίθετο, “το ενιαίο μέτωπο μπορεί να έχει μια επαναστατική σημασία, μόνο στην περίπτωτη και υπό την προϋπόθεση ότι δεν εμποδίζει το ΚΚ να διεξάγει ανεξάρτητη πολιτική και οργανωτική δουλειά, να οργανώνει το προλεταριάτο σε μια ανεξάρτητη πολιτική δύναμη και να ξεσηκώνει την αγροτιά ενάντια στους μεγαλοκτηματίες”(Στάλιν).

Αναφορικά με τον αγώνα για την πρακτική οργάνωση του Λαϊκού Μετώπου, είναι ξεκάθαρο ότι οι ιδιαίτερες συνθήκες της Συρίας, δηλαδή, η έλλειψη μαζικών πολιτικών οργανώσεων, η αδύνατη παρουσία του ΚΚ στα χωριά και οι μη ισχυρές ακόμα θέσεις του στη συνδικαλιστική δουλειά, η άρνηση του κόμματος “Εθνικό Μπλοκ” να δημιουργήσει ένα Λαϊκό Μέτωπο μαζί με άλλα πατριωτικά κόμματα και με το ΚΚ, όλα αυτά καθορίζουν τις ιδιαίτερες μορφές που πρέπει να πάρει ο αγώνας μας για το Λαϊκό Μέτωπο.

Να γιατί θα συνεχίσουμε να διεξάγουμε μια έντονη δουλειά στις εθνικές οργανώσεις, να βοηθούμε τα αριστερά πατριωτικά στοιχεία να οργανωθούν και να τους προτείνουμε ενιαία δράση μαζί με το Εθνικό Μέτωπο, να οργανώνουμε νόμιμες επιτροπές όχι μόνο στη βάση των γενικών διεκδικήσεων του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος αλλά επίσης, και ιδίως, στη βάση των συγκεκριμένων μερικών διεκδικήσεων των διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων και ομάδων (ενάντια στους φόρους, υπεράσπιση του εθνικού πολιτισμού κ.α.), και να ωθούμε αυτές τις επιτροπές να παλεύουν για το αντιιμπεριαλιστικό Λαϊκό Μέτωπο σε πανεθνική κλίμακα.

Μετάφραση από τα γαλλικά. Το άρθρο υπάρχει στη La Correpondance Internationale, 16/05/1936, ν.22, σ. 606 – 607.

Αλεξάντρα Κολλοντάι: Η αντιπολίτευση και οι κομματικές μάζες (30/10/1927)

Εκτός από την επέτειο των 100 χρόνων από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το επαναστατικό και κομμουνιστικό κίνημα γιορτάζει φέτος και την 90ή επέτειο από τη συντριβή της “Ενωμένης Αντιπολίτευσης” των Τρότσκι – Ζηνόβιεφ – Κάμενεφ. Και γιορτάζει όχι για την ήττα ορισμένων προσώπων. Γιορτάζει για την ωρίμανσή του. Γιατί το κίνημα άφηνε πίσω πια τις θεωρητικούρες και τις αριστεροδεξιές τυχοδιωκτικές παρεκκλίσεις και το μικροαστικό ατομικισμό που ως ένα σημείο συνέκλινε (και ενίοτε ακόμα συγκλίνει) μαζί του. Έτσι το κίνημα έμπαινε για τα καλά στην αγκαλιά των εργαζόμενων, το πρακτικό τους πνεύμα, τη σοβαρότητα και την συνειδητή πειθαρχία τους. Από αυτή την άποψη, έχει μεγάλο ενδιαφέρον η άποψη ανθρώπων που κάποτε μπορεί να είχαν πέσει στα δίχτυα του πνεύματος της μικρής ομάδας – το οποίο κάποτε “συγχωρούταν”, όμως, την ώρα της πραγματικής δουλειάς, της οικοδόμησης της νέας κοινωνίας, το άφηναν κι αυτοί πίσω.

***

Αλεξάντρα Κολλοντάι: Η αντιπολίτευση και οι κομματικές μάζες (30/10/1927)

Όσο πιο χαμηλά πηγαίνει κανείς στην κομματική κλίμακα, όσο πιο βαθιά πηγαίνει στη μάζα των απλών μελών του κόμματος, τόσο πιο συγκεκριμένα και έντονα αρνητική στάση συναντά έναντι της αντιπολίτευσης. Αυτό το φαινόμενο είναι χαρακτηριστικό. Εχθρότητα, θυμός και αγανάκτηση έναντι της αντιπολίτευσης κυριαρχούν στη βάση του κόμματος. Το να εξηγούμε αυτό το φαινόμενο με το ότι ο μηχανισμός “τρόμαξε” τη μάζα, με το ότι στραγγαλίζεται η πραγματική της φωνή, όπως το εξηγεί η αντιπολίτευση, δεν επιτρέπεται, για τον απλούστατο λόγο ότι η αγανάκτηση έναντι της αντιπολίτευσης έχει μαζικό χαρακτήρα. Και καθώς το φαινόμενο έχει μαζικό χαρακτήρα, πρέπει να αναζητήσουμε τη βαθύτερη ρίζα του, στο ίδιο το “είναι” και τη διάθεση των μαζών.

 H Κολλοντάι με την πρώτη αντιπροσωπεία της ΕΣΣΔ στη Σουηδία (φωτό)

Στο κόμμα, όπως σε κάθε συλλογικότητα, πάντοτε, σε μια δεδομένη στιγμή και σε συγκεκριμένες συνθήκες, επικρατεί η μια ή η άλλη διάθεση, υπάρχει πάντοτε η “ψυχή” του.

Όσο ισχυρός κι αν είναι ένας μηχανισμός, ο οποίος καθοδηγεί τη συλλογικότητα, αν ανάμεσα στην πολιτική και καθοδήγηση του μηχανισμού και την επικρατούσα διάθεση, στην πλατιά βάση των μελών της συλλογικότητας υπάρχει αντίθεση, αυτή θα επιδράσει πρώτα από όλα στη μορφή με την οποία η μάζα αντιδρά σε αυτή, ανταποκρίνεται σε αυτό το φαινόμενο.

Η πικρία, η εχθρότητα και η αγανάκτηση με την οποία αντιμετωπίζει η βάση του κόμματος τις τοποθετήσεις της αντιπολίτευσης, προκαλούνται από το συγκεκριμένο βαθμό πνευματικής και διανοητικής ανάπτυξης των μαζών και, επιπλέον, από την ανάπτυξη της εδραίωσης της κολεκτιβίστικης σκέψης.

Η Ένωση, γιορτάζοντας την πρώτη της δεκαετία, βιώνει και το μήνα του μέλιτος του δημιουργικού της πυρετού. Οι εργάτες, η πρωτοπόρα αγροτιά, είναι μέχρι το λαιμό απασχολημένοι με το φλέγον και βασικό ζήτημα: τη δημιουργία νέων μορφών οικονομίας, ζωής, την εγκαθίδρυση νέων σχέσεων ανάμεσα στα διάφορα τμήματα του οργανισμού του κράτους και της οικονομίας. Και όλο αυτό το έργο επικεντρώνεται σε αμέτρητες συλλογικότητες: στα σοβιέτ, στις ενώσεις, στις επιτροπές, στα επιτροπάτα. Πουθενά στον κόσμο η κολεκτιβίστικη αρχή της δουλειάς δεν επικρατεί τόσο ξεκάθαρα πάνω στην πρωτοβουλία ενός μεμονωμένου ανθρώπου, όσο σε εμάς στην Ένωση.

Συχνά, υπάρχει μια υπερφόρτωση από συλλογικά όργανα, τα οποία δυσκολεύουν την ατομική πρωτοβουλία, όμως αυτό το ζήτημα είναι πια άλλης τάξης: το βασικό είναι ότι όλες αυτές οι συλλογικές πρωτοβουλίες καλλιεργούν και μια νέα προσέγγιση στη ζωή των μαζών, μια νέα ιδεολογία. Η μάζα διδάσκεται να μη βασίζεται πλέον σε “ηγέτες”, αλλά να σκέφτεται και να καταλήγει σε ένα θέμα συνολικά μέσα από συλλογικές προσπάθειες. Χρειάζεται μόνο να δούμε τώρα πώς διεξάγονται οι συνελεύσεις, ακόμα και των λιγότερο προετοιμασμένων οργανώσεων. Κάθε ένας από τους συμμετέχοντες, ατομικά αν τον πάρει κανείς, ακόμα και “μικρός άνθρωπος”, μπορεί να μην είχε ιδιαίτερες αρετές στο παρελθόν, ούτε ιδιαίτερα λαμπρές γνώσεις: και ωστόσο, μπορεί να φέρνει στις συνεδριάσεις αυτό ακριβώς που είναι χρήσιμο, τον ιδιαίτερο εκείνο λόγο που προσθέτει κάτι στο έργο. Πολύτιμα κομματάκια σκέψεων, και κομματάκια προτάσεων. Και στο τέλος, συνάγεται ένα ισχυρό μπλοκ πρακτικών, μελετημένων αποφάσεων και καθηκόντων.

Όμως όταν η απόφαση ληφθεί, η συλλογικότητα απαιτεί αποφασιστικά η απόφαση να μην παραβιαστεί. Έχει αναπτυχθεί, έχει μεγαλώσει η απαίτηση της συλλογικότητας, με τη θέλησή του, να λαμβάνονται υπόψη οι αποφάσεις της από όλους, από τη μικρή ως τη μεγάλη. Αυτό είναι μια υγιής αντίδραση οργανωτικής αρχής, η οποία έχει νικήσει τον αναπόφευκτα πλατύ “ερασιτεχνισμό” των μικρών συλλογικοτήτων και των μεμονωμένων προσώπων την εποχή του εμφυλίου πολέμου, όταν αυτός ο ερασιτεχνισμός εκφυλιζόταν σε αναρχικό ατομικισμό. Τότε ήταν μια άλλη εποχή: η εκδήλωση “αυτοπειθαρχίας” ενίοτε έσωζε την κατάσταση. Τώρα είναι η περίοδος της οικοδόμησης και, πάνω από όλα, η ενότητα χρειάζεται όχι μόνο στις πράξεις, αλλά ακόμα και στη σκέψη.

Η Αλεξάντρα Κολλοντάι (φωτό)

Η μάζα με ένα υγιές ένστικτο αυτό το καταλαβαίνει. Να γιατί την αγανακτεί η αντιπολίτευση σε αυτό. Η αντιπολίτευση παραβιάζει τη δύσκολα επιτευχθείσα συνοχή της συλλογικότητας, η αντιπολίτευση προσπερνά το βασικό αίτημα των μαζών: τήρηση της πειθαρχίας. Ακριβώς η ομαδική, η συλλογική εργασία αναπτύσσει πραγματικά ένα ιδιαίτερο, νέο νόημα στη σημασία της πειθαρχίας – όχι ως υπακοή σε “εντολή”, αλλά ως συγχώνευση της θέλησης του ατόμου με αυτή της συλλογικότητας. Η πειθαρχία – είναι ένα τσιμέντο, το οποίο ενώνει τα ανθρώπινα τουβλάκια σε ένα ισχυρό κτίριο, αυτό της συλλογικότητας.

Η εχθρότητα με την οποία η κομματική βάση αντιμετωπίζει αυτή καθ’εαυτή τη λέξη “αντιπολίτευση” εξηγείται σε σημαντικό βαθμό από το ότι η αντιπολίτευση, σύμφωνα με την αυθόρμητη αίσθηση της κομματικής μάζας, δρα “αναρχικά”.

Οδηγεί τη μάζα σε μεγάλο θυμό το γεγονός ότι η αντιπολίτευση, παραβιάζοντας τη θέλησή της, ταυτόχρονα μιλά εξ ονόματός της, εξ ονόματος της μάζας. “Σκεφτείτε, τι υπερασπιστές μας έλαχαν!”, ακούει κανείς τους εργάτες να λένε. “Ποιος τους εξουσιοδότησε; Εμείς σκεφτόμαστε διαφορετικά. Αν εμείς είμαστε με κάτι δυσαρεστημένοι, μόνοι μας στο κόμμα θα το υποστηρίξουμε, θα το θέσουμε”.

Τέτοιες διαθέσεις δεν έχουν καμία σχέση με “πιέσεις από το μηχανισμό”.

Η μάζα δεν πιστεύει την αντιπολίτευση. Όλες τις δηλώσεις της αντιπολίτευσης τις αντιμετωπίζει “με χαμόγελο”. Πραγματικά μπορεί η αντιπολίτευση να πιστεύει ότι η μνήμη των μαζών είναι τόσο κοντή; Αν ακόμα υπάρχουν ελλείψεις στο κόμμα, στην πολιτική γραμμή, ποιος δα, αν όχι τα πιο επιφανή μέλη της αντιπολίτευσης, τις δημιούργησε και τις χειρίστηκε; Συνεπάγεται ότι η πολιτική του κόμματος και η δομή του κομματικού μηχανισμού έγιναν άχρηστοι μόνο την ημέρα που η ομάδα των αντιπολιτευόμενων διαχωρίστηκε από τη θέληση του κόμματος. Το πράγμα μυρίζει απάτη: χτυπούν το μηχανισμό, την πολιτική του κόμματος, αλλά το ίδιο το ζήτημα έχει να κάνει με την ηγεσία. Και η μάζα με αγανάκτηση απομακρύνεται από αυτή τη συζήτηση.

Η μάζα δεν πιστεύει την αντιπολίτευση, επειδή επίσης απεχθάνεται την έλλειψη αρχών. Στην αρχή ηταν πραγματικά ακατανόητο για τα άπειρα στην πολιτική μέλη της βάσης του κόμματος το μπλοκ των χτεσινών αντιπάλων. Ακολούθως, ακόμα λιγότερο κατανοητή ήταν η επίσημη, γραπτή υπόσχεση της αντιπολίτευσης ότι θα υποταχθεί στη θέληση του κόμματος, ένα είδος λόγου τιμής του κομμουνιστή, τον οποίο την επομένη τον παραβίασαν.

Ο ιησουίτικος κανόνας “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα” δεν μπορεί να είναι κανόνας για μέλη της ίδιας και αυτής συλλογικότητας. Δεν μπορεί να οικοδομηθεί συλλογικότητα αν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στο λόγο των μελών, αν δεν μπορείς να βασίζεσαι σε υποσχέσεις..

Τα έργα μιλούν καλύτερα από τα λόγια, λένε οι μάζες: όποιος δεν τηρεί το λόγο του μπροστά στη συλλογικότητα, τότε ήδη δεν είναι πραγματικά μαζί μας… Η μάζα δεν συγχωρεί τα παιχνίδια με την συλλογικότητα, τα στριφογυρίσματα. Η μάζα η οποία, με τόση δυσκολία, με τόσες προσπάθειες ξεπερνά τη διασπαστική επιρροή του μικροαστικού ατομικισμού, ποτέ δεν θα καταλάβει, ποτέ δεν θα ανεχτεί και ποτέ δεν θα συγχωρήσει όσους παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους προς τη συλλογικότητα.

Η μάζα δεν αποδέχεται την αποδιοργανωτική παραβίαση της πειθαρχίας και της ενότητας από πλευράς αντιπολίτευσης.

Η μάζα δεν πιστεύει στην αντιπολίτευση και δεν της συγχωρεί τον ιησουίτικο πολιτικαντισμό έναντι του κόμματος.

Η μάζα με έντονη εθχρότητα διαχωρίζεται από την κριτική και τις θέσεις της αντιπολίτευσης – οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στις διαθέσεις που κυριαρχούν στη μεγάλη μάζα της κομματικής βάσης.

Και αν η αντιπολίτευση δεν ακούει τις διαθέσεις της μάζας (η δύναμη του Λένιν βρισκόταν ακριβώς στο ότι πάντα μπορούσε να ακούει αυτό που απαιτεί, αυτό που προσπαθεί να πετύχει, αυτό που θέλει η μάζα), πώς μπορεί να μην ηττηθεί;

Δεν είναι δυνατό ατιμώρητα να προσπαθεί κανείς να κάμψει κανείς τη θέληση της συλλογικότητας με τη δική του “ομαδική θέληση”. Όσους προσπαθούν να κάνουν κάτι τέτοιο, θα σταματήσουν οι μάζες να τους θεωρούν “δικούς τους”.

Η μάζα θεωρεί ότι το πραγματικό πνεύμα του “συλλογικού δημοκρατισμού”, το οποίο βρίσκεται σε αντίθεση με τη μικροαστική αντίληψη για το δημοκρατισμό, θα αποκαλυφθεί στην αντιπολίτευση μόνο όταν αυτή θελήσει να καταλάβει ότι η απόφαση της Ολομέλειας της ΚΕ είναι μια αντανάκλαση της θέλησης της μάζας της συλλογικότητας του κόμματος. Και καταλαβαίνοντας αυτό, η αντιπολίτευση θα σταματήσει να υπονομεύει την ενότητα του κόμματος και να διάκειται ενάντια στη διάθεση και τη θέληση των εκατομμυρίων της συλλογικότητας του κόμματος.

Μετάφραση από τα ρωσικά. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην “Πράβντα”, 30 Οκτώβρη 1927. και περιέχεται στο βιβλίο “Διαλεχτά άρθρα και λόγοι”, Μόσχα, Πολιτικές Εκδόσεις (Πολιτιζντάτ), 1972. σ.σ. 364 – 367.

Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Και πάλι για τη Στοκχόλμη – Πού οδηγεί η Σύσκεψη της Μόσχας; (09-13/08/1917))

Στο 20ό μέρος του αφιερώματος για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση και τον πολιτικό αγώνα των μπολσεβίκων που προηγήθηκε αυτής, υπάρχουν άλλα δύο κείμενα του Στάλιν, παρμένα από τον 3ο τόμο των Άπαντών του. Το πρώτο άρθρο αναδεικνύει τη σημασία της διάστασης ανάμεσα στα λόγια και τα έργα, η οποία, σε καιρό πολέμου και θανάτου, δεν μπορεί να γίνεται ανεκτή. Όμως αναδεικνύει και τη γενικότερη σημασία των “συζητήσεων” και των φόρουμ που, πραγματικά, ώρες – ώρες, στην περίπτωση της ελληνικής αριστεράς, γίνεται σχεδόν αυτοσκοπός, ενώ αμελείται, ή, έστω, αφαιρείται πολύτιμος χρόνος, για την οργάνωση του λαού. Ας αναλογιστεί ο καθένας μας, λόγου χάρη, πόσες ώρες από τη ζωή του, τα τελευταία εφτά χρόνια, επί μνημονίων, ξόδεψε σε συζητήσεις “για” κάτι, και πόσες ώρες για συγκεκριμένες ενέργειες (κινητοποιήσεις, εξορμήσεις κ.α.)

Στο δεύτερο άρθρο, όπου συμπεραίνεται (εύστοχα) από το Στάλιν ότι τα πράγματα οδεύουν σε κήρυξη πραξικοπήματος και μάλιστα με επικεφαλής συγκεκριμένο πρόσωπο, αναδεικνύεται η σημασία της μελέτης των φαινομένων στη δυναμική τους διάσταση, η μελέτη των τάσεων, μέσα ακριβώς από την κίνηση των διαφόρων πτυχών εντός του ίδιου “στρατοπέδου”. Αναδεικνύεται επίσης ότι οι μπολσεβίκοι δεν έλεγαν “καπιταλισμός πριν, καπιταλισμός και μετά (το πραξικόπημα που προέβλεπαν), σιγά τη διαφορά”, όπως λένε απλοϊκά πολλοί σήμερα, αλλά έδιναν σημασία στην πολιτική μορφή της (αστικής) εξουσίας και τη σχέση της με το εξωτερικό.

***

Και πάλι για τη Στοκχόλμη (63)

Ο πόλεμος συνεχίζεται. Το ματοβαμμένο του άρμα προελαύνει απειλητικά κι ασταμάτητα. Ο πόλεμος αυτός μετατρέπεται βήμα προς βήμα από ευρωπαϊκό σε παγκόσμιο και παρασέρνει στο σκοτεινό του έργο όλο και καινούργια κράτη.

Ταυτόχρονα, ξεφτάει και χάνει τη σημασία της η συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης.

Η “πάλη για την ειρήνη” και η ταχτική της “πίεσης” πάνω στις ιμπεριαλιστικές κυβερνήσεις, που διακήρυξαν οι συμβιβαστές, μετατράπηκαν σε “κούφια λόγια”.

Χρεωκόπησαν ολοκληρωτικά οι απόπειρες των συμβιβαστών να επιταχύνουν το τέλος του πολέμου και να ξαναστήσουν στα πόδια της την εργατική Διεθνή με μια συμφωνία ανάμεσα στις “πλειοψηφίες των οπαδών της πολιτικής της άμυνας” των διαφόρων χωρών.

Η εσερομενσεβίκικη φάρσα της Στοκχόλμης, που γύρω της υφαίνεται ένα πυκνό δίχτυ ιμπεριαλιστικών μηχανορραφιών, θα μετατραπεί αναπόφευχτα είτε σε ανίσχυρη παράτα, είτε σε παιχνίδι στα χέρια των ιμπεριαλιστικών κυβερνήσεων.

Για όλους είναι σήμερα ξεκάθαρο ότι το ταξίδι των αντιπροσώπων του Πανρωσικού συνεδρίου των Σοβιέτ στην Ευρώπη (64) και η “σοσιαλιστική” διπλωματία των οπαδών της πολιτικής της άμυνας, με τα επίσημα γεύματα που οργανώνουν μαζί με τους αντιπροσώπους του αγγλογαλλικού σοσιαλιμπεραλισμού, δεν είναι το μέσο που χρειάζεται για ν’ αποκατασταθεί η διεθνής αδελφότητα των εργατών.

Το κόμμα μας είχε δίκιο όταν από τη συνδιάσκεψη ακόμα του Απρίλη έκανε διαχωρισμό της δικής του πολιτικής από την πολιτική της Στοκχόλμης.

Η εξέλιξη του πολέμου και όλη η παγκόσμια κατάσταση οξύνουν αναπόφευχτα τις ταξικές αντιθέσεις και οδηγούν σε μια περίοδο μεγαλειώδικων κοινωνικών συγκρούσεων.

Αυτού και μόνον αυτού πρέπει να αναζητήσουμε τους δημοκρατικούς τρόπους για τον τερματισμό του πολεμου.

Μιλάνε για “εξέλιξη” των απόψεων των αγγλογάλλων σοσιαλπατριωτών και για την απόφασή τους να πάνε στη Στοκχόλμη κλπ.

Αυτό όμως δεν αλλάζει καθόλου την κατάσταση. Μήπως οι ρώσοι και οι γερμανοαυστριακοί σοσιαλπατριώτες δεν αποφάσισαν επίσης (νωρίτερα ακόμα από τους αγγλογάλλους!) να πάρουν μέρος στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης; Ποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η απόφασή τους αυτή επιτάχυνε το έργο του τερματισμού του πολέμου;

Μήπως το κόμμα του Σάιντεμαν, που παίρνει μέρος στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης, έπαψε να υποστηρίζει την κυβέρνηση της χώρας του, που ενεργεί επίθεση και καταλαμβάνει τη Γαλικία και τη Ρουμανία;

Μήπως τα κόμματα του Ρενοντέλ και του Χέντερσον, που μιλάνε για “αγώνα για την ειρήνη” και για τη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης, δεν υποστηρίζουν ταυτόχρονα τις κυβερνήσεις τους, που καταλαμβάνουν τη Μεσοποταμία και την Ελλάδα;

Τι σημασία μπορούν να έχουν μπροστά σε τέτοια γεγονότα οι συζητήσεις τους για τη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης;

Λόγια όλο αγαθότητα για την ειρήνη, που σκεπάζουν την απροκάλυπτη υποστήριξη της πολιτικής του πολέμου και των καταχτήσεων – ποιος δεν ξέρει αυτές τις παμπάλαιες μέθοδες που χρησιμοποιούν οι ιμπεριαλιστές για την εξαπάτηση των μαζών;

Ισχυρίζονται πως οι συνθήκες έχουν αλλάξει σήμερα σε σχέση με το παρελθόν και πως θα έπρεπε γι’ αυτό το λόγο να αλλάξει και η στάση μας απέναντι στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης.

Ναι, οι συνθήκες έχουν αλλάξει, έχουν αλλάξει όμως όχι προς όφελος της συνδιάσκεψης της Στοκχόλμης, αλλά αποκλειστικά και μόνο εναντίον της.

Η αλλαγή συνίσταται πρώτα – πρώτα στο γεγονός ότι ο πόλεμος από ευρωπαϊκός έγινε παγκόσμιος και ότι πλάτυνε και βάθυνε στο έπακρο τη γενική κρίση.

Γι’ αυτό οι πιθανότητες για ιμπεριαλιστική ειρήνη και για πολιτική “πίεσης” πάνω στις κυβερνήσεις περιορίστηκαν στο ελάχιστο.

Η αλλαγή, δεύτερο, συνίσταται στο γεγονός ότι η Ρωσία ακολούθησε το δρόμο της επίθεσης στο μέτωπο και ότι προσάρμοσε την εσωτερική ζωή της χώρας στις απαιτήσεις της πολιτικής της επίθεσης, με την έννοια της χαλιναγώγησης των ελευθεριών. Γιατί πρέπει, τέλος πάντων, να καταλάβουμε ότι η πολιτική της επίθεσης είναι ασυμβίβαστη με το “ανώτατο όριο ελευθεριών”, και ότι από τον Ιούνη ακόμα άρχισε η στροφή στην ανάπτυξη της επανάστασής μας. Κι εδώ παρουσιάζεται το φαινόμενο οι μπολσεβίκοι “να είναι κλεισμένοι” στις φυλακές, ενώ οι οπαδοί της πολιτικής της άμυνας να έχουν μετατραπεί σε οπαδούς της επίθεσης και να παίζουν το ρόλο του δεσμοφύλακα.

Γι’ αυτό το λόγο η θέση των οπαδών της “πάλης για την ειρήνη” κατάντησε σήμερα να μην είναι ανεκτή, γιατί αν μπορούσε κανείς προηγούμενα να μιλάει για ειρήνη χωρίς να φοβάται μην αποδειχτεί ψεύτης, σήμερα, ύστερα από την πολιτική της επίθεσης, που την υποστηρίζουν οι “οπαδοί της άυμνας”, η λέξη ειρήνη στα χείλη των “οπαδών της άμυνας” μοιάζει με κοροϊδία.

Τι δείχνουν όλ’ αυτά;

Δείχνουν ότι οι “συντροφικές” συζητήσεις για ειρήνη στη Στοκχόλμη και ματοβαμμένα έργα στο μέτωπο είναι πράγματα ασυμβίβαστα, ότι η αντίφαση ανάμεσά τους βοά κι είναι ολοφάνερη.

Γι’ αυτό είναι αναπόφευχτη η χρεωκοπία της συνδιάσκεψης της Στοκχόλμης.

Γι’ αυτό άλλαξε κάπως και η δική μας στάση απέναντι στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης.

Προηγούμενα ξεσκεπάζαμε τη φάρσα της Στοκχόλμης· τώρα δεν αξίζει καν τον κόπο να την ξεσκεπάζουνε γιατί ξεσκεπάζεται μόνη της.

Προηγούμενα έπρεπε να τη στιγματίζουμε σαν παιχνίδι με την ειρήνη, παιχνίδι που παραπλανούσε τις μάζες. Τώρα δεν αξίζει καν τον κόπο να τη στιγματίσουμε, γιατί τον ξαπλωμένο δεν τον χτυπούν.

Από δω όμως βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο δρόμος της συνδιάσκεψης της Στοκχόλμης δεν είναι ο δρόμος για την ειρήνη.

Ο δρόμος για την ειρήνη δεν περνάει από τη Στοκχόλμη, αλλά μέσα από την επαναστατική πάλη των εργατών ενάντια στον ιμπεριαλισμό.

Ραμπότσι ι Σολντάτ”, αρ.15, 9 του Αυγούστου 1917.

Κύριο άρθρο.

***

Πού οδηγεί η σύσκεψη της Μόσχας;

Η φυγή από την Πετρούπολη

Η σύσκεψη της Μόσχας άρχισε τις εργασίες της. Δε συνέρχεται στην Πετρούπολη, στο κέντρο της επανάστασης, μα μακριά απ’ αυτήν, στην “ησυχία της Μόσχας”.

Στις μέρες της επανάστασης οι σπουδαιότερςε συσκέψεις συγκαλούνταν συνήθως στην Πετρούπολη, στην ακρόπολη της επανάστασης που γκρέμισε τον τσαρισμό. Τότε δε φοβούνταν την Πετρούπολη, τότε τραβιόνταν κοντά της. Τώρα όμως τις μέρες της επανάστασης τις αντικατάστησε το σούρουπο της αντεπανάστασης. Τώρα η Πετρούπολη είναι επικίνδυνη, τώρα τη φοβούνται σα την πανούκλα και… την αποφεύγουν όπως ο διάβολος το λιβάνι, φεύγουν μακριά της για τη Μόσχα, “όπου δεν υπάρχει τόση ανησυχία”, όπου κατά τη γνώμη των αντεπαναστατών, είναι πιο εύκολο να φέρουν σε πέρας το σκοτεινό τους έργο.

Η σύσκεψη θα διεξαχθεί κάτω από τη σημαία της Μόσχας, οι ιδέες της Μόσχας, οι διαθέσεις της Μόσχας απέχουν πολύ από τις ιδέες και τις διαθέσεις της σάπιας Πετρούπολης, της πληγής που μολύνει τη Ρωσία” (“Βετσέρνεγιε Βρέμια”, 11 του Αυγούστου).

Αυτά λένε οι αντεπαναστάτες.

Μαζί τους συμφωνούν πέρα για πέρα και οι “οπαδοί της πολιτικής της άμυνας”.

-Στη Μόσχα, στη Μόσχα! – σιγοψιθυρίζουν οι “σωτήρες της χώρας”, φεύγοντας μακριά από την Πετρούπολη.

-Ώρα καλή στην πρύμη σας, τους απαντά η επαναστατική Πετρούπολη.

-Θα μποϋκοτάρουμε τη σύσκεψή σας, φωνάζουν ξοπίσω τους οι εργάτες της Πετρούπολης.

Και η Μόσχα; Δικαιώνει άραγε τις ελπίδες των αντεπαναστατών;

Τα πράγματα δε δείχνουν κάτι τέτοιο. Οι εφημερίδες είναι γεμάτες πληροφορίες για τη γενική απεργία της Μόσχας. Οι εργάτες της Μόσχας κήρυξαν απεργία. Οι εργάτες της Μόσχας, όπως και οι εργάτες της Πετρούπολης, μποϋκοτάρουν τη σύσκεψη. Η μόσχα δε μένει πίσω από την Πετρούπολη.

Ζήτω οι εργάτες της Μόσχας!

Και τώρα τι θα γίνει, θα φύγουν και από τη Μόσχα;

Από την Πετρούπολη στη Μόσχα, αλλά από τη Μόσχα – πού;

Μήπως στο Τσαριοβοκοκσάισκ;

Άσχημα, πολύ άσχημα, πάνε οι δουλιές των κυρίων βερσαλιέρων…

***

Από τη σύσκεψη ως το “μακρό κοινοβούλιο” (65)

Προετοιμάζοντας τη σύσκεψη της Μόσχας οι κύριοι “εθνοσωτήρες” καμώνονταν πως συγκαλούν μια “απλή σύσκεψη”, που δε θα λύσει κανένα ζήτημα και δε θα επιβάλει καμιά υποχρέωση. Η “απλή σύσκεψη” όμως άρχισε σιγά – σιγά να μετατρέπεται σε “κρατική σύσκεψη”, κατόπι σε “μεγάλη σύναξη” και τώρα μιλάνε συγκεκριμένα για τη μετατροπή της σε “μακρό κοινοβούλιο” που θα λύσει τα κυριότερα ζητήματα της ζωής μας.

Το μέλλον της Ρωσίας εμφανίζεται με θλιβερά χρώματα, αν στη σύσκεψη της Μόσχας δεν αποκρυσταλλωθεί ένα κέντρο, που να συνενώσει ολόκληρη τη Ρωσία – λέει ο αταμάνος Καραούλοφ της περιοχής των κοζάκων του Τέρεκ. Ωστόσο, έχω τη γνώμη πως θα σχηματιστεί ένα τέτοιο κέντρο… και μόλις..σχηματιστεί ένα τέτοιο σημείο στήριξης, τότε η σύσκεψη της Μόσχας όχι μόνο θα μετατραπεί σε ζωτικό όργανο, αλλά έχει τις πιθανότητες για μια πολύ μακρόχρονη και λαμπρή ύπαρξη όπως το “μακρό κοινοβούλιο” της εποχής του Κρόμβελ. Όσο για μένα, σαν αντιπρόσωπος των κοζάκων, θα προσπαθήσω να συντελέσω με όλα τα μέσα για να σχηματιστεί ένα τέτοιο κέντρο συνένωσης” (“Ρούσκιγιε Βέντομοστι”, απογευματινή έκδοση, 11 του Αυγούστου).

Αυτά λέει ο “αντιπρόσωπος των κοζάκων”.

Να γίνει η σύσκεψη της Μόσχας “κέντρο συνένωσης” της αντεπανάστασης, αυτό είναι σε συντομία το νόημα του μακροσκελούς λόγου του Καραούλοφ.

Τα ίδια λένε και οι κοζάκοι του Ντον στην εντολή τους προς τους αντιπροσώπους τους:

Η κυβέρνηση πρέπει να σχηματιστεί από τη σύσκεψη της Μόσχας είτε από την Προσωρινή επιτροπη της κρατικής Δούμας και όχι από ένα οποιοδήποτε κόμμα, όπως γινόταν ως τα σήμερα. Στην κυβέρνηση αυτή πρέπει να εξασφαλιστεί απεριόριστη εξουσία και ανεξαρτησία”.

Αυτά λέει το Συμβούλιο των κοζάκων του Ντον.

Και ποιος δεν ξέρει τώρα ότι οι “κοζάκοι αντιπροσωπεύουν μια δύναμη”;

Δε χωρεί αμφιβολία: ή δε θα γίνει η σύσκεψη, ή θα μετατραπεί αναπόφευχτα σε “μακρό κοινοβούλιο” της αντεπανάστασης.

Οι μενσεβίκοι και οι εσέροι, που κάλεσαν τη σύσκεψη, διευκόλυναν το έργο της οργάνωσης της αντεπανάστασης, ανεξάρτητα αν το ήθελαν είτε όχι.

Αυτή είναι η πραγματικότητα

***

Ποιοι είναι αυτοί;

Ποιοι είναι αυτοί, τα κεφάλια αυτά της αντεπανάστσαης;

Είναι, πρώτα – πρώτα, η στρατοκρατία, οι ανώτατοι αξιωματικοί, που τους ακολουθούν ορισμένοι κύκλοι των κοζάκων και των ιπποτών του τάγματος του Αγίου Γεωργίου.

Είναι, δεύτερο, η βιομηχανική κεφαλαιοκρατία μας με επικεφαλής το Ριαμπουσίνσκι, τον ίδιο το Ριαμπουσίνσκι, που απειλεί το λαό μ ετην “πείνα” και την “εξαθλίωση”, αν δεν παραιτηθεί από τις διεκδικήσεις του.

Είναι, τέλος, το κόμμα του Μιλιουκόφ, που συνενώνει τους στρατηγούς και τους βιομήχανους ενάντια στο ρωσικό λαό και την επανάσταση.

Όλα αυτά ξεκαθαρίστηκαν αρκετά καλά στην “προκατακρτική σύσκεψη” (66) των στρατηγών, των βιομηχάνων και των καντέτων στις 8-10 του Αυγούστου.

Όλοι έχουν στο στόμα τους το όνομα του στρατηγού Κορνίλοφ”, γράφει η “Μπιρζιόφκα”. “Κυριαρχική επιρροή στη σύσκεψη έχουν οι εκπρόσωποι του λεγόμενου στρατιωτικού κόμματος, με επικεφαλής το στρατηγό Αλεξέγιεφ και οι αντιπρόσωποι της ένωσης των κοζάκων. Ο λόγος του στρατηγού Αλεξέγιεφ, που εκφωνήθηκε στην πρώτη συνεδρίαση και έγινε δεχτός από τη σύσκεψη με θυελλώδικες εκδηλώσεις επιδοκιμασίας, θα επαναληφθεί στην κρατική σύσκεψη της Μόσχας” (“Βετσέρναγια Μπιρζιόφκα, 11 του Αυγούστου).

Είναι ο ίδιος ο λόγος που ο Μιλιουκόφ πρότεινε να εκδοθεί σε χωριστό φυλλάδιο.

Παρακάτω:

Το πρόσωπο του στρατηγού Καλέντιν προκαλεί τη γενική προσοχή. Τον παρακολουθούν και τον προσέχουν όλοι με εξαιρετικό ενδιαφέρον. Γύρω του συγκεντρώνονται όλοι οι “στρατιωτικοί”” (“Βετσέρνεγιε Βρέμια”, 11 του Αυγούστου).

Τέλος, όλος ο κόσμος ξέρει τα τελεσίγραφα των ιπποτών του τάγματος του Αγίου Γεωργίου και των ενώσεων των κοζάκων, που έχουν επικεφαλής στρατηγούς που καθαιρέθηκαν ή που δεν έχουν ακόμα καθαιρεθεί.

Πρέπει να πούμε πως τα τελεσίγραφα εκτελούνται χωρίς καμιά καθυστέρηση. Γιατί στους στρατιωτικούς δεν αρέσει να “φλυαρούν άσκοπα”.

Δε χωράει αμφιβολία: τα πράγματα τραβούν στην καθιέρωση και τη νομιμοποίηση της στρατιωτικής διχτατορίας.

Η δική μας και η συμμαχική κεφαλαιοκρατία θα χρηματοδοτήσουν “απλώς” αυτή τη διχτατορία. Δεν “ενδιαφέρεται του κάκου τόσο πολύ για τη σύσκεψη ο σερ Μπιούκενεν” (βλ. τη “Μπιρζιόφκα”) που, όπως φαίνεται, ετοιμάζεται κι αυτός να ξεκινήσει για τη Μόσχα.

Δεν πανηγυρίζουν του κάκου και τα πρωτοπαλίκαρα του κυρίου Μιλιουκόφ.

Και δε θεωρεί του κάκου ο Ριαμπουσίνσκι τον εαυτό του για ένα Μίνιν “σωτήρα του έθνους” κλπ.

***

Τι θέλουν;

Θέλουν τον πλήρη θρίαμβο της αντεπανάστασης. Ακούστε την απόφαση της προκαταρκτικής σύσκεψης:

Πρέπει να αποκατασταθεί η πειθαρχία στο στρατό κι η εξουσία να περάσει στο σώμα των αξιωματικών”.

Μ’ άλλα λόγια: περάστε χαλινάρι στους φαντάρους!

Μια κεντρική εξουσία, ενιαία και ισχυρή πρέπει να βάλει τέρμα στο σύστημα της ανεύθυνης διεύθυνσης των συλλογικών οργανώσεων”.

Μ’ άλλα λόγια: κάτω τα Σοβιέτ των εργατών και αγροτών!

Η κυβέρνηση “πρέπει να ξεκόψει οριστικά με κάθε ίχνος εξάρτησης από οποιεσδήποτε επιτροπές, Σοβιέτ και άλλες παρόμοιες οργανώσεις”.

Μ’ άλλα λόγια: η κυβέρνηση πρέπει να εξαρτιέται μόνο από τα “συμβούλια” των κοζάκων και τους ιππότε του τάγματος του Αγίου Γεωργίου που “παίρνουν μέρος στη σύσκεψη”.

Η απόφαση ισχυρίζεται πως μόνο μ’ αυτό τον τρόπο μπορεί να “σωθεί η Ρωσία”.

Όπως βλέπετε, το πράγμα είναι ολοφάνερο.

Λοιπόν, τι λέτε, κύριοι συμβιβαστές, εσέροι και μενσεβίκοι, δέχεστε να κάνετε συμφωνία με τους εκπροσώπους των “ζωντανών δυνάμεων”;

Ή μήπως το μετανιώσατε;

Δυστυχισμένοι συμβιβαστές…

***

Η φωνή της Μόσχας

Η Μόσχα εκτελεί το επαναστατικό καθήκον της. Οι εφημερίδες αναγγέλλουν ότι ύστερα από την έκκληση των μπολσεβίκων άρχισε κιόλας στη Μόσχα γενική απεργία, παρά την απόφαση της Πανρωσικής Εκτελεστικής Επιτροπής, που ως τα τώρα σέρνεται ακόμα στην ουρά των εχθρών του λαού.

Αίσχος στην Εκτελεστική Επιτροπή!

Ζήτω το επαναστατικό προλεταριάτο της Μόσχας!

Ας αντηχήσει ακόμα πιο δυνατά η φωνή των συντρόφων μας της Μόσχας, για να χαίρονται όλοι οι καταπιεζόμενοι και υποδουλωμένοι!

Ας μάθει όλη η Ρωσία ότι υπάρχουν ακόμα στον κόσμο άνθρωποι αποφασισμένοι να υπερασπίσουν με τα στήθια τους την υπόθεση της επανάστασης.

Η Μόσχα απεργεί. Ζήτω η Μόσχα!

Προλετάριος”, αρ. 1, 13 του Αυγούστου 1917.

Κύριο άρθρο.

Σημειώσεις

(63)Το ζήτημα της συνδιάσκεψης της Στοκχόλμης δημιουργήθηκε τον Απρίλη του 1917. Ο δανός σοσιαλδημοκράτης Μπόργκμπεργκ ήρθε στην Πετρούπολη και, εξ ονόματος της Ενωμένης επιτροπής των εργατικών κομάτων της Δανίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας κάλεσε τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ρωσίας να πάρουν μέρος στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης που θα συζητούσε το ζήτημα της σύναψης ειρήνης. Η εσερομενσεβίκικη Εκτελεστική Επιτροπή και έπειτα και το Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών της Πετρούπολης αποφάσισαν να πάρουν μέρος στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης και να αναλάβουν την πρωτοβουλία για τη σύγκλησή της. Η 7η Πανρωσική Συνδιάσκεψη των Μπολσεβίκων (του Απρίλη) τάχθηκε ανεπιφύλαχτα κατά της συμμετοχής στη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης και ξεσκέπασε τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της. Στις 6 Αυγούστου, στη συνεδρίαση της ΚΕΕ, την ώρα που συζητούνταν το ζήτημα της συνδιάσκεψης της Στοκχόλμης, πήρε το λόγο ο Κάμενεφ και έκανε έκκληση να πάρουν μέρος στη συνδιάσκεψη. Η μπολσεβίκικη ομάδα της ΚΕΕ ξεχώρισε τις ευθύνες της σχετικά με το λόγο του Κάμενεφ. Η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος καταδίκασε την άποψή του και αποφάσισε να διευκρινίσει στο κεντρικό όργανο τις απόψεις του κόμματος πάνω στο ζήτημα αυτό. Στις 9 του Αυγούστου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Ραμπότσι ι Σολντάτ” το άρθρο του Ι. Β. Στάλιν “Και πάλι για τη Στοκχόλμη” και στις 16 Αυγούστου στην εφημερίδα “Προλετάριος” δημοσιεύτηκε το γράμμα του Β. Ι. Λένιν “Για το λόγο του Κάμενεφ στην ΚΕΕ απ’ αφορμή τη συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης”.

(64)Η Εκτελεστική Επιτροπή του Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών της Πετρούπολης, αποφάσισε να στείλει τον Απρίλη του 1917 αντιπροσωπεία στις ουδέτερες και συμμαχικές χώρες για την προετοιμασία της συνδιάσκεψης της Στοκχόλμης. Το 1ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών επικύρωσε την απόφαση του Σοβιέτ της Πετρούπολης. Η αντιπροσωπεία επισκέφτηκε την Αγγία, τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Σουηδία, όπου έκανε διαπραγματεύσεις με αντιπροσώπους των διαφόρων σοσιαλιστικών κομμάτων. Η συνδιάσκεψη της Στοκχόλμης δεν πραγματοποιήθηκε.

(65)Το μακρό κοινοβούλιο είναι το κοινοβούλιο της εποχής της αγγλικής αστικής επανάστασης του 17ου αιώνα, που συνεδρίαζε επί 13 χρόνια.

(66)Η λεγόμενη προκαταρχτική ή “ανεπίσημη σύσκεψη των κοινωνικών παραγόντων” έγινε στη Μόσχα στις 8 – 10 Αυγούστου 1917. Η σύσκεψη είχε σκοπό να συνενώσει τους αστοτσιφλικάδικους κύκλους με τη στρατοκρατία και να επεξεργαστεί μια ενιαία πολιτική πλατφόρμα για την επικείμενη Κρατική σύσκεψη. Στη σύσκεψη ιδρύθηκε η αντεπαναστατική “Ένωση των κοινωνικών παραγόντων”.

***

Βλ. επίσης

Το 1ο μέρος του αφιερώματος στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το 2ο μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το 3ο μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To 4ο μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

Το 5ο μέρος: Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες (11-14/04/1917)

Το 6ο μέρος: Στάλιν: Η προσωρινή κυβέρνηση & Η σύσκεψη στα ανάχτορα της αυτοκράτειρας Μαρίας (18-25/04/1917)

Το 7ο μέρος: Στάλιν: Πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής & Εισήγηση και Τελικός λόγος για το εθνικό ζήτημα (24-29/04/1917)

Το 8ο μέρος: Στάλιν: Έμειναν πίσω από την επανάσταση & Τι περιμέναμε από τη συνδιάσκεψη; (04-06/05/1917)

Το 9ο μέρος: Στάλιν: Η καμπάνια για τις δημοτικές εκλογές & Τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών της Πετρούπολης (21-24-26/05/1917 & 15/06/1917)

Το 10ο μέρος: Στάλιν: Χτες και Σήμερα (Κρίση της επανάστασης) & Ενάντια στις μεμονωμένες διαδηλώσεις (13-14/06/1917)

Το 11ο μέρος: Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους – προς όλους τους εργάτες και τους φαντάρους της Πετρούπολης, Η διαδήλωση & Πυκνώστε τις γραμμές σας (17-20/06 & 15/07/1917)

Το 12ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στην έκτακτη συνδιάσκεψη της Οργάνωσης της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) (16 –20/07/1917)

Το 13ο μέρος: Στάλιν: Πρωτομαγιά (18/04/1917)

Το 14ο μέρος: Στάλιν: Τι συνέβηκε; – Νίκη της Αντεπανάστασης – Νίκη των Καντέτων (23-24/07/1917)

Το 15ο μέρος: Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους, προς όλους τους εργάτες και φαντάρους της Πετρούπολης – Δυο συνδιασκέψεις – Η καινούργια κυβέρνηση (25 – 26/07/1917)

Το 16ο μέρος: Στάλιν: Προς τις εκλογές της Συνταχτικής Συνέλευσης (27/07/1917)

Το 17ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στο 6ο συνέδριο του ΣΔΕΚΡ (Μπ.): 1. Έκθεση Δράσης της ΚΕ – 2. Τελικός λόγος (27/07/1917)

Το 18ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στο 6ο συνέδριο του ΣΔΕΚΡ (Μπ.): 3.Εισήγηση για την πολιτική κατάσταση – 4.Απαντήσεις – 5.Τελικός λόγος – 6.Απάντηση στον Πρεομπραζένσκι (30/07-03/08/1917)

Το 19ο μέρος: Στάλιν: Τι θέλουν οι κεφαλαιοκράτες; – Ενάντια στη Σύσκεψη της Μόσχας (6-8/08/1917)

Άνα Πάουκερ: Οι λαϊκές δημοκρατίες μπορούν να εκπληρώνουν τα καθήκοντα της δικτατορίας του προλεταριάτου (28/12/1948)

Οι κομμουνιστές γνωρίζουν ότι μορφές και περιεχόμενο βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση. Στην ενότητα αυτή το περιεχόμενο είναι η κύρια πλευρά. Όμως και η μορφή μπορεί να επιδράσει στο περιεχόμενο από ένα βαθμό και μετά. Μόνο φαντασιόπληκτοι μπορούν να νομίζουν το αντίθετο, σαν αυτούς, για παράδειγμα, που φετιχοποίησαν τη μαζικότητα των Πλατειών στην Ελλάδα, και δεν είδαν ότι η οργανωτική μορφή είναι που από ένα σημείο και μετά μπορεί να οδηγήσει και στην απομαζικοποίηση, αν αυτή η μορφή δεν οικοδομεί τίποτα. Ή, για παράδειγμα, είναι ένα πράγμα να υπάρχουν 1.000 κομμουνιστές σε ένα κομμουνιστικό κόμμα το οποίο, για να είναι κομμουνιστικό, διέπεται από τις απελευθερωτικές και δημοκρατικές οργανωτικές αρχές του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, και εντελώς άλλο πράγμα να υπάρχουν 1.000 κομμουνιστές “συσπειρωμένοι” γύρω από μία “γραμμή” και μόνο, χωρίς κόμμα, χωρίς διαδικασίες, χωρίς οργανωτικές αρχές δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, ο οποίος τείνει να εξαλείφει τις διαφορές σε πολιτικό και μαχητικό επίπεδο ανάμεσα στα μέλη του. Για την ακρίβεια, από ένα σημείο και μετά, η μορφή μπορεί να λειτουργεί ανταγωνιστικά με το περιεχόμενο (π.χ. στην Ελλάδα, η μετατροπή ολόκληρης της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Ελλάδας σε συνεργείο υποστήριξης μιας εφημερίδας, οδήγησε στην κατακρήμνιση του περιεχομένου της ως οργάνωσης: η μορφή “εφημερίδα” λειτουργούσε ανταγωνιστικά με το περιεχόμενο, υποβαθμίζοντας την ποιότητα των μελών και της οργάνωσης ως συνόλου).

Μεταπολεμικά, το κομμουνιστικό κίνημα αναμετρήθηκε με ένα νέο θεωρητικό αλλά και πρακτικό πρόβλημα (διαφορετικό σε σχέση με αυτό του συνθήματος για «εργατοαγροτική κυβέρνηση» του 4ου και 5ου συνεδρίου της Κομιντέρν): είναι τα σοβιέτ η μοναδική μορφή οργάνωσης που μπορεί να κάνει πράξη το επιθυμητό “περιεχόμενο” της εξουσίας; Και αν, όπως το 1917, οι λαϊκές δημοκρατίες ξεπήδησαν από την υπαρκτή πραγματικότητα, “αυθόρμητα”, αυτές τι ρόλο μπορούν να παίζουν; Έναν διαφορετικό από αυτό που έπαιζαν τα σοβιέτ; Πρόκειται για ένα διαφορετικό στάδιο, προσοσιαλιστικό;

Μετά από συζητήσεις σχεδόν τριετίας, στο κομμουνιστικό κίνημα κατέληξαν ότι η μορφή “λαϊκή δημοκρατία” μπορεί να επιτελεί ρόλο διχτατορίας του προλεταριάτου στη δεύτερη φάση της (για τις δύο φάσεις της λαϊκής δημοκρατίας βλ.εδώ).

    H Άνα Πάουκερ μιλά στις 24/06/1945 σε συγκέντρωση του Μετώπου Αγροτών με επικεφαλής τον Πέτρου Γκρόζα (που την αγκαλιάζει), κόμματος που συμμετείχε στο Εθνικό Δημοκρατικό Μέτωπο (πηγή)

Η Άνα Πάουκερ, Γραμματέας του Εργατικού Κόμματος Ρουμανίας, μια από τις μπροστάρισσες του επαναστατικού κινήματος του 20ού αιώνα (την οποία όλες οι “ροζ” φεμινίστριες επιδεικτικά αγνοούν, καθότι “σταλινικιά), η πρώτη γυναίκα Υπουργός Εξωτερικών στον κόσμο, στο λόγο που παρατίθεται παρακάτω, τον οποίο εκφώνησε κατά τη σύνοδο της ρουμανικής Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης η οποία επικύρωσε το Σύμφωνο Φιλίας, Συνεργασίας και Αμοιβαίας Βοήθειας ανάμεσα στη χώρα της και την Τσεχοσλοβακία, πραγματεύεται το ζήτημα της μορφής της λαϊκής δημοκρατίας και του σοσιαλιστικού περιεχομένου που μπορεί αυτή να έχει από ένα σημείο και μετά. Επίσης, πραγματεύεται το διεθνές πλαίσιο που καθορίζει το δρόμο προς τη μορφή της (λαϊκοδημοκρατικής) εξουσίας που μπορεί να οδηγήσει στο σοσιαλισμό, ένα πλαίσιο το οποίο συχνά αγνοούν σήμερα διάφοροι επαναστάτες, ιδίως στην Ελλάδα, και οι οποίοι, ως εκ τούτου, αποφεύγουν να το μελετούν, χτίζοντας έτσι παλάτια στην άμμο, ή μάλλον, στον γυάλινο κόσμο τους. Και είναι γεγονός ότι η ύπαρξη της ΕΣΣΔ και η δημιουργία ενός “στρατοπέδου” χωρών, το οποίο όλο και περισσότερο ενωνόταν, και μάλιστα στη βάση της ισότητας (ακόμα και με τη Σοβιετική Ένωση, όπως αναφέρει εθνικά υπερήφανα η Πάουκερ, παρά τις διαφορές μεγέθους) ήταν αυτή που καθόρισε τον εντελώς μη βίαιο χαρακτήρα της μετάβασης προς το σοσιαλισμό (που γρήγορα ανακόπηκε στη Ρουμανία, ήδη ζώντος του Στάλιν, με την καθαίρεση της Άνα Πάουκερ και του Βασίλε Λούκα το 1952, και την επιβολή της μονοκρατορίας του πρωτοστάτη της πραξικοπηματικής “6ης Ολομέλειας” του ΚΚΕ, Γκεόργκι Γκεοργκίου Ντεζ, βλ. εδώ). Τέλος, η Πάουκερ, σε μια Ρουμανία όπου στις εκλογές του ίδιου χρόνου το Λαϊκό Δημοκρατικό Μέτωπο έχει κερδίσει, θεωρεί πως οι πρώην εκμεταλλευτές εξακολουθούν να υπάρχουν, και δίνει ίση – όπως και στους ξένους συμμάχους τους – σημασία στην αντιμετώπισή τους.

Ο αισιόδοξος τόνος στο λόγο της Πάουκερ είναι διάχυτος. Στις εκλογές της 28ης Μάρτη του ίδιου χρόνου, άλλωστε, το Λαϊκό Δημοκρατικό Μέτωπο, στο οποίο συμμετείχε το Εργατικό Κόμμα, το Μέτωπο Αγροτών του πρωθυπουργού Γκρόζα, το Εθνικό Λαϊκό Κόμμα και η Μαγυάρικη Λαϊκή Ένωση, είχε κερδίσει το 93,2% των ψήφων, έναντι μόλις 2,8% του ανταγωνιστικού Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματος του Μπέγιαν, και 0,7% του Δημοκρατικού Αγροτικού Κόμματος, κερδίζοντας 405 έδρες έναντι 7 και 2 αντίστοιχα. Ακολούθως, στις 13 Απρίλη ψηφίστηκε το νέο σύνταγμα της χώρας που έθετε τις βάσεις για το πέρασμα στο σοσιαλισμό.

***

Οι λαϊκές δημοκρατίες μπορούν να εκπληρώνουν τα καθήκοντα της δικτατορίας του προλεταριάτου (28/12/1948)

Σύντροφοι και φίλοι βουλευτές και βουλευτίνες.

Επιτρέψτε μου, εκ μέρους της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης και της κυβέρνησης να αποστείλουμε ένα χαιρετισμό στο Λαό, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την Κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο της Τσεχοσλοβακίας, που πρόσφατα επικύρωσαν το Σύμφωνο Φιλίας με τη χώρα μας.

Στις 21 Ιούλη 1948 στο Βουκουρέστι υπογράφτηκε το Σύμφωνο Φιλίας, Συνεργασίας και Αμοιβαίας Βοήθειας ανάμεσα στη Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας και την Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία.

Η φιλία ανάμεσα στους λαούς των δύο δημοκρατιών μας οικοδομείται χάρη στα πολιτικά καθεστώτα που υπάρχουν στις χώρες μας, χάρη στην ανάπτυξη και τον κοινό τους δρόμο προς το σοσιαλισμό.

Το πρωτο σοσιαλιστικό κράτος του κόσμου, το οποίο οικοδόμησε το σοσιαλισμό, προέκυψε 31 χρόνια πριν μέσω μιας νικηφόρας επανάστασης που γέμισε ελπίδες τους λαούς της Ρωσίας.

Οι τσιφλικάδες και η αστική τάξη εκδιώχτηκαν από την εξουσία. Η σοβιετική εξουσία, η σοσιαλιστική εξουσία, κατέκτησε τα τα σοβιέτ των εργατών και των αγροτών. Ωστόσο, στη Σοβιετική Ένωση, συνέχισε να υπάρχει η εκμεταλλεύτρια τάξη, και οι σοβιετικοί λαοί είχαν ανάγκη μια εξουσία καλά οργανωμένη, με ξεκάθαρους σκοπούς, μια εξουσία εμφορούμενη από μια πρωτοπόρα ιδεολογία, τη μαρξιστική – λενινιστική ιδεολγία. Αυτή η εξουσία είναι η δικτατορία του προλεταριάτου.

Στις χώρες μας, στις λαϊκές δημοκρατίες, οι τσιφλικάδες και οι αστοί πλέον δεν βρίσκονται στην εξουσία, έχουν ανατραπεί.

Στη Ρουμανία συμπληρώθηκε ένας χρόνος, στις 6 Νοέμβρη από τότε που οι τελευταίοι εκπρόσωποι της αστικής τάξης εκδιώχτηκαν από την κυβέρνηση, και επίσης αυτή την εβδομάδα, γιορτάσαμε με μεγάλη χαρά την πρώτη επέτειο από τότε που ο πυλώνας που στήριζε τους τσιφλικάδες, τους αστούς και τους αντιδραστικούς, ο σάπιος πυλώνας της μοναρχίας – καταστράφηκε.

Ωστόσο, υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο ανατράπηκε η εξουσία των τσιφλικάδων και της αστικής τάξης στη Σοβιετική Ένωση και στη μορφή με την οποία συνέβη αυτό σε εμάς, στις λαϊκές δημοκρατίες. Στη Σοβιετική Ένωση, η εξουσία των τσιφλικάδων και της αστικής τάξης κατέρρευσε από τη μεγάλη ποσότητα αίματος που χύθηκε από το λαό. Στην περίπτωσή μας, όμως, δεν υπήρξε βίαιη επανάσταση.

Το πρωτοσέλιδο της Σκαντέια, οργάνου της ΚΕ του ΕΚΡ την παραμονή των εκλογών της 28ης Μάρτη 1948 (πηγή)

Αυτή η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση έγινε με τεράστιες θυσίες από το ευρισκόμενο σε συμμαχία με την αγροτιά ρωσικό προλεταριάτο, ενώ η εγκαθίδρυση των καθεστώτων λαϊκής δημοκρατίας στις χώρες μας πραγματοποιήθηκε χάρη στην ύπαρξη αυτή καθ’εαυτή της Σοβιετικής Ένωσης, που είναι μια μεγάλη δύναμη σήμερα.

Με την απελευθέρωση των χωρών μας από τον ένδοξο Κόκκινο Στρατό, το προλεταριάτο στις σημερινές λαϊκές δημοκρατίες, συνασπισμένο με την εργαζόμενη αγροτιά, έλαβε μια τεράστια και αδερφική βοήθεια από τη Σοβιετική Εξουσία, η οποία βοήθεια έκανε εφικτή την ανακήρυξη των λαϊκών δημοκρατιών χωρίς βίαιη επανάσταση. Δηλαδή, ο τρόπος με τον οποίο εγκαθιδρύθηκαν οι λαϊκές δημοκρατίες οφείλεται στη Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση, στην επανάσταση από την οποία γεννήθηκε η υπέροχη εξουσία στη Σοβιετική Ένωση, επομένως η αναγνώρισή μας προς αυτή πρέπει να είναι μόνιμη.

Σύντροφοι και φίλοι βουλευτές και βουλευτίνες, η φιλία με την Τσεχοσλοβαία, φιλία την οποία εδραιώνουμε με αυτό το Σύμφωνο, θα είναι διαρκής, γιατί τόσο η Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία όπως και η δική μας βαδίζουν στο δρόμο για το σοσιαλισμό. Μπορούμε μήπως να χτίσουμε το σοσιαλισμό χωρίς οι εργαζόμενοι να διαθέτουν μια εξουσία καλά οργανωμένη, μια φωτεινή εξουσία, η οποία να γνωρίζει πού πηγαίνει και πού θέλει να φτάσει; Όχι. Αυτό δεν είναι εφικτό.

Είναι σωστό και ξεκάθαρο: η εκμεταλλεύτρια τάξη δεν υπάρχει πια στην εξουσία στις χώρες μας, όμως ακόμα υπάρχει ανάμεσά μας. Αν βαδίσουμε μπροστά, η ταξική πάλη δεν θα αποδυναμωθεί αλλά θα γίνει ακόμα πιο έντονη, γιατί οι εκμεταλλευτές στο εσωτερικό και τα παράσιτα από το εξωτερικό θα προσφεύγουν στα πιο δόλια μέσα, και θα συνεχίσουν να το κάνουν, προκειμένου να ανακτήσουν τα μισητά τους προνόμια που τα είχαν από τη δουλειά, τα δεινά και το αίμα όσων εργάζονται.

Οι αντιδραστικοί της χώρας μας, καθοδηγούμενοι από τα αφεντικά τους στο εξωτερικό, όπως έδειξαν και οι πρόσφατες δίκες που έλαβαν χώρα, επιδιώκουν με πολλούς τρόπους να ανακόψουν το δρόμο μας προς το σοσιαλισμό.

Για την πάλη για την πλήρη εξάλειψη των κοινωνικών τάξεων, την πάλη για την παρεμπόδιση του σαμποτάζ από την αντίδραση, που θέλει να βάζει εμπόδια στο δρόμο μας, την πάλη για να αποτρέψουμε τους εκμεταλλευτές από το να συνεχίσουν να το κάνουν αυτό, οι εργαζόμενοι χρειάζεται να έχουν μια ενιαία εξουσία στα χέρια τους, μια καλά οργανωμένη εξουσία, καθοδηγούμενη από την πιο πρωτοπόρα ιδεολογία, το μαρξισμό – λενινισμό, μια εξουσία που έχει έναν ξεκάθαρο σκοπό, τον οποίο μας δείχνουν τα διδάγματα των Λένιν και Στάλιν: μια εξουσία που αποδεικνύει ότι καθοδηγείται από τη σοφία και την εμπειρία του Μπολσεβικικού Κόμματος και του λαμπρού ηγέτη του, του Στάλιν.

Μια εξουσία που, με αυτό τον τρόπο, διασφαλίζει το δρόμο μας προς το σοσιαλισμό, μια εξουσία που μας εγγυάται την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, μπορεί να είναι μόνο μια Διχτατορία του Προλεταριάτου, η οποία είναι μια μορφή συμμαχίας του προλεταριάτου με την εργαζόμενη αγροτιά, υπό την καθοδήγηση του πρώτου.

Εμείς έχουμε πραγματοποιήση την οικοδόμηση των θεμελίων του σοσιαλισμού, όμως τώρα μπορούμε να διατυπώσουμε μερικά ερωτήματα: πώς ήταν η αρχή, εύκολη; Υπήρχαν μήπως όλες οι αναγκαίες προϋποθέσεις για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε τους μεγάλους στόχους που έχουμε θέσει; Μπορούμε εμείς να εκπληρώσουμε τα καθήκοντα που απαιτεί η διχτατορία του προλεταριάτου στις συνθήκες μιας λαϊκής δημοκρατίας;

Η απάντηση που γεννήθηκε στο Στάλιν για αυτό το ερώτημα είναι η ακόλουθη.

Ναι. Οι λαϊκές δημοκρατίες μπορούν να υλοποιούν τα μεγάλα καθήκοντα της διχτατορίας του προλεταριάτου!”.

Η Άνα Πάουκερ (φωτό)

Όμως, γιατί είναι αυτό εφικτό; Γιατί υπό αυτή τη νέα μορφή, τις λαϊκές δημοκρατίες, μπορούν να υλοποιηθούν οι στόχοι της διχτατορίας του προλεταριάτου;

Είναι εφικτό γιατί υπάρχει η πανίσχυρη Σοβιετική Ένωση. Εμείς μπορούμε να το κάνουμε γιατί απελευθερωθήκαμε με τη βοήθεια της ΕΣΣΔ. Εμείς μπορούμε να εκπληρώσουμε τα καθήκοντα της διχτατορίας του προλεταριάτου γιατί ακολουθούμε το μαρξιστικό – λενινιστικό δρόμο του Μπολσεβίκικου Κόμματος, γιατί έχουμε μια στενή συμμαχία με τον πανίσχυρο γείτονά μας, τη Σοβιετική Ένωση.

Με αυτό τον τρόπο, εμείς μπορούμε να ανεγείρουμε το οικοδόμημα του σοσιαλισμού. Δηλαδή, εντείνοντας όλες μας τις δυνάμεις μας, επαγρυπνώντας απέναντι στους εχθρούς μας ώστε να μην τους επιτρέψουμε να βλάψουν τη δημιουργική μας δουλειά, και έχοντας έτοιμα τα χέρια μας για να χτυπήσουμε όσους προσπαθούν να τη διαταράξουν. Μόνο έτσι μπορούμε να χτίσουμε την κοινωνία στην οποία οι εργαζόμενοι δεν θα αποτελούν άλλο αντικείμενο εκμετάλλευσης· μια κοινωνία στην οποία το προϊόν της εργασίας, της επιστήμης, του ταλέντου και της ενέργειας όσων εργάζονται, θα χρησιμοποιείται για την ευμάρεια τους, για την προετοιμασία ενός ευτυχισμένου μέλλοντος για τα παιδιά τους, για την ευημερία, τον πλουτισμό και το ακαταμάχητο της πατρίδας τους.

Στο δρόμο για το σοσιαλισμό, στο δρόμο της συμμαχίας ανάμεσα στο προλεταριάτο και την εργαζόμενη αγροτιά υπό την καθοδήγηση του πρώτου, στο δρόμο μιας ισχυρής φιλίας με τη Σοβιετική Ένωση και με τις άλλες λαϊκές δημοκρατίες – δρόμο στον οποίο βαδίζει επίσης τώρα ο τσεχοσλοβάκικος λαός – στο δρόμο αυτό η φιλία ανάμεσα στον τσεχοσλοβάκικο και το ρουμάνικο λαό θα είναι διασφαλισμένη δια παντός.

Το Σύμφωνο ανάμεσα στη Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας και την Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία προνοεί για μια διευρυμένη συνεργασία ανάμεσα στις χώρες μας.

Η συνεργασία μας διασφαλίζεται επίσης από τον κοινό δρόμο στον ποίο βαδίζουμε όπως και από τα κοινά συμφέροντα που μας ενώνουν.

Στο δρόμο μας συναντούμε και θα συνεχίσουμε να συναντούμε δυσκολίες. Είναι δύσκολος ο δρόμος προς το σοσιαλισμό, όμως είναι ένας δρόμος γεμάτος καρπούς, καρπούς που θα δρέψουμε όμως εμείς.

Συναντούμε δυσκολίες μέσα στη χώρα, συναντούμε και έξω από αυτή. Οι ιμπεριαλιστές των Ηνωμένων Πολιτειών και όλου του κόσμου δεν σταματούν να μας θέτουν πολιτικά και οικονομικά εμπόδια.

Για παράδειγα, μερικά περιουσιακά στοιχεία των χωρών μας έχουν αδικαιολόγητα δεσμευτεί στις ελβετικές τράπεζες.

Οι λαοί μας παλεύουν ενάντια στα εμπόδια που τίθενται στο δρόμο μας και το κάνουν με επιτυχία. Απόδειξη για αυτό είναι ότι ο τσεχοσλοβάκικος λαός εχει πετύχει το πλάνο που εκπόνησε το Κομμουνιστικό Κόμμα και η κυβέρνησή του, πλάνο που οδηγεί στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού.

Το πλάνο που ανάλυσε χτες εδώ ο Γενικός Γραμματέας του κόμματός μας και Πρόεδρος της Επιτροπής Σχεδιασμού, Γκεοργκίου – Ντεζ, καθώς και ο προϋπολογισμός που θα παρουσιάσει αύριο ο Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος και Υπουργός Οικονομικών, Βασίλε Λούκα, θα υλοποιηθεί χωρίς καμία αμφιβολία από την εργαζόμενη τάξη και τη ρουμανική αγροτιά. Η επιτυχία του θα μας πάει ακόμα πιο μπροστά, θα ενισχύει περαιτέρω τις βάσεις της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στη Ρουμανία.

Ωστόσο, φίλοι και σύντροφοι βουλευτές! Ο δρόμος μας μπροστά θα είναι ακόμα πιο εύκολος και γρήγορος όταν θα ενώσουμε τις δυνάμεις μας, όταν οι λαϊκές δημοκρατίες δημιουργήσουν ένα κοινό μέτωπο συνεργασίας, έχοντας μπροστάρη τη Σοβιετική Ένωση.

Μια τέτοια συνεργασία, η οποία θα μας κάνει να προχωρούμε, η οποία θα μας οδηγήσει πιο γρήγορα προς το σοσιαλισμό, μια συνεργασία ανάμεσα στις λαϊκές δημοκρατίες και τη Σοβιετική Ένωση, πρέπει να την κάνουμε πράξη, και θα το κάνουμε.

Τα καπιταλιστικά κράτη, οι ιμπεριαλιστικές χώρες, κάνουν λόγο για συνεργασία στο πλαίσιο του Σχεδίου Μάρσαλ. Τι σημαίνει “συνεργασία” ανάμεσα σε καπιταλιστικές χώρες το καταλαβαίνει σήμερα ακόμα και ένα μικρό παιδί. Σημαίνει, ούτε λίγο ούτε πολύ, υποταγή των χωρών οι οποίες έχουν ενταχθεί σε αυτό το σχέδιο στους ιμπεριαλιστές των Ηνωμένων Πολιτειών· σημαίνει συνεργασία ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικούς κύκλους για να φτωχοποιήσουν τις χώρες του Σχεδίου Μάρσαλ· σημαίνει συνεργασία ενάντια στους λαούς των “μαρσαλοποιημένων” χωρών.

Το πρωτοσέλιδο της Σκαντέια την επομένη των εκλογών της 28ης Μάρτη 1948 με τα προσωρινά αποτελέσματα των εκλογών στη Ρουμανία και τα αποτελέσματα στο Βουκουρέστι (πηγή)

Με καπιταλιστικό καθεστώς, στην εποχή του ιμπεριαλισμού, δεν μπορεί να υπάρχει τίποτε άλλο παρά ανταγωνισμός, ασυμφωνία και καχυποψία ανάμεσα στα διάφορα καπιταλιστικά κράτη, ανάμεσα στις διάφορες κυβερνήσεις, ανάμεσα στους διάφορους κυρίαρχους κύκλους των καπιταλιστικών χωρών.

Η ιμπεριαλιστική πολιτική έχει τη βάση της στην εχθρότητα, το φυλετικό μίσος, τον εθνικισμό. Μόνο οι εχθροί του ίδιου του λαού τους ηγέτες μπορούν να υπερασπίζονται μια πολιτική εθνικιστική, μια πολιτική απομόνωσης της μιας χώρας από την άλλη και, τέλος, μια πολιτική βλαπτική για τα συμφέροντα του ίδιου του λαού τους.

Η συνεργασία ανάμεσα στις χώρες της λαϊκής δημοκρατίας, η συνεργασία με τη Σοβιετική Ένωση, είναι μια συνεργασία που βασίζεται στην αγάπη και την αδελφότητα ανάμεσα στους λαούς. Η εσωτερική πολιτική του αποκαλούμενου και σοσιαλιστικού στρατοπέδου και των λαϊκών δημοκρατιών, όπως και η εξωτερική τους πολιτική, είναι μια πολιτική βασιζόμενη στο διεθνισμό, στη φιλία και τη συνεννόηση ανάμεσα στους λαούς.

Μια πολιτική πραγματικής, αλληλέγγυας συνεργασίας ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και τις χώρες της λαϊκής δημοκρατίας σημαίνει ότι υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός και ισότητα ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και τα μικρά και μεσαία κράτη που είναι οι σημερινές λαϊκές δημοκρατίες. Η πολιτική συνεργασίας της Σοβιετικής Ένωσης είναι μια πολιτική αμοιβαίας βοήθειας με τις μεσαίες και μικρές χώρες.

Η χώρα μας γνωρίζει αυτή τη μεγάλη βοήθεια που δίνει η Σοβιετική Ένωση. Η Σοβιετική Ένωση βοηθά εμάς και άλλες φιλικές χώρες ώστε να αναπτύξουμε τη βιομηχανία μας, προκειμένου να μετασχηματιστούμε από μια καθυστερημένη αγροτική χώρα σε μια εκβιομηχανισμένη και προοδευμένη χώρα, με ταυτόχρονη την ανάπτυξη της γεωργίας.

Αυτός ο τύπος συνεργασίας βασισμένης στο διεθνισμό, βασισμένης στην αμοιβαία υποστήριξη, αυτός ο τύπος πολιτικής όλο και πιο στενής συνεργασίας είναι αυτό που επιθυμούμε να ενισχύσουμε με τη φίλη μας Τσεχοσλοβακία και τις υπόλοιπες λαϊκές δημοκρατίες.

Αυτός ο τύπος πολιτικής εγγυάται ότι η συνεργασία στην οποία καταλήξαμε με το Σύμφωνο με την Τσεχοσλοβακία θα λάβει χώρα στις καλύτερες συνθήκες.

Σύντροφοι και φίλοι βουλευτές και βουλευτίνες! Το Σύμφωνο που υπογράφτηκε με την Τσεχοσλοβακία προβλέπει την αμοιβαία μας βοήθεια. Η Δημοκρατία μας και η Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία έχουν δεσμευτεί ότι, σε περίπτωση επίθεσης από πλευράς Γερμανίας ή από οποιοδήποτε άλλο κράτος που θα συμμαχούσε μαζί της, υπό οποιαδήποτε μορφή, εμείς θα αμυνθούμε αμοιβαία με όλα τα διαθέσιμα μέσα.

Οι ιδιοκτήτες των μεγάλων τραστ δεν μπορούν να ξεχάσουν τα βουνά από χρυσό που έβγαλαν από το αίμα, τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων οι οποίοι πέθαναν κατά τον τελευταίο πόλεμο· δεν μπορούν να ξεχάσουν τα βουνά από χρυσό που παρήγαγαν τα δάκρυα και ο πόνος των μανάδων και των παιδιών τους που έπεσαν στο μέτωπο. Οι μεγάλοι καπιταλιστές ήδη ονειρεύονται τα οφέλη από ένα νέο πόλεμο.

Το Σχέδιο Μάρσαλ “βοηθά”: βοηθά τους ναζί εγκληματίες της δυτικής Γερμανίας να ανακτήσουν τη στρατιωτική τους ισχύ. Βοηθά στην Κίνα, την Ελλάδα και την Ινδονησία τις δυνάμεις που οι λαοί αντιμετωπίζουν στον αγώνα τους για τη λευτεριά. Βοηθά τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία να εξοπλιστούν ενάντια στους εργαζόμενους και τους αγρότες που θέλουν δουλειά, θέλουν ψωμί, θέλουν λευτεριά.

Η Άνα Πάουκερ με το Ντεζ κατά την επιστροφή τους από τη Βουλγαρία στις 18 Ιούλη 1947 (φωτό)

Ο σ. Στάλιν έχει πει: “Αυτοί οι κύριοι υποστηρίζουν μια πολιτική επίθεσης και εξαπόλυσης ενός νέου πολέμου… Όλο αυτό μπορεί να σταματήσει μόνο με μια ντροπιαστική ήττα των υποστηρικτών μιας νέας παγκόσμιας σύγκρουσης”.

Οι λαοί όλου του κόσμου χαιρετίζουν τα λόγια αυτά του Στάλιν. Τα χαιρετίζει και ο κινεζικός λαός, του οποίου ο νικηφόρος στρατός προελαύνει σε όλη την Κίνα.

Τα χαιρετίζει και ο ελληνικός λαός, οι δημοκρατικές δυνάμεις του οποίου καταγράφουν τη μια νίκη μετά την άλλη.

Τα χαιρετίζουν και οι εργαζόμενοι της Γαλλίας, οι οποίοι φωνάζουν ώστε όλος ο κόσμος να ακούσει ότι οι γάλλοι εργάτες, οι αγρότες της Γαλλίας, ο γαλλικός λαός δεν θα πολεμήσει ποτέ ενάντια στη Σοβιετική Ένωση.

Αυτοί οι κύριοι θα υποστούν μια ταπεινωτική ήττα, διαβεβαιώνουν επίσης οι εργάτες της Ιταλίας, της Ισπανίας και όλου του κόσμου. Το διαβεβαιώνουν όλοι όσοι παλεύουν ενάντια στην κυρίαρχη τάξη, ενάντια στους εκμεταλλευτές, ενάντια στους ιμπεριαλιστές που οργανώνουν τον πόλεμο. Οι ιμπεριαλιστές υποστηρικτές ενός νέου πολέμου θα υποστούν μια νέα ντροπιαστική ήττα, όπως διαβεβαιώνει κάθε μέρα το ισχυρό μέτωπο των σοσιαλιστικών χωρών το οποίο υπερασπίζεται την ειρήνη με επικεφαλής τη Σοβιετική Ένωση.

Προεκλογικό τρικάκι του Μετώπου Δημοκρατικών Κομμάτων για τις εκλογές του 1946 (στις οποίες το μέτωπο κέρδισε το 69% των ψήφων) (πηγή)

Ο τρόμος για την ατομική βόμβα διαδίδεται από τα ραδιόφωνα, μεταδίδεται σε χώρες όπως τη δική μας, μέσα από φήμες που διαδίδουν τα στόματα ανθρώπων που μοιάζουν με αράχνες που εξυφαίνουν έναν εύθραυστο ιστό στις σκοτεινές και βρώμικες γωνίες. Όμως η φωνή της Ειρήνης, η φωνή της Σοβιετικής Ένωσης, η φωνή που καλεί στον αγώνα ενάντια στον πόλεμο, ακούγεται δυνατά, ξεκάθαρα, θαρραλέα, σε όλο τον κόσμο. Αντηχεί η φωνή της Σοβιετικής Ένωσης, φωνή που αποκαλύπτει, φωνή που εμψυχώνει και τονώνει την ακλόνητη πίστη ότι η εξουσία του Λαού, η ενιαία εξουσία όσων εργάζονται, μπορεί και θα εμποδίζει τους ιμπεριαλιστές να διεξάγουν ένα νέο επιθετικό πόλεμο.

Στους μεγάλους καπιταλιστές που οργανώνουν τον πόλεμο, τους έρχεται συνεχώς στη μνήμη και μπροστά στα μάτια τους ο πλούτος που συσσώρευσαν χάρη στον πόλεμο. Όμως ο σ. Στάλιν λέει: “Είναι ακόμα ζωντανές στη μνήμη των λαών οι φρίκες από τον πρόσφατο παγκόσμιο πόλεμο και πάρα πολύ μεγάλες οι κοινωνικές δυνάμεις που είναι υπέρ της ειρήνης, για να μπορούν οι μαθητές του Τσώρτσιλ στην τέχνη της επίθεσης να τις ξεπεράσουν και να φέρουν στον κόσμο ένα νέο πόλεμο”.

Αγαπητοί σύντροφοι βουλευτές και βουλευτίνες. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας, σε συμμαχία με την Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία και τις υπόλοιπες λαϊκές δημοκρατίες και με τη Σοβιετική Ένωση, προχωρά με αποφασιστικότητα στο δρόμο της οικοδόμησης του σοσιαλισμού.

Ακριβώς για να διασφαλίσουμε αυτή την οικοδόμηση, εμείς και οι υπόλοιπες λαϊκές δημοκρατίες ενισχύουμε τη στενή οικονομική, πολιτιστική και πολιτική μας συνεργασία, συμμαχώντας στον αγώνα ενάντια στην ιμπεριαλιστική επίθεση, στο δρόμο της ειρήνης και ενωμένοι σε ένα κοινό μέτωπο στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο του οποίου επικεφαλής είναι η Σοβιετική Ένωση· βαδίζουμε στο μαρξιστικό – λενινιστικό δρόμο, το δρόμο του Στάλιν, το δρόμο του προλεταριακού διεθνισμού.

Κατ’ αυτό τον τρόπο είμαστε σίγουροι ότι το Σύμφωνο που η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση θα επικυρώσει σήμερα, θα φέρει ευμάρεια, ευημερία και ακόμα και ευτυχία στον αδελφό τσεχοσλοβάκικο λαό, θα φέρει ευμάρεια, ευημερία και ευτυχία στο ρουμάνικο λαό.

Μετάφραση από τα ισπανικά. Το κείμενο στα ισπανικά υπάρχει στο ισπανόφωνο μπλογκ για θέματα της Ρουμανίας imbratisare και μεταφράστηκε από τη μπροσούρα που εξέδωσε ο εκδοτικός οίκος του Εργατικού Κόμματος Ρουμανίας.

Λάζαρ Καγκάνοβιτς: Για τη διαγραφή της “αντικομματικής ομάδας Μολότοφ – Μαλένκοφ – Καγκάνοβιτς” τον Ιούνη του 1957

 

Παρακάτω παρατίθενται μεταφρασμένες οι δύο τοποθετήσεις του Λάζαρ Καγκάνοβιτς για τον Ιούνη του 1957, οπότε και η χρουσιωφική ρεβιζιονιστική ομάδα έδιωξε από την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ τους τελευταίους επιφανείς μαρξιστές – λενινιστές, Μαλένκοφ, Μολότοφ, Καγκάνοβιτς, αλλά και τον ανερχόμενο θεωρητικό του κόμματος, Ντμίτρι Σεπίλοφ. Όπως αναφερόταν και στον “πρόλογο” της μετάφρασης της μαρτυρίας του Σεπίλοφ, το θέμα δεν είναι αποκλειστικά ιστορικό, αλλά έχει να κάνει με το πώς μπορεί, να αποτελέσει αντικείμενο υπεράσπισης μια μαρξιστική – λενινιστική γραμμή εντός “κομματικών διαδικασιών” και χωρίς φραξιονισμούς, αλλά και πώς μπορεί να διαλυθεί μία μαρξιστική – λενινιστική πλειοψηφία από ρεβιζιονιστές και λοιπούς εκφυλισμένους. Από τις μαρτυρίες και του Καγκάνοβιτς και του Σεπίλοφ, αναδεικνύεται πως το timing, η έγκαιρη πρόληψη, προτού η λέπρα εξαπλωθεί σε όλο το κομματικό σώμα, αλλά και η πρόνοια για χρήση όλων των προβλεπόμενων από το καταστατικό μέσων, η γνώση της σύνδεσής τους, μπορεί να αντικρούσει αποτελεσματικά το ρεβιζιονισμό.

Ο Λάζαρ Μοϊσέγιεβιτς Καγκάνοβιτς (φωτό)

Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο, το οποίο πάντοτε, όταν ζητείται από κάποιον να δράσει συλλογικά και έντιμα, μετρά: το ξεμονάχιασμα το οποίο επιδιώκει και στο οποίο προβαίνει ο ρεβιζιονιστής και ο εκφυλισμένος, ο οποίος γνωρίζει ότι ανοιχτά, “δημόσια” (είτε εντός όλου του κόμματος είτε ακόμα και της κοινωνίας), οι πρακτικές του δεν μπορούν να σταθούν. Έτσι, εξαπολύει πισώπλατες συκοφαντίες και κατασκευάζει μυθοπλασίες, ή δημιουργεί ατμόσφαιρα όχλου, ώστε είτε ο άμεσα κατηγορούμενος, είτε ο τρίτος, να νιώσει μόνος. Στο σημείο αυτό, η ψυχραιμία είναι καταλυτική, ώστε να αποκατασταθούν στις θέσεις του κατηγορούμενου και του κατήγορου αυτοί που πρέπει. Υπάρχει η αντίφαση στο μαρξιστή – λενινιστή: να αναδείξει το ρεβιζιονισμό των άλλων ή να αναδείξει το φανταστικό των κατηγοριών, θύμα των οποίων θα μπορούσαν να πέσουν όλοι οι άλλοι, τους οποίους πρέπει να κερδίσει με το μέρος του ο μαρξιστής – λενινιστής. Η επιδεξιότητα στην τακτική, χωρίς να αναιρεθεί και ο χαρακτήρας αρχών που έχει η διαμάχη με τους ρεβιζιονιστές και τους λοιπούς εκφυλισμένους, καθορίζει πολλά. Όταν τουλάχιστον διεξάγεται η “δίκη” εντός διαδικασιών (οι οποίες, συμφέρει το μαρξιστή – λενινιστή, να είναι όσο πιο πλατιές γίνεται)…

Και αν η κατάσταση εντός διαδικασιών δεν σώζεται; Όπως και να’χει, η στάση των εκφυλισμένων είναι περισσότερο διδακτική, παρά εξοργιστική. Οι εκφυλισμένοι επιδιώκουν να φέρουν τον άλλο σε μια τέτοια κατάσταση όπου λέει “φεύγω” (αν δεν έχουν πρόβλημα να “βάψουν τα χέρια τους με αίμα” από διαγραφές). Αφού, βέβαια, προηγουμένως, τον έχουν “στίψει” και απαξιώσει (π.χ. απομονώσει από την κοινωνία, μειώσει το επίπεδο του σε μαχητικότητα, πολιτικό κριτήριο κ.α., μετατρέψει σε συνένοχο, ακριβώς λόγω της μακρόχρονης παραμονής σε κόμμα υπό ρεβιζιονιστική ηγεσία και γραμμή), ώστε να μην είναι δυνατό ή εύκολο να ανακάμψει και τους κάψει (και μόνο για το λόγο επειδή υπάρχει στο κίνημα). Ό,τι ακριβώς επιδιώκουν οι ρεβιζιονιστές και οι άλλοι εκφυλισμένοι να κάνουν στους μαρξιστές – λενινιστές πριν να “χωρίσουν τα τσανάκια” τους, αυτό ακριβώς πρέπει να αναιρούν οι μαρξιστές – λενινιστές ακριβώς μετά την οργανωτική ρήξη. Και πρώτα από όλα, πρέπει να αποκαθιστούν τη μαχητικότητά τους και τη σύνδεση με την κοινωνία. Άμεσα, γιατί τα αποτελέσματα της παραμονής σε ένα τέτοιο κόμμα ή οργάνωση, δεν φεύγουν εύκολα.

***

Η “αντικομματική ομάδα”

– Ο Στάλιν κατά τα τελευταία χρόνια – λέει ο Καγκάνοβιτς, έκανε λάθη στην εκτίμηση ανθρώπων. Έφερε κοντά του το Χρουσιώφ, το Μαλένκοφ και το Μπέρια, ενώ τους Μολότοφ, Καγκάνοβιτς και Βοροσίλοφ τούς απομάκρυνε. Φαίνεται, νόμιζε ότι εμείς θα μπορούσαμε, να το πω έτσι, να είμαστε μετά από αυτόν… Ήδη προετοίμαζε την αποχώρησή του, έτσι πιστεύω..

Όμως σε ποιους βασιζόταν πιθανώς, στο Χρουσιώφ ή το Μπέρια;

Στο ότι ο Στάλιν μάς παραμέρισε (σ.σ. Το Μολότοφ και τον Καγκάνοβιτς) και δεν μας εκτιμούσε κατάλληλα αλλά εμείς ακριβώς, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, και εγώ και ο Μολότοφ αποδείξαμε ότι ήμασταν και οι δύο πολύ ισχυροί. Σε αυτό, φυσικά, έκανε λάθος. Κρίμα.

-Χάρη σε αυτό, προέκυψε ο Χρουσιώφ με το φιλελεύθερο και άσχετο χρουσιωφισμό. Αν ένας από τους δυο σας είχε ανέλθει στην εξουσία, θα υπήρχε άλλη γραμμή στο κόμμα.

-Πράγματι, ο Στάλιν δεν κατάλαβε όπως έπρεπε την πολιτική μας.

-Χάσατε το μομέντουμ. Αυτό είπα και στο Μολότοφ. Την εποχή της δράσης της “αντικομματικής ομάδας” θα μπορούσατε να πάρετε την εξουσία.

-Δεν ήμασταν οργανωμένοι, λέει ο Καγκάνοβιτς. Δεν ήμασταν φράξια. Αν ήμασταν φράξια, αν είχαμε οργανωθεί, θα μπορούσαμε να πάρουμε την εξουσία.

Το επιβλητικό Μετρό της Μόσχας ονομαζόταν τα πρώτα 20 χρόνια “Λάζαρ Καγκάνοβιτς” (φωτό)

-Είχατε το απαραίτητο κύρος, η πλειοψηφία ήταν μαζί σας.

-Η πλειοψηφία του Προεδρείου. Όμως δεν ήμασταν οργανωμένοι.

-Ο Νικήτα ήταν σε θέση να σας ξεγελάσει όλους;

-Όχι απλώς να μας ξεγελάσει, ήταν ένας απατεώνας πρώτης τάξης. Και εμείς απλώς ασχολούμασταν με “κοινοβουλευτικές” διαδικασίες. “Κοινοβουλευτισμός”, να, αυτό ήταν το λάθος μας.

-Όμως εσείς ελέγχατε τα πάντα, μπορούσατε να τον έχετε απομακρύνει και απλώς να κάθεται κάπου σε ένα κολχόζ…Επικεφαλής ενός κολχόζ..

-Πράγματι. Δεν ήμασταν οργανωμένοι. Δεν ήμασταν οργανωμένοι. Δεν ήμασταν φράξια – να το λάθος. δεν συναντούσαμε ανθρώπους μυστικά, καταλαβαίνετε.

-Και γιατί γράψανε και για “συμπλεύσαντα μαζί τους Σεπίλοφ”; Σας υποστήριξε μετά, δηλαδή;

-Αυτός μετά απρόσμενα τοποθετήθηκε υπέρ μας στο Πολιτικό Γραφείο, ο μόνος γραμματέας της ΚΕ, ο οποίος αποκάλυψε το Χρουσιώφ… Αυστηρά μιλώντας, ο Χρουσιώφ όλη την ώρα στη Γραμματεία καταφερόταν εναντίον του Προεδρείου της ΚΕ. Ο μόνος άνθρωπος που αποδείχτηκε τίμιος, ήταν ο Σεπίλοφ, ο μόνος άνθρωπος..

Μετάφραση από τα ρώσικα. Από το βιβλίο του Φέλιξ Τσούγιεφ: “Αυτά είπε ο Καγκάνοβιτς” (βλ.εδώ το βιβλίο στα ρώσικα και εδώ το σχετικό απόσπασμα στα αγγλικά).

***

Ιούνης 1957

Θα νόμιζε κανείς ότι μετά το 20ό συνέδριο, η πρακτική δουλειά θα βελτιωνόνταν, όμως, δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

Μετά το 20ό συνέδριο, τα τελευταία ίχνη σεμνότητας του Χρουσιώφ εξαφανίστηκαν – όπως λένε, “πήρε ψηλά τον αμανέ”.

Έχοντας αισθανθεί “ηγέτης”, σταμάτησε να προετοιμάζει προσεκτικά τα θέματα για τις συνεδριασεις του Προεδρείου. Η συλλογικότητα στην καθοδήγηση σοβαρά παραβιάστηκε, και το κυριότερο – αυτό οδήγησε σε σοβαρά λάθη στην ουσία της καθοδήγησης στην πολιτική και την οικονομία. Πήγε, για παράδειγμα, στο Γκόρκι, και ξαφνικά μαθαίνουμε ότι σε συγκέντρωση ανακοίνωσε ότι, υλοποιώντας επιθυμία που τάχα εξέφρασαν οι εργάτες του Γκόρκι, όλες οι κρατικές αποπληρωμές δανείων αναστέλλονται για 20 χρόνια. Έπειτα, πράγματι, αυτή η απόφαση διαμορφώθηκε με τηλεφωνική ψηφοφορία, όμως το όλο θέμα το έκανε ο Χρουσιώφ.

Όλοι γνωρίζουν τι δυσαρέσκεια αυτό προκάλεσε στον πλυθυσμό και τι δυσπιστία δημιούργησε προς το κράτος.

Εδώ και κάποιο καιρό ο Χρουσιώφ είχε αρχίσει να επιδεικνύει ενεργητικότητα σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Αυτό, φυσικά, ήταν καλό. Εγώ ο ίδιος τον είχα συμβουλεύσει ότι από την εποχή του Λένιν, ούτε ένα ζήτημα εξωτερικής πολιτικής δεν αποφασιζόταν χωρίς το Πολιτικό Γραφείο, και ότι ο Στάλιν όλα τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής τα μετέφερε στο Πολιτικό Γραφείο και μαζί με τα μέλη του ασχολιόταν με αυτά. Συνεπώς, και αυτός, ως Πρώτος Γραμματέας ΚΕ, απαραιτήτως έπρεπε να ακολουθήσει αυτό τον κανόνα. Στην αρχή ο Χρουσιώφ ακολουθούσε αυτή τη σειρά, όμως μετά άρχισε να δρα κατά το δοκούν. Επιδεικνύοντας ότι “κατείχε την τέχνη”, ως ένας αξεπέραστος “γνώστης” της διπλωματίας, ο Χρουσιώφ σχεδόν σε όλα τα σχέδια του Υπ. Εξ. άρχισε να φέρνει τις διορθώσεις του ή απλώς να τα απορρίπτει, ιδίως όταν μετά από πρότασή του ο Μολότοφ απομακρύνθηκε από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών (παρότι αυστηρά ασκούσε πολιτική ειρήνης).

Υπήρξε ένα ζήτημα στο οποίο το Προεδρείο δεν υποστήριζε το Μολότοφ. Ήταν το ζήτημα για τη Γιουγκοσλαβία. Ο Μολότοφ δεν προχωρούσε στην αποκατάσταση των σχέσεων με τη Γιουγκοσλαβία, συμπεριλαμβανομένης και αυτής σε κρατικό επίπεδο. Το Προεδρείο της ΚΕ πήρε απόφαση για την αποκατάσταση των σχέσεων σε κρατικό επίπεδο με παράλληλη τη διατήρηση αποκλίσεων σε επίπεδο κομματικής – ιδεολογικής γραμμής. Ο Χρουσιώφ στην πραγματικότητα, προχώρησε περαιτέρω, και σε κομματικό επίπεδο, παραβιάζοντας τις οδηγίες της ΚΕ.

O Καγκάνοβιτς μπροστά από προτομή του Λένιν (φωτό)

Γενικά ο Χρουσιώφ “ξέφυγε” και άρχισε να δίνει συνεντεύξεις σε ξένους χωρίς προηγούμενη συμφωνία με το Πολιτικό Γραφείο, δηλαδή παραβιάζοντας την καθιερωμένη “σειρά”. Ξαφνικά, για παράδειγμα, το Πολιτικό Γραφείο μαθαίνει ότι ο Χρουσιώφ μίλησε σε τηλεοπτική εκπομπή για διεθνή ζητήματα, χωρίς σε κανέναν να πει τίποτα προηγουμένως. Αυτό ήταν σοβαρή παραβίαση όλων των κανόνων κομματικής καθοδήγησης για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Το Πολιτικό Γραφείο ποτέ δεν έδινε τέτοιο δικαίωμα να μιλά κανείς δημοσίως χωρίς την άδειά του και χωρίς προηγουμένως να μην δει ακόμα και τους ανώτατους διπλωμάτες, πόσο μάλλον εδώ που γνωρίζαμε την ανεπάρκεια, τη “λαμπρότητα” και δεινότητα της ρητορικής του ικανότητας, και εμείς ανησυχούσαμε ότι μπορεί να τα κάνει ρημαδιό. Αυτό το ζήτημα τέθηκε από εμάς στο Προεδρείο. Μία έντονη και παρατεταμένη συζήτηση έλαβε χώρα. Ο Χρουσιώφ υποσχέθηκε στο Προεδρείο ότι στο μέλλον δεν θα προβεί σε παρόμοιες ενέργειες και ότι θα ακολουθεί τα καθιερωμένα. Μετά τα γεγονότα του 1957 και την αλλαγή του Προεδρείου, ως το “αφεντικό” που κατέχει πλήρως την εξουσία, άλλαξε τον καθιερωμένο αυτόν κανόνα και τοποθετούταν μόνος του, όπου και όπως ήθελε. Εδώ ήδη, κυρίως, εργάζονταν λογοτεχνικοί “βοηθοί”, σύγχρονα ρομπότ – και έγραφαν, έγραφαν, και αυτός διάβαζε και διάβαζε, μέχρι να κουραστεί η γλώσσα, ώστε να ξεκουραστεί το κεφάλι.

Το μεγαλύτερο οργανωτικό “ταλέντο” του ο Χρουσιώφ το έδειξε στη “μεγαλειώδη” αναδιοργάνωση του κρατικού μηχανισμό. Δεν θα αναφέρω εδώ λεπτομερώς αυτή την αναδιοργάνωση – αυτά είναι γνωστά. Διαλύθηκαν σχεδόν όλα τα οικονομικά υπουργεία. Ιδρύθηκαν Συμβούλια Λαϊκής Οικονομίας (Σοβναρχόζ). Από μόνη της η ιδέα συμβουλίων λαϊκής οικονομίας θα μπορούσε να είναι πολύ χρήσιμη αν τα υπουργεία διατηρούνταν, έστω και υποβαθμισμένα, αν αυτά τα συμβούλια λαϊκής οικονομίας ήταν στενά συνδεδεμένα με κέντρα σε επίπεδο εδαφικό, Δημοκρατιών και Όμπλαστ και είχαν έναν συγκεκριμένο κύκλο επιχειρήσεων τις οποίες πλήρως να ελέγχουν. Αυτό σχετίζεται ιδίως με την τοπική βιομηχανία, με την πλατιά έννοια. Όμως αν στην αρχή τα συμβούλια λαϊκής οικονομίας αφορούσε μια περιοχή έκτασης σχεδόν παρόμοιας με το επίπεδο των όμπλαστ, σύντομα άρχισε η διαφοροποίησή τους από αυτή την έκταση.

Διάφρα μέλη του Προεδρείου της ΚΕ έφεραν πρόταση για την ίδρυση Ανώτατου Συμβουλίου Λαϊκής Οικονομίας της ΕΣΣΔ. Στην αρχή αυτό θεωρήθηκε από το Χρουσιώφ “συντηρητική απάντηση” στις μεταρρυθμίσεις του, αλλά μετά ο ίδιος άρχισε να ιδρύει σοβναρχόζ σε επίπεδο Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένης και της ΡΟΣΣΔ, και μετά οργανώθηκε και Πανενωσιακό Συμβούλιο Λαϊκής Οικονομίας. Σε καθένα από αυτά ιδρύονταν όργανα ανά περιοχή και κλάδο – επρόκειτο για μια συνεχή, μόνιμη αναδιάρθρωση. Έπειτα, όταν η ζωή έκανε αισθητό ότι η σύχρονη διαδικασία εξειδίκευσης της βιομηχανίας χρειάζεται την αντίστοιχη οργάνωση, ιδρύθηκαν στη θέση των καταργημένων υπουργείων επιτροπές ανά κλάδο – αρχικά σε επίπεδο Κρατικής Επιτροπής Σχεδιασμού (Γκοσπλάν), και έπειτα ανεξάρτητες κρατικές επιτροπές, σχεδόν με δικαιώματα και ρόλο υπουργείων (και για μεγαλύτερο κύρος, αποκαλούνταν ως και υπουργεία, όμως ευνουχισμένα, εξουδετερωμένα, αδύναμα). Επομένως, αυτό το συμπλήρωμα κρατικών επιτροπών σε συνδυασμό με τα γιγάντια σοβναρχόζ δεν μπορούσαν να αντέξουν στην αυστηρή κριτική από την πραγματικότητα της ζωής. Όσον αφορά τα τοπικά σοβναρχόζ, εγώ προσωπικά θα πίστευα ότι υπό τις περιφερειακές εκτελεστικές επιτροπές θα μπορούσαν να υπάρχουν τέτοια όργανα για την οικονομία υπό τη μια ή την άλλη ονομασία. Τέτοια όργανα θα πρέπει να ενώνουν συγκεκριμένες ομάδες επιχειρήσεων: καταναλωτικών αγαθών, μεταλλουργικών, οικοδομικών υλικών, τροφίμων κοκ – ώστε να ικανοποιούν ένα σημαντικό τμήμα των αναγκών του πληθυσμού. Θα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην κατά περιοχές συνεργασία των επιχειρήσεων, για παράδειγμα, την κατασκευή ανταλλακτικών αυτοκινήτων, ιδίως με την μεταφορά με οχήματα, και γενικά θα περιόριζαν τις μακρινές και κοστοβόρες μεταφορές Αυτά τα όργανα (σοβναρχόζ ή υπό άλλη ονομασία) πρέπει να υπόκεινται στις ετελεστικές επιτροπές των Όμπλαστ, των Σοβιέτ, πρέπει να είναι κερδοφόρα και να βελτιώνουν το επίπεδο ζωής του πληθυσμού, πρωτίστως των εργατών.

Ο Χρουσιώφ και εδώ, στο ζήτημα των σοβναρχόζ, χάλασε μια όχι άσχημη ιδέα. Με μια καλή οργάνωση θα μπορούσε να ωφελήσει, αν δεν υπήρχε η επιθυμία του Χρουσιώφ να φωνάξει το δικό του “Εύρηκα” σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο Καγκάνοβιτς με το Στάλιν ντυμένοι με εθνικές ενδυμασίες από το Τατζικιστάν σε συνδιάσκεψη των πρωτοπόρων συνεταιριζόμενων αγροτών της χώρας αυτής στις 4 Δεκέμβρη 1935 (φωτό)

Οργανώθηκε παλλαϊκή ψηφοφορία, προτάσεις έγιναν δεκτές, όμως δεν υπήρξε σταθερότητα.

Μπορεί κανείς να υποθέσει ότι εδώ υπήρχε ο στόχος να επιτευχθούν παράπλευρα αποτελέσματα ή ίσως, το κύριο αποτέλεσμα να ήταν να “κουρευτούν”, να θαφτούν ή, όπως λένε οι τροτσκιστές, να “ταρακουνηθούν” στελέχη υπουργείων και των τοπικών οργάνων τους και να αντικατασταθούν οι “αναξιόπιστοι”. Ειναι αμφίβολο ότι αυτό έδωσε τα επιθυμητά αποτελέσματα και στη λαϊκή οικονομία αυτή η”μεγαλειώδης” χρουσιωφική αναδιοργάνωση έκανε ζημιά.

Ιδιαίτερα παράλογη, αντιφάσκουσα με τις βάσεις της οικοματικής μας οικοδόμησης ήταν ο με πρότασή του διαχωρισμός των καθοδηγητικών κομματικών οργάνων επιπέδου Όμπλαστ σε βιομηχανικά και οικονομικά. Η ζημιά αυτής της καινοτομίας είναι τόσο προφανής που δεν χρειάζεται να την αποδείξει κάποιος.

Είναι γνωστό ότι το κυριότερο ζήτημα ήταν το ζήτημα της κτηνοτροφίας. Ήδη πριν από το 20ό συνέδριο, στις Ολομέλειες της ΚΕ και στο ίδιο το 20ό συνέδριο με όλη την αυστηρότητα τέθηκε το ζήτημα αυτό. Στην εισήγηση της ΚΕ υπήρχε προειδοποίηση ενάντια σε μια χαλαρή προσέγγιση του ζητήματος.

Όμως μετά το συνέδριο, μη επιτυγχάνοντας να επιτευχθεί τίποτα το σοβαρό στην εφαρμογή των κατευθύνσεων του συνεδρίου για την κτηνοτροφία, ο Χρουσιώφ ριζικά άλλαξε τις κατευθύνσεις του συνεδρίου. Αυτή την αλλαγή ο Χρουσιώφ την έκανε όχι για πρακτικούς λόγους και μετά από σοβαρή συζήτηση και αποφάσεις, αλλά πάλι σε μια συγκέντρωση για τα εγκαίνια της Έκθεσης Αγροτικής Οικονομίας την άνοιξη του 1957.

Μη λογοδοτώντας στο Προεδρείο της ΚΕ, στο Υπουργικό Συμβούλιο, χωρίς καν να μιλήσει σε κανέναν σύντροφο (φαίνεται ότι ήθελε πάλι να εκπλήξει τους πάντες), ο Χρουσιώφ, παρουσία όλων των μελών του Προεδρείου, διακήρυξε ένα νέο γενικό καθήκον για το κόμμα και την κυβέρνηση. “Εμείς, είπε, θέτουμε το γενικό μας καθήκον στον τομέα της κτηνοτροφίας – να φτάσουμε και να ξεπεράσουμε τις ΗΠΑ το 1960 στην ανάπτυξη της κτηνοτροφίας, στην ανάπτυξη ζωικού κεφαλαίου. Διακηρύττοντας ένα τέτοιο ελκυστικό καθήκον – πειρασμό, δεν έκανε κανέναν πρακτικό υπολογισμό, γιατί δεν το είχε καν. “Εμείς”, κατέληξε, “μπορούμε και πρέπει να εκπληρώσουμε αυτό το καθήκον. Όλο το κόμμα, ο λαός, οι κολχόζνικοι πρέπει να αναλάβουν και να εκπληρώσουν αυτό το καθήκον”.

Αυτό ήταν ένα κάλεσμα σε μια συγκέντρωση, και όχι ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο, πουθενά και ποτέ δεν είχε συζητηθεί – ούτε στο Προεδρείο της ΚΕ, ούτε στο Υπουργικό Συμβούλιο. Όλα τα μέλη του Προεδρείου της ΚΕ ήταν εξοργισμένα με αυτή τη νέα υποκειμενίστικη συμπεριφορά του Χρουσιώφ. Παραβιάζοντας τα έθιμα τα μέλη του Προεδρείου δεν πήγαν μετά τη συγκέντρωση να δειπνήσουν από κοινού, αλλά πήγε καθένας σπίτι του. Ο Χρουσιώφ ένιωσε ντροπή για αυτό, παρότι στην αρχή μάς προσέγγισε με μια αυτάρεσκη όψη κάποιου που είχε συλλάβει μια “μεγαλειώδη ιδέα”. Την επομένη συγκλήθηκε Προεδρείο της ΚΕ, στο οποίο συζητήσαμε αυτό το ζήτημα. Τα μέλη του Προεδρείου, καθένα με τον τρόπο του, επέκρινε το Χρουσιώφ πάνω από όλα για το ότι δεν είχε αναφέρει νωρίτερα αυτή την πρότασή του. Τα μέλη του Προεδρείου πρότειναν στο Χρουσιώφ να αναφέρει τους υπολογισμούς που θα είχε κάνει και τα μέτρα που πίστευε ότι θα έδιναν τη δυνατότητα να υλοποιηθεί αυτό το καθήκον που είχε θέσει.

Ο Χρουσιώφ, αναγνωρίζοντας ότι αυτή του η ενέργεια ήταν λάθος, ουσιαστικά υπερασπίστηκε την ορθότητα του λόγου του, όμως δεν έδωσε κανένα υπολογισμό ή τεκμηρίωση.

Το Προεδρείο κατηύθυνε το Γκοσπλάν να κάνει τους απαραίτητους υπολογισμούς και να αναφέρει στο Προεδρείο τους όρους εκπλήρωσης αυτού του καθήκοντος – να φτάσουμε και να ξεπεράσουμε τις ΗΠΑ σε αριθμό ζωικού κεφαλαίου. Ούτε μια βδομάδα δεν έκανε υπολογισμούς το Γκοσπλάν, και στο τέλος, σε συνεδρίαση του Προεδρείου της ΚΕ παρουσίασε τους υπολογισμούς και τα συμπεράσματά του για τη δυνατότητα να φτάσουμε τις ΗΠΑ σε αριθμό ζωικού κεφαλαίου: αυτό θα γινόταν το 1970 – 1972, δηλαδή, 10 και πλέον χρόνια μετά από όσα ανέφερε ο Χρουσιώφ. Η συνεδρίαση ήταν θυελλώδης. Ο Χρουσιώφ αποκάλεσε τα μέλη του Γκοσπλάν συντηρητικούς, θύμωσε, ύψωσε απειλητικά τη μικρή γροθιά του, όμως δεν μπόρεσε να αντικρούσει τους υπολογισμούς του Γκοσπλάν.

Τα μέλη του Προεδρείου έτειναν να υιοθετήσουν τις προτάσεις του Γκοσπλάν, όμως στο Γραφείο πάρθηκε η απόφαση να δοθεί εντολή στο Γκοσπλάν να επεξεργαστεί περαιτέρω το ζήτημα. Συγχρόνως, εντάλθηκε το Υπουργείο Αγροτικής Οικονομίας και ο μηχανισμός της ΚΕ να επεξεργαστούν μέτρα για την επίσπευση της ανάπτυξης της κτηνοτροφίας κατά εδαφικές περιοχές. Δυστυχώς, οι υπολογισμοί του Γκοσπλάν ήταν και αυτοί πάρα πολύ βεβιασμένοι. Η κτηνοτροφία ήταν το τμήμα στο οποίο περισσότερο από όλα καθυστερούσε η αγροτική μας οικονομία. Εννοείται, δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει μόνο το Χρουσιώφ για αυτό, όμως ο βολονταρισμός του εδώ ήταν ιδίως επιδραστικός.

Ο πρόεδρος του Σοβιέτ της Τασκένδης Καγκάνοβιτς, μαζί με τους αντικαταστάτες του, Αγίλ Μπαμπατζάνοφ (κέντρο) και Σουλτάν Κάσιμ Γιατζάγιεφ το 1920

Μαζί με αυτές τις “μαχητικές θέσεις” στα κρατικά και τα οικονομικά ζητήματα, ο Χρουσιώφ αποφάσισε, προκειμένου να κατακτήσει την αύρα του “δημοκράτη” και “καλλιεργημένου” ανθρώπου, να ασχοληθεί με τη λογοτεχνία και την Τέχνη. Πόσο τα κατάφερε σε αυτό τον τομέα, μπορεί κανείς να το δεί από μία ομιλία του πριν από τα γεγονότα του Ιούνη του 1957.

Σε μια από τις επαρχιακές κυβερνητικές ντάτσες, από την ΚΕ του κόμματος και το Υπουργικό Συμβούλιο της ΕΣΣΔ οργανώθηκε υπαίθριο γεύμα για συγγραφείς και ανθρώπους της Τέχνης μαζί με την κυβέρνηση και μέλη του Προεδρείου της ΚΕ.

Πριν από το γεύμα, οι άνθρωποι κάναν περίπατο στο μεγάλο πάρκο, πηγαίναν με τις βάρκες τους στις λιμνούλες, συζητούσαν. Ομάδες και ζευγάρια επινοούσαν αυτοσχέδιες παραστάσεις, και διάφορα μέλη της ΚΕ μμαζί με τους φιλοξενούμενους τραγουδούσαν. Ήταν μια πραγματικά χαλαρή και καλή ατμόσφαιρα.

Για κάποιο διάστημα, αυτή η ατμόσφαιρα συνεχίστηκε και μετά αφότου έκατσαν στα τραπέζια και άρχισαν να τσιμπούν. Μετά άρχισε το κύριο μέρος της παράστασης: πρωταγωνιστής αυτός – ο Χρουσιώφ. Παρότι ο λόγος αυτός δημοσιεύτηκε στον Τύπο αρκετά ομαλά, εδώ είχαμε να κάνουμε με σημειώσεις, παρότι δεν υπήρχαν πρακτικογράφοι στο τραπέζι (αλλά και αν βρισκόταν, δύσκολα θα μπορούσε να καταγράψει τι είχε ειπωθεί). Και στο σύνηθες βήμα, όταν μιλούσε χωρίς να έχει γράψει από πριν το λόγο, ο λόγος του δεν ήταν πάντοτε σύμφωνος με τη λογική και, φυσικά, με την ταχύτητα των λόγων. Και εδώ δεν υπήρχε το σύνηθες βήμα, αλλά τραπέζια, στολισμένα με “κίονες” από γυαλί ή άλλο υλικό για “στυλ” και λόγους γεμάτους συναρπαστικό περιεχόμενο. Μπορεί κανείς να φανταστεί τι “καλλιεργημένους” καρπούς έδωσε αυτό το υβρίδιο με όσα περιλαμβάνονταν στο τραπέζι και στο κεφάλι και τη γλώσσα του Χρουσιώφ. Επρόκειτο για ένα αξεπέραστο “αριστούργημα” της ρητορικής τέχνης.

Δεν θα τολμούσα να αναφέρω όλη την πορεία του λόγου του, θα πω ό,τι έχει εντυπωθεί στη μνήμη μου.

Πρώτα από όλα, ο Χρουσιώφ προσπάθησε να αναμασήσει για τους καλλιτέχνες, τους συγγραφείς και τους ανθρώπους της Τέχνης πολλά από όσα είπε στο 20ό συνέδριο για την προσωπολατρία του Στάλιν, με τη διαφορά ότι εκεί διάβαζε, ενώ εδώ εκφραζόταν προφορικά, αυτοσχεδιαστικά, και εδώ φαινόταν πιο “διαυγής”.

Πρέπει να πω ότι τα “καυτά” σημεία έγιναν αντιληπτά από τμήμα του ακροατηρίου ως ευχάριστο πιάτο, για το οποίο ήταν έτοιμοι να του δίναν ακόμα και τον τίτλο του “απόφοιτου Καλών Τεχνών”. Θυμάμαι, όταν ο Χρουσιώφ υπογράμμιζε την ενοχή των καθοδηγητών της ΚΕ, και ιδίως του Μολότοφ, στην καταστολή ακτιβώς της ρωσικής λογοτεχνίας και της Τέχνης, ο συγγραφέας Σομπόλεφ (σ.parapoda: που ως λογοτέχνης είχε γράψει βιβλία με θέμα το Ναυτικό), σχεδόν έπαθε παράκρουση και πήγε να πέσει σε αβαθή. Όμως, στην πλειοψηφία αυτό προκάλεσε όχι μόνο σύγχυση, αλλά και δυσαρέσκεια, για να μη μιλήσουμε και για τα παρευρισκόμενα καθοδηγητικά κομματικά στελέχη.

Η επίθεση του Χρουσιώφ στο μέλος του Προεδρείου της ΚΕ Μολότοφ μπροστά στη μη κομματική διανόηση ήταν ένα πρωτοφανές γεγονός και είχε μακροπρόθεσμους στόχους. Δεν λέγεται άσκοπα το ρητό: “όσα έχει ο αμέθυστος στο νου, έχει ο μεθυσμένος στη γλώσσα”.

Γκόρκι, Καγκάνοβιτς, Βοροσίλοφ και Στάλιν στο βήμα του Μαυσωλείου του Λένιν το 1931 (φωτό)

Το επόμενο “νούμερο” του λόγου του ήταν ήδη η κριτική κάποιων συγγραφέων – επίσης ειδικά επιλεγμένων. Θυμάμαι ότι αντικείμενο συντριπτικής επίθεσης ήταν δύο γυναίκες συγγραφείς: η Μαριέτα Σαγκινιάν και η ποιήτρια Αλιγκέρ. Δεν θα αναφέρω το περιεχόμενο της κριτικής του προς αυτές, όμως, σε κάθε περίπτωση, αυτή δεν ήταν προς υπεράσπιση των κομματικών – λενινιστικών θέσεων για τη λογοτεχνία και την Τέχνη. Χρειάζεται και στις δύο, και στη Σαγκινιάν και στην Αλιγκέρ να αποδώσουμε τιμές – μίλησαν μετά το λόγο του και θαρραλέα και λογικά αντέκρουσαν το Χρουσιώφ. Θυμάμαι τι γέλιο προκάλεσαν τα πρώτα λόγια της παχουλούλας και ομορφούλας Αλίγκερ όταν στράφηκε στο Χρουσιώφ και είπε: “Ιδού – εγώ είμαι αυτή η τρομερή Αλίγκερ!”. Σε κάθε περίπτωση, όσο κι αν προσπάθησε μετά από αυτό το “γεύμα” ο στενός κύκλος του Χρουσιώφ να καλλωπίσει το λόγο του, αυτός προκάλεσε σύγχυση, και δεν συσπείρωσε στις τάξεις του τους παρευρισκόμενους, εκτός, φυσικά, από όσους ήθελαν και τους άρεσε η μάχη στις κορυφές. Αυτό αυτό ξεκάθαρα όχι μόνο το αισθάνθηκαν, αλλά και το άκουσαν από τα χίλια του όψιμου “υπερασπιστή” του “προσβεβλημένου” από τη σοβιετική εξουσία τμήματος της διανόησης. Ωστόσο, και στις τάξεις της ταλαντευόμενης διανόησης υπήρξε σημαντικό τμήμα, το οποίο σόκαρε και προκάλεσε σύγχυση η επίθεση στο Μολότοφ, τον οποίο πάντοτε θεωρούσαν πραγματικό καλλιεργημένο ρώσο διανοούμενο. Όμως αυτός, σκέφτονταν, παρότι προσαρμόζεται σε εμάς, είναι ένας αναξιόπιστος σύμμαχος, ήδη προκαλεί πόνο ο “νέος ηγέτης”.

Το καλύτερο τμήμα της διανόησης που ήταν παρόν έφυγε από το γεύμα σε σύγχυση, και κάποιοι ακόμα και αγανακτισμένοι.

Έτσι ο όψιμος “διαλεκτικός” Χρουσιώφ μετέτραψε κάτι το θετικό σε αρνητικό, όμως πέτυχε νέα όξυνση εντός του Προεδρείου της ΚΕ.

Αν πριν από αυτό μπορούσε να υπολογίζει στην πλειοψηφία του Προεδρείου της ΚΕ, μετά από αυτή την γεμάτη επιθέσεις σε μέλη του Προεδρείου ομιλία, μπορεί ευθέρως να πει κανείς ότι η πλειοψηφία των μελών του Προεδρείου πήρε μια πιο κριτική στάση έναντι του Χρουσιώφ και των μεθόδων του καθοδήγησης.

Λόγω της απλοϊκότητας της σκέψης του θεωρούσε αρκετή τη Γραμματεία της ΚΕ, που ήταν το προπύργυό του, τι άλλο χρειαζόταν;

Η πλειοψηφία των μελών του Προεδρείου της ΚΕ, που για κάποιο διάστημα υπέμεναν όλα αυτά στο όνομα της ενότητας του κόμματος και της ΚΕ, στο τέλος, κατάλαβαν ότι η περαιτέρω ανοχή τέτοιων λαθών στην πολιτική και τέτοια καθοδήγηση δεν επιτρέπεται, ότι ο Χρουσιώφ είναι ανίκανος και μικρός για το ρόλο του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ, ότι αργά ή γρήγορα το Κόμμα και η ΚΕ πρέπει να απαλλαγούν από αυτόν – και ότι είναι καλύτερα αυτό να γίνει νωρίτερα.

Ως τότε, οι σχέσεις του Χρουσιώφ με τα μέλη του Προεδρείου είχαν πήδη πάρει οξύ χαρακτήρα. Στις συνεδριάσεις, απότομα διέκοπτε τους συντρόφους που τοποθετούνταν. Εγώ ήδη έχω μιλήσει για το Χρουσιώφ, το Μολότοφ, όμως αυτό αφορούσε και το Βοροσίλοφ, και εμένα, και άλλους. Παρότι πρέπει να πω ότι ο Χρουσιώφ πρώτη φορά επιφυλακτικά διάκειτο εναντίον μου. Μάλιστα, όταν έφυγε με άδεια το 1955, πρότεινε να κάνει την εισήγηση για την 38η επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης ο Καγκάνοβιτς.

Το 1956, με κάλεσε στο τηλέφωνο από τις διακοπές για το ζήτημα της ημερήσιας διάταξης του 20ού συνεδρίου. Μου είπε τα ακόλουθα: “Ο Μολότοφ προτείνει να συμπεριλάμβουμε στην ατζέντα του 20ού συνεδρίου το ζήτημα του προγράμματος του κόμματος. Φαίνεται αυτός, ο Μολότοφ, έχει κατά νου να είναι αυτός εισηγητής για αυτό το ζήτημα. Όμως αν συμπεριλάβουμε το ζήτημα του προγράμματος, τότε εισηγητή πρέπει να κάνουμε εσένα, γιατί εσύ σχετίζεται με αυτό το ζήτημα ήδη από το 19ο συνέδριο. Όμως γενικά – είπε – εμείς δεν είμαστε έτοιμοι για αυτό το ζήτημα”. Εγώ του απάντησα ότι κι εγώ θεωρώ ότι δεν προλαβαίνουμε να προετοιμάσουμε αυτό το ζήτημα, για αυτό και δεν πρέπει να το συμπεριλάβουμε στην ημερήσια διάταξη του 20ού συνεδρίου.

Αυτά τα γεγονότα, επί τη ευκαιρία, καταρρίπτουν τις κατηγορίες που υπάρχουν στην απόφαση της Ολομέλειας του Ιουλίου (σ.σ. του 1957) ότι εγώ και η λεγόμενη ομάδα παλέψαμε ενάντια στο Χρουσιώφ ήδη από την αρχή της εκλογής του στη θέση του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ. Το αντίθετο, ο Χρουσιώφ, δείχνοντάς μου μια τέτοια στάση, ταυτόχρονα εξαπέλυε οξύτατες επιθέσεις σε βασικά ζητήματα. Να, για παράδειγμα, όταν ο αντιπρόεδρος της Ακαδημίας Επιστημών, Μπάρντιν, διατύπωσε στο Προεδρείο της ΚΕ αίτημα για πιστώσεις για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων για το “Έτος τεχνολογικής προόδου” (έτσι, μου φαίνεται, ονομαζόταν) και εγώ στις συνεδριάσεις υποστήριζα την πρόταση του Μπάρντιν, ο Χρουσιώφ φώναξε: “Δείτε, βρέθηκε ένας πλούσιος, πολλά εκατομμύρια έχεις. Υποστηρίζεις το Μπάρντιν επειδή είστε φίλοι!”. Εγώ πράγματι ήμουν γνωστός με το Μπάρνιν ήδη από το 1916 από τη δουλειά στη Γιούζοφκα (σ.parapoda: η ονομασία του Ντονέτσκ μεταξύ 1869 – 1923, το οποίο μεταξύ 1924 – 1961 ονομαζόταν Στάλινο), και λόγω δουλειάς στο Λαϊκό Επιτροπάτο Βαριάς Βιομηχανίας, όμως δεν υπήρχε κάποια ιδιαίτερη φιλία, και εγώ απλώς υποστήριζα μια ορθή ιδέα για το καλό της τεχνικής προόδου, ενώ ο Χρουσιώφ, παρότι έβγαζε λόγους υπέρ της τεχνικής προόδου, τοποθετούταν εναντίον του ίδιου του εαυτού του και ενάντια στην πρόταση της Ακαδημίας Επιστημών. Η οργή του έγινε ακόμα μεγαλύτερη όταν το Προεδρείο της ΚΕ ικανοποίησε το αίτημα της Ακαδημίας Επιστημών.

Όρθιος μαζί με τους Βοροσίλοφ (αριστερά) και Κουίμπισεφ (δεξιά). Καθιστοί οι Ορτζονικίτζε, Στάλιν, Μολότοφ και Κίροφ (φωτό)

Άλλο παράδειγμα. Το 1955, η ΚΕ αποφάσισε να ιδρύσει Κρατική Επιτροπή για την Εργασία και τους Μισθούς. Στο πόστο του προέδρου αυτής της επιτροπής αναδείχτηκαν δύο υποψηφιότητες – ο Σβέρνικ και ο Καγκάνοβιτς. Αποφάσισαν να ορίσουν τον αναπληρωτή πρόεδρο του Υπουργικού Συμβουλίου Καγκάνοβιτς πρόεδρο αυτής της Επιτροπής, ταυτόχρονα. Εγώ, ως παλιός συνδικαλιστής, συμφώνησα.

Ένα από τα πρώτα θέματα ήταν η επεξεργασία νέου νόμου για τις συντάξεις. Συμμετείχα σε αυτό το θέμα και εισήγαγα το πρώτο μου σχέδιο. Και κατά την ανταλλαγή απόψεων στο Προεδρείο ο Χρουσιώφ επιτέθηκε σε εμένα γιατί ήταν πολύ υψηλά, κατά την άποψή του, τα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων. Εγώ ανέμενα αντιρρήσεις από πλευράς Υπουργείου Οικονομικών, όμως ποτέ δεν σκέφτηκα ότι θα συναντήσω τέτοια επίθεση από πλευράς Χρουσιώφ, ο οποίος πάντοτε επεδείκνυε τη “φιλανθρωπία του” ή, ακριβέστερα, την “εργατοφιλία” του.

Εγώ του είπα ότι δεν ανέμενα ότι αυτός θα ήταν αντίθετος. Προσπαθώντας να δικαιολογήσει την επίθεσή του στα κρατικά συμφέροντα είπε ότι, αν υλοποιηθεί η πρόταση του Καγκάνοβιτς, το κράτος δεν θα αντέξει. Ο θυμός του οξύνθηκε περαιτέρω όταν εγώ του έφερα αντίρρηση: “το κράτος δεν είσαι εσύ. Το κράτος έχει αποθεματικά για τους συνταξιούχους. Μπορούμε, για παράδειγμα, να μειώσουμε το πλεονάζον προσωπικό και άλλες αντιπαραγωγικές δαπάνες”. Το προεδρείο δημιούργησε μια Επιτροπή με επικεφαλής τον Πρόεδρο του Υπουργικού Συμβουλίου Μπουλγκάνιν, η οποία υιοθέτησε το σχέδιο με διάφορες τροποποιήσεις. Βάσει αυτού του σχεδίου, ο Μπουλγκάνιν έκανε εισήγηση στη σύνοδο του Ανώτατου Σοβιέτ. Εδώ ο Χρουσιώφ ξανά ήρθε σε αντίθεση με τον ίδιο του τον εαυτό.

Θα μπορούσα να φέρω και άλλα παραδείγματα των επιθέσεών του έναντι άλλων μελών του Προεδρείου της ΚΕ. Τέτοια, για παράδειγμα, δραστήρια, καλά, ας το πω έτσι, υπάκουα μέλη του Προεδρείου, όπως ο Περβούχιν, ο Σαμπούροφ, είχαν φτάσει από το Χρουσιώφ σε τέτοια ακραία δυσαρέσκεια μαζί του, ιδίως από την υπερτροφική αυταρέσκεια του Χρουσιώφ για τη “δημιουργικότητά του” σε οποιοδήποτε ζήτημα – είτε το κατείχε είτε όχι, με την πλειοψηφία των θεμάτων να μην τα κατέχει. Ήρθε μια τέτοια στιγμή όταν, όπως λένε στην Ουκρανία, η υπομονή εξαντλήθηκε, και όχι τόσο λόγω προσωπικής δυσαρέσκειας, όσο από τη μη ορθή προσέγγιση του Χρουσιώφ στην επίλυση κορυφαίων ζητημάτων, στα οποία δεν λάμβανε υπόψη τις αντικειμενικές συνθήκες.

Και να, σε μια από τις συνεδριάσεις του Προεδρείου στο δεύτερο μισό του Ιούνη, βγήκε προς τα έξω αυτή η δυσαρέσκεια των μελών του Προεδρείο της ΚΕ για την καθοδήγηση από το Χρουσιώφ.

Θυμάμαι, σε αυτή τη συνεδρίαση, στην ημερήσια διάταξη είχε τεθεί το ζήτημα της προετοιμασίας για τη σοδειά και των αποθεμάτων σιτηρών. Ο Χρουσιώφ πρότεινε να τεθεί ακόμα ένα ζήτημα για το ταξίδι όλου του Προεδρείου της ΚΕ στο Λενινγκράντ για τον εορτασμό των 250 ετών από την ίδρυση της πόλης. Μετά τη συζήτηση του ζητήματος της σοδιάς και προχωρώντας στο ζήτημα του ταξιδιού στο Λενινγκράντ ο Βοροσίλοφ πρώτος έφερε αντίρρηση. Γιατί, είπε, πρέπει να πάνε όλα τα μέλη του Προεδρείου, δεν έχουν άλλη δουλειά; Εγώ υποστήριξα τις αμφιβολίε του Βοροσίλοφ και πρόσθεσα ότι έχουμε πολύ δουλειά για τη σοδειά και την προετοιμασία για τα αποθέματα σιτηρών. Σίγουρα, θα χρειαστεί πλειάδα μελών να πάνε επί τόπου, ακόμα και ο Χρουσιώφ χρειάζεται να πάει στα παρθένα εδάφη, όπου πολλά παραμένουν ανολοκλήρωτα. Εμείς, είπα, βαθιά σεβόμαστε το Λενινγκράντ, όμως οι κάτοικοί του δεν θα προσβληθούν αν εκεί πάνε μόο μερικά μέλη του Προεδρείου. Οι Μαλένκοφ, Μολότοφ, Μπουλγκάνιν και Σαμπούροφ υποστήριξαν αυτές τις αντιρρίσεις. Και τότε σηκώθηκε ο Νικίτα και άρχισε να επιπλήττει ένα ένα τα μέλη του Προεδρείου. Είχε τόσο ξεφύγει που ακόμα και ο Μικογιάν, ο οποίος γενικά θεωρούταν ιδιαίτερα ικανός στο γρήγορο μανουβράρισμα, άρχισε να καθησυχάζει το Χρουσιώφ. Όμως τότε, τα μέλη του Προεδρείου ξεσηκώθηκαν και δήλωσαν ότι δεν μπορούμε να δουλεύουμε έτσι – ας συζητήσουμε πριν από όλα τη συμπεριφορά του Χρουσιώφ.

Με το Στάλιν στο Κρεμλίνο το 1934 (φωτό)

Κατατέθηκε πρόταση ώστε να προεδρεύσει στη δεδομένη συνεδρίαση ο Μπουλγκάνιν. Αυτό έγινε δεκτό από την πλειοψηφία του Προεδρείου, εννοείται, χωρίς καμία μυστική συμφωνία να έχει προηγηθεί.

Μετά από αυτό, και αφού πήρε τη θέση του προεδρεύοντα ο Μπουλγκάνιν, πήρε το λόγο ο Μαλένκοφ. “Γνωρίζετε, σύντροφοι”, είπε ο Μαλένκοφ, “ότι εμείς υποστηρίζαμε το Χρουσιώφ. Και εγώ, και ο σ. Μπουλγκάνιν φέραμε την πρόταση για την εκλογή του Χρουσιώφ ως Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ. Και να τώρα εγώ θεωρώ πως σφάλλαμε. Απέδειξε την ανικανότητά του να ηγείται της ΚΕ. Κάνει το ένα λάθος πάνω στο άλλο στην υποστήριξη της δουλειάς, έχει γίνει πολύ αλαζονικός, η στάση του έναντι των μελών του Προεδρείου της ΚΕ έχει γίνει ανυπόφορη, ιδίως μετά το 20ό συνέδριο. Αντικαθιστά τον κρατικό μηχανισμό, διοικεί άμεσα και κατά το δοκούν το υπουργικό συμβούλιο. Αυτό δεν είναι κομματική καθοδήγηση των σοβιετικών οργάνων. Πρέπει να πάρουμε απόφαση για την απαλλαγή του Χρουσιώφ από τα καθήκοντα του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ”.

Αυτά είναι εν συντομία όσα είπε στο λόγο του ο Μαλένκοφ, καθώς και άλλοι σύντροφοι.

Μετά το σ. Μολότοφ, τοποθετήθηκε ο σ. Βοροσίλοφ. Είπε ότι συνειδητά ψήφισε υπέρ της εκλογής του Χρουσιώφ στην θέση του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ και τον υποστήριζε στο έργο του, όμως άρχισε να κάνει λάθος ενέργειες στον τομέα της καθοδήγησης. “Και εγώ έφτασα στο συμπέρασμα ότι είναι απαραίτητο να απαλλάξουμε το Χρουσιώφ από τα καθήκοντα του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ. Έγινε αφόρητο να δουλεύει κανείς μαζί του, σύντροφοι”. Αφηγήθηκε πότε και πώς ο Χρουσιώφ τον αντιμετώπιζε προσωπικά με φωνές, αγένεια και ειρωνία. “Δεν μπορούμε να ανεχτούμε πλέον παρόμοιες καταστάσεις. Ας αποφασίσουμε”, κατέληξε.

Μετά το Βοροσίλοφ, μίλησε ο Καγκάνοβιτς. “Το ζήτημα που εξετζουμε είναι δύσκολο και δυσάρεστο. Εγώ δεν ήμουν ανάμεσα σε εκείνους που κατέθεσαν πρόταση για την εκλογή του Χρουσιώφ στη θέση του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ, γιατί εδώ και καιρό γνωρίζω τις θετικές και τις αρνητικές του πλευρές. Όμως υπερψήφισα την πρόταση αυτή, θεωρώντας ότι η κατάσταση την επιβάλλει και ότι, κατά τη διάρκεια της εργασίας του, η δυνατότητά του να καθοδηγεί θα αναπτύσσεται και θα ωριμάζει. Γνώριζα το Χρουσιώφ ως έναν άνθρωπο σεμνό, ο οποίος σκληρά μελετούσε, ο οποίος αναπτυσσόταν και εξελίχθηκε σε μία ικανή ηγετική προσωπικότητα σε επίπεδο Όμπλαστ, Δημοκρατίας και Ένωσης, ως γραμματέα της ΚΕ στην κολεκτίβα της Γραμματείας της ΚΕ.

Μετά την εκλογή του ως Πρώτου Γραμματέα αυτός, για κάποιο καιρό έδειξε τις θετικές πτυχές του, όμως μετά όλο και περισσότερο άρχισαν να εμφανίζονται οι αρνητικές του πλευρές, τόσο στην επίλυση των καθηκόντων του κόμματος συνολικά, όσο και σε σχέση με τους ανθρώπους. Εγώ, όπως και άλλοι σύντροφοι, μιλούσαμε για τη θετική του δουλειά και υπογραμμίζαμε τα λάθη του στα ζητήματα σχεδιασμού της λαϊκής οικονομίας, στην οποία ο Χρουσιώφ ιδιαίτερα έδειξε μία υποκειμενιστική, βολονταριστική στάση, καθώς και σε ζητήματα κομματικής και κρατικής καθοδήγησης. Για αυτό υποστηρίζω την πρόταση για την απαλλαγή του σ. Χρουσιώφ από τα καθήκοντα του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι δεν θα παραμείνει ανάμεσα στα καθοδηγητικά στελέχητ υο κόμματος. Πιστεύω ότι ο Χρουσιώφ θα διδαχτεί από τα μαθήματα και θα ανεβάση σε νέα επίπεδα τη δραστηριότητά του. Όμως υπάρχει ακόμα μια πλευρά του Χρουσιώφ, η οποία χρειάζεται να καταδικαστεί: ο Χρουσιώφ, όπως ώρα έχει τεκμηριωθεί, στη Γραμματεία της ΚΕ έχει δημιουργήσει φράξια.

Συστηματικά ασχολήθηκε με την υποτίμηση του Προεδρείου και των μελών του, τα επέκρινε όχι στο Προεδρείο, κάτι που είναι πλήρως νόμιμο και απαραίτητο, αλλά στη Γραμματεία της ΚΕ, στρέφοντας τα βέλη του εναντίον του προεδρείου, το οποίο είναι το ανώτατο όργανο του κόμματος στο ενδιάμεσο διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στη σύγκληση ολομελειών της ΚΕ. Τέτοιες ενέργειες του Χρουσιώφ πλήττουν την ενότητα, για το καλό της οποίας το Προεδρείο της ΚΕ ανεχόταν μέχρι τώρα τις υπερβολές του Χρουσιώφ. Αυτό πρέπει να το θέσουμε στην Ολομέλεια της ΚΕ, η οποία απαραίτητα πρέπει να συγκληθεί. Θα προσθέσω ένα ακόμα βασικό, κατ’ εμέ, γεγονός. Σε μια από τις συνεδρειάσεις του προεδρείου, ο Χρουσιώφ είπε: “Χρειάζεται να ασχοληθούμε με τα ζητήματα Ζηνόβιεφ – Κάμενεφ και των άλλων, δηλαδή τροτσκιστών”. Εγώ του έριξα την απάντηση: “Αν κάποιου η αγελάδα θα μούγκριζε, η δική σου θα σιώπαινε”. Ο Χρουσιώφ άρχισε να βράζει και φώναζε: “Τι υπονοείς, το έχω βαρεθεί αυτό”.

Ο Καγκάνοβιτς το 1946-1947 (φωτό)

Τότε στο Προεδρείο δεν αποκάλυψα τι υπονοούσα, όμως τώρα θα το κάνω. Ο Χρουσιώφ ήταν το 1923 – 1924 τροτσκιστής. Το 1925 αναθεώρησε τις απόψεις του, μετάνιωσε για τις αμαρτίες του. Ακριβώς το 1925 ήταν που γνωρίστηκα μαζί του στο Ντονμπάς και είδα σε αυτόν έναν πραγματικό λενινιστή – υποστηρικτή της γραμμής της ΚΕ του ΠΚΚ(μπ.). Για την περαιτέρω πορεία του – την προαγωγή του – ήταν γνωστό το μερίδιο της συμμετοχής μου ως γραμματέα της ΚΕ του ουκρανικού κόμματος, και μετά ως γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΣΕ, ο οποίος ασχολιόταν με τα στελέχη. Εγώ τον εκτίμησα ως ικανό, αναπτυσσόμενο εργάτη ανάμεσα στους εργάτες και ξεκίνησα από το ότι το κόμμα και η ΚΕ δεν εμποδίζουν την ανάπτυξη των ανθρώπων οι οποιοι στο παρελθόν είχαν διαπράξει λάθη τα οποία έχουν ξεπεραστεί.

Εγώ εισηγήθηκα για αυτόν στο Στάλιν, όταν στη συνδιάσκεψη της Μόσχας εξέλεξαν το Χρουσιώφ γραμματέα. Μαζί με το Χρουσιώφ ήμουν στου Στάλιν, και αυτός συμβούλεψε ο Χρουσιώφ να μιλήσει στη συνδιάσκεψη για τον ίδιο, και ο Καγκάνοβιτς θα επιβεβαίωνε ότι η ΚΕ αυτά τα γονωρίζει και εμπιστεύεται το Χρουσιώφ. Έτσι είχαν τα πράγματα. Φυσικά, οι αμαρτίες του παρελθόντος συγχωρούνται και δεν υπενθυμίζονται μέχρι να υποτροπιάσουν.

Η αναφορά αυτή που έκανε ο Χρουσιώφ – ήταν μια υποτροπή. Και εμείς του θυμίζουμε αυτές τις παλιές αμαρτίες, ώστε να μην επαναληφθούν υποτροπές”.

Μετά τον Καγκάνοβιτς, τοποθετήθηκε ο Μολότοφ. “Όσο κι αν προσπάθησε ο Χρουσιώφ να με προκαλέσει”, είπε ο Μολότοφ, “εγώ δεν ενέδωσα, κάτι που θα επιδείνωνε τις σχέσεις μας. Όμως αποδείχτηκε ότι δεν είναι δυνατό να υπομένουμε αυτό περαιτέρω. Ο Χρουσιώφ επιδείνωσε όχι μόνο τις προσωπικές σχέσεις, αλλά και τις σχέσεις στο Προεδρείο συνολικά, όσον αφορά την επίλυση κορυφαίων κρατικών και κομματικών ζητημάτων”. Ο σ. Μολότοφ αναφέρθηκε λεπτομερώς στο ζήτημα της αναδιοργάνωσης της διοίκησης, την οποία θεωρούσε λάθος, είπε ότι εσφαλμένα του απέδιδε ότι ήταν αντίθετος με την επιχείρηση ανάπτυξης των παρθένων εδαφών. Αυτό δεν είναι αληθές. Σίγουρα, αντιτάχθηκε στο σχέδιο που προέβλεπε υπερβολική μεγέθυνση και άμεση αύξηση των καλλιεργήσιμων εδαφών σε 20-30 εκ. εκτάρια, καθώς θεωρούσε καλύτερο αρχικά να επικεντρωθούμε σε 10-20 εκατομμύρια, να προετοιμαστούμε κατάλληλα ώστε να κινηθούμε καλά και να πετύχουμε υψηλές αποδόσεις. Ο σ. Μολότοφ απέρριψε την απόδοση σε αυτόν μιας προσπάθειας για φρενάρισμα στην πολιτική ειρήνης – αυτό δεν είναι αληθές, όμως, φαίνεται, αυτή η επινόηση χρειαζόταν ώστε να δικαιολογηθούν απαραίτητα βήματα για την εξωτερική πολιτική. Η τοποθέτησή του ενάντια στη Γιουγκοσλαβία σχετιζόταν με ζητήματα όχι εξωτερικής πολιτικής, αλλά με την αντικομματική, αντισοβιετική στάση των Γιουγκοσλάβων, την οποία επεκρίναμε και πρέπει να επικρίνουμε. “Με το Χρουσιώφ ως Πρώτο γραμματέα της ΚΕ δεν μπορούμε πλέον να εργαζόμαστε”, είπε ο Μολότοφ. “Εγώ υποστηρίζω την απαλλαγή του Χρουσιώφ από τα καθήκοντα της θέσης του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ”.

Μετά το Μολότοφ, τοποθετήθηκε ο Μπουλγκάνιν. Άρχισε να αναφέρει γεγονότα μη ορθών μεθόδων καθοδήγησης της δουλειάς των κρατικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένου του υπουργικού συμβουλίου, να μιλά για την αντισυντροφική συμπεριφορά ακόμα και απέναντί του προσωπικά. Ο Μπουλγκάνιν μίλησε για λάθη σε μια σειρά αποφάσεων. Και ο Μπουλγκάνιν κατέληξε λέγοντας: “Εγώ πλήρως συμφωνώ με την πρόταση για απαλλαγή του Χρουσιώφ”.

Τοποθετήθηκαν και οι σ. Περβούχιν και Σαμπούροφ. Αυτοί ανέφεραν ότι προηγουμένως τα πήγαιναν καλά με το Χρουσιώφ, όπως και αυτός μαζί τους. “Όμως τώρα βλέπουμε ότι ο Χρουσιώφ έγινε υποτιμητικός, αλαζόνας και δυσκολεύει το έργο μας. Χρειάζεται να τον απαλλάξουμε”.

Με τους Μολότοφ και Χρουσιώφ στη Γιουζόφκα (φωτό)

Ο σ. Μικογιάν, πιστός στις τακτικές του στο μανουβράρισμα, είπε ότι, πράγματι, υπάρχουν ανεπάρκειες στο έργο του Χρουσιώφ, όμως αυτές είναι διορθώσιμες, για αυτό θεωρεί πως δεν πρέπει να τον απαλλάξουμε.

Μετά από εμάς, τοποθετήθηκε ο ίδιος ο Χρουσιώφ. Απέρριψε αρκετές κατηγορίες, όμως χωρίς να είναι αναιδής. Θα μπορούσε να πει κανείς, με κάποια ντροπή. Μερικές κατηγορίες τις αναγνώρισε ως πραγματικές. “Πράγματι, είχα εσφαλμένη στάση έναντι των συντρόφων, υπήρχαν λάθη και στις λύσεις των ζητημάτων συνολικά, όμως υπόσχομαι στο Προεδρείο να διορθώσω αυτά τα λάθη”.

Υπέρ του Χρουσιώφ τοποθετήθηκαν οι Γραμματείς της ΚΕ: Μπρέζνιεφ, Σουσλόφ, Φούρτσεβα, Ποσπέλοφ, παρότι παραδέχτηκαν ότι, φυσκά, υπάρχουν ανεπάρκειες, όμως θα τις διορθώσουμε.

Με διαφορετικό τρόπο τοποθετήθηκε, ο μόνος από όλους, ο γραμματέας της ΚΕ Σεπίλοφ. Αυτός τίμια, ειλικρινά και πειστικά μίλησε για την απαράδεκτη ατμόσφαιρα περιφρόνησης και αγνόησης του Προεδρείου της ΚΕ, την οποία είχε δημιουργήσει ο Χρουσιώφ στη Γραμματεία της ΚΕ. Ο Χρουσιώφ ιδιαίτερα αμαύρωνε το Βοροσίλοφ, χαρκτηρίζοντάς τον “ξεπερασμένο, συντηρητικό – καθυστερημένο”. (Ταυτόχρονα, ο Χρουσιώφ υποκριτικά επεδείκνυε ευγένεια και “σεβασμό” προς το Βοροσίλοφ). Ο Σεπίλοφ ανέφερε σειρά εσφαλμένων αποφάσεων της Γραμματείας πίσω από την πλάτη του Προεδρείου της ΚΕ. Το Προεδρείο συνεδρίαζε τέσσερις ημέρες. Ο προεδρεύων Μπουλγκάνιν διηύθυνε δημοκρατικά τη συνεδρίαση, δεν περιόρισε το χρόνο των ομιλητών, δίνοντας ενίοτε επαναλαμβανόμενα το λόγο και στους γραμματείς της ΚΕ.

Στο μεταξύ, η χρουσιωφική Γραμματεία της ΚΕ οργάνωνε μυστικά από το Προεδρείο της ΚΕ κλήσεις προς τα μέλη της ΚΕ στη Μόσχα, στέλνοντας μέσα από τα όργανα της Κρατικής Πολιτικής Διοίκησης (ГПУ) και του Υπουργείου Άμυνας δεκάδες αεροπλάνα, τα οποία μετέφεραν τα μέλη της ΚΕ στη Μόσχα. Και αυτό έγινε χωρίς καμία απόφαση του Προεδρείου και ακόμα χωρίς καν αναμονή κάποιας απόφασης του Προεδρείου για το ζήτημα που συζητιόταν. Αυτό ήταν μια πραγματικά φραξιονιστική ενέργεια, επιδέξια, αλλά τροτσκιστική. Η πλειοψηφία του Προεδρείου της ΚΕ δεν είναι τόσο απλοί ή κακοί οργανωτές. Αν έπαιρναν το δρόμο του φραξιονιστικού αγώνα, για τον οποίο, αργότερα, εσφαλμένα τους κατηγόρησαν, θα μπορούσαν να οργανώσουν απλούστερα την απομάκρυνση του Χρουσιώφ. Όμως εμείς ασκήσαμε κριτική στο Χρουσιώφ με κομματικό τρόπο, αυστηρά τηρώντας όλες τις καθιερωμένες νόρμες με στόχο τη διατήρηση της ενότητας.

Με φραξιονιστικό τρόπο κινήθηκε ο Χρουσιώφ. Προς το τέλος της συνεδρίασης του Προεδρείου της ΚΕ, εμφανίστηκε από τα συγκεντρωμένα στην αίθουσα Σβερντλόφ μέλη της ΚΕ μια αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Κόνεφ, ο οποίος δήλωσε ότι τα μέλη της Ολομέλειας της ΚΕ ζητούν από το Προεδρείο να αναφέρουν στην Ολομέλεια της ΚΕ τα ζητήματα που συζητιούνται στο Προεδρείο. Κάποια μέλη του Προεδρείου θυμωμένα αντέδρασαν σε αυτή την ενέργεια της σύγκλησης των μελών της ΚΕ στη Μόσχα χωρίς την άδεια του Προεδρείου της ΚΕ, θεωρώντας την ως ενέργεια καπελώματος από πλευράς Γραμματείας ΚΕ και, φυσικά, από πλευράς Χρουσιώφ.

Ο σ. Σαμπούροφ, για παράδειγμα, ο οποίος προηγουμένως θεοποιούσε το Χρουσιώφ, με έντονη δυσαρέσκεια, φώναξε: “Εγώ, σύντροφε Χρουσιώφ, σας πέρναγα για έντιμο άνθρωπο. Τώρα βλέπω ότι έσφαλα, εσείς δεν είστε τίμιος άνθρωπος, κινηθήκατε φραξιονιστικά, πίσω από την πλάτη του Προεδρείου της ΚΕ οργανώσατε αυτή τη συγκέντρωση στην αίθουσα Σβερντλόφ”.

Μετά από ένα μικρό διάλειμμα, το Προεδρείο της ΚΕ αποφάσισε: παρότι η Γραμματεία της ΚΕ χονδροειδώς παραβίασε το καταστατικό του κόμματος, όμως, με σεβασμό προς τα μέλη της ΚΕ και θεωρώντας ότι αναμένουν τα μέλη του Προεδρείου, να διακοπεί η συνεδρίαση του Προεδρείου και να πάμε στην αίθουσα Σβερντλόφ.

Βγάζοντας τη μάσκα της ντροπαλότητας, αναθαρρημένος, ο Χρουσιώφ, έχοντας στο πλάι το Σούκοφ και το Σέροφ, βάδισε προς την αίθουσα Σβερντλόφ.

Μπορεί κανείς να φανταστεί την εσωτερική ψυχολογική κατάσταση των μελών της Ολομέλειας της ΚΕ, τα οποία τα έφεραν στη Μόσχα ξαφνικά. Ήδη πριν από το άνοιγμα της Ολομέλειας, τα μέλη της ΚΕ είχαν, βέβαια, πληροφορηθεί για τη συνεδρίαση του Προεδρείου της ΚΕ (για αυτό, είχε ήδη φροντίσει ο μηχανισμός της ΚΕ). Όμως όταν άρχισε η Ολομέλεια, αντί για εισήγηση για τη συζήτηση στο Προεδρείο, την οποία, φυσικά, ανέμεναν τα μέλη της ΚΕ, τους σερβιρίστηκε το “πιάτο” “για την αντικομματική ομάδα Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς και Μολότοφ”.

Ο Λάζαρ Καγκάνοβιτς (φωτό)

Δηλαδή, αντί για το ζήτημα “για τη μη ικανοποιητική καθοδήγηση εκ μέρους του Πρώτου Γραμματέα της ΚΕ Χρουσιώφ”, τέθηκε το απολύτως αντίθετο, τραβηγμένο από τα μαλλιά ζήτημα “για την αντικομματική ομάδα Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς, Μολότοφ”.

Δεν υπήρξε εισήγηση για τη συνεδρίαση του Προεδρείου της ΚΕ και για τα θέματα που συζητήθηκαν σε αυτή πραγματικά, αλλά παρατέθηκε μια σειρά από πολιτικές κατηγορίες απέναντι στη φανταστική αντικομματική ομάδα Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς, Μολότοφ και του συμπλεύσαντα μαζί τους υποψήφιου στο Προεδρείο, του Σεπίλοφ.

Αισθανόμενοι το παράλογο, το χοντροκομμένο της κατάστασης – να κατηγορείται η πλειοψηφία του Προεδρείου της ΚΕ ως φράξια – οι χρουσιωφικοί κατήγοροι προσέφυγαν στην πονηρή επινόηση της “ομάδας των τριών” – του Μαλένκοφ, του Καγκάνοβιτς και του Μολότοφ, διαχωρίζοντάς τους από τα 7 μέλη του Προεδρείου που είχαν τοποθετηθεί ενάντια στο Χρουσιώφ, και τα οποία τον είχαν καταδικάσει και ζητήσει την απαλλαγή του (από τους εναπομείναντες 4 συντρόφους – το Βοροσίλοφ, το Μπουλγκάνιν, τον Περβούχιν και το Σαμπούροφ – οι πρώτοι τρεις εκλέχτηκαν, μάλιστα, εκ νέου στο Προεδρείο της ΚΕ).

Με αυτό τον τρόπο, έχοντας επιλέξει τρεις – Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς, Μολότοφ – έγινε απόπειρα να κρυφτεί ότι από τα 9 μέλη του Προεδρείου, μόνο δύο – οι Μικογιάν και ο ίδιος ο Χρουσιώφ – ήταν υπέρ της παραμονής του Χρουσιώφ στη θέση του Πρώτου Γραμματέα και ότι η πλειοψηφία – εφτά – ήταν υπέρ της απαλλαγής του Χρουσιώφ λόγω κακής υλοποίησης της πολιτικής γραμμής της ΚΕ του κόμματος στην πράξη.

Μετά, από τους “νικητές”, επιννοήθηκε ένα νέο επιχείρημα, ότι, τάχα, χρησιμοποιώντας την αριθμητική πλειοψηφία, αυτή η ομάδα ήθελε να αλλάξει και τη σύνθεση των καθοδηγητικών οργάνων του κόμματος, καθώς και τη γραμμή του κόμματος. Όμως, πρώτον, είναι παράλογο να μιλά κανείς για αριθμητική πλειοψηφία – γιατί τι άλλη πλειοψηφία μπορεί να υπάρχει για τη λήψη αποφάσεων στο ένα ή το άλλο ζήτημα; Πράγματι, στο Προεδρείο της ΚΕ η πλειοψηφία ήταν υπέρ μόνο της αντικατάστασης Χρουσιώφ, όμως, πραγματικά, τα καθοδηγητικά όργανα του κόμματος αποτελούνται μόνο από το Χρουσιώφ; Δεν υπάρχει το Προεδρείο ως καθοδηγητικό όργανο ανάμεσα στις Ολομέλειες της ΚΕ; Για αυτό, είναι γελεοίο να λέει και να γράφει κανείς ότι το Προεδρείο ήθελε να αλλάξει τη σύνθεση των καθοδηγητικών οργάνων του κόμματος, δηλαδή, να αλλάξει το ίδιο.

Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: υιοθετήθηκε το προτεινόμενο σχέδιο απόφασης, το οποίο δημοσιεύτηκε στην “Πράβντα”, “για την αντικομματική ομάδα των Γ. Μ. Μαλένκοφ, Λ. Μ. Καγκάνοβιτς, Β. Μ. Μολότοφ”.

Στη ληφθείσα απόφαση λεγόταν ότι “αυτή η ομάδα, με αντικομματικές, φραξιονιστικές μεθόδους επεδίωξε αλλαγές…”. Μα μπορεί η πλειοψηφία του Προεδρείο να χαρακτηρίζεται φράξια; Κανένα γεγονός για φραξιονιστικές μεθόδους δεν υπήρχε, και δεν επικαλέστηκαν: καμία ομάδα, καμία ιδιαίτερη συνεδρίαση κάποιας ομάδας ούτε πριν, ούτε μετά την επίσημη συνεδρίαση του Προεδρείου, καμία συνωμοσία δεν υπήρξε. Αν υπήρχε φραξιονιστική ομάδα, τότε εμείς δεν είμαστε τόσο κακοί οργανωτές, ώστε να βρεθούμε σε τέτοια κατάσταση, ώστε ο Χρουσιώφ και η φράξιά του να μας παρουσιάσουν με τέτοιο τρόπο εμάς – την πλειοψηφία του Προεδρείου. Ήταν ο Χρουσιώφ και οι συμπλεύσαντες μαζί του που οργανωμένα έδρασαν ως φράξια, συγκεντρώνοντας μυστικά τα μέλη της ΚΕ, πίσω από την πλάτη του Προεδρείου της ΚΕ. Και εμείς – δεν ήμασταν ομάδα, αλλά η πλειοψηφία του Προεδρείου που, διασώζοντας την ενότητα της ΚΕ, συνεδριάσαμε, συζητούσαμε, μιλήσαμε τεκμηριωμένα και επιδιώξαμε να πάρουμε απόφαση χωρίς φραξιονιστικά κολπέτα, τα οποία χρησιμοποίησαν ο Χρουσιώφ και οι πονηροί σύμβουλοί του. Μπορούν να πούν ότι, παρ’ όλα αυτά, ο Χρουσιώφ είναι επιδέξιος. Ναι, όμως αυτή η επιδεξιότητα είναι τροτσκιστική, αντικομματική.

Ωστόσο, καταλαβαίνοντας ότι το να απομονωθούν τρία μέλη του Προεδρείου και να τα αποκλείσουν από την ΚΕ, και από το Προεδρείο της, απλώς συνδέοντάς τα με ανύπαρκτα νήματα φραξιονισμού και αντικομματικότητας, δεν θα ήταν πειστικό για το κόμμα, η νέα σύνθεση της χρουσιωφικής καθοδήγησης, πριν ακόμα καν από την εκλογή της, σύνταξε ένα προσχέδιο απόφασης της Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΣΕ, το οποίο ήταν γεμάτο από νέες επινοήσεις, με κατηγορίες για θέματα πολιτικών αρχών κατά της δήθεν και αντικομματικής ομάδας Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς, Μολότοφ.

Με τους Στάλιν, Πόστισεφ και Βοροσίλοφ (φωτό)

Στο προσχέδιο, διατυπώνονται κατηγορίες, οι οποίες ούτε και να αντικρουστούν δεν αξίζει, γιατί είναι όλες απλές επινοήσεις. Ούτε ένα γεγονός ή έστω μία αποστροφή του λόγου δεν παρατέθηκε. Γεγονότα δεν παρατέθηκαν, γιατί δεν υπήρχαν. Εμείς όλοι τοποθετηθήκαμε με εισηγήσεις, λόγους, υπερασπίσαμε την κομματική γραμμή, τις αποφάσεις της ΚΕ και των συνεδρίων του κόμματος, συμπεριλαμβανομένου του 20ού.

Στην πρακτική δουλειά, μπορούν να βρεθούν σε οποιονδήποτε λάθη, ανεπάρκειες, είχαμε κι εμείς τέτοιες, όμως στην απόφαση λίγες από αυτές αναφέρονται. Αλλά από γενικόλογες, ατεκμηρίωτες, αστείες κατηγορίες είναι γεμάτη. “Την ώρα”, γράφεται στην απόφαση, “που το κόμμα, υπό την καθοδήγηση της Κεντρικής Επιτροπής, βασιζόμενο στην παλλαϊκή υποστήριξη, διεξάγει ένα τεράστιο έργο για την υλοποίηση των αποφάσεων του 20ού συνεδρίου… σε αυτή την ώρα η αντικομματική ομάδα Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς και Μολότοφ διάκειται ενάντια στην γραμμή του κόμματος”. Πού; Πότε; Με ποιο τρόπο εκφράστηκαν αυτές οι στάσεις; Γεγονότα; Δεν υπάρχουν. Θα μπορούσε κανείς να επικαλεστεί δεκάδες, εκατοντάδες γεγονότων, τα οποία συνηγορούν για το αντίθετο σε όλη τη δουλειά των συντρόφων αυτών, τα οποία αντικρούουν αυτούς τους ατεκμηρίωτους και επινοημένους ισχυρισμούς περί επιδίωξής τους για αλλαγή της πολιτικής γραμμής του κόμματος και της ΚΕ.

Στην απόφαση της ΚΕ του 1957 λεγόταν: “Κατά τη διάρκεια των 3 – 4 τελευταίων ετών, όταν το κόμμα έπαιρνε αποφασιστικά το δρόμο για τη διόρθωση των λαθών και των ανεπαρκειών που προκλήθηκαν από την προσωπολατρία, και διεξάγει εντατικά τον αγώνα ενάντια στους ρεβιζιονιστές του μαρξισμού – λενινισμού, οι συμμετέχοντες σε αυτή την αντικομματική ομάδα, η οποία τώρα αποκαλύφθηκε πλήρως, συνεχώς αντιτάσσονταν άμεσα και έμμεσα σε αυτή την πορεία, την οποία ενέκρινε το 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ”. Αυτός ο ισχυρισμός πλήρως αντικρούεται από την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος της 30ής Ιούνη 1956 “για το ξεπέρασμα της προσωπολατρίας και των συνεπειών της”.

Σε αυτή την απόφαση της ΚΕ, η οποία πάρθηκε μετά το 20ό συνέδριο του κόμματος, λεγόταν: “Το 20ό συνέδριο του κόμματος και όλη η πολιτική της Κεντρικής Επιτροπής μετά το θάνατο του Στάλιν ξεκάθαρα συνηγορεί στο ότι εντός της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος είχε σχηματιστή λενινιστικός καθοδηγηικός πυρήνας, ο οποίος ορθά καταλάβαινε τις επιτακτικές ανάγκες στον τομέα τόσο της εσωτερικής όσο και της εξωτερικής πολιτικής.

Δεν μπορεί να ειπωθεί ότι δεν υπήρχε αντίθεση στα αρνητικά φαινόμενα που συνδέονταν με την προσωπολατρία και τα οποία φρέναραν την κίνηση του σοσιαλισμού εμπρός. Ο λενινιστικός πυρήνας της Κεντρικής Επιτροπής, αμέσως μετά το θάνατο του Στάλιν, προχώρησε στο δρόμο του αποφασιστικού αγώνα ενάντια στην προσωπολατρία και τις βαριές της συνέπειες”.

Από την αντιπαραβολή αυτών των δύο αποφάσεων της ΚΕ φαίνεται ότι η απόφαση του 1957 είναι κατασκευασμένη. Πράγματι, μετά το 20ό συνέδριο εκλέχτηκε Προεδρείο της ΚΕ, αποτελούμενο από τον προαναφερθέντα λενινιστικό πυρήνα της ΚΕ, αλλά στον πυρήνα αυτόν ήταν και οι Βοροσίλοφ, Μολότοφ, Καγκάνοβιτς, Μαλένκοφ, Μπουλγκάνιν, Μικογιάν, Περβούχιν, Σαμπούροφ, Σβέρνικ και άλλοι. Πώς είναι, επομένως, δυνατό να εντάσσονται σε αυτό το λενινιστικό πυρήνα της ΚΕ ο Χρουσιώφ και ο Μικογιάν, αλλά οι υπόλοιποι, ιδίως οι Μολότοφ, Καγκάνοβιτς, Μαλένκοφ, Βοροσίλοφ, να αποκλείονται και να συκοφαντούνται; όλα αυτά χρειάζονταν στη χρουσιωφική φράξια ώστε να καλύψει τα πραγματικά λάθη και ανεπάρκειες που είχαν επικριθεί στο Προεδρείο της ΚΕ. Για αυτό, για να δικαιολογηθεί ο αποκλεισμός από την ΚΕ, επινοήθηκαν όλες αυτές οι “θεμελιώδεις πολιτικές” κατηγορίες.

Αυτά ήταν αντικομματικά, αντιλενινιστικά αντίποινα απέναντι σε παλιούς ηγέτες του κόμματος και του σοβιετικού κράτου, αντίποινα για την κριτική προς τον Πρώτο Γραμματέα της ΚΕ, Χρουσιώφ, ο οποίος φανταζόταν ότι ήταν αναντικατάστατος.

Επιπλέον, οι Μαλένκοφ, Καγκάνοβιτς, Μολότοφ, μετά τον αποκλεισμό τους από την ΚΕ, έντιμα και ένθερμα, όπως πρέπει να κάνουν οι κομμουνιστές, εργάστηκαν για την υλοποίηση των εργασιών που τους ανατέθηκαν, δραστήρια συμμετείχαν στηις κομματικές οργανώσεις, στη δουλειά και τον αγώνα για την υλοποίηση των αποφάσεων του κόμματος και της ΚΕ του. Κανένα σχόλιο ή κατηγορία δεν υπήρξε.

Ο Καγκάνοβιτς στα τελευταία χρόνια της ζωής του

Παρ’ όλα αυτά, μετά από τέσσερα χρόνια από την απόφαση του 1957, τους απέκλεισαν και από το κόμμα.

Επιδιώκοντας αποκατάσταση στο κόμμα, αυτοί – πλέον δίχως κομματική ταυτότητα – παρέμεναν αφοσιωμένοι κομμουνιστές, μαρξιστές – λενινιστές, προλεταριακοί διεθνιστές, μαχητές της γραμμής του κόμματος και της ΚΕ του, για το σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό!

Ελπίζω, πιστεύω, ότι το κόμμα, η Κεντρική Επιτροπή του, το Πολιτικό Γραφείο του, θα αποκαταστήσουν την αλήθεια και θα μας ξαναδώσουν την ιδιότητα του μέλους του λενινιστικού κόμματος της πατρίδας μας.

Μετάφραση από τα ρωσικά. Το βιβλίο “Σημειώσεις αναμνήσεων ενός εργάτη, κομμουνιστή μπολσεβίκου, συνδικαλιστή, κομματικού και σοβιετικού κρατικού λειτουργού” και στις δύο εκδόσεις του (1996 και 2003, από τις εκδόσεις Βάγκριους, Μόσχα) υπάρχει εδώ

Το κεφάλαιο που μεταφράστηκε από τα ρωσικά, στα αγγλικά (πλην κάποιων προτάσεων) έχει μεταφραστεί (από την έκδοση του 1996) στο περιοδικό Revolutionary Democracy

Για τον πολιτικό αγώνα που οδήγησε στον Οκτώβρη (Στάλιν: Τι θέλουν οι κεφαλαιοκράτες; – Ενάντια στη Σύσκεψη της Μόσχας (6-8/08/1917))

Στο 19ο μέρος του αφιερώματος στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή επανάσταση και του πολιτικού αγώνα που προηγήθηκε αυτής, παρατίθενται δυο ακόμα κείμενα του Στάλιν από την εποχή εκείνη. Στο 1ο κείμενο αναδεικνύεται η σημασία του να μη χαρίζονται στο αντίπαλο στρατόπεδο έννοιες όπως πατριωτισμός και προδοσία. Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει “στην ταξική ενότητα είμαστε προδότες” και διαβάσει την εφημερίδα “Άπατρις”… Κι όμως, όταν δεν μιλάς τη γλώσσα του λαού, δεν μπορείς να επικοινωνήσεις και, άρα, να επηρεάσεις, και να τραβήξεις με το μέρος της επανάστασης τους άμεσους οφελούμενους από αυτή. Στο 2ο άρθρο άρθρο αναδεικνύεται η σημασία που δίνουν οι εκμεταλλευτές στην εύρεση μηχανισμών απόσπασης της συγκατάθεσης του λαού στις μεθοδεύσεις τους. Κι αυτό γίνεται όχι μόνο με τις εκάστοτε πολιτικές μορφές εξουσίας που επιλέγουν οι εκμεταλλευτές, αλλά και με την υιοθέτηση “κοινών” – με τους εκμεταλλευόμενους (στα λόγια, φυσικά) – στόχων, όπως τη “διέξοδο”. Με διαφορετική, φυσικά, σημασία.

***

Τι θέλουν οι κεφαλαιοκράτες;

Αυτές τις μέρες άρχισαν στη Μόσχα οι εργασίες του 2ου Πανρωσικού συνεδρίου των εμποροβιομηχάνων. Το συνέδριο άνοιξε με τον προγραμματικό λόγο του πολυεκατομμυριούχου Ριαμπουσίνσκι, ηγέτη των εθνικιστών.

Για ποια ζητήματα μίλησε ο Ριαμπουσίνσκι;

Ποιο είναι το πρόγραμμα των κεφαλαιοκρατών;

Είναι απαραίτητο να τα ξέρουν αυτά οι εργάτες, ιδιαίτερα τώρα που κυβερνούν οι κεφαλαιοκράτες, ενώ οι μενσεβίκοι κι οι εσέροι ερωτοτροπούν μαζί τους θεωρώντας τους σα “ζωντανές δυνάμεις”.

Γιατί οι κεφαλαιοκράτες είναι άσπονδοι εχθροί των εργατών και για να νικήσεις τον εχθρό πρέπει πρώτ’ απ΄ όλα να τον γνωρίσεις.

Τι θέλουν λοιπόν οι κεφαλαιοκράτες;

***

Σε ποιανού τα χέρια βρίσκεται η εξουσία;

Οι κεφαλαιοκράτες δεν είναι άνθρωποι κούφιοι και φλύαροι. Είναι άνθρωποι των έργων. Ξέρουν ότι το βασικό ζήτημα της επανάστασης και της αντεπανάστασης είναι το ζήτημα της εξουσίας. Και γι’ αυτό δεν είναι παράξενο ότι ο Ριαμπουσίνσκι αρχίζει το λόγο του από το βασικό αυτό ζήτημα.

Η Προσωρινή μας κυβέρνηση”, λέει, “που αποτελούσε κάποια φαινομενικότητα εξουσίας, βρισκόταν κάτω από την πίεση αναρμόδιων προσώπων. Στη χώρα μας είχε ουσιαστικά εγκαθιδρυθεί μια συμμορία πολιτικών τσαρλατάνων. Οι σοβιετικοί ψευτοηγέτες του λαού τον οδήγησαν στο δρόμο του χαμού και να που όλο το ρωσικό κράτος βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού” (“Ρετς”).

Είναι σωστό βέβαια ότι “στη χώρα μας είχε ουσιαστικά εγκαθιδρυθεί μια συμμορία πολιτιών τσαρλατάνων”. Είναι όμως εξίσου σωστό ότι τους τσαρλατάνους αυτούς πρέπει να ψάξουμε να τους βρούμε όχι ανάμεσα στους “σοβιετικούς ηγέτες”, αλλά ανάμεσα στους ίδιους τους Ριαμπουσίνσκι, ανάμεσα στους φίλους του Ριαμπουσίνσκι, που αποχώρησαν στις 2 του Ιούλη από την Προσωρινή κυβέρνηση, που έκαναν ολάκερες βδομάδες παζάρια για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια, που εκβίαζαν τους απλοϊκούς εσερομενσεβίκους με την απειλή ότι δε θ’ ανοίξουν πιστώσεις στην κυβέρνηση και που πέτυχαν τελικά το σκοπό τους, εξαναγκάζοντάς τους να χορέψουν σύμφωνα με το δικό τους το σκοπό.

Γιατί αυτοί, οι “τσαρλατάνοι”, και όχι οι “σοβιετικοί ηγέτες” υπαγόρευσαν στην κυβέρνηση τις συλλήψεις και τις τρομοκρατικές επιδρομές, τους τουφεκισμούς και τη θανατική ποινή.

Γιατί αυτοί, οι “τσαρλατάνοι”, “πιέζουν” την κυβέρνηση και τη μετατρέπουν σε προκάλυμμα, που τους προφυλάσσει από τη λαϊκή οργή.

Γιατί αυτοί, οι “τσαρλατάνοι”, και όχι οι χωρίς εξουσία “σοβιετικοί ηγέτες”, “έχουν εγκαθιδρυθεί σήμερα ουσιαστικά” στην εξουσία της Ρωσίας.

Δεν πρόκειται όμως γι’ αυτό. Πρόκειται μόνο για το γεγονός ότι τα Σοβιέτ, που μπροστά τους ακόμα χτες σέρνονταν υποταχτικά οι κεφαλαιοκράτες και που τώρα έχουν συντριβεί, πρόκειται μόνο για το γεγονός ότι τα Σοβιέτ αυτά διατηρούν ακόμα κάποια ίχνη εξουσίας και οι κεφαλαιοκράτες θέλουν σήμερα να τους αφαιρέσουν και τα τελευταία αυτά ίχνη για να στεριώσουν ακόμα πιο γερά την εξουσία τους.

Να για ποιο ζήτημα μίλησε πρώτ’ απ’ όλα ο Ριαμπουσίνσκι.

Θέλετε να μάθετε τι θέλουν οι κεφαλαιοκράτες;

Όλη η εξουσία στους κεφαλαιοκράτες – να τι θέλουν ακριβώς.

***

Ποιος οδηγεί τη Ρωσία στην καταστροφή;

Ο Ριαμπουσίνσκι δε μίλησε μόνο για το παρόν. Δεν παράλειψε “να ρίξει μια ματιά και στους προηγούμενους μήνες”. Και τι νομίζετε; “Κάνοντας τον απολογισμό” διαπιστώνει ανάμεσα στ’ άλλα ότι “φτάσαμε σε κάποιο αδιέξοδο, απ’ όπου δε μπορούμε να βγούμε…ότι το επισιτιστικό ζήτημα χαντακώθηκε οριστικά, ότι η οικονομική και δημοσιονομική ζωή της χώρας έχει ξεχαρβαλωθεί κλπ”.

Υπε΄θυνοι για όλα αυτά, όπως φαίνεται, είναι οι ίδιοι οι “σύντροφοι” των Σοβιέτ, αυτοί οι “σπάταλοι”, που χρειάζεται “να μπουν υπό κηδεμονία”.

Θα στενάζει η ρωσική γη από τα σφιχταγκαλιάσματα αυτών των συντρόφων, ωσότου τους καταλάβει ο λαός, μόλις όμως τους καταλάβει, θα τους πει: “λαοπλάνοι!”.

Είναι βέβαια σωστό ότι η Ρωσία βρίσκεται σε αδιέξοδο, ότι περνάει βαθιά κρίση, ότι βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής.

Δεν είναι όμως περίεργο:

1)Ότι στη Ρωσία προπολεμικά είχαμε περίσσευμα σιτηρών και κάθε χρόνο κάναμε εξαγωγή 400 – 500 εκατομμύρια πούτια, ενώ τώρα, στο διάστημα του πολέμου, τα σιτηρά δε μας φτάνουν και καταντήσαμε στο σημείο να πεινάμε;

2)Ότι στη Ρωσία προπολεμικά το δημόσιο χρέος ήταν 9 δισεκατομμύρια, και για την πληρωμή των τόκων χρειάζονταν συνολικά 400 εκατομμύρια ρούβλια το χρόνο, ενώ μέσα στα τρία χρόνια του πoλέμου το δημόσιο χρέος έφτασε τα 60 δισεκατομμύρια και μόνο για τους τόκους χρειάζονται 3 δισεκατομμύρια ρούβλια το χρόνο;

Δεν είναι μήπως φανερό ότι ο πόλεμος και μόνο ο πόλεμος οδήγησε τη Ρωσία στο αδιέξοδο;

Ποιος όμως έσπρωξε τη Ρωσία στο δρόμο του πολέμου, ποιος τη σπρώχνει σήμερα στο δρόμο της συνέχισης του πολέμου, αν όχι οι διάφοροι Ριαμπουσίνσκι, Κονοβάλοφ, Μιλιουκόφ και Βινάβερ;

Στη Ρωσία υπάρχουν πολλοί “σπάταλοι” και οι “σπάταλοι” αυτοί την οδηγούν στην καταστροφή. Δε χωράει αμφιβολία γι’ αυτό το ζήτημα. Δεν πρέπει όμως για να τους βρούμε να ψάχνουμε ανάμεσα στους “συντρόφους”, μα ανάμεσα στους ίδιους τους Ριαμπουσίνσκι και τους Κονοβάλοφ, τους κεφαλαιοκράτες και τους τραπεζίτες, που κερδίζουν εκατομμύρια από τις πολεμικές προμήθειες και τα κρατικά δάνεια.

Και όταν κάποτε τους καταλάβει ο ρωσικός λαός, θα λογαριαστεί στα καλά μαζί τους· μπορούν να είναι γι’ αυτό βέβαιοι.

Δεν πρόκειται όμως γι’ αυτό. Πρόκειται για το γεγονός ότι οι κεφαλαιοκράτες ποθούν με όλη τους την ψυχή να συνεχιστεί ο “πόλεμος μέχρις εσχάτων”, ο πόλεμος που τους φέρνει κέρδη· φοβούνται όμως να αναλάβουν τις ευθύνες για τις συνέπειές του και γι’ αυτό προσπαθούν να τις ρίξουν στους “συντρόφους” για να μπορέσουν να πνίξουν πιο εύκολα την επανάσταση μέσα στα κύματα του πολέμου.

Να σε τι αποβλέπει ο λόγος του κ. Ριαμπουσίνσκι.

Θέλετε να μάθετε τι θέλουν οι κεφαλαιοκράτες;

Πόλεμο ώσπου να νικηθεί πέρα για πέρα η επανάσταση! Να τι θέλουν.

***

Ποιος προδίνει τη Ρωσία;

Αφού περιέγραψε την κρίσιμη κατάσταsη της Ρωσίας, ο Ριαμπουσίνσκι πρόσφερε και τη “διέξοδο από την κατάσταση”. Ακούστε όμως τι είδους είναι αυτή η “διέξοδος”:

Το κράτος δεν έδωσε στον πληθυσμό ούτε ψωμί, ούτε κάρβουνα, ούτε υφάσματα…ίσως για να βρεθεί διέξοδος από την κατάσταση θα χρειαστεί το σκελετωμένο χέρι της πείνας, η εξαθλίωση του λαού, που θ’ αρπάξει από το λαιμό τους ψευτόφιλους του λαού, τα δημοκρατικά Σοβιέτ και της επιτροπές”.

Ακούστε σύντροφοι: “θα χρειαστεί το σκελετωμένο χέρι της πείνας, η εξαθλίωση του λαού”…

Οι κύριοι Ριαμπουσίνσκι είναι, όπως φαίνεται, έτοιμοι να χαρίσουν στη Ρωσία την “πείνα” και την “εξαθλίωση” για να μπορέσουν να “αρπάξουν από το λαιμό” τα “δημοκρατικά Σοβιέτ και τις επιτροπές”.

Είναι έτοιμοι, όπως φαίνεται, να κλείσουν τα εργοστάσια και τις φάμπρικες, και να δημιουργήσουν ανεργία και πείνα για να προκαλέσουν το λαό σε πρόωρη μάχη και να ξοφλήσουν έτσι με μεγαλύτερη επιτυχία τους λογαριασμούς τους με τους εργάτες και τους αγρότες.

Να ποιες είναι οι “ζωντανές δυνάμεις” της χώρας, σύμφωνα με τη διαπίστωση της “Ραμπότσαγια Γκαζέτα” και της “Ντιέλο Ναρόντα”.

Να πού βρίσκονται οι πραγματικοί αποστάτες και προδότες της Ρωσίας.

Στη Ρωσία μιλάνε πολύ σήμερα για προδοσία. Οι πρώην χωροφύλακες και τωρινοί άνθρωποι του 2ου Γραφείου, οι τιποτένιοι υπηρέτες κι οι διεφθαρμένοι μαστρωποί, γράφουν όλοι τους για προδοσία, υπονοώντας μ’ αυτό τα “δημοκρατικά Σοβιέτ και τις επιτροπές”. Ας μάθουν οι εργάτες πως οι ψευτιές για προδότες χρησιμεύουν απλώς για να καλύψουν τους πραγματικούς προδότες της πολυβασανισμένης Ρωσίας!

Θέλετε να μάθετε τι θέλουν οι κεφαλαιοκράτες;

Το θρίαμβο των συμφερόντων του μπιζαχτά τους, ακόμα κι αν αυτό στοιχίσει το χαμό της Ρωσίας. Να τι θέλουν.

Ραμπότσι ι Σολντάτ”, αρ. 13, 6 Αυστούστου 1917.

Κύριο άρθρο.

***

Ενάντια στη σύσκεψη της Μόσχας (62)

Η ανάπτυξη της αντεπανάστασης μπαίνει σε καινούργιο στάδιο. Από τις τρομοκρατικές επιδρομές και τις καταστροφές των γραφείων και των τυπογραφείων περνάει στη σταθεροποίηση των καταχτημένων θέσεών της. Από τα όργια και τις ασχήμιες, στο “νόμιμο δρόμο” της “δημιουργίας συντάγματος”.

Μπορούμε και πρέπει να νικήσουμε την επανάσταση, λένε οι αντεπαναστάτες. Αυτό όμως δεν αρκεί. Μας χρειάζεται ακόμα η έγκριση αυτής της νίκης. Και πρέπει να κανονίσουμε έτσι, ώστε την έγκριση να τη δώσει ο ίδιος ο “λαός”, το “έθνος”, όχι μόνο η Πετρούπολη ή το μέτωπο, αλλά ολόκληρη η Ρωσία. Τότε θα είναι σταθερή η νίκη. Και τότε οι καταχτήσεις που πετύχαμε θα μπορέσουν να χρησιμεύσουμ σα βάση για μελλοντικές καινούργιες νίκες της αντεπανάστασης.

Πώς όμως θα πραγματοποιηθεί αυτό;

Θα μπορούσε να επισπευθεί η σύγκληση της Συνταχτικής συνέλευσης, που είναι ο μοναδικός εκπρόσωπος όλου του ρωσικού λαού και να ζητηθεί απ’ αυτήν να εγκρίνει την πολιτική του πολέμου και της ερήμωσης, των τρομοκρατικών επιδρομών και των συλλήψεων, των κακοποιήσεων και των τουφεκισμών.

Η κεφαλαιοκρατία όμως δε θα το επιτρέψει. Ξέρει πως από τη Συνταχτική συνέλευση, όπου την πλειοψηφία την αποτελούν οι αγρότες, δε θα μπορέσει ν’ αποσπάσει ούτε την αναγνώριση, ούτε την έγκριση της πολιτικής της αντεπανάστασης.

Γι’ αυτό επιδιώκει (το πέτυχε κιόλας!) να αναβληθεί η Συνταχτική συνέλευση. Και το πιθανότερο είναι ότι όλο και θα την αναβάλλει για να πετύχει να τη ματαιώσει οριστικά.

Πού βρίσκεται όμως η “διέξοδος”;

Η “διέξοδος” βρίσκεται στην αντικατάσταση της Συνταχτικής συνέλευσης με τη “σύσκεψη της Μόσχας”.

Η “διέξοδος” βρίσκεται στην αντικατάσταση της θέλησης του λαού με τη θέληση των ανώτερων στρωμάτων των αστοτσιφλικάδων, κι αυτό θα γίνει με την αντικατάσταση της Συνταχτικής συνέλευσης από τη “σύσκεψη της Μόσχας”.

Η “διέξοδος” για την αντεπανάσταση είναι να γίνει σύσκεψη με τους εμποροβιομήχανους, τους τσιφλικάδες και τους τραπεζίτες, από τα μέλη της τσαρικής Δούμας και τους τιθασεμένους πια μενσεβίκους και εσέρους με σκοπό ν’ ανακηρυχτεί η σύσκεψη αυτή σε “πανεθνική σύναξη”, να εξασφαλιστεί η έγκριση απ’ αυτήν της πολιτικής του ιμπεριαλισμού και της αντεπανάστασης και να ριχτούν τα βάρη του πολέμου στις πλάτες των εργατών και των αγροτών.

Η αντεπανάσταση χρειάζεται το δικό της κοινοβούλιο, το δικό της κέντρο, και το δημιουργεί.

Η αντεπανάσταση χρειάζεται την εμπιστοσύνη της “κοινής γνώμης”, και τη δημιουργεί.

Αυτού βρίσκεται όλη η ουσία του ζητήματος.

Απ’ αυτή την άποψη, η αντεπανάσταση βαδίζει στον ίδιο δρόμο με την επανάσταση. Διδάσκεται από την επανάσταση.

Η επανάσταση είχε το δικό της κοινοβούλιο, το δικό της πραγματικό κέντρο και ένιωθε πως είναι οργανωμένη.

Σήμερα η αντεπανάσταση προσπαθεί να δημιουργήσει το δικό της κοινοβούλιο και το δημιουργεί μέσα στην καρδιά της Ρωσίας, στη Μόσχα, με τα χέρια – τι ειρωνεία της τύχης! – των εσέρων και των μενσεβίκων.

Κι αυτό γίνεται τη στιγμή που το κοινοβούλιο της επανάστασης το κατάντησαν απλό εξάρτημα της κεφαλαιοκρατικής ιμπεριαλιστικής αντεπανάστασης, τη στιγμή που ένας θανάσιμος πόλεμος έχει κηρυχτεί ενάντια στα Σοβιέτ και τις Επιτροπές των εργατών, των αγροτών και των φαντάρων.

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς πως μέσα σε τέτοιες συνθήκες η σύσκεψη που συνέρχεται στις 12 του Αυγούστου στη Μόσχα, θα μετατραπεί οπωσδήποτε σε όργανο συνωμοσίας της αντεπανάστασης ενάντια στους εργάτες, που τους απειλούν με τα λοκάουτ και την ανεργία, ενάντια στους αγρότες, που “δεν τους δίνουν” γη, και ενάντια στους φαντάρους που τους στερούν τη λευτεριά που κέρδισαν τις μέρες της επανάστασης – θα μετατραπεί οπωσδήποτε σε όργανο συνωμοσίας, που θα συγκαλύπτεται με τις “σοσιαλιστικές φράσεις” των εσέρων και των μενσεβίκων, που υποστηρίζουν αυτή τη σύσκεψη.

Απ’ εδώ βγαίνουν και τα καθήκοντα των πρωτοπόρων εργατών που είναι:

1)Να αποσπάσουν από τη σύσκεψη τη μάσκα της λαϊκής εκπροσώπησης και να φέρουν στο φως της ημέρας τον αντεπαναστατικό και αντιλαϊκό της ρόλο.

2)Να ξεσκεπάσουν τους μενσεβίκους και τους εσέρους που καλύπτουν τη σύσκεψη αυτή με το σύνθημα της “σωτηρίας της επανάστασης” και εξαπατούν τους λαούς της Ρωσίας.

3)Να οργανώσουν μαζικά συλλαλητήρια διαμαρτυρίας ενάντια στην αντεπαναστατική πλεχτάνη που εξυφαίνουν οι “σωτήρες” αυτοί…των κερδών των τσιφλικάδων και των κεφαλαιοκρατών.

Ας ξέρουν οι εχθροί της επανάστασης ότι οι εργάτες δε θα εξαπατηθούν, ότι οι εργάτες δε θ’ αφήσουν από τα χέρια τους τη μαχητική σημαία της επανάστασης.

Ραμπότσι ι Σολντάτ”, αρ. 14, 8 του Αυγούστου 1917.

Κύριο άρθρο.

Σημείωση

(62)Το άρθρο “Ενάντια στη σύσκεψη της Μόσχας” γράφτηκε από το Ι.Β.Στάλιν κατ’ εντολή της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΔΕΚΡ(Μπ.). Η ΚΕ του ΣΔΕΚΡ(Μπ.) συζήτησε για τη σύσκεψη αυτή στις 5 Αυγούστου του 1917, κι αποφάσισε να εκδώσει την απόφαση που πήρε να κυκλοφορήσει σχετική προκήρυξη και να δημοσιεύσει στο κεντρικό όργανο σειρά από άρθρα για το ίδιο ζήτημα. Το άρθρο “Ενάντια στη σύσκεψη της Μόσχας” δημοσιεύτηκε αρχικά σαν κύριο άρθρο στην εφημερίδα “Ραμπότσι ι Σολντάτ”, αρ. 14, έπειτα στις 12 του Αυγούστου 1917, στην εφημερίδα της Κρονστάνδης “Προλετάρσκογε Ντιέλο” και στις 13 του Αυγούστου στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας “Προλετάριος”, σαν έκκληση της ΚΕ του κόμματος. Εκτός απ’ αυτό, το άρθρο “Ενάντια στη σύσκεψη της Μόσχας κυκλοφόρησε και σαν προκύρηξη.

Στην έκκληση και στην προκήρυξη, οι τελευταίες σειρές του άρθρου αντικαταστάθηκαν με τα παραπάνω λόγια:

Σύντροφοι! Οργανώστε συγκεντρώσεις και συλλαλητήρια και πάρτε αποφάσεις διαμαρτυρίας ενάντια στη “σύσκεψη της Μόσχας”! Ενωθείτε με τους εργάτες του Πουτίλοφ και οργανώστε σήμερα σε ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στη “σύσκεψη” έρανο υπέρ του Τύπου του κόμματος, που υφίσταται καθημερινές διώξεις. Μην παρασύρεστε από τις προκλήσεις και μην κάνετε σήμερα καμιά εκδήλωση στους δρόμους!”

***

Βλ. επίσης

Το 1ο μέρος του αφιερώματος στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση: Στάλιν: Για τα σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών & Σχετικά με τον πόλεμο (14-16/03/1917)

Το 2ο μέρος: Στάλιν: Στο δρόμο για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια & Οι όροι της νίκης της ρωσικής επανάστασης (17-18/03/1917)

Το 3ο μέρος: Στάλιν: Η κατάργηση των εθνικών περιορισμών & Είτε – Είτε (25-26/03/1917)

To 4ο μέρος: Στάλιν: Ενάντια στην ομοσπονδιακή οργάνωση & Αυτοκριτική (28/03/1917)

Το 5ο μέρος: Στάλιν: Δύο Αποφάσεις & Η γη στους αγρότες (11-14/04/1917)

Το 6ο μέρος: Στάλιν: Η προσωρινή κυβέρνηση & Η σύσκεψη στα ανάχτορα της αυτοκράτειρας Μαρίας(18-25/04/1917)

Το 7ο μέρος: Στάλιν: Πάνω στο ζήτημα της σημερινής στιγμής & Εισήγηση και Τελικός λόγος για το εθνικό ζήτημα (24-29/04/1917)

Το 8ο μέρος: Στάλιν: Έμειναν πίσω από την επανάσταση & Τι περιμέναμε από τη συνδιάσκεψη; (04-06/05/1917)

Το 9ο μέρος: Στάλιν: Η καμπάνια για τις δημοτικές εκλογές & Τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών της Πετρούπολης (21-24-26/05/1917 & 15/06/1917)

Το 10ο μέρος: Στάλιν: Χτες και Σήμερα (Κρίση της επανάστασης) & Ενάντια στις μεμονωμένες διαδηλώσεις (13-14/06/1917)

Το 11ο μέρος: Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους – προς όλους τους εργάτες και τους φαντάρους της Πετρούπολης, Η διαδήλωση & Πυκνώστε τις γραμμές σας (17-20/06 & 15/07/1917)

Το 12ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στην έκτακτη συνδιάσκεψη της Οργάνωσης της Πετρούπολης του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) (16 –20/07/1917)

Το 13ο μέρος: Στάλιν: Πρωτομαγιά (18/04/1917)

Το 14ο μέρος: Στάλιν: Τι συνέβηκε; – Νίκη της Αντεπανάστασης – Νίκη των Καντέτων (23-24/07/1917)

Το 15ο μέρος: Στάλιν: Προς όλους τους εργαζόμενους, προς όλους τους εργάτες και φαντάρους της Πετρούπολης – Δυο συνδιασκέψεις – Η καινούργια κυβέρνηση (25 – 26/07/1917)

Το 16ο μέρος: Στάλιν: Προς τις εκλογές της Συνταχτικής Συνέλευσης (27/07/1917)

Το 17ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στο 6ο συνέδριο του ΣΔΕΚΡ (Μπ.): 1. Έκθεση Δράσης της ΚΕ – 2. Τελικός λόγος (27/07/1917)

Το 18ο μέρος: Στάλιν: Λόγοι στο 6ο συνέδριο του ΣΔΕΚΡ (Μπ.): 3.Εισήγηση για την πολιτική κατάσταση – 4.Απαντήσεις – 5.Τελικός λόγος – 6.Απάντηση στον Πρεομπραζένσκι (30/07-03/08/1917)

Ομιλία Χάλεντ Μπακντάς – Ράμζι (Γ.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ. Συρίας) για τις αραβικές χώρες στο 7ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς (09/08/1935)

Μια πολύ χρήσιμη για το παρόν τοποθέτηση είχε κάνει στο 7ο συνέδριο της Κομιντέρν ο Χάλεντ Μπακντάς, γενικός γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπή του Κ.Κ. Συρίας. Σε αυτή, αναφέρεται σε πλήθος ανταγωνιστικών ή μη αντιθέσεων ανάμεσα σε πολλές κοινωνικές τάξεις και στρώματα μεταξύ τους όπως και με τον ιμπεριαλισμό, και φωτίζει ιδιαίτερα κάποιες μη ταξικές διαστάσεις που δεν έχουν χάσει τη σημασία τους: την εθνική διάσταση, ή και τη διάσταση των “φυλών” (καθώς, ασχέτως αν στη Δύση η συγκεκριμένη έχει σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί, συχνά αναπτύσσονται νέες μη ταξικές διαστάσεις αντίστοιχης φύσης). Τέλος, στέκεται ιδιαίτερα και στη μορφή των διαφόρων προτεινόμενων μετώπων, αλλά και στη δυναμική διάσταση των θετικών επιπτώσεων από τη συγκρότηση αυτών των μετώπων, στη συγκρότηση της ίδιας της εργατικής τάξης, αλλά και τις αυταπάτες των συμμάχων, τις οποίες πρέπει να αποδεχόμαστε, εξαλείφοντάς τις κατά την κοινή δράση, και όχι να τις απορρίπτουμε, απορρίπτοντας παράλληλα την κοινή δράση.

***

Ομιλία Χάλεντ Μπακντάς Ράμζι (Γ.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ. Συρίας) για τις αραβικές χώρες στο 7ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς (09/08/1935)

Σύντροφοι,

ο σ. Βαν Μιν ολοκλήρωσε και ανέπτυξε την εισήγηση του σ. Δημητρόφ αναφορικά με το ενιαίο μέτωπο στις αποικίες και τις μισοαποικίες. Ο σ. Βαν Μιν, όχι μόνο, με υποδειγματική ταπεινότητα και απλότητα, περιέγραψε τα διδάγματα και την ένδοξη εμπειρία του μεγάλου κινέζικου κόμματός μας, αλλά και συνόψισε την εμπειρία όλων των επαναστατικών κινημάτων στις αποικίες. Επίσης, βασιζόμενος στέρεα στα διδάγματα των Λένιν και Στάλιν, καθόρισε τα επόμενα καθήκοντα αυτών των κινημάτων και παρουσίασε ένα πρόγραμμα δράσης για μια μακρά περίοδο για όλους τους κομμουνιστές στις αποικίες.

  O Χάλεντ Μπακντάς με το Μαο Τσε Τουνγκ το 1959 στο Πεκίνο (φωτό)

Εμείς, οι εκπρόσωποι των αραβικών χωρών, συμφωνούμε πλήρως με αυτό το πρόγραμμα και υποσχόμαστε να αγωνιστούμε με σταλινική θέληση για να το υλοποιήσουμε και να δείξουμε στο λαό μας, στα δεκάδες εκατομμύρια αράβων εργατών, το μόνο δρόμο για τη σωτηρία, το δρόμο της κινεζικής επανάστασης. (Χειροκροτήματα.)

Επίσης, συμφωνούμε πλήρως με το σ. Βαν Μιν αναφορικά με τη βοήθεια που οι σύντροφοί μας στη μητροπολιτική Γαλλία πρέπει να δώσουν σε εμάς, στους νέους κομμουνιστές των αποικιών.

Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να τονίσω την υποστήριξη που εμείς οι άραβες κομμουνιστές έχουμε λάβει από το μεγάλο, αδελφό κόμμα της Γαλλίας. Χαιρετίζουμε και ευχαριστούμε τους συντρόφους μας, και όλο το επαναστατικό γαλλικό προλεταριάτο, για την επαναστατική αλληλεγγύη που έχουν δείξει προς το αραβικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα γενικά, και προς το κομμουνιστικό κίνημα ιδιαίτερα.

Ελπίζουμε ότι οι γάλλοι σύντροφοί μας θα βελτιώσουν το έργο του τμήματός τους για τις αποικίες και ότι οι σύντροφοί μας στις άλλες ιμπεριαλιστικές χώρες θα ακολουθήσουν το παράδειγμα των γάλλων συντρόφων μας. Ελπίζουμε θα υλοποιήσετε την υπόσχεση του Δημητρόφ και θα ανταποκριθείτε στην έκκληση του Βαν Μιν, την έκκληση της κινεζικής επανάστασης.

Τώρα θα προσπαθήσω να παρουσιάσω τα προβλήματα του λαϊκού μετώπου στις αραβικές χώρες. Ο σ. Στάλιν, μιλώντας για την εμπειρία της κινεζικής επανάστασης, έχει καθορίσει το γενικό νόμο της ανάπτυξης της επανάστασης στις αποικίες. Έχει ορίσει ότι αυτή η επανάσταση θα περάσει από δύο προκαταρκτικές φάσεις: η πρώτη είναι η φάση του αγώνα για την οργάνωση ενάντια στον εξωτερικό εχθρό, τον παγκόσμιο ιμπεριαλισμό και η δεύτερη, η φάση που βασίζεται στην αγροτική επανάσταση. Αυτή η ανάλυση του ένδοξου αγώνα του κινεζικού λαού πρέπει να είναι ο οδηγός που πιστά θα ακολουθούν όλοι οι κομμουνιστές των αποικιών, κατά την εκπόνηση της τακτικής τους.

Ο τελικός μας σκοπός είναι η νίκη του κομμουνισμού. Όμως για να φτάσουμε στην υψηλότερη φάση του άμεσου αγώνα για το σοσιαλισμό, πρέπει επιτυχώς να περάσουμε από άλλες φάσεις. Σήμερα, στις αραβικές χώρες, πρέπει να αναπτύξουμε την πρώτη φάση για την οποία έκανε λόγο ο σ. Στάλιν, τη φάση του αγώνα ενάντια στο διεθνή ιμπεριαλισμό, ο οποίος είναι ο κύριος εχθρός, ο πιο δόλιος, ο πιο απεχθής εχθρός των αραβικών λαών.

Αυτός ο εχθρός, ισχυρός και εξοπλισμένος από την κορφή ως τα νύχια, φτάνει στα άκρα την επιθετικότητά του και καθημερινά αυξάνει την καταστολή. Για να τον πολεμήσουμε, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη λενινιστική – σταλινική τακτική της κινητοποίησης όλων των δυνάμεων που είναι δυνατό να κινητοποιηθούν, ακόμα και των πιο ασήμαντων, και να χρησιμοποιήσουμε όλους μας τους συμμάχους, όσο προσωρινοί και αβέβαιοι και αν είναι. Χωρίς αυτό, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε για να πολεμήσουμε τον εχθρό.

Αλλά για να φτάσουμε ως εκεί, για να εξασφαλίσουμε τη νίκη σε αυτό τον αγώνα, εμείς οι κομμουνιστές των αραβικών χωρών πρέπει να έχουμε μια ξεκάθαρη κατανόηση των προβλημάτων που ενοποιούν και κινητοποιούν ένα μεγάλο λαϊκό μέτωπο, το οποίο αποτελείται από όλους τους πιθανούς συμμάχους στις αραβικές χώρες ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Για να διεξάγουμε με επιτυχία αυτό το έργο, έχουμε διάφορα δύσκολα καθήκοντα να επιτελέσουμε.

Πρώτον, πρέπει να είμαστε οι πιο δραστήριοι μαχητές για την κινητοποίηση των αραβικών μαζών στον αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλισμό.

Στη Συρία, ο γαλλικός ιμπεριαλισμός εντείνει την καταστολή των εργαζομένων. Έχει μετατρέψει τη χώρα σε μια στρατηγική βάση και ένα στρατόπεδο. Έχει διαιρέσει τη χώρα σε πέντε κυβερνήσεις για να καταστρέψει την ενότητα του εθνικού αγώνα των αραβικών μαζών. Προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τις μειονότητες, ειδικά τους Αρμένιους, ενάντια στο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα. Ανοίγει τις πόρτες διάπλατα στους σιωνιστές συμμορίτες, οι οποίοι απαλλοτριώνουν τις εκτάσεις των αράβων αγροτών. Συντρίβει τους αγρότες με φόρους και με ληστρικούς τελωνειακούς κανονισμούς παραλύει το εθνικό εμπόριο και καταστρέφει τους βιοτέχνες. Με ωμή βία εκτείνει και διευρύνει το μονοπώλιο και τα προνόμια των ξένων επιχειρήσεων.

Το κύμα της επανάστασης μεγαλώνει ενάντια σε αυτή την επίθεση και τις συμμορίες. Η οργή του λαού κορυφώνεται και συχνά εκφράζεται με βίαιες εκρήξεις. Οι σύριοι κομμουνιστές πρέπει να βρίσκονται επικεφαλής αυτού του κύματος, πρέπει να είναι η ζωντανή προσωποποίηση αυτής της οργής. Πρέπει να υποστηρίζουν όλες τις καταγγελίες σε βάρος του ιμπεριαλισμού. Λίγο ενδιαφέρει ποιον αυτές βοηθούν. Πρέπει να αντιδρούν σε κάθε ιμπεριαλιστική θηριωδία, σε κάθε εκδήλωση καταστολής, όσο μικρής κι αν είναι. Λίγο νοιάζει σε βάρος ποιου αυτή πραγματοποιείται. Πρέπει να υποστηρίζουν όλα τα κινήματα που αποδυναμώνουν τις ιμπεριαλιστικές θέσεις ανεξαρτήτως του πόσο μικρά είναι.

Οι μάζες πρέπει να βλέπουν από την ίδια τους την εμπειρία ότι είμαστε οι υποστηρικτές των εθνικών και οικονομικών συμφερόντων τους, ακόμα και των πιο μικρών. Κάθε καταπιεζόμενη τάξη πρέπει να δει, να αισθανθεί, να νιώσει ότι εμείς οι κομμουνιστές, είμαστε οι καλύτεροι γιοί του λαού.

Αυτή είναι η πρώτη προϋπόθεση της επιτυχίας.

Δεύτερον, πρέπει να βοηθήσουμε το αραβικό προλεταριάτο να δείξει πρακτικά σε όλες τις καταπιεζόμενες μάζες ότι είναι εφικτός ο επιτυχημένος αγώνας ενάντια στην ιμπεριαλιστική καταπίεση ιδιαίτερα και την εκμετάλλευση γενικά. Με άλλα λόγια, πρέπει να βοηθήσουμε την εργατική τάξη να εξασφαλίσει την ηγεσία στο αραβικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα.

Πρέπει να τονιστεί ότι το αραβικό προλεταριάτο, σε διάφορες χώρες (Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος κλπ) έχει ήδη κάνει συγκεκριμένα βήματα σε αυτό το θέμα. Οι μαχητικές απεργίες εκατομμυρίων εργατών στη Συρία, οι αγώνες στα οδοφράγματα των αιγύπτιων σιδηροδρομικών, οι απεργίες των εργατών στον πετρελαϊκό κλάδο στην Παλαιστίνη κλπ, έχουν δείξει στις ευρύτερες μάζες των καταπιεζόμενων Αράβων όχι μόνο πώς πρέπει να αγωνιζόμαστε αλλά, ειδικότερα, ότι είναι εφικτό να αγωνιζόμαστε επιτυχώς ενάντια στον ιμπεριαλισμό, παρά τον ισχυρό κατασταλτικό του μηχανισμό. Αποδεικνύουν ότι το αραβικό προλεταριάτο είναι ικανό να ηγηθεί της αγροτικής και της εθνικής επανάστασης. Και αν το προλεταριάτο δεν κινηθεί γρήγορα, βήμα – βήμα, κατ’ αυτό τον τρόπο, ή αν δεν πάει μέχρι τέλους σε αυτό το δρόμο, παρά τις πολύ ευνοϊκές αντικειμενικές συνθήκες, είμαστε εμείς, οι κομμουνιστές των αραβικών χωρών που θα είμαστε υπεύθυνοι, γιατί αυτό θα αποδείκνυε ότι δεν έχουμε βοηθήσει την τάξη μας σε αυτό το καθήκον, ότι δεν έχουμε εκπληρώσει το ρόλο μας ως πρωτοπορίας.

Πρέπει, επομένως, να εργαζόμαστε καθημερινά, δραστήρια και πρακτικά, για να οργανώσουμε το αραβικό προλεταριάτο, να ενισχύσει την οργάνωσή του σε συνδικάτα, και, κάνοντας αυτό, να διευρύνουμε τη βάση των κομμουνιστικών μας κομμάτων μέσα στη μεγάλη μάζα των εργατών.

Στη Συρία, το κόμμα μας, παρά τα κάποια σοβαρά ελλείμματα, έχει την υπαρκτή δυνατότητα να διευρύνει το συνδικαλιστικό κίνημα και να δημιουργήσει ένα ισχυρό μαζικό κίνημα. Για να υλοποιήσουμε αυτό το καθήκον πρέπει να καταπολεμήσουμε ανηλεώς όσους στις τάξεις μας διατηρούν σεχταριστικές ιδέες ή όσους δεν θα προσαρμόσουν το συνδικαλιστικό αγώνα στις συνήκες μιας χώρας που βιώνει μια άγρια ιμπεριαλιστική τρομοκρατία και όσους θέλουν εργατικές οργανώσεις μόνο πλήρως υποταγμένες στην επαναστατική επιρροή και απαλλαγμένες από κάθε εθνικορεφορμιστική επιρροή. Στη Συρία, οι εργάτες των διαφόρων κλάδων δεν έχουν το δικαίωμα να είναι σε ένα ενιαίο συνδικάτο. Ομοίως, οι εργάτες σε ένα κλάδο δεν μπορούν να έχουν κανένα ενιαίο συνδικάτο. Εργαζόμενοι για την οικοδόμηση νέων συνδικάτων εκεί όπου αυτά δεν υπάρχουν, πρέπει να προσαρμοστούμε σε αυτές τις συνθήκες και, ταυτόχρονα, να υιοθετήσουμε μια γραμμή που να επιτρέπει στα συνδικάτα να αγκαλιάσουν ακόμα και τους πιο καθυστερημένους εργάτες. Αναφορικά με τα υπαρκτά συνδικάτα, τα εθνικορεφορμιστικά και τα υπόλοιπα, πρέπει να κάνουμε μεθοδική δουλειά σε αυτά τα συνδικάτα για να τα διευρύνουμε και να φέρουμε σε αυτά την πλειοψηφία των εργατών.

Μόνο στην πορεία της ανάπτυξης του αγώνα των εργατών για τα καθημερινά και άμεσα αιτήματά τους μπορούμε να αντιπαλέψουμε τις εθνικορεφορμιστικές επιρροές και να μετατρέψουμε τα συνδικάτα σε ταξικές ενώσεις.

Η ομοσπονδία των διαφόρων συνδικάτων είναι απαγορευμένη στη Συρία. Αγωνιζόμενοι για να ακυρώσουμε αυτόν τον εργατικό νόμο, πρέπει δραστήρια να δουλεύουμε για την ενότητα των συνδικάτων και για τη δημιουργία συμμαχιών και αλληλεγγύης μεταξύ τους, ακόμα και στο πλαίσιο της νομιμότητας.

Η κατάσταση είναι διαφορετική σε άλλες αραβικές χώρες, όμως η κύρια πολιτική γραμμή για τα συνδικάτα πρέπει να είναι η ίδια. Για παράδειγμα, στο Ιράκ, όλα τα συνδικάτα έχουν διαλυθεί, γιατί η υπάρχουσα ομοσπονδία συνδικάτων πήρε την πρωτοβουλία να διεξάγει ένα λαϊκό τοπικό κίνημα ενάντια στην εταιρία ηλεκτρισμού.

Το νεαρό ιρακινό κόμμα πρέπει να κάνει μια επίμονη δουλειά για την επανανομιμοποίηση των συνδικάτων, προσπαθώντας να επιλέξει τις μορφές δράσεις που δεν θα απειλούν την ύπαρξη αυτών των συνδικάτων.

Στην Παλαιστίνη και την Αίγυπτο η δημιουργία ενός μεγάλου συνδικαλιστικού κινήματος νομικά είναι εφικτή.

Η υπάρχουσα διάσπαση προκύπτει από τον αγώνα ανάμεσα σε διάφορα στρώματα της εθνικής αστικής τάξης, τα οποία προσπαθούν πάντοτε να έχουν ένα εργατικό κίνημα υποταγμένο στα ιδιαίτερα συμφέροντα και την πολιτική τους. Οι σύντροφοί μας, σε αυτές τις χώρες, πρέπει να παλεύουν για την ενότητα αυτών των διαφόρων κινημάτων, πάντοτε να αποφεύγουν το σεχταριστικό δρόμο που καλεί τους εργάτες να εγκαταλείψουν αυτά τα συνδικάτα για να φτιάξουν ένα νέο συνδικαλιστικό κίνημα. Αντιθέτως, πρέπει να κατευθύνουν τη δουλειά τους αυτή στην καρδιά των υπάρχοντων συνδικάτων.

Συνοψίζοντας, το συνδικαλιστικό μας κίνημα πρέπει να είναι ένα κίνημα όχι μόνο των πιο πρωτοπόρων εργατών, αλλά ένα κίνημα των πλατύτερων μαζών, το οποίο να αγκαλιάζει ακόμα και τα πιο καθυστερημένα στρώματα εργατών. Μόνο όταν η εργατική τάξη εκπροσωπεί μια καλά οργανωμένη δύναμη είναι που θα αποτελεί έναν ισχυρό προλεταριακό πυρήνα για το λαϊκό αντιιμπεριαλιστικό μέτωπο.

Αυτή είναι η δέυτερη προϋπόθεση της επιτυχίας.

Τρίτον, πρέπει να βρούμε συγκεκριμένες μορφές οργάνωσης και αγώνα που να είναι σε θέση να φέρνουν τις πλατιές μάζες των αγροτών στον επαναστατικό αντιιμπεριαλιστικό αγώνα.

Η αγροτιά στις αραβικές χώρες είναι μια σημαντική κινητήρια δύναμη και ο αποφασιστικός σύμμαχος του προλεταριάτου στον επαναστατικό αγώνα.

Να γιατί μία ορθή θέση στο αγροτικό ζήτημα είναι ζωτικής σημασίας για το επαναστατικό προλεταριάτο. Πράγματι, η αγροτική επανάσταση και η απαλλοτρίωση των φεουδαρχικών εκτάσεων είναι τα κύρια καθήκοντα της αστικοδημοκρατικής επανάστασης στις αραβικές χώρες. Όμως είναι αδιαμφισβήτητο, και οι δράσεις των αγροτών το δείχνουν ξεκάθαρα, ότι το εθνικό μίσος για το ζυγό του ξένου καταπιεστή και των λακέδων του σήμερα ωθεί τον άραβα αγρότη να επικεντρώσει το θυμό του ιδιαίτερα ενάντια στην ιμπεριαλιστική κυριαρχία. Στη Συρία, η ιμπεριαλιστική καταπίεση, οι καταστροφικοί φόροι και τα χρέη προς τις ιμπεριαλιστικές τράπεζες, η απάνθρωπη τυρρανία των γάλλων αξιωματούχων και των καταπιεστικών αρμένικων και κιρκασιανών ταγμάτων τους, η κλοπή γης υπέρ των αποικιών των Ασσύριων και των Αρμένιων, η απειλή της σιωνιστικής μετανάστευσης, όλα αυτά βαραίνουν το σύριο αγρότη και τον κάνουν σήμερα να είναι πολύ προσεγγίσιμος για τον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα. Αυτό δεν αποκλείει τη δυνατότητα, σε κάποιες περιοχές όπου η φεουδαρχική εκμετάλλευση είναι η πλέον στυγνή, ο αντιιμπεριαλιστικός αγώνας να διεξάγεται παράλληλα με την εξέγερση ενάντια στη δεσποτική φεουδαρχία. Διάφοροι σύντροφοι, ιδίως εκείνοι που παλιότερα πάλευαν ενάντια στη γραμμή της αραβοποίησης, ξεχνούν το βασικό αυτό γεγονός, κατρακυλώντας σε μια τροτσκιστική – ηττοπαθή ιδεολογία. Κρίνουν τις επαναστατικές δυνατότητες των αγροτών μόνο ανάλογα με τη στάση τους απέναντι στο σύνθημα για απαλλοτρίωση των φεουδαρχικών εκτάσεων, και επομένως αφήνονται να πέσουν σε απόγνωση και θεωρούν τη δουλειά στο χωριό πρόωρη, ή κατρακυλούν σε μια πολύ επικίνδυνη, σεχταριστική παρέκκλιση με το να θέλουν να βιάσουν τις εξελίξεις, να υπερπηδήσουν τη φάση του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα και να τον κάνουν να συμπέσει με την αγροτική επανάσταση.

Ο Χάλεντ Μπακντάς το 1956. Δεξιά ο Νικολά Σάουι (Κ.Κ. Συρίας – Λιβάνου και αργότερα Κ.Κ. Λιβάνου), αριστερά ο Γιούσουφ Φαϊζάλ (Κ.Κ. Συρίας, ο οποίος το 1986 δημιούργησε το Κ.Κ. Συρίας – Ενωμένο, όντας υπέρμαχος της Περεστρόικα) (φωτό)

Αυτοί οι σύντροφοι ξεχνούν ότι, παρά τη θέληση του αγρότη για γη, αυτός δεν έχει επαρκή εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του, δεν είναι ακόμα πεπεισμένος για την εφικτότητα της απόκτησης γης, δεν είναι ακόμα στο επίπεδο του να απαλλαγεί από θρησκευτικές και πατριαρχικές παραδόσεις που τον υποτάσσουν στους τοπικούς καταπιεστές και προκαλούν το να απέχει από την προσβολή της ιδιοκτησίας τους. Ξεχνούν ότι στην πορεία του αγώνα ενάντια στον πιο δόλο, τον πιο απεχθή εχθρό, τον ιμπεριαλισμό, είναι εφικτό να διαπαιδαγωγηθεί ο αγρότης, να ανέβει το επίπεδο της επαναστατικής του συνείδησης και να οδηγηθεί στην αγροτική επανάσταση.

Πέρα από αυτές τις αντιλήψεις, υπάρχει και ο επικίνδυνος σεχταρισμός όσων απαιτούν ως πρώτη προϋπόθεση για κοινή δράση ή συμμαχία με αυτά τα επαναστατικά πατριωτικά στοιχεία, αυτά, από την πρώτη στιγμή να αναγνωρίσουν την αγροτική επανάσταση.

Επίσης η μεγάλη μάζα των Βεδουίνων και των νομάδων είναι μία δύναμη πολύ μεγάλης σημασίας στον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα. Ο ιδιαίτερος αγώνας των φυλών των Βεδουίνων, οι ισχυρές πατριαρχικές θέσεις που κυριαρχούν σε αυτούς και συνδέουν τις μάζες με τους φύλαρχους, δίνουν μια απολύτως μεγάλη σημασία στα πλήγματα που υφίστανται από την οικονομική κρίση και τις ελλείψεις τροφίμων, και στο βάρος της τυρρανίας των ιμπεριαλιστών αξιωματούχων και τους καταστροφικούς φόρους. Οι αρχηγοί τους, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό είναι διαβρωμένοι από τον ιμπεριαλισμό, είναι όλο και πιο συνδεδεμένοι με αυτόν, όμως ένας αριθμός κάποιων μικρότερων ηγετών πληρώνονται απευθείας από τα μέλη της φυλής τους. Περισσότερο ή λιγότερο καθένας τους νιώθει την επίδραση της καταστροφής του λαού καθώς και το δεσποτισμό του μεγάλου αρχηγού. Να γιατί συχνά εξεγείρονται ενάντια στον ιμπεριαλισμό και εκφράζουν το πνεύμα της εξέγερσης των μαζών των Βεδουίνων. Από αυτό συνάγεται το καθήκον των Κομμουνιστικών Κομμάτων των αραβικών χωρών να βρουν μορφές συμμαχίας ανάμεσα στο προλεταριάτο και τους λαούς αυτούς, ενάντια στον ιμπεριαλισμό και την επίθεσή του, όπως και ενάντια στους πράκτορές τους, προσπαθώντας να αξιοποιήσουν τους μικρότερους αρχηγούς τους σε αυτό το σκοπό.

Αυτή είναι η τρίτη προϋπόθεση της επιτυχίας.

Τέταρτον, μια ορθή στάση απένατι σε εκείνα τα στρώματα και τα στοιχεία που συχνά αποκαλούνται εθνικιστές επαναστάτες και αποτελούνται από διανοούμενους εργάτες και τη μικροαστική στάση της πόλης, έχει μια πολύ μεγάλη σημασία. Όχι μόνο επειδή αυτά τα στρώματα αποτελούν μια μεγάλη αντιιμπεριαλιστική δύναμη, αλλά και γιατί σχηματίζουν στις αραβικές χώρες ένα μεγάλου διαμετρήματος κανάλι για τις πλατιές μάζες και έναν εξαιρετικά ισχυρό μεσολαβητή στη διάδοση της επιρροής υπό την οποία μπορεί κανείς να τους έχει.

Αυτά τα στοιχεία μπορεί να είναι οι πιο επικίνδυνοι αποδιοργανωτές της μαζικής δράσης ή ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο για την κινηματοποίηση των μαζών, ανάλογα με το αν υφίστανται την επιρροή της αστικής τάξης ή του επαναστατικού προλεταριάτου. Είναι καθήκον των Κομμουνιστικών Κομμάτων να τα θέσει υπό επαναστατική επιρροή. Προς τούτο, είναι απαραίτητο να λάβουμε υπόψη τα αιτήματα και το ηθικό της μικροαστικής τάξης, των μικρών εμπόρων, των βιοτεχνών, οι οποίοι καταστρέφονται από τον ιμπεριαλισμό, ιδίως με τους τελωνειακούς κανονισμούς του, και οι οποίοι καταστρέφονται από τον ξένο ανταγωνισμό. Αυτά τα στρώματα, συνήθως διάσπαρτα, συχνά επιδεικνύουν μεγάλη δραστηριότητα και έχουν μια ισχυρή τάση προς οργάνωση στη Συρία. Ωθούνται σε αυτό λιγότερο από την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους και περισσότερο από ελπίδα για εξωτερική βοήθεια. Αυτό γενικά εκδηλώνεται με τη δημιουργία μυστικών εταιριών και τρομοκρατικών ή πραξικοπηματικών οργανώσεων. Η αύξηση του προλεταριακού απεργιακού κινήματος, η δραστηριότητα του Κομμουνιστικού Κόμματος και ιδίως η εκπληκτική ανάπτυξη της Σοβιετικής Ένωσης, τους προσελκύουν προς τους Κομμουνιστές. Ταυτόχρονα, η μεγάλη φασαρία που κάνουν οι αστικές εφημερίδες για το χιτλερισμό ωθεί αυτά τα στοιχεία να αφεθούν να πέσουν στην παγίδα των πρακτόρων του Χίτλερ που τους υπόσχονται όπλα και χρηματική βοήθεια. Αυτές οι πολύ διάσπαρτες ομάδες στη χώρα εκπροσωπούν ένα μωσαϊκό πολύ παράξεων τάσεων. Αποκαλούνται “φασίστες” και μιμούνται τους ναζιστικούς τρόπους, όμως, ταυτόχρονα, δηλώνουν ενάντιοι στο Χίτλερ, ενάντια στην ιμπεριαλιστική Γαλλία και υπέρ της ΕΣΣΔ. Άλλοι συνδέονται με τους Ναζί, όμως, ταυτόχρονα, έχουν μια τέτοια μεγάλη εμπιστοσύνη στο Κομμουνιστικό Κόμμα Συρία που του αποκαλύπτουν όλα τα σχέδια και τους συνδέσμους τους.

Πρέπει να βοηθήσουμε αυτά τα στοιχεία να οργανωθούν και παράλληλα να καταπολεμήσουμε τις τρομοκρατικές και πραξικοπηματικές τάσεις τους. Υπάρχουν κάποιοι σύντροφοι που απορρίπτουν αυτό το καθήκον, φοβούμενοι μήπως δημιουργήσουμε έτσι έναν αντίπαλο του κόμματος για το κέρδισμα των μαζών. Αυτοί οι σύντροφοι ξεχνούν ότι, στην πραγματικότητα, είναι ακριβώς επειδή το επαναστατικό προλεταριάτο δεν γνωρίζει πώς να τα θέσει υπό την επιρροή του που αυτά τα στοιχεία κατρακυλούν σε αυτές τις τρομοκρατικές και πραξικοπηματικές περιπέτειες, οι οποίες μπορεί να αξιοποιηθούν από τους Ναζί. Δεν λαμβάνουν υπόψη ότι η διάχυσή τους αυξάνει την υποταγή τους στην επιρροή της αστικής τάξης, την οποία υπηρετούν. Πρέπει να προσελκύσουμε αυτές τις ομάδες και αυτά επαναστατικά εθνικιστικά στοιχεία στο αντιιμπεριαλιστικό λαϊκό μέτωπο.

Αυτή είναι η τέταρτη προϋπόθεση της επιτυχίας.

Πέμπτον, μετά την εξέγερση του 1925 – 1927, η εθνική ρεφορμιστική αστική τάξη στη Συρία έχει επικεντρώσει τις προσπάθειές της στην επίτευξη ενός “συνταγματικού δημοκρατικού καθεστώτος”, το οποίο θα τους διασφάλιζε μια περισσότερο ή λιγότερο μεγάλη συμμετοχή στην εξουσία και μια κάποια ελευθερία δράσης για το εθνικό κεφάλαιο. Προς αυτό το σκοπό έχει προσπαθήσει να εκτρέψει το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα προς έναν κοινοβουλευτισμό και μια σύναψη συνθήκης ανάμεσα στη Γαλλία και τη Συρία.

Όμως αυτό δεν σημαίνει, όπως κάποιοι σύντροφοι πιστεύουν, ότι ο εθνικορεφορμισμός έχει ήδη καταστεί μια απλή ιμπεριαλιστική μανούβρα ή ότι η πορεία της αστικής τάξης είναι μια διαδικασία συνθηκολόγησης σε κάθε επίπεδο. Αυτές οι κοινωνικές και οικονομικές αντιθέσεις ανάμεσα στην εθνικορεφορμιστική αστική τάξη και τον ιμπεριαλισμό, παρότι δεν είναι ανταγωνιστικές, απέχουν πολύ από το σημείο του να εξαφανιστούν ή να καταστούν τόσο αδύναμες που να προσεγγίζουν το σημείο εξαφάνισης. Παρόμοια εσφαλμένη άποψη ωθεί κάποιους να ισχυρίζονται ότι μια από τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του επαναστατικού κινήματος και του προχωρήματός του σε έναν αποφασιστικό αγώνα είναι η πλήρης εξαφάνιση της εθνικορεφορμιστικής επιρροής στις μάζες. Αυτοί οι σύντροφοι δεν λαμβάνουν υπόψη ότι μόνο στην πορεία της επανάστασης είναι δυνατό να εξαλειφθεί αυτή η επιρροή.

Η ανάπτυξη της συριακής εθνικής αστικής τάξης, για παράδειγμα, χαρακτηρίζεται από διάφορα ιδιαίτερα στοιχεία, τα οποία δίνουν μια μεγάλη δυνατότητα ελιγμών και ώθησής τους να διατυπώνουν αιτήματα που είναι μικρής σημασίας για την υπόθεση της πραγματικής εθνικής ανεξαρτησίας, τα οποία όμως εκπροσωπούν κάποια από τα λαϊκά συμφέροντα: τέτοια είναι, για παράδειγμα, το αίτημα για ενοποίηση της Συρίας, η αλλαγή των ιμπεριαλιστικών τελωνειακών κανονισμών, η διαμαρτυρία ενάντια στις ιμπεριαλιστικές εταιρίες (τύπου εταιριών Μαρτέλ), ενάντια στα ιμπεριαλιστικά μονοπώλια, ενάντια στους φόρους κλπ.

Το καθήκον των σύριων κομμουνιστών είναι να υποστηρίξουν αυτά τα αιτήματα και να δημιουργήσουν λαϊκά κινήματα για να τα πετύχουν και να τα διευρύνουν.

Όπως έλεγε ο Λένιν, είναι απαραίτητο “να χρησιμοποιούμε τους ανταγωνισμούς συμφερόντων που μπορεί να εκδηλώνονται, χωρίς ούτε για μια στιγμή να βρισκόμαστε στο στρατόπεδο του εχθρού”, ώστε να προσελκύσουμε τις ευρύτερες μάζες και τα κοιμώμενα στρώματα στην πολιτική ζωή και το στίβο του επαναστατικού αγώνα. Ο Λένιν έλεγε στον “Αριστερισμό”: “Μετά το 1905 [οι Μπολσεβίκοι] συστηματικά υποστηρίζουν μια συμμαχία ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αγροτιά ενάντια στη φιλελεύθερη αστική τάξη και των τσαρισμό, χωρίς, ωστόσο, ποτέ να αρνούνται να υποστηρίξουν την αστική τάξη ενάντια στον τσαρισμό (για παράδειγμα, κατά το δεύτερο γύρο των εκλογών) και χωρίς ποτέ να σταματάνε τον σκληρό ιδεολογικό και πολιτικό αγώνα ενάντια στους Σοσιαλεπαναστάτες, το αστικοεπαναστατικό αγροτικό κόμμα, αποκαλύπτοντάς τους ως μικροαστούς δημοκράτες που απατηλά αυτοαποκαλούνται σοσιαλιστές”.

Και εμείς οι άραβες κομμουνιστές δεν πρέπει ποτέ να αρνούμαστε να υποστηρίξουμε τα αντιιμπεριαλιστικά αιτήματα που διατυπώνει η αστική τάξη, όσο μικρά κι αν είναι.

Σε αυτή τη βάση, στη Συρία, για παράδειγμα, το Κομμουνιστικό Κόμμα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα συμφωνίας ή συμμαχίας ανάμεσα στα διάφορα εθνικορεφορμιστικά μικροαστικά κόμματα και την Κούτλα Ουατανία (Εθνικό Μπλοκ), το κόμμα της μεγαλοαστικής τάξης και των φιλελεύθερων μεγαλοκτηματιών και ιδίως με τον αριστερό του σύμμαχο, την ομάδα Χανάνο, και τη Λίγκα Εθνικής Δράσης, των κόμμα των κύριων διανοούμενων, των μικρών μεγαλοκτηματιών και των μικρών βιομηχάνων. Αυτά τα κόμματα, πέρα από την επιρροή που έχουν στις μάζες, έχουν στοιχεία διανοουμένων και ενεργούς εργάτες στο λαϊκό αγώνα, και ασκούν μια ισχυρή πίεση στους ηγέτες τους.

Όμως πρέπει επίσης να είμαστε έτοιμοι για την πιθανότητα μιας πάνω κάτω σταθερής διευθέτησης της εθνικορεφορμιστικής αστικής τάξης με τον ιμπεριαλισμό. Αυτό είναι ένα πιθανό και ακόμα και συχνό γεγονός στις αραβικές χώρες. Κάτι τέτοιο έχει συμβεί κατά το παρελθόν σε χώρες όπως την Αίγυπτο και τη Συρία, για μια περισσότερο ή λιγότερο μικρή περίοδο.

Ομοίως, έχουμε διαπράξει κάποια σοβαρά λάθη, τα οποία θα πρέπει να μας χρησιμεύσουν ως διδάγματα για το μέλλον. Κάποτε πιστεύαμε ότι η αστική τάξη έχει περάσει οριστικά στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο και ότι έχει αποκαλυφθεί ποια πραγματικά είναι στις μάζες. Αυτό ήταν ένα σοβαρό λάθος, γιατί συχνά συνέβαινε η αστική τάξη, από δίψα για εξουσία, να έρχεται ξανά στο στρατόπεδο της αντίθεσης στον ιμπεριαλισμό. Αυτό απέδειξε ότι οι αντιθέσεις ανάμεσα σε αυτή την αστική τάξη και τον ιμπεριαλισμό συνεχίζονταν, ακόμα κι αν ο τελευταίος είχε μεταβιβάσει εξουσία στην πρώτη. Έτσι, σε παρόμοιες περιπτώσεις, δεν είναι καθήκον μας να καταδικάζουμε όλα τα μέτρα που η αστική τάξη παίρνει ευρισκόμενη στην εξουσία. Τυχαίνει να παίρνει και κάποια προοδευτικά μέτρα, πολύ αδύναμα, ίσως, όμως τα οποία μπορεί, παρ’ όλα αυτά, να είναι προς το συμφέρον των μαζών και αντίθετα προς τον ιμπεριαλισμό. Τέτοια μέτρα πρέπει να υποστηρίζονται από εμάς. Χωρίς αυτό, δεν μπορούμε να αποδείξουμε στις πλατιές μάζες ότι είμαστε οι υποστηρικτές των συμφερόντων τους, όσο μικρά κι αν είναι αυτά. Επίσης, πρέπει να κινητοποιήσουμε τις πλατιές μάζες για να απαιτήσουμε ότι η αστική τάξη που βρίσκεται στην εξουσία θα τηρεί τις υποσχέσεις της. Αυτό μάς βοηθά πρακτικά να καταπολεμήσουμε τις αυταπάτες των μαζών για τις μεθόδους συμφιλίωσης με τον ιμπεριαλισμό τις οποίες προωθεί η εθνικορεφορμιστική αστική τάξη.

Αυτή είναι η πέμπτη προϋπόυθεση της επιτυχίας.

Έκτον, πρέπει να ενώσουμε τον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα σε όλες τις αραβικές χώρες, το καθήκον για το οποίο μίλησε ο σ. Βαν Μιν. Αυτό είναι μια ουσιαστική προϋπόθεση, χωρίς την οποία είναι ανέφικτη η αποφασιστική νίκη επί του ιμπεριαλισμού. Τα πάνω από 60 εκατομμύρια κατοίκων των αραβικών χωρών είναι τεχνητά διασπασμένα σε πάνω από 12 εδαφικές ενότητες, οι οποιες κυριαρχούνται από τους βρετανούς, τους γάλλους ή τους ιταλούς ιμπεριαλιστές. Αυτές είναι: Ιράκ, Συρία, Πααιστίνη, Υπεριορδανία, Αίγυπτος, Τριπολιτάνια, Αλγερία, Τυνησία, Μαρόκο, κλπ. Διάφορες από αυτές τις ενότητες είναι χωρισμένες σε ακόμα πιο μικρά τμήματα. Έχουν για παράδειγμα στη Συρία πέντε κυβερνήσεις, με κάθε μια να έχει τον ιδιαίτερο διοικητικό μηχανισμό της και σύνορα κλπ. Όμως, παρ’ όλα αυτά, οι εθνικοί δεσμοί, οι κοινές παραδόσεις, η κοινή γλώσσα, η κοινή ιστορία και, τέλος, η γεωγραφική έση αυτών των χωρών, τις συνδέουν στενά.

Είναι αλήθεια ότι αυτή η διάσπαση πάντοτε βοηθά τους διάφορους ιμπεριαλιστές καταπιεστές να καταπολεμήσουν τις εξεγέρσεις και τους ξεσηκωμούς των αραβικών μαζών σε αυτές τις διάφορες χώρες. Για παράδειγμα, τις εξεγέρσεις στη Συρία (1925), την Παλαιστίνη (1929), το Ιράκ (1935), το Μαρόκο (1924) κλπ.

Ο Χάλεντ Μπακντάς το 1955 στη συριακή βουλή, ως πρώτος άραβας κομμουνιστής που εκλέχτηκε βουλευτής (στην εκλογική περιφέρεια Δαμασκού το 1954) (φωτό)

Όμως δεν είναι λιγότερο αλήθεια ότι οι αραβικοί λαοί έχουν συχνά επιδείξει μια ενεργό αμοιβαία εθνική αλληλεγγύη και ότι πάντοτε εξέφραζαν το μίσος τους για τη διάσπαση της χώρας τους.

Πρέπει συνεπώς να αντιταχθούμε στην υπάρχουσα διάσπαση και να ενώσουμε στον αγώνα και την αλληλεγγύη ολόκληρο τον αραβικό λαό, ενάντια στον καταπιεστικό ιμπεριαλισμό, για την πλήρη απελευθέρωση όλων των αραβικών χωρών, για την ένωση των ανεξάρτητων λαοκρατικών δημοκρατιών.

Από αυτό προκύπτει η αναγκαιότητα να συντονιστεί η δράση των Κομμουνιστικών Κομμάτων στις αραβικές χώρες, ειδικά στον τομέα του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα. Οι άραβες κομμουνιστές, οι οποίοι όλοι τους εργάζονται για τη δημιουργία ενός λαϊκού μετώπου σε κάθε μια από αυτές τις χώρες, πρέπει, ταυτόχρονα, να ενώσουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να τις επεκτείνουν σε παναραβική κλίμακα. Αυτό θα βοηθήσει την επέκταση της επιρροής του επαναστατικού προλεταριάτου των πρωτοπόρων αραβικών χωρών στις άλλες, πιο καθυστερημένες χώρες ή όσες έχουν αδύναμο κομμουνιστικό κίνημα.

Αυτή είναι η έκτη προϋπόθεση της επιτυχίας.

Έτσι αντιλαμβανόμαστε τα προβλήματα που σχετίζονται με τη δημιουργία του αντιιμπεριαλιστικού λαϊκού μετώπου, υπό το φως της ομιλίας του συντρόφου μας Δημητρόφ.

Πώς να πετύχουμε στην πράξη τη δημιουργία αυτού του μετώπου στη Συρία; Πιστεύουμε ότι η πλατφόρμα αυτού του μετώπου πρέπει να έχει αυτά τα κύρια σημεία:

1)Πλήρη ανεξαρτησία και ενότητα της Συρίας στην καρδιά της ένωσης των λαϊκών ανεξάρτητων αραβικών κυβερνήσεων.

2)Ενάντια στη στρατιωτική δικτατορία και την τυρρανία των γάλλων και ξένων αξιωματούχων και λειτουργών. Να διαλυθούν τα κατασταλτικά κιρκασιανά και αρμένικα τάγματα.

3)Ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, για την υπεράσπιση της Αβυσσηνίας.

4)Αμνηστία για όλους τους φυλακισμένους και εξόριστους της εξέγερσης του 1925 – 1927 και όλους τους πολιτικούς κρατούμενους.

5)Ενάντια στη μείωση των μισθών και την επέκταση της εργάσιμης ημέρας.

6)Ενάντια στους φόρους που καταστρέφουν τον πληθυσμό και ιδιαίτερα τους αγρότες. Ενάντια στην κατάσχεση της σοδιάς και των επίπλων για την αποπληρωμή φόρων και χρεών στις ιμπεριαλιστικές τράπεζες και τους τοκογλύφους. Δωρεάν παραχώρηση στους αγρότες των κυβερνητικών εκτάσεων και των εκτάσεων οι οποίες να απαλλοτριωθούν από τις ιμπεριαλιστικές τράπεζες και τους τοκογλύφους.

7)Ενάντια στη σιωνιστική μετανάστευση και την εγκαθίδρυση αρμενικών και ασσυριακών αποικιών στη Συρία.

8)Ελευθερία των συνδικάτων, του Τύπου, του λόγου και της συνάθροισης. Όχι στη διοικητική καταστολή των εφημερίδων. Ανάκληση του νόμου πρόληψης εγκλημάτων και όλων των διαταγμάτων της ιμπεριαλιστικής τρομοκρατίας.

9)Ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς τελωνειακούς κανονισμούς οι οποίοι καταστρέφουν την οικονομία της χώρας και το εμπόριό της, όπως και τους βιοτέχνες.

Μπορεί να δει κανείς στην πλατφόρμα αυτή ότι διάφορα αιτήματα είναι κοινά για όλες τις αραβικές χώρες. Είναι αυτή η κοινότητα αιτημάτων που πρέπει να χρησιμεύσει ως βάση για την περαιτέρω δημιουργία ενός αντιιμπεριαλιστικού λαϊκού μετώπου σε παναραβική κλίμακα. Ένα τέτοιο μπλοκ στη Συρία πρέπει να είναι πολύ μεγάλο και πολύ λαϊκό και προσβάσιμο σε εργάτες, αγρότες, διανοούμενους και μικροαστικά στοιχεία, όπως επίσης και στις εθνικοεπαναστατικές και εθνικορεφορμιστικές ομάδες. Μπορεί να λάβει τη μορφή μιας “Εθνικής Ένωσης” στην οποία η πρωτοβουλία μπορεί να ανήκει σε μερικές επιφανείς προσωπικότητες στο εθνικό κίνημα και οι οποίες θα υποστηρίζονται από ένα μεγάλο λαϊκό κίνημα από ομάδες εργατών, αγροτών, διανοουμένων, μικρών εμπόρων και ακόμα και κάποια εθνικορεφορμιστικά στοιχεία.

Είναι ξεκάθαρο ότι στην κατάσταση που βρίσκονται οι αραβικές χώρες, η κύρια μορφή εφαρμογής της τακτικής του ενιαίου μετώπου είναι η οικοδόμηση νόμιμων λαϊκών οργανώσεων χωρίς κόμματα (επιτροπές, αντιπροσωπείες, διάφορες ομάδες κλπ) που φυσικά θα περιορίζονται κύρια στα άμεσα και τα οικονομικά αιτήματα του λαού. Η επιτυχία της δουλειάς για το λαϊκό αντιιμπεριαλιστικό μπλοκ σχετίζεται με την επιτυχία στη δημιουργία παρόμοιων οργανώσεων παντού, στα εργοστάσια, τις πόλεις, τα χωριά, και σε αντιστοιχία με το πνεύμα και την πίεση και τα ιδιαίτερα αιτήματα που μπορούν να υποστηριχθούν από διάφορα κοινωνικά στρώματα.

Φυσικά, ταυτόχρονα, προκύπτει και το καθήκον για δημιουργία συμμαχιών με μισονόμιμες και παράνομες εθνικοεπαναστατικές οργανώσεις, όπως και για την άμεση ή έμμεση οργάνωση από το λαϊκό μπλοκ, ή από τις τοπικές οργανώσεις του μπλοκ, κοινών δράσεων με τα εθνικορεφορμιστικά κόμματα, με την Κούτλα και τη Λίγκα Εθνικής Δράσης και τους βεδουίνους φύλαρχους.

Αυτή η δουλειά, η οποία γίνεται με επιτυχία στη Συρία, πρέπει να έχει προσανατολισμό να δρα μαζί με το κίνημα σε άλλες αραβικές χώρες. Το λαϊκό μέτωπο στη Συρία πρέπει να υποστηρίζει και να ενθαρρύνει αντιιμπεριαλιστικές δράσεις σε άλλες χώρες, ακόμα και εκείνες που γίνονται από εθνικορεφορμιστές.

Σύντροφοι, η ουσιαστική και κύρια προϋπόθεση για να φτάσουμε μέχρι τέλους αυτή τη μεγάλη δουλειά είναι το Κόμμα.

Ο σ. Δημητρόφ είπε ότι το ενιαίο μέτωπο του προλεταριάτου πρέπει να είναι η βάση του λαϊκού μετώπου. Είπε επίσης ότι η κινητήρια δύναμη του ενιαίου μετώπου και του πνεύματός του είναι το Κομμουνιστικό Κόμμα.

Αυτό είναι αλήθεια, όχι μόνο για τα αδελφά κόμματά μας στις ιμπεριαλιστικές χώρες, αλλά επίσης, και πιθανώς, ιδιαίτερα, για εμάς τους κομμουνιστές των αποικιών. Η Συρία και όλες οι αραβικές χώρες έχουν μπροστά τους μια επανάσταση αστικοδημοκρατικού χαρακτήρα, στην οποία εκατομμύρια περισσότερο ή λιγότερο ετερογενών ανθρώπων θα συμμετέχουν. Αυτοί οι άνθρωποι θα εισέλθουν στον αγώνα όπως είναι, έχοντας τις μεγαλύτερες αυταπάτες. Οι εκπρόσωποι των διάφορων κοινωνικών τάξεων, των διαφόρων πολιτικών κομμάτων, θα διεξάγουν έναν σκληρό αγώνα για την αξιοποίηση αυτών των αυταπατών προς το συμφέρον τους. Θα ήταν απίστευτη αφέλεια να νομίζει κανείς ότι, μόλις ξεκινήσει η επαναστατική θύελλα, η εργατική τάξη και το πρωτοπόρο κόμμα της, θα έχουν μόνο να απλώσουν τα χέρια για να πάρουν την ηγεσία και την καθοδήγηση.

Αν η εργατική τάξη δεν είναι καλά προετοιμασμένη και οργανωμένη μέσα σε ένα μαχητικό στρατό και καθοδηγούμενη από ένα ενωμένο και πειθαρχημένο Κομμουνιστικό Κόμμα της, τότε, ιδίως στην επανάσταση σε μια αποικία, οι εργάτες μπορούν να είναι στην πρώτη γραμμή της μάχης, μπορούν να επιδεικνύουν τη μεγαλύτερη αυτοθυσία, όμως, παρ’ όλα αυτά, δεν θα εξασφαλίσουν την ηγεμονία στην τάξη τους, κάτι που θα τους ωθήσει πολιτικά στα μετόπισθεν.

Για την εδραίωση και ενίσχυση του κόμματός μας οργανωτικά, πολιτικά και ιδεολογικά, αυτό είναι το κεντρικό καθήκον, ιδίως για εμάς, τους άραβες κομμουνιστές. Γιατί, δυστυχώς, είναι μόνο στη Συρία που έχουμε οριστικά επιτύχει στη συντριβή των σοβινιστικών παρεκκλίσεων ή του ρατσισμού – σιωνιστικού ή άλλου – που εμποδίζουν την ανάπτυξη του συριακού κόμματός μας επί χρόνια, υπονομεύοντας την αραβοποίησή του και που ακόμα εμποδίζουν περισσότερο ή λιγότερο την ανάπτυξη των αδελφών κομμάτων μας σε άλλες αραβικές χώρες και υπονομεύουν την αραβοποίησή τους.

Είναι αλήθεια ότι έχουν γίνει επίσης βήματα στην Παλαιστίνη, όμως η αντίσταση σε αυτά δεν έχει ακόμα οριστικά τσακιστεί. Στη Συρία έχουμε ήδη ένα κόμμα το οποίο, παρά τα μεγάλα σφάλματά του, μπορεί πλέον να αναλάβει μεγάλα καθήκοντα. Όμως, προκειμένου να το κάνουμε αυτό, το συριακό κόμμα μας πρέπει με συνέπεια να έχει πολιτική μαζών. Για να βαδίσουμε μπροστά στον αγώνα που ξεκινά, πρέπει να προβούμε σε μεγάλες αλλαγές, όχι μόνο στην τακτική μας, αλλά και στον τρόπο σκέψης μας, υπό το φως της ομιλίας του μεγάλου Δημητρόφ.

Πρέπει να παλέψουμε σκληρά στις τάξεις μας ενάντια σε κάθε άποψη που μπορεί να αποτελεί εμπόδιο για να κατακτήσουμε τις μάζες, ειδικά τις μικροαστικές αγροτικές μάζες και άλλες, τις οποίες πρέπει να τις πάρουμε ως έχουν, όπως είπε ο Δημητρόφ.

Οι μάζες, υπό την κυριαρχία του ιμπεριαλισμού και της τυρρανίας του, στην παρούσα φάση, τείνουν υπέρ της ενότητας του εθνικού κινήματος. Μέχρι τώρα, ήταν η εθνικορεφορμιστική αστική τάξη που χρησιμοποιούσε αυτή την τάση υπέρ της συμφιλιωτικής της πολιτικής και του αγώνα της ενάντια στο επαναστατικό προλεταριάτο και το Κομμουνιστικό Κόμμα, τα οποία κατηγορούσε ότι θέλουν να διασπάσουν τις δυνάμεις του έθνους. Όσον αφορά εμάς, ποτέ δεν σκεφτήκαμε καν πως είναι απαραίτητο να απαντήσουμε σε αυτές τις κατηγορίες και περιοριζόμασταν στο να αποδεικνύουμε με θεωρητικά επιχειρήματα ότι η ενότητα του έθνους είναι αδύνατη και ότι δεν υπάρχει. Τώρα, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις τάσεις των μαζών ενάντια στην ίδια την αστική τάξη και να αποδείξουμε στην πράξη ότι μόνο εμείς εργαζόμαστε με συνέπεια για την ενότητα όλων των εχθρών του ιμπεριαλισμού στον αγώνα για την ανεξαρτησία όλων των αραβικών χωρών.

Πρέπει επίσης να πολεμήσουμε το σεχταρισμό των δειλών οι οποίοι, ευρισκόμενοι αντιμέτωποι με την πρώτη δυσκολία ενάντια στην αύξηση της επιρροής μας στην πορεία της ανάπτυξης του λαϊκού μετώπου, θέλουν να προκαλέσουν μια διάσπαση και να διαλύσουν το μέτωπο. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η τακτική του ενιαίου μετώπου δεν θα είναι ένα άμεσο μέσο με το οποίο η επιρροή του επαναστατικού προλεταριάτου θα αυξάνεται γραμμικά και ότι αυτή των εχθρικών τάξεων και ιδίως του εθνικού ρεφορμισμού θα μειώνεται γραμμικά. Είναι αναπόφευκτα τα ζικ – ζακ, οι καμπές, οι πρόοδοι και οι υποχωρήσεις. Εξαρτάται από τη δύναμή μας και την πολιτική μας και την ικανότητά μας να ξεπερνούμε όλες αυτές τις διακυμάνσεις με τρόπο που οι αλλαγές στο συσχετισμό δύναμης μπορεί, σε τελική ανάλυση, να είναι προς όφελός μας.

Πολεμώντας το σεχταρισμό σε όλες του τις μορφές, πρέπει να καταπολεμήσουμε τις οπορτουνιστικές παρεκκλίσεις οι οποίες προσπαθούν να περιορίσουν όλη τη δράση του κόμματος στη δουλειά στο λαϊκό μέτωπο, που καταδικάζουν όλη την ανεξάρτητη δράση του κόμματος ή αποκρύπτουν το πραγματικό του πρόσωπο από τις μάζες, κρύβουν το πλήρες πρόγραμμα εθνικής και αγροτικής επανάστασης, και κρύβουν τον τελικό σκοπό του, τον αγώνα για σοσιαλισμό.

Εμείς οι κομμουνιστές έχουμε μεγάλη εμπιστοσύνη στην επαναστατική δύναμη δεκάδων εκατομμυρίων αράβων εργατών και στη δύναμη του αραβικού προλεταριάτου ως της πρωτοπορίας αυτών των μαζών, όπως και στην ηγεμονία του στον εθνικοαπελυθερωτικό αγώνα.

Θα είμαστε σε θέση να οργανώσουμε αυτές τις δυνάμεις για την ανατροπή του ιμπεριαλιστικού ζυγού με τη βοήθεια του προλεταριάτου των ανεπτυγμένων χωρών.

Ακολουθώντας το δρόμο του ενιαίου λαϊκού μετώπου, θα οργανώσουμε τη δική μας τάξη, θα πυροδοτήσουμε την ταξική πάλη στα χωριά, θα ξεσηκώσουμε την αγροτιά για μια αγροτική επανάσταση, θα αυξήσουμε την επιρροή της εργατικής τάξης στην αγροτιά σε αυτούς τους διαδοχικούς αγώνες, και θα καθοδηγήσουμε τις μάζες νικηφόρα στην επανάσταση υπό τη σημαία της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

Μετάφραση από τα αγγλικά. Πηγή: marxists.org.