Σλαβο-μακεδονική ποίηση: Κόστα Ράτσιν – Γλαυκές Αυγές

Η υπόθεση της Συμφωνίας των Πρεσπών και η αντιμετώπισή της από μεγάλη μερίδα δυνάμεων που θα έπρεπε να έχουν ενεργητικότερο ρόλο αντί να στέκονται στη διατύπωση μόνο αρχών και συνθημάτων προπαγάνδας, τραυμάτισε την ήδη αναιμική σχέση ανάμεσα στους δύο λαούς, τον ελληνικό και τον σλαβο-μακεδονικό. Ένα χρόνο μετά, ο πιο άγνωστος γείτονας είναι για τον ελληνικό λαό ακόμα πιο άγνωστος, αν όχι αγνώριστος, παρουσιαζόμενος από τα μεταμφιεσμένα με τη μάσκα του πατριωτισμού όργανα του ιμπεριαλισμού ως ένα τέρας και ένα κατασκεύασμα. Κι όμως, προϋπόθεση της ήττας του ιμπεριαλισμού, ακόμα κι αν οι λαοί ενίοτε σφάλλουν με τις πολιτικές επιλογές τους, είναι η γνωριμία και η εξοικείωση με τους γειτονικούς λαούς. Άλλωστε, σε διάφορες περιστάσεις, κοινός ήταν ο εχθρός των δύο λαών: είτε η οθωμανική φεουδαρχική δομή, είτε ο φασισμός. Και ενίοτε από κοινού τον αντιπάλεψαν. Αυτή η γνώση της κοινής ιστορίας και γενικά του γείτονα αποτελεί ένα καθήκον των οπαδών της ανεξαρτησίας, της δημοκρατίας και της ειρήνης, ανεξάρτητα από τα όποια “επεισόδια” δημιουργεί ο ιμπεριαλισμός και ανεξάρτητα από την τοποθέτηση της κάθε μιας πολιτικής ή άλλης δύναμης σε αυτά. Είναι ένα μόνιμο καθήκον όχι ενός αταξικού ή μεταμοντέρνου (δηλ.φιλοϊμπεριαλιστικού) “εργατικού” αλλά προλεταριακού-αντιιμπεριαλιστικού διεθνισμού, και έπρεπε να είναι ιδίως αυτά τα δυο χρόνια. Δυστυχώς, ούτε αυτό το καθήκον αναλήφθηκε, τουλάχιστον σε αξιοσημείωτο βαθμό. Έτσι, για άλλη μια φορά, ο ιμπεριαλισμός έπαιξε τους λαούς “μονότερμα”.

Ο Κόστα Ράτσιν/Кочо Рацин (1908-1943)

Ως μια μικρή προσπάθεια στην κατεύθυνση υλοποίησης αυτού του καθήκοντος, και με δεδομένο ότι κάποτε αυτό το καθήκον, έστω και σε μικρό βαθμό υλοποιούταν, αναρτάται η (εδώ και δεκαετίες μη επανεκδοθείσα) ποιητική συλλογή του σλαβο-μακεδόνα αντιφασίστα επαναστάτη και εθνικού ποιητή της γείτονος χώρας, Κόστα Ράτσιν, “Γλαυκές αυγές” (Бели Мугри-“Λευκές Αυγές” σε παλαιότερες εκδόσεις). Η συλλογή είχε κυκλοφορήσει το 1939 και πρόκειται για το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε στην προπολεμική Γιουγκοσλαβία στα σλαβο-μακεδόνικα (αποδεικνύοντας και με αυτό τον τρόπο πως η γλώσσα αυτή δεν γίνεται να αποτελεί “τιτοϊκό κατασκεύασμα”). Η απόδοση είναι της Βικτωρίας Θεοδώρου (1926-2019), η οποία έχει γράψει και τον πρόλογο της έκδοσης.

Η Βικτωρία Θεοδώρου (1926-2019)

Πέραν της θεματολογίας των ποιημάτων (μια δύσκολη πραγματικότητα που αναβλύζει μελαγχολία, αλλά, ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο, και μια νέα και οικοδομούμενη από τους εργάτες ζωή που αχνοφαίνεται), μια ενδιαφέρουσα παράμετρος και σε αυτό το έργο είναι ότι, όπως συμβαίνει και με άλλους καταπιεζόμενους λαούς, που δεν αφήνονται να αναπτύξουν και να τυποποιήσουν τη γλώσσα τους (μια παράμετρο που προσπερνούν οι σοβινιστές που μιλάνε για “μπασταρδόγλωσσα”), αυτοί υιοθετούν ενίοτε τη γλώσσα και του καταπιεστή, για να εκφραστούν (χωρίς να απαρνούνται έτσι την εθνική συνείδηση, η οποία, ακόμα κι αν δεν υπάρχει από τα μέλη του ακόμα και επί πολλές γενιές, δεν αναιρεί την ύπαρξη του έθνους, η οποία είναι αντικειμενική). Έτσι, όπως π.χ. με τους Καταλανούς για κάποιες περιόδους, όπως π.χ. με τον Πέτρο Βότση στην ελληνική Μακεδονία, έτσι και ο Ράτσιν, στη συλλογή του περιλαμβάνει και ένα ποίημα γραμμένο στα σέρβικα (το οποίο έχει μεταφραστεί εδώ από τον καταγόμενο από το Δενδροχώρι/Ντ’μπενι Καστοριάς πολιτικό πρόσφυγα Βάσκο Καρατζά (1923-2005)).

Η συλλογή βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του parapoda, εδώ.

Tagged: , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: